Mục tiêu cần đạt Giúp HS : - Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của Bác Hồ, dù trong hoàn cảnh ngục tù, Người vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hoà với vầng trăng.. Tron
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 21 - TIẾT 85: VĂN BẢN: NGẮM TRĂNG, ĐI ĐƯỜNG
Hồ Chí Minh
-I Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của Bác Hồ, dù trong hoàn cảnh ngục tù, Người vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hoà với vầng trăng Thấy được sức hấp dẫn NT của bài thơ
- Hiểu được ý nghĩa tư tưởng của bài thơ : từ việc đi đường gian lao mà nêu lên bài học đường đời, bài học cách mạng Cảm nhận được sức truyền cảm NT của bài thơ : rất bình
dị, tự nhiên mà chặt chẽ, ý nghĩa sâu sắc
II Chuẩn bị
- Giáo viên : soạn giáo án, bảng phụ
- Học sinh : Soạn bài
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ “Tức cảnh Pác Bó’ và phân tích những nét
đặc sắc về ND- NT của bài?
2 Bài mới:
Giới thiệu bài : Giới thiệu chung về tập “ Nhật ký trong tù”, tình yêu thiên nhiên đặc biệt của Bác.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC
Trình bày vài nét về xuất xứ của hai bài
thơ?
Cho biết hoàn cảnh ra đời, tư tưởng và
I Giới thiệu chung
1.Tác giả - Tác phẩm
* Tác giả
* Tác phẩm
- Nằm trong tập “ Nhật ký trong tù ”
- Hoàn cảnh sáng tác: Viết trong nhà tù
Trang 2giá trị của tập “ Nhật ký trong tù ”?
Tháng 8/1942, HCM từ Pác Bó bí mật
lên đường sang TQ để tranh thủ sự viện
trợ quốc tế cho CMVN Khi đến gần thị
trấn Túc Vinh(TQ) thì người bị chính
quyền địa phương ở đây bắt giữ, rồi bị
giải tới gần 20 nhà giam của 13 huyện
thuộc tỉnh Quảng Tây(TQ), bị đày đoạ
cực khổ hơn một năm trời Trong những
ngày đó, Người đã viết tập “Nhật kí
trong tù” bằng chữ Hán, gồm 133 bài,
phần lớn là thơ tứ tuyệt
Tập “Nhật kí trong tù” tuy chỉ “ngâm
ngợi cho khuây” trong khi đợi tự do,
nhưng đã cho thấy tâm hồn cao đẹp, ý
chí CM phi thường và tài năng thơ xuất
sắc của HCM Có thể nói “NKTT” là
một viên ngọc quý trong kho tàng
VHDT Ngoài bìa tập thơ, Bác vẽ hai
nắm tay bị xích đang giơ cao cùng bốn
câu đề:
Thân thể ở trong
Tinh thần ở ngoài lao
Muốn nên sự nghiệp lớn
Tinh thần càng phải cao.
QS SGK
Đọc: chú ý giọng thơ ở từng câu:
Tưởng Giới Thạch, khi Bác bị bắt giam tại Trung Quốc tháng 8/1942
2 Chú thích
3 Bố cục : khai, thừa, chuyển, hợp
II Tìm hiểu văn bản
Trang 3- Câu 1: ngắt nhịp 2/2/3 hoặc 2/5; giọng
tương đối bình thản
- Câu 2: ngắt nhịp 4/3, giọng bối rối
- Câu 3,4: nhịp 4/3, giọng đằm thắm, vui,
sảng khoái
“Vọng nguyệt” là một đề tài phổ biến
trong thơ xưa Thi nhân xưa, gặp cảnh
trăng đẹp thường đem rượu ra uống trước
hoa để thưởng trăng, có rượu và hoa thì
thưởng trăng mới thật sự thú vị Nói
chung người ta chỉ ngắm trăng khi thảnh
thơi, tâm hồn thư thái
Bác Hồ ngắm trăng trong hoàn cảnh
ntn?
Em có nhận xét gì về hoàn cảnh đó?
Người ngắm trăng lúc đang bị đày đoạ,
vô cùng khổ cực ĐK sinh hoạt của nhà
tù tàn bạo dã man làm sao phù hợp với
việc thưởng nguyệt?
Bác có tâm trạng ra sao trước cảnh
trăng đẹp ngoài trời?
Vậy qua đây ta hiểu được điều gì về
phong thái của Bác?
So sánh câu thứ hai trong bản dịch với
phần phiên âm và nhận xét?
Bản dịch nhìn chung sát ý, tuy nhiên đã
bỏ mất đi cái bối rối, xốn xang rất thi sĩ ở
A Văn bản “Ngắm trăng”(Vọng
nguyệt)
1 Đọc
2 Tìm hiểu văn bản
a Hai câu đầu
- Hoàn cảnh ngắm trăng: Trong cảnh tù ngục -> hoàn cảnh đặc biệt
- Bác xốn xang, bối rối trước cảnh đêm trăng đẹp -> yêu trăng, yêu thiên nhiên sâu sắc
Trang 4trong nguyên tác, thể hiện ở lời hỏi “biết
làm thế nào”
Hai câu sau diễn tả điều gì? Bằng
BPNT nào?
(Trong 2 câu cuối, sự sắp xếp vị trí các
từ : nhân (thi gia), song, khán, nguyệt
(minh nguyệt) có gì đáng chú ý?)
(hai câu đều thấy giữa nhân và nguyệt có
song sắt nhà tù ở giữa)
- Phép đối đã đem lại hiệu quả NT ntn?
ở đầu và cuối hai câu đều có: nhân và
nguyệt, ở giữa có song sắt nhà tù chắn ở
giữa nhưng người đã thả tâm hồn ra
ngoài song sắt để ngắm trăng
Qua bài thơ, em cảm nhận được điều
gì?
Bài thơ vừa cho thấy tình cảm thiên
nhiên đặc biệt sâu sắc và mạnh mẽ vừa
cho thấy sức mạnh tinh thần to lớn của
người chiến sĩ CM vĩ đại
- Nét đặc sắc trong phong cách thơ trữ
tình của Bác: vừa cổ điển, vừa hiện đại
Đọc cả bản phiên âm chữ Hán, dịch
nghĩa, dịch thơ
Chú ý bản phiên âm, ngắt nhịp 4/3 hoặc
2/2/3 Nhấn mạnh các điệp từ; giọng suy
ngẫm, chậm rãi
So sánh phần phiên âm với phần dịch
thơ?
=> thể hiện phong thái ung ung, tâm hồn
tự do, khao khát được thưởng trăng một cách trọn vẹn
b Hai câu sau
Nhân – song- nguyệt Nguyệt- song- thi gia
-> NT nhân hoá, cấu trúc đăng đối diễn tả mối giao hoà đặc biệt giữa trăng-với Bác,như một đôi bạn tri âm tri kỉ
=> Đây là cuộc vượt ngục tinh thần của người tù CM
Trang 5(thể thơ, điệp ngữ, dịch nghĩa)
Bản dịch giữ được điệp ngữ ở hai câu
đàu nhưng không giữ đựơc trong hai câu
sau
Bài thơ là một mô hình khá chuẩn về
kiểu kết cấu bốn phần của thơ Thất ngôn
tứ tuyệt
Theo em bài thơ có mấy lớp nghĩa?
Câu đầu mở ra ý chủ đạo của bài thơ.
Đó là gì, bằng BPNT nào? Nhận xét
giọng thơ?
Nỗi gian lao đó chỉ có người từng trải
qua mới cảm nhận thấy, mới thấu hiểu
được
Nỗi gian lao đó được cụ thể hoá ở câu
thứ hai ntn?
ở câu 2, tác giả sử dụng BPNT gì? Tác
dụng của BPNT đó?
Nghĩa sâu xa của câu thơ này là gì?
Câu thứ ba, mạch thơ chuyển sang ý
gì?
Cả một chặng đường gian lao đã kết thúc
Lúc này người ở một tư thế ntn?(câu 4)
ở hai câu cuối này tứ thơ đột nhiên lên
cao, hình ảnh thơ mở ra bát ngát theo
chiều hướng gợi ra cảm giác về sự cân
bằng, hài hoà
Hai câu thơ trên có ngụ ý gì?
ý nghĩa tư tưởng của bài thơ?
B Văn bản “ Đi đường ”
1 Đọc
2 Tìm hiểu văn bản
Nghĩa đen Nghĩa bóng
- Câu 1,2:
Sử dụng điệp từ
“tẩu lộ”, “trùng san” để nhấn mạnh việc đi đường thật khó khăn, gian nan, đi hết lớp núi này lại gặp lớp núi khác
-> giọng thơ đầy suy ngẫm
- Câu 3: mọi gian lao đã kết thúc,
- Ngụ ý sâu xa về con đường đời cũng như con đường CM đầy khó khăn thử thách
- Niềm hạnh phúc
Trang 6Nêu lên một chân lí: Con đường CM là
lâu dài và gian khổ, nhưng nếu kiên trì
bền chí vượt qua thử thách sẽ thành
công
Khái quát lại những nét đặc sắc về ND –
NT của hai bài thơ?
Đọc diễn cảm hai bài thơ
người đi đường lên tới đỉnh cao tột cùng
- Câu 4: ung dung say sưa ngắm phong cảnh
lớn lao của người chiến sĩ CM đứng trên đỉnh cao của chiến thắng với tư thế làm chủ thế giới
III.Tổng kết và luyện tập
1 Tổng kết: Ghi nhớ (SGK)
2 Luyện tập
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố:
- Nắm được những giá trị ND- Nt chính của hai bài thơ
- Cảm nhận được nét đẹp trong pong cách, ý chí CM của Bác
2 Huớng dẫn về nhà:
- Học thuộc lòng phần dịch thơ của hai VB
- Chuẩn bị bài: Câu cảm thán