Các trang trong thể loại “chạy”

Chương 1Chạy Hình chụp các bước chạy của Eadweard Muybridge Chạy là một phương pháp vận động trên mặt đất cho phép con người và các động vật khác di chuyển nhanh chóng trên bàn chân.. Đi

Các trang trong thể loại “Chạy”

Mục lục

1.1 am khảo 1

1.2 Liên kết ngoài 1

2 Chạy băng đồng 2 2.1 Đường đua 2

2.1.1 iết kế đường chạy 2

2.2 Lịch sử 2

2.2.1 ế vận hội 3

2.3 am khảo 3

2.4 Đọc thêm 3

3 Chạy việt dã 4 3.1 Đặc điểm 4

3.2 Nghĩa rộng 4

3.3 Chú thích 4

4 Chạy đường trường 5 4.1 Đường chạy 6

4.2 Chạy cự ly cực dài 6

4.3 Xem thêm 6

4.4 am khảo 6

4.5 Liên kết ngoài 6

5 Hô hấp lần thứ hai 7 5.1 am khảo 7

6 Chạy nước rút 8 6.1 Các cuộc đua 9

6.1.1 Các cự ly phổ biến hiện nay 9

6.2 Luật lệ 10

6.2.1 Xuất phát 10

6.2.2 Xuất phát lỗi 10

6.2.3 Làn 10

i

ii MỤC LỤC

6.2.4 Về đích 10

6.3 Chú thích 11

6.4 Liên kết ngoài 11

6.5 Nguồn, người đóng góp, và giấy phép cho văn bản và hình ảnh 12

6.5.1 Văn bản 12

6.5.2 Hình ảnh 12

6.5.3 Giấy phép nội dung 13

Chương 1

Chạy

Hình chụp các bước chạy của Eadweard Muybridge

Chạy là một phương pháp vận động trên mặt đất cho

phép con người và các động vật khác di chuyển nhanh

chóng trên bàn chân Chạy là một loại hình vận động

đặc trưng với một giai đoạn tất cả các bàn chân đều

không chạm đất (mặc dù có những trường hợp ngoại

lệ[1]) Điều này ngược lại vớiđi bộ, khi một chân luôn

tiếp xúc với mặt đất, hai chân được giữ hầu như thẳng

vàkhối tâmhướng đến chân đang bước tới trước theo

một hình con lắc ngược.[2]Một tính năng đặc trưng của

một cơ thể đang chạy xét từ quan điểm của động lực học

là sự thay đổi vềđộng năngvàthế năngtrong một bước

chạy xảy ra cùng một lúc, với việc lưu trữ năng lượng

được thực hiện bằng các dây chằng đàn hồi và sự đàn

hồi cơ bắp bị động.[3] uật ngữ chạy có thể áp dụng

cho các vận tốc khác nhau từchạy bộtới chạy nhanh

Người ta cho rằng tổ tiên của loài người phát triển khả

năng chạy dài khoảng 2,6 triệu năm trước, với mục đích

săn bắt động vật.[4] i chạy được thực hiện ở các lễ

hội tôn giáo ở các khu vực khác nhau Ghi nhận về các

cuộc thi chạy cổ xưa nhất bắt nguồn từ lễ hội Tailteann

ở Irelandvào năm 1829 TCN, trong khi ế vận hội

Olympic đầu tiên diễn ra tại vào năm 776 TCN Chạy

được mô tả là môn thể thao dễ tiếp cận nhất trên thế

giới.[5]

1.1 Tham khảo

[1] “Gait selection in the ostrich: mechanical and metabolic characteristics of walking and running with and without an aerial phase” Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences Truy cập 10 tháng 8 năm 2016

[2] Biewener, A A 2003

[3] Cavagna, G A.; Saibene, F P.; Margaria, R (1964) [4] Discover Magazine (2006).“Born To Run - Humans can outrun nearly every other animal on the planet over long distances.” tr 3

[5] Soviet Sport: e Success Story Page 49, V Gerlitsyn -1987

1.2 Liên kết ngoài

• Chisholm, Hugh biên tập (1911) “Running”

học Cambridge

1

Chương 2

Chạy băng đồng

Chạy băng đồng là mộtmôn thể thaodiễn ra ngoài trời

Đường chạy thường dài 4–12 kilômét (2,5–7,5 mi) với

bề mặt có thể làcỏ,đất, băng quarừng thưavà vùng

nông thôn, có thể làđồi núi, mặt đất bằng phẳng và

đôi khi là những con đường rải sỏi Đây vừa là môncá

nhânvà đồng đội; vận động viên được đánh giá dựa

trên thời gian còn đội nhóm được đánh giá bằng điểm

số Cả nam và nữ ở mọi lứa tuổi đều có thể tham gia thi

đấu; thời gian tổ chức thường làmùa thuvàmùa đông,

chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố thời tiết như mưa, tuyết,

mưa đá và nhiệt độ

Chạy băng đồng là một trong các bộ môn thuộcđiền

kinhvà có thể coi là tương đương vớichạy đường dài

vàchạy đường trường Mặc dù các cuộc chạy ngoài trời

đã diễn ra từ thời tiền sử, luật lệ và truyền thống của

môn chạy băng đồng lại xuất phát tại Anh thời kỳ cận

đại Giải vô địch ở Anh vào năm 1876 là giải vô địch

quốc gia đầu tiên cònGiải vô địch chạy băng đồng quốc

tếđược tổ chức lần đầu năm 1903 Kể từ năm 1973 giải

đấu cao nhất trên thế giới làIAAF World Cross Country

Championships.[1]

2.1 Đường đua

Các thí sinh tại Giải vô địch chạy băng đồng châu Âu 2010 tại

Bồ Đào Nha.

Đường đua băng đồng được bố trí trên một khu vực mở

hoặc rừng thưa.IAAFkhuyến khích rằng đường chạy

nên được phủ cỏ, có địa hình lên xuống cùng với nhiều

khúc ngoặt Đoạn đường bắt đầu và đoạn đường về đích phải thẳng tắp

2.1.1 Thiết kế đường chạy

Do điều kiện khác nhau ở mỗi nơi nên việc tiêu chuẩn hóa đường chạy là bất khả thi và không cần thiết

eo IAAF, một đường đua lý tưởng có độ dài một vòng

là 1.750 đến 2.000 mét (5.740 đến 6.560 ) trên một vùng đất thoáng đãng hoặc trong rừng thưa Đường đua nên được phủ bằng cỏ, càng nhiều càng tốt, có những đoạn đường đồi dốc “với những khúc cua không quá gấp cùng những đoạn đường thẳng ngắn” Bùn lầy và tuyết cũng có thể được chấp nhận, tuy nhiên nên hạn chế tối

đa việc chạy trên các con đường nhựa hoặc lối đi rải đá dăm Các công viên và sân golf có thể là các địa điểm thích hợp Mặc dù trên đường có thể có các vật cản tự nhiên hoặc nhân tạo, đường chạy băng đồng vẫn phải

hỗ trợ quá trình chạy của các vận động viên sao cho được liên tục, tránh các rào chắn quá cao, hay các rãnh, hào quá sâu, hoặc bụi rậm quá dày đặc.[2]

Đường đua có chiều rộng ít nhất 5 mét (16 ) cho phép các vận động viên có thể vượt qua các đối thủ Các vạch chỉ đường và biển báo giúp người tham gia chạy không

rẽ nhầm hướng, và ngăn không cho khán giả làm gián đoạn cuộc đua Vạch chỉ đường có thể là những dải dây ruy băng căng dọc hai bên đường, phấn hay sơn trên nền đường, hoặc các biển báo hình nón Các lá cờ cung

có thể được sử dụng để chỉ hướng: cờ đỏ là rẽ trái, cờ vàng là rẽ phải còn cờ xanh lam có thể có nghĩa là đi thẳng hoặc tránh xa (lá cờ) 10 feet Đường đua thường

có các biển báo quãng đường theo mỗi kilômét hoặc dặm.[3]

2.2 Lịch sử

Cuộc chạy băng đồng chính thức đầu tiên diễn ra vào thế kỷ 19 Các trường học ở Anh bắt đầu thi đấu chạy băng đồng từ năm 1837, còn giải vô địch quốc gia được tổ chức lần đầu ngày 7 tháng 12 năm 1867 ở Wimbledon Commonthuộc tây nam Luân Đôn Cuộc đua dài khoảng 3,5 dặm, diễn ra trên một địa hình đồi 2

2.4 ĐỌC THÊM 3

núi lày lội Sân không có nhiều biển báo hay vạch chỉ

đường nên nhiều thí sinh bị lạc ậm chí cuộc đua còn

phải diễn ra trong đêm tối khi phải tới 5 giờ chiều mới

bắt đầu.[4]

2.2.1 Thế vận hội

Cuộc đua băng đồng cá nhân tại Thế vận hội Mùa hè 1924 ở

Paris, Pháp Ba người bên trái là Edvin Wide, Ville Ritola và

Paavo Nurmi.

Băng đồng được tổ chức với hình thức đồng đội tại các

kỳ ế vận hội1912, 1920và1924.ụy Điểngiành

vàng năm 1912, còn Phần Lan, với Paavo Nurmi là

người tiên phong, giành huy chương vàng các năm

1920 và 1924 Trong cuộc năm 1924 dưới ảnh hưởng

của đợt sóng nhiệt tại Paris, chỉ có 15 trong số 38 đấu

thủ hoàn thành cuộc đua.[5]Tám người trong số không

hoàn thành phải được đưa đi cấp cứu bằng cáng.[5]Một

vận động viên bắt đầu chạy lảo đảo khi tiến vào sân

vận động và lăn ra bất tỉnh sau đó,[6] trong khi một

người khác bị ngất khi cách đích 50 mét.[7]José Andía

và Edvin Wideđược báo cáo là tử vong,[8] trong khi

lực lượng y tế phải vất vả tìm kiếm các thí sinh mất

tích dọc đường.[7]Mặc dù báo cáo tử vong là sai nhưng

những gì diễn ra làm khán gia rheest sức bàng hoàng và

các quan chức Olympic quyết định bỏ chạy băng đồng

ra khỏi chương trình các kỳ đại hội tiếp theo.[8]Kể từ

năm 1928, chạy băng đồng là nội dung thứ năm của

năm môn phối hợp hiện đại.[9]

2.3 Tham khảo

[1] Cross country – Introduction.IAAF Truy cập 14 tháng

2 năm 2011

[2] IAAF Competition Rules 2010–2011 Lưu trữDecember

17, 2010, tại Wayback Machine IAAF Truy cập

27.2.2011

[3] USA Track & Field 2011 Competition Rules USATF

Truy cập 27.2.2011

[4] Burfoot, Amby (tháng 7 năm 2006) “Common Ground”

Runners World 92.

[5] “Paavo Nurmi at the Olympic Games – Paris 1924” e Sports Museum of Finland Truy cập ngày 23 tháng 9

năm 2012

[6] Burnton, Simon (18 tháng 5 năm 2012).“50 stunning Olympic moments No31: Paavo Nurmi wins 5,000m in 1924”.e Guardian Truy cập ngày 23 tháng 9 năm

2012

[7] Raevuori, Antero (1997) Paavo Nurmi, juoksijoiden kuningas (bằng tiếng Phần Lan) (ấn bản 2).WSOY tr 179–180.ISBN 978-9510218501

[8] Lovesey, Peter(1968) e Kings of Distance: A Study of Five Great Runners.Taylor & Francis tr 111–112.ISBN 978-3540002383

[9] Olympic.org Medallists database Phong trào Olympic

2.4 Đọc thêm

• Havitz, Mark E., and Eric D Zemper, "'Worked

Out in Infinite Detail': Michigan State College’s Lauren P Brown and the Origins of the NCAA Cross Country Championships,” Michigan Historical Review, (Mùa xuân 2013) 39#1 tr 1–39.

Chương 3

Chạy việt dã

Thi chung kết chạy việt dã 3000m và vượt rào tại Giải vô

địch trẻ IAAF thế giới môn điền kinh (IAAF World Junior

Championships in Athletics) do Liên đoàn điền kinh quốc tế tổ

chức năm 2008 tại Ba Lan.

Khởi đầu chạy vượt núi tại Na Uy

Chạy việt dã (tiếng Anh: Fell running) hay là việt dã hay

là ạy băng đồng là mônchạy bộvượtchướng ngại

vật tự nhiênđược tiến hành luyện tập và thi đấu trong

môi trường thiên nhiên (ngoàithành phố,đồi,rừng, )

Đây được coi là biện pháp rất hiệu quả nhằm nâng cao

sức khoẻ của người tập, làm tăng sức bền bỉ, dẻo dai và

nhanh nhẹn hơn và là môn thể thao rèn luyện thân thể

3.1 Đặc điểm

Chạy việt dã không có trong nội dung thi đấuđiền kinh,

mà được tổ chức độc lập Cự li thi đấu 5kmđến 15 km (tuỳ từng đối tượng) Ngoài ra một số cuộc chạy việt dã được tổ chức theo những mục đích nhất định (thường là với mục đích cộng đồng như giáo dục, vận động, quyên góp từ thiện…) với những hình thức nhất định[1]

ỞViệt Nam trước đây, phong trào chạy việt dã chưa phát triển mạnh, nhưng từ 1959, hằng năm đã tổ chức giải việt dã toàn quốc Ở nhiều tỉnh, thành phố có giải việt dã riêng của địa phương.[2][3]

3.2 Nghĩa rộng

uật ngữ này ngoài việc chỉ môn thể thao còn có hàm

ý chỉ những cuộc đua căng thẳng trong các lĩnh vực khác như học tập, thi cử, kinh doanh…[4][5]

3.3 Chú thích

[1] “Khỏa thân chạy việt dã - VnExpress”.VnExpress - Tin nhanh Việt Nam Truy cập 30 tháng 11 năm 2015 [2] “Hơn 20.000 sinh viên chạy việt dã - VnExpress”

VnExpress - Tin nhanh Việt Nam Truy cập 8 tháng 2 năm 2015

[3] Kiến Giang (23 tháng 3 năm 2008).“Chuyện vui bên đường chạy việt dã” Báo Tiền Phong online Truy cập

11 tháng 6 năm 2013

[4] “Học sinh “chạy việt dã” ôn thi học kỳ”.Báo điện tử Dân Trí 12 tháng 12 năm 2010 Truy cập 8 tháng 2 năm 2015 [5] “Những chuyến “chạy việt dã" của M.U: Tất cả là vì TIỀN” Báo điện tử VTC News Truy cập 30 tháng 11 năm 2015

4

Chương 4

Chạy đường trường

Chạy đường trường tại một cuộc thi marathon của Không quân

Hoa Kỳ

Thí sinh tham dự cuộc thi Bristol Half Marathon

Chạy đường trường là một mônchạyvới đường chạy

làđường giao thông(ngược lại vớitrack and fieldvà

chạy băng đồng)

Các vận động viên trước khi bắt đầu cuộc đua 10 dặm tại Gloucestershire, Anh, Vương quốc Anh năm 1990.

Chạy đường trường được phân vàocự ly dàicủa môn điền kinh, với quãng đường ngắn nhất là 5 kilômét và dài nhất là 42,2 kilômét trong mônmarathon Các nội dung chạy đường trường thường có rất đông thí sinh tham dự cùng một lúc Ba cự ly chạy đường trường phổ biến nhất của IAAF làchạy 10 kilômét,bán marathon

và marathon Mặc dù vậy cũng có rất nhiều cuộc thi chạy 5 km, chủ yếu tổ dành cho các cuộc đua từ thiện

và ít tính cạnh tranh

Đường đua chạy đường trường có thể có chướng ngại vật hoặc đi qua các dạng địa hình đặc biệt như đồi, khúc ngoặt gấp, thời tiết khắc nghiệt

Chạy trên đường bộ khiến bàn chân, đầu gối và lưng dưới chịu nhiều áp lực hơn khi chạy trên đất và trên

cỏ, tuy nhiên có thể bù đắp bằng việc cung cấp đường chạy bằng phẳng và ổn định.[1] Người tham gia chạy cần chọn giày vừa với bàn chân và cách chạy phù hợp với bản thân.[2]

Chạy đường trường là một trong các loại hình đua đường trường cùng với đua xe đạp đường trường và đua ô tô và mô tô đường trường

5

6 CHƯƠNG 4 CHẠY ĐƯỜNG TRƯỜNG

4.1 Đường chạy

Đường đua của chạy đường trường thường diễn ra ở

nhũng thành phố lớn.IAAFcông nhận chín cự ly đường

trường: 10 km, 15 km, 20 km,bán marathon (21,097

km), 25 km, 30 km,marathon(42,195 km), 100 km, và

chạy marathon tiếp sứcEkiden.[3]Các cự ly khac gồm

5 km, 8 km, 12 km và 10 dặm (16 km)

Một vài cuộc thi có độ dài đặc biệt Ví dụ như cuộc chạy

“Round the Bays” ở Auckland, New Zealand dài 8.4

km;Falmouth Road Raceở Falmouth, Cape Cod dài 7,1

dặm (11,4 km);Manchester Road Raceở Manchester,

Connecticut dài 4,75 dặm (7,64 km); "City to Surf" ở

Sydney,Úcdài 14 km; "Great Aloha Run" củaHonolulu

dài 8,15 dặm (13,12 km); "King IslandImperial 20”[4]dài

32 km; còn "Charleston Distance Run" ở Charleston,

Tây Virginiadài 15 dặm (24 km)

4.2 Chạy cự ly cực dài

Các cuộc chạy có quãng đường dài hơn marathon được

gọi làultramarathon Tiêu chí tại các cuộc thi có thể

là chiều dài quãng đường (ví dụ như 100 kilômét) hoặc

thòi gian (người chạy xa nhất sau 24 giờ chạy) Ví dụ

như cuộc chạy từ Luân Đôntới BrightonthuộcAnh

có chiều dài hơn 54 dặm (87 km);Comrades Marathon

từPietermaritzburgtớiDurbanởCộng hòa Nam Phicó

chiều dài 89 km, và cuộc chạyBadwater Ultramarathon

nốiung lũng ChếtvớiNúi WhitneyởHoa Kỳdài 135

dặm (217 km) (với độ cao tăng dần là trên 4.500 mét)

4.3 Xem thêm

• Chạy việt dã

• Chạy băng đồng

• Chạy định hướng

• Track and field

4.4 Tham khảo

[1] Top 10 Running Surfaces - Runner’s World General

[2] “Running: Health and Disease Prevention - What

shoes should I wear when running? - MedicineNet”

MedicineNet Truy cập 28 tháng 2 năm 2017

[3] IAAF Road Running Records

[4] “KING ISLAND IMPERIAL 20” Truy cập 28 tháng 2

năm 2017

4.5 Liên kết ngoài

• Road Runners Club of America

• Association of Road Racing Statisticians

• Running USA

• Road Runners Club UK

• British Association of Road Races

• New York Road Runners

• Eastleigh Running Club

Chương 5

Hô hấp lần thứ hai

Hô hấp lần thứ hai là một hiện tượng xảy ra ở các môn

thể thaochu kì với cường độ lớn (vd chạymarathon, bơi,đua xe đạp, v.v…), nhờ đó mà một vận động viên

đã hết hơi và kiệt sức đột nhiên tìm thấy sức mạnh để tiếp tục với hiệu suất cao với ít nỗ lực hơn Cảm giác này tương tự như của một “nỗ lực cuối cùng”, nhưng

có khác biệt vì nỗ lực cuối cùng xảy ra chỉ sau khi cuộc đua kết thúc.[1]Một số nhà khoa học tin rằng hô hấp lần thứ hai là kết quả của việc cơ thể tìm kiếm sự cân bằngoxy để chống lại sự tích tụaxit lactictrong cơ bắp.[2]Một số khác cho rằng hô hấp thứ hai là do sản xuấtendorphin, trong khi những người khác vẫn tin đó chỉ là hiệu ứng tâm lý

Kinh nghiệm ghi lại của hô hấp lần thứ hai đã có ít nhất cách đây 100 năm, khi nó đã được coi là một thực tế phổ biến của việc tập thể dục [3] Hiện tượng này được sử dụng như một phép ẩn dụ để nói về việc năng lượng có được vượt qua các mốc thời điểm cực đại của con người,

áp dụng trong các môn thể thao khác, nghề nghiệp, hay cuộc sống nói chung.[4][5][6]

5.1 Tham khảo

[1] “Runner Glossary” Road Runner Sports

[2] Gontang, Ozzie (ngày 27 tháng 7 năm 1992).“Second Wind” Newsweek

[3] William James (1907).“e Energies of Men”

[4] “A Second Wind” Time Ngày 29 tháng 3 năm 1971 [5] Christopher Clarey (ngày 28 tháng 1 năm 2002)

“Capriati Barely Outlasts Hingis in a Well-Heated Match” International Herald Tribune

[6] Jacques Steinberg (ngày 17 tháng 5 năm 2007).“Charles Gibson Enjoys a Second Wind on ABC” New York Times

7