Báo cáo Đề dẫn hội thảo thực trạng và giải pháp ngăn chặn bạo lực học Đường trong trường phổ thông

trong phạm vi toan quốc, qua dé di cho thay tình hình bạo lực học dường vô cùng lo ngại, thể hiện ở chiều hướng trẻ hóa, nữ hóa và sự không có giới hạn của hành vi bạo lực học đường - nh

MỤC LỤC

BAO CAO DE DAN HOI THẢO

-Ban Biên tập Hội thảa ¬— ¬— ¬— ne)

Thế Mai Mỹ Hạnh, Thể NC§ Bài Hẳng Quân

Thể, NCS Nguyễn Ưĩnh Khương HHu re HHu re HHu re "

Bạo lực học đường ở các trưởng frung học phé thông nhì tử phía người học

Góc nhìn từ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong giải quyết thực trạng đạo

đức, nhân cách của thể hệ trẻ

Khải niệm "Khả năng vượt khó", "Yếu tỗ rủi ro" và "Yêu tổ bảo vệ" trong

nghiên cửu về những vẫn dé học đường hiện nay

tiện pháp phòng chẳng bạo lực, bắt nạ(, lạm dựng chất cấm trang học đường của

các trường Tiểu học và Trung học cơ sở ở Đài Loan

Hạo lực học đường nhìn từ góc độ đạo đức

Bao lực học đường - cần có cái nhìn khoa học về khái niệm

PGS TS Huỳnh Văn Sơn, ThS Nguyễn Thị Diễm Ay

Nguyễn Huỳnh Ngọc Trâm ¬— ¬— ¬— - SỐ

'Vai trò của giáo đục gia đình và nhà frường trong việc giải quyết bạo lực học

đường

Các yếu tô tác động đến bạo lực học đường dưới giác độ tiếp cận lý thuyết xã hội

học

TRS, Phan THUGR coc ccsessss scenes scenevissetee ¬— ¬— ¬— 65

Từ bạo lực học đường đến sự phát triển nhân cách cửa học sinh

Ngăn chặn bạo lực học đường nhìn từ gác độ

Thổ, Lê Văn Tùng, Lê Ngọc Hân

jáu viên chủ nhiệm

Thực trạng, nguyên nhân vả giải pháp ngăn chặn nạn bạo lực học đường

Bao lực học đường - suy ngẫm về nhân tổ giáo dục gia đình trong xu thế hội nhập

Thể Trương Công Vĩnh Khanh .— — — 128

Bao hye hoc đường nhận diện và giải pháp ngăn chặn

đi với van dé bạu lực hục dường

ương Lăn Khánh, HỊCCH Lễ Kừn Thẳng ¬— ¬— 139

'Vai trủ của nhân viễn công tác xã hội

Biện pháp phỏng ngửa bạo lực học đường nhìn từ góc độ kỹ năng xử lý tink

huống trong hoạt động giao tiếp

ba

Thể Phan Dinh NhÂN ¬— ¬— ¬— wo LS

Bạo lực học đường ở trường THPT nguyên nhân và giải pháp thay đổi nhận thức cho học sinh

Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Phô thông ¬— ¬— ¬-

Biện pháp giáo dục phỏng chống bạo lực học đường cho học sinh qua tổ chức

hoạt động ngoại khóa

Bao luc hoe đường - một góc nhìn từ thể hệ 8X

Thể Nguyễn Phan Minh Trung, Thế Lư Ngọc Trâm Anh "—¬ 200

Kì vọng của cha mẹ về sự thành đạt cửa con cái

Thể Bùi Dình TuÂN oi ¬— ¬— ¬— vee 212

Một số nhân tổ ảnh hưởng đên bạo lực học đường trong học sinh hiện nay

Thục trạng và những giãi pháp ngăn chặn nạn bạo lực học dường trong trường phê thông

BẢO CÁO DÈẺ DẪN HỘI THẢO THUC TRANG VA GIAI PHAP NGAN CHAN BAO LUC HỌC ĐƯỜNG

TRONG TRUONG PHO THONG

Ban Biên tập Hội thần

'Bạo lực học đường là vấn nạn cửa gido dục Việt Nam trong những năm qua và cả hiện tại Trên các phương tién thong tin dai chimg thường xuyên xuất hiện tin bai vé nan bạo lực học đường, Điều dó đã phân ảnh thực lrạng xuống cấp trầm trọng về đạo

đức của một bộ phận không nhô học sinh và một số giáo viên Có những vụ vi phạm

nghiêm trọng đạo đức của học sinh và phẩm chất của giáo viên đã điễn ra mả chúng ta không ngờ tới Giáo dục để giảm thiếu, tiên tới ngăn chần hoàn toàn nạn bạo lục học đường đang là mỗi quan tâm hàng đầu của các ngành chic nang, trong đó, có ngành

giáo dục, gia đỉnh và toán xã hội Dã cỏ những nghiên cửu, những cuộc luận bản,

những Liội thảo vẻ vẫn đẻ bạo lực học đường được tổ chức, đã có những biện pháp

ngăn chặn bạo lực học dường được đưa ra Nhưng, bạo lực học dường vẫn tiếp tục xây

Ta, sỐ lượng các vụ việc có chiều hưởng gia tăng sơ với những năm rude, dic biél la những vụ việc nghiêm trọng Nhằm góp một phần trong nỗ lực chung tim kiếm các

giải pháp hữu hiện ngăn chặn bạo lực học đường, Viện Nghiên cứu Giáo dục Trường Đại học Sư phạm Tp Hẻ Chỉ Minh tế chức Hội thảo khoa học “Thục trạng và giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường trong trường phế thông"

lan tổ chức đã nhận được hàng trăm bải viết của các nhà khoa học, nhà quần lý, nhả giáo từ các trường Dại học, Cao đẳng, các Sở Giáo dục và Dão tạo, các trường phố thông, trường mẫm nơn Chủng tôi phải kể đến các trưởng mắm non vá phổ thông

thuộc các Sở Giáo dục & Đảo tạo các tỉnh Khánh Hoa, Tién Giang, Ninh Thuan, Lam

Đông và Tp Hồ Chí Minh; các trường Đại học và Học viên như: Trường Đại học Tién

Giang, Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Sài Gòn, Trường Đại học Ngân hàng Tp.HCM, Trường Đại học Văn hóa Tp.HCM, Trường Đại học KHXH & NV Tp

HCM, Trường Đại học Thủ Dẫn Một, Trường Đại học Văn Hiển Tp.HCM, Học viện

Chỉnh trị khu vực IV, những trường Dại học ở xa như Trường Dại học liễng Dúc, Trường Dại học Quáng Hinh, Trường Dai hoc Su pham Lud, Trường Dại học Sư phạm

Dà Nẵng, Trường Dại học Quy Nhơn

Chúng tôi thật sư cảm kích trước sự quan tầm đông đảo và nhiệt tỉnh của các nhà

khoa học, nhà quân lý, nhà giáo Cúc bài viết, từ các góc dộ khác nhau, dởa dễ cập ba

khía cạnh của vẫn để bạo lục học đường : thực trạng nguyên nhân và giải pháp

thục trạng, từ các nguằn khác nhan, nhnr, kết quả nghiên cứa của chính tác giả tải viết, số liệu từ các cơ quan chức nẵng tử các phương tiện thông tin đại chứng và từ

sự chứng kiến của bản thân, nhiều bài viết đã cung cấp thực trạng bạo lực học đường,

5

trong phạm vi tường học, địa phương trong phạm vi toan quốc, qua dé di cho thay tình hình bạo lực học dường vô cùng lo ngại, thể hiện ở chiều hướng trẻ hóa, nữ hóa và

sự không có giới hạn của hành vi bạo lực học đường - những hành vi ma cách day

khoảng chục năm chứng ta không thể hình dung được là chúng lại xây ra trong, quan hệ

giữa học sinh với nhau, trong, quan hệ giữa học sinh và giáo viên

Về nguyên nhân, từ nhiều góc độ khác nhau, các bải viết đầu tập trung phân tích các nguyên nhân của bạo lực học đường Rất nhiều nguyên nhân đã được các táo giá chỉ ra, được phân tích thấu đáo, như :

Và phia gia đình, cha mẹ thiếu quan tâm chăm sóc con em đúng mục, thả lông các cm với các trỏ choi điện tử, it quan tâm đến các mỗi quan hệ bạn bè của con cm

mình, người lớn trong gia đt cu xữ với nhau và với con em chưa đúng, dhưa gương mẫu trong cuộc sống

VỀ phía nhà trường, nha trường vẫn chú trọng dạy chữ mà chưa chăm lo đầy đủ cho việc đạy người, tư tưởng “học đề thủ; thi gi học nấy” vẫn còn rất nặng ; hoạt động,

giáo dục toàn điện chưa được quan tâm đứng mức, việc giáo đục ý thức tuân thủ pháp

luật cho học sinh chưa thực sự có hiệu quá; một bộ phận thấy cô giáo không còn lá

“tắm gương sáng ” cho học sinh noi thoo, từ cách nói năng, cư xử với nhau, với người khác và với học sinh; các tổ chức như Đoản thanh niên, Ban đại điện cha mẹ học sinh chua thực sự quan lâm công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, hoạt động ngoại khỏa

có nội dụng giáo dục đạo đúc, lỗi sống, kỹ năng sông côn mang tỉnh hình (hức, kém

hiệu qã; : hình thức xử lý học sinh có hành vi bạo lực học đường chưa thực sự hiệu quả,

thấy cô, kể cả giáo viên chủ nhiệm hau như ít quan tâm đến những khó khăn và diễn biến tư tưởng, tỉnh cảm của học sinh; sự phối hợp giữa nhà truờng - gia đỉnh và xã hội

c hoạt động sinh hoại, vui chơi lành mạnh, trong khi có những bộ phùm, rd

chơi điện tử và những ân phẩm văn hóa khác không mang tính giáo dục nhưng vẫn được phổ tiến rộng rãi, những vụ vi phạm pháp luật ở nhiều đạng khác nhau của người lớn, công tác phổ biến, giáo dục ý thúc pháp luật cho thanh thiểu niễn, đặc biệt

là những đối tượng có nguy co cao, chua thục sự có hiệu quả

V6 phia hoc sink, qua các bài viết có thẻ thấy, bạo lực học dường có cơ sở từ sự

phát triển nhanh về tâm sinh lý ở học sinh trung học, dặc biệt là trong giai doạn tuổi

như sự xuất hiện những

“mình không côn là trẽ con nữa”, Lừ đó học sinh thường đành giá mình

cao hơn thực tê Diễn đó biếu hiện ở việc các em mơng muốn được thế hiện những suy

nghĩ, quan điểm, sự tự tín và hành xử theo cách riêng của mình, không phụ thuộc vào

người lớn, trong khi các em chua ý thức được hết những hành ví do mình thực hiện có

thể gây ra những hậu quả không tốt cho người khae va cho ban than

6

Đặc biệt, nhiều bài việt đã đi sâu phân tích vẫn đề bạo lực học đường từ góc độ

xhhững thành lưu của các ngành khoa học, như xã hội học, dạo đức học, tâm lý học nhằm lý giải nguyên nhân của bạo lực học đường Theo chúng tôi, các phân tích này sẽ

góp phân lam cho van dé được xem xét một cách sâu sắc, có cơ sở khoa học hơn

Thân tích thực trạng chỉ ra nguyên nhân để đưa ra giải pháp khắc phục, chứng tôi

hy vọng rằng, các nhà giáo dục đang cỏ mặt trong hội tháo này sẽ bản luận, tìm ra giải pháp hữu hiệu ngăn chặn bạo lực học đường để chứng ta thục hiện được nhiệm vụ day

học - phát triển trí tuệ, xây dung nhân cach phẩm giá tết cho học sinh, 48 nha trường là

indi trường giáo đục đúng nghĩal

Ban tổ chức xin trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, nhà quần lý giáo dục, nhà giáo đã gối bài cho Hội thao, trên trọng cám on các nhà khoa học, nhà quản lý giáo đục, nhà giáo đã đến tham dir héi thio

"

PHẢN I:

MOT SO CACH TIEP CAN VAN DE

BAO LUC HOC DUONG

HANH VI BAO LUC HOC DUONG - MOT KHAI NIEM CAN

QUAN TAM TRONG TAM LY HQC GIAO DUC

ThS Mai Mp Hanh*

ThS NCS H-i Hàng Quân” ThS NCS Nguyễn Vĩnh Khương”

1 Đặt vẫn dễ:

Bạo lực và bạo lực trong học dường dược nghiên cửu từ những năm 70 thế kỹ trước với các công trình nghiên cửu của Døs Ó/wews nhà tâm lý học Na Uy Vấn để bạo lực nói chung và bạo lực học đường nói riêng dược ông để cập như là một trong,

những nghiên cứu chuyên sâu

Bạo lực và bạo lực học đường ở Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu Nó trở thành

một trong những nguyên nhân chính gây đau khổ cho các nạn nhân Bạo lực học đường có thể xáy ra ở tất cá các bậc học, từ học sinh mẫm non, học sinh tiểu học, học sinh trung học cơ sở, học sinh trung học phổ thông và đổi với cá sinh viên cao đẳng và

dại học Tuy nhiên, trong một thời gian đài chúng ta đã xem nhẹ những hành vị bạo

lực, bạo lực hợc dường và coi chúng là những điều tất yêu Thậm chỉ, một số cá nhân còn xem đỏ là một phần tự nhiên của quá trình phát triển tâm sinh lý của lửa tuổi hoc trỏ nên những nghiên cứu vẻ vẫn để này chỉ tập trung vào việc tìm hiểu những hành vi

bạo lực đối với trễ em ở trong gia đinh, ở ngoài xã hội Mặt khác, bạo lực học đường

chỉ được nghiên cứu lẻng ghép trong các công trình nghiên cửu về bạo lực đổi với trẻ

em nói chung Dây cũng chính là nguyên nhân làm cho nghiên cứu về bạo lực học đường cởn mang tinh ban đầu vả thiếu sự hệ thống, chuyên sâu trên bình diện khái

xiệm và cổ thực tiễn

Hành vi bạo lực học dường là hành vi đem dén su tốn bại dặc biệt cho người bị

bạo lực Người bạo lực cũng gặp những hệ lụy không đóng có Việc xác định hành vì

bạo lực học đường về mặt khái niệm được xem lả yêu cầu cần thiết trên bình điện nghiên cứu hệ thống

2 Giải quyết vẫn đề

+ Hành vi bạo lực học đường là gì?

Hiểu dơn giản, lành vị bạo lực học dường là bành dộng mang tính sức ép, có biểu hiện ding sức nưạnh để trấn áp, đẻ ép, tốn thương từ phía người nảy đến người

Y Trưởng Đại học Sư phạm TP Hỗ Chỉ Minh

5 Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

““ Tường Dại học Sư phạm'TP Hỗ Chí Minh

11

khae, ti nhom dén ca han, ti nhom dén nhóm là chủ yếu và nó diễn ra trong quan hệ

học dường

Theo tir dién, hành vi bạo lực học đường là hành động mang tính bạo hành diễn

ra trên những khách thể trong môi trường học đường dẫn đến những thương tốn về

tinh thân, tâm lý và cả thể xác

Nhìn một cách khải quát, hành vị bạo lực học đường là sự sử dụng vũ lực hay

quyền lực một cach có ý thức để de dọa hay thực sự uy hiếp một cả nhân hay một nhỏm học sinh làm gây ra hay có nguy cơ gây ra thương tật, chết, bay tổn thương, tâm

lý, kừn hãm sự phát triển hay lước đoại quyền của cả nhân hay nhóm học sinh đó,

Nội cách khác, hành vị bạo lực họp đường là hành vì sử dụng sức rnạnh để gây sức ép, uy hiếp, đe dọa từ khách thế này đến khách thể khác nhằm đạt được một mục tiêu nhật dinh [anh vi nay dign ra trong quan hệ giữa các khách thể trong phạm vi

học đường và những mỗi quan hệ giữa khách thế tôn tại trong học đường với khách thé

khác có liên quan Hanh vi nay vé co ban gân như có đẩy di những đấu hiệu của hành

vị bạo lực và gây ra những hậu quã cä về thẻ chất lẫn tình thân từ hai plúa trong mỗi

quan hệ bạo lực học đường, đặc biệt là với người bị bạo lực học đường,

Hành vỉ bạo lực học đường có thể xây ra dưới nhiêu hình thức như: Từ việc dũng sức mạnh vũ lực để thực hiện hành vi tác động lên người khác mà họ không, mong muỗn như tứm tóc, cảo cấu, xé áo, lăng nhục, đánh đập, tát, đám, đá, dùng hung +khí tấn công, dọa nạt, mắng chủi, để tội can, vu không, tung tin dén thắt thiệt Các

tỉnh thức bạo lực học đường này điễn ra với những mức độ và quy mô khác nhan, xuất phát từ những mâu thuẫn vả xung dột khác nhau Điều này tạo ra những thương tôn nhất dịnh hoặc những thương tồn lâu dài khó có thể dịnh lượng

Tóm lại, bảnh vỉ bạo lục học đường dược hiểu là hành ví sử dụng sức mạnh

tù một khách thể hay nhóm khách thé này đến khách thể khác làm tổn hại đến

thể chất, tính thân và vật chất của người khác dưới những hình thức khác nhau diễn ra trong môi trường học đường Từ đây, bạo lục học đường và hành vì bạo lục

học đường sẽ được xem xét từ phía học sinh đến học sinh là chủ yếu

4ˆ Các loại hành ví bạo lực học dường

Có nhiều cách phân loại hanh vi bao lực hoc đường, Cụ thể như phân tích trên bình điện chung nhất thì nó bao gồm hành ví bao lực thể chất và tình thần Hoặc có thé dựa vào các loại hình bạo lực Irong những biểu biện clung về hành ví bạo lực cụ thể là

hành ví bạo lực gia đình để phân loại thành bồn hành vi bạo lực như: bạo lục thân thé - thé chat, bạo lục tải chính, bạo lực tỉnh thân và bạo lực tình dục Tuy vậy, các hành vì bạo lực học đường điển ra một cách khá phúc tạp Có thể nhìn nhận và đánh giá chúng,

một cách khái quát là gần đủ những kiểu hành vi ở các cách phân loại trên nhưng chủng có những dâu hiệu đặc thù dựa trên nhóm khách thể đặc thủ va tinh chất đặc

biệt của nó khi dặt vào môi trường học dường

13

Dựa trên quan niêm của các tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo, Đăng Bích Thủy,

Tran Thi Phương Anh, bài viết này có sự phân tích chủ tiết và bộ sung nhất định dễ

thông nhất có những hình thức bao lực học đường như sau

- Bao lực về vật chất:

Tiạo lực về vật chất là những hành động gây thiệt hại vẻ đỏ dùng, trang phục,

phương tiện đi lại, tiền của cho học sinh, vi dụ như biện tượng “báo kế” “trấn lộE”, kẻ mạnh trân lột tiên hay tải sản cỏ giá trị của kẻ yếu, chiếm đoạt các vật dụng của bạn bẻ, yêu cầu hăm dọa học sinh khác phải nộp tiên hay tài sản có giả trị cho ké mạnh, cổ ý tủy hoại hay làm hư hỏng các vật dụng của người khác Ngoài ra, để khối bị bắt rưạt Lữ những nhóm khác một số em phải chung tiền để được các “đại ca” bảo kê che ch Cũng cé hiên tượng học sinh trong trường bị các thanh niên bên ngoài xã hội trắn lột

xe đạp, lấy tiên, lây đỗ mà phải phục tùng không đám kêu, không đám báo lại với thầy

cô hãy cha mẹ, mặc đủ các em biết kế phạm tội là ai vi sợ bị trã thủ [S]

at chat nay thực ra cỏ liên quan đến bạo lực về thể chất hay bạo lực

vẻ tỉnh cám - tâm lý, Thế nhưng, xét ở một góc độ nhật định, những biểu hiện của

lành vi bạo lực nảy thường hưởng dễn sự bắt ép có liên quan dén vật chất hay những,

phương tiện vật chất có liên quan Trong môi trường học đường, bạo lực vật chất này được xem là một đặc thủ có liên quan chặt chế đến hành vĩ bắt trại học đường hay bạo

lực học đường vì đôi lúc nẻ diễn ra mét cach rat “tu nhiên” Nhưng ngày nay, hành vi này cũng có những biển hiện điển ra một cách có chủ đích, cụ thế, có tính toán hay thậm chỉ là cẻ “tố chức” nhóm Dó là một thực tế cân được xem xét mang tính khách

động ca thể đề áp đặt sức mạnh của họ lên người kia Bạo lực thể chất bao gồm các

hành vi như đá, đảm đánh, nhéo hoặc cáo hành động tấn công vẻ mặt thẻ chất kháo

Trong thực tế, có những em học sinii thường bị bạo lực bởi những hành vi tiêu cực về

iit thê chất như trộm cắp, dánh nhau, quảy rối, chọc ghẹo bánh dộng này thường,

diễn ra liên tục trong một thời gian tương đối dài, gây tôn thương vẻ thể chất cũng như tam ly bén cạnh những mắt mát hay những thương tổn về thực thể hay dịnh lượng,

được trên bình điện cụ thể

Các hình thức bạo lực thê chất như: CHật cấp, lục cặp, giật và piáu đô dùng học giật mũ, giật áo, giày đép, khăn quảng, xì lốp xe, phá hoại để dùng học tập, Ngoài ra, còn có các hình thức tác động vào thân thê chua gây thương tích như: gô lên đầu lên vai, đập vào người, xỏ đây, dùng các đỏ ding học tập, đất cát, sâu bọ ném vào người, kéo tóc, định kẹo cao su lên tóc, cắt toc, dé nước lên dầu, gạt chân Bên cạnh

đỏ, còn có hành động gày thương tích: cảo, cấu, giật tóc, dánh, tát vào mặt, ném gach

13

hoặc dất đả vào người, có ý dùng vũ khí dễ gây thương tích cho người khác Những, lãnh động bắt mạt này xảy ra lường xuyên nhất là ở trường hoặc có thể trên dường

đến trường, sau giờ tan học Ngoài ra, hình thức của hành vi bạo lực này cũng diễn ra

ở những dạng khác nhau, ở các mức độ và cấp đô khác nhau phù thuộc vào độ từ văn hóa cũng như tình hình thực tế ở từng địa phương hay môi trường học đường,

- Bạo lực về tâm lý, tình cảm:

Bao luc vé tam lý, tình căm đối với học sinh trong mỗi trường học đường được

xác định gồm: lời nói, cử chỉ mang tính chất xúc phạm, dọa nạt, mắng mé, gay áp lục,

buộc làm những việc mà các em không muốn và các quan niệm gây ra hậu quả xấu về mặt lâm lý lin câm Đây là những hành vì gây sửe ép đề nặng về mặt lâm lý và tính thân của khách thể khác

Tạo lục tâm lý tình cảm trong môi trường học đường thường được thể hiện dưới một số hình thức như: hình thức kỹ luật mang tính đọa đẫm, đe dọa, sỉ nhục gây ức chế

lơ sợ cho học sinh Sự trêu ghẹo của học sinh củng học gây khỏ chịu, xấu hổ, túi thân, mặc cảm, tự tí Ngoài ra, đỏ cóa là những, hành động mang tỉnh bắt nạt, dọa dâm trong, quan hệ bạn bẻ Sức ép giảo đục và các quan niệm hảnh vi mang tinh chất bắt bình đẳng giới Có những thay cỗ giáo vì chạy theo thank lich ma bal ép hoe sinh theo ¥

minh dé dat duge chi tiêu của thả trường Hoặc có những bạn bẻ luôn ganh ghét và

cạnh tranh nhau từng chút mệt dẫn đến những gánh nặng cho “người khác” Chính

điển đó đã gây ra áp lực học tập thái quá, gây ra những căng thẳng tâm lý và những,

ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe tam thần của học sinh Sự trêu ghẹo của bạn bè

củng lứa tuổi xuất phát từ bản tỉnh vui đùa nghịch ngợm của học sinh cũng được xem xét như hành v¡ bạo lực học đường Néu sự trêu gheo mang tính chất vô tư đúng mực

vui nhưng đôi khi sự trêu gheo thai qua không đúng mực lập đi lẫn đến sự khẻ chịu, mặc câm,

thể dẫn đến loạn tâm lý Sự trêu ghẹo thường xuyên có thể gây nên những lồn thương,

tam lý cho người khác như: Có những lời nói, những bình luận thiếu thiện căm về các

tật trén co thé, hinh đảng, cách đi đứng, cách nói năng, hoàn cảnh gia đình Ngoài ra,

có thế kế đến một số hình thức bạo lực tâm lý tỉnh thắn như: đựng chuyện, tạo tin đồn

quai ac, bu riéu, tung hinh ánh trước công chủng, gản ghép những biệt hiệu xâu, gắn ghép trong quan hệ với bạn khác giới, chữi rúa bằng những ngôn từ xúc phạm, đe dợa,

ép buộc với nhưng điều không mong muốn, khai trừ, cô lập hay tẩy chay một cách có

ú ý ra khỏi nhóm Trong thời gian gần dây, bạo lực học đường kiểu này còn thé

tiện rõ Hiên các phương tiện truyền thông rà mạng xã hội Ìä một kênh để để bẻ thực

hiện hành vi bạo lực tỉnh thân này Sự bêu riểu trên mạng xã hội bằng cách lập các trang facebook hay fanpage gia, đưa những hình ảnh và những thông tin sai lệch, đựng, chuyện để bêu xấu là biểu hiển khá rõ Đặc biệt, những bình luận ác ý, những lời

nhận xét mang tính công kích, mang dấu hiệu lăng mạ dẫn đến những sự căng thẳng tâm lý thậm chỉ là những sức ép tâm lý quá mức tạo nên sự khúng hoảng tính thân, tâm

lý bay thậm chỉ là hành động tự tử

14

Co thé chia ra lam hai loai ce ban: Quay r4i tinh duc va Jam dung tinh duc

Quay rỗi tình dục là bất kỹ một lời nói hay hanh động cử chỉ có ý nghĩa tình đục ngoài ý muốn, những câu nỏi xúc phạm cô ÿ, hay bất kỷ những nhận xét về tỉnh dục

của aì xúc phạm người khác (nạn nhân) và lắm cho nạn nhân cäm thấy bị đe đọa, bị

làm nhục, bị cân trở công việc, ngắm ngầm phá hoại sự øn toàn và gây ra sự Jo sợ cho

nạn nhân Đơn cử như những lỏi nói thiêu tế nhị những lời trêu chọc, những câu bình

phẩm vô văn hóa đến nhủng hành động cỗ ý như sờ mó, bóp ngục, đựng chạm vào

những nơi nhạy câm của học sinh thanh niên nam đối với học sinh nữ và ngược lại

Hanh vi nay không chỉ diễn ra ở học sinh vị thành niên mả ngay từ giữa vả cuối tiểu học, bạo lực về tỉnh dục học đường ở bình thửo quấy rồi tình dục đã thể hiện ớ những, biểu hiện: xô dây, chong gheo, rinh nha vé sinh nf, tin công bằng những, lời nói gây

súc p lâm lý có liên quan đến tinh duc

Tạm đụng tình dục được coi là bánh động lợi dụng sự thiểu hiển biết hoặc sự

thiểu kinh nghiệm, thiển quyển lực của người khác để đạt được mục dich tinh đục của

minh, Cac hinh thức biển hiện của lạm đụng tình đục học đường như Ep buộc quan hệ tinh due ngoài ý muốn, cưỡng hiếp, ép buộc phải tiếp tạo “yêu đương” khú đối phương không muốn, có những hành động sam sỡ, đảnh phen, Trong hai hinh thức bạo Ine

tỉnh dục thi hình thức quấy rồi tỉnh dục thường xảy ra giữa học sinh với nhau hơn [4]

‘Trong sự phát triển tâm lý của học sinh ngày nay, lạm dụng tình đục có thể diễn

ra trong môi quan hệ giữa học sinh lớn với học sinh nhỏ hơn; giữa học sinh nam với

học ginh nữ Tuy vậy, biểu hiện rảy không quá phố biến vỉ lính pháp quy của hành

vi để bị kiếm soát Mặt khác, đây là hanh vì quá lộ liễu hay quá lỗ xét trên bình điện tiểu hiện nên tính thực tế của ná là một kiểu hành vì không điễn ra với mức độ đăng,

kế

3 Kết thúc vấn đề

Một cái nhìn hệ thông và chuyên sảu về bạo lực học đường tử góc độ Tâm lý học

đ học sinh tiểu học đến học sinh Trung học theo góc độ lứa tuổi lá rất cân thiết, Hành

vị bạo lực học đường được hiểu là hành vi st dung stte manh từ rội khách thể hay

„ tĩnh than và vật chất

nhóm khách thế mày đến khách thể khác làm Lổn hại dến thể

của người khác đưới những hình thúc khác nhau điễn ra trong môi trường học đường,

Thực hiện hành vi bạo lực đưới hình thức nào thì cũng đếu gây ra những tốn thương

cho người bị bạo lực như về sức khỏe thế chát, tỉnh thần và sức khảe sinh sản - tinh

dục Những biểu hiện của bạo lực học đường trên sẽ được xem xét cụ thê theo từng độ tuổi và hoàn cảnh của môi trường học đường mới có thể đảm báo cải nhìn khoa học vá

thực tiễn

15

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

[1] Trân Thị Tú Anh (2012), Iảnh vi bạo lực học đường của học sinh TIICS Thành

phé IIuế, Kỷ yêu I1ội thảo tâm lý học đường lần 3 “Phát triển mô hình và kỹ năng,

hoạt dộng tâm lý học dưỡng”, TP HCM

|2| Lê Van Anh (2013), Giải pháp ngăn ngừa các hành vị bạo lực học đường trong,

học sinh THPT, Đ tải khoa học và công nghệ Cấp Bộ, Viện khoa học Giáo dục,

Ha Noi

[3] Hà Thị Minh Chính (2003), “Tim hiểu thực trạng nhận thức và thái độ của sinh

viên trường DIISPIIN về BLGD”, Luận văn thạc sĩ, Trường Dại học Sư phạm ITả Nội

[4| Luật phòng chẳng bạo luc gia đình (2007), Nxb Lao động _ xã hội, Là Nội

[5] Huỳnh Văn Sơn (2014), Bạo lục học đường ở học sinh lại lĩnh Cẩn Thờ hiện nay,

Tỷ tải khoa học cấp Tĩnh

Tiếng Anh:

[6] Anderson, C A, & Bushman, B J (2001), Effects of violent video games on

ageressive behavior, aggressive cognition, aggressive affect, physiological arousal, and prosocial behavior; A meta-analytic review of the scientific literature Psychological Science, 12,353 359

16

BAO LUC HOC DUONG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HOC PHO THONG NHiN TU PHIA NGUOI HOC

Trgảnh giáo duc, cha me hoe sith và

toàn xã hội Nó không chỉ tác đông trực tiếp đến tĩnh thân, thái độ học lập của học sinh

và việc giảng dạy của các thấy, cê giáo mà nó còn là biểu biện xuống cấp của những,

hành vị đạo đức lệch chuẩn trong mỏi trường giáo dục con người Ngày nay bạo lực

học đường diễn ra không chí ở thành phổ ma con ở các vúng nông thôn, khỏng chí xảy

ra ở học sinh nam xẻ còn cá ở học sinh nữ; không chí giữa học sinh với học sinh mà côn có bạo lực giữa học sinh với giao viên và giáo viên với học sinh

Đặc biệt, đối với giáo dục ở các trường trưng học phê thông (THPT), mục tiêu lả

tị để thực hiện những chức năng của một con người trưởng thành, của một công dân

đây tỉnh thần trách nhiệm, của một thành viên hữu ích cho xã hội IIơn nữa, đây là lùa tuổi ma tâm lý còn thiếu ôn định, chưa đủ chín chân để nhìn nhận dúng mọi vẫn dé Vi thế, nêu không phỏng ngửa, ngăn chặn kịp thời cho học sinh, dễ bạo lực học dường, tiếp tục ảnh hưởng xấu đến học sinh ở các trưởng phỏ thông nghữa là dang di trải lại với mục tiêu giáo dục, làm mất miểm lin của mọi người đối với môi Irường giáo dục

Vậy tên, ngăn chặn những hành vĩ bạo lực học đường để lạo nữn một môi trường giáo

đục lãnh mạnh, tạo điều kiện lục hiện tốt mục tiêu giáo dục của nhà trường THPT là

thực sự cần thiết

Dé dua ra các biện pháp phỏng ngừa, ngăn chặn kịp thời hành vi bạo lực học dường chủng ta phải tim hiểu càc nguyên nhân, co thé ké dén do là nguyên nhân từ phía học sinh, gia dinh, nhà trường và xã hội Trong phạm vi bải viết này chúng tôi tìn) hiểu vẫn dễ bạo lực học học đường từ phía người học

2 Nguyên nhân dẫn đến lình (rang hao lực học đường và một số giải pháp

nhằm ngăn chặn bạo lực học đường ở các trường TIIPT nhìu từ phía người học

2.1 Nguyên nhân

*'Trường Dại học Sư phạm, Dai hoc Da Nang

17

2.1.1 Đặc diễm tâm sinh lí lừa tuối

Tuửa tuổi học sinh THPT được xem là lứa tuổi không còn là trễ con mà cũng chưa

‘han Ja người lớn nên có rất nhiều vận để này sinh da sự phát triển chưa thực sự hoàn

thiên này

* Sự phát triển của tỉnh tự trọng

‘Theo Tâm lý học phát triển, học sinh THET bên cạnh sự phát triển về trí tuệ thị

tự ý thức, tự đảnh giả cũng phát triển khá cao, đặc biệt là sự phát triển mạnh của tỉnh

tự trọng, “tự trọng là khá năng ty danh giá có tính khải quái, thể hiện sự chấp nhận

Hay không chấp nhận bản thân với tu cách là mội nhôn cảch Biểu hiện cụ thể là má

xiên không coi mình là tôi hơn, kém hơn những người khác Họ thường không chịu

được sự xúc phạm của người khác đối với mình Miột câu nói hay một hành đông xúc

phạm của người khác có thế là ngưyên cớ gây xung đột, thậm chí âu đã ở lửa tuổi này” Chính vì thể, mà không ít những vụ bạo lực học đường xảy ra chỉ vì những lời nói

tưởng chừng rất đơn giãn, có lúc như vô tỉnh hay chỉ vi thoáng nghe là bạn nói xdu

xinh ở đâu đỏ Tĩnh tự trọng của học sinh 'THPT chưa đạt được mức độ cao với những,

biểu hiện tích cực của nó như có thải độ tích cực, đúng mực đổi với bán thân và biết

bão vệ nhân cách mình một cách phù hợp trong mọi hoàn cảnh Do đó, số nhiều học sinh đã bảo vệ nhân cách của mìnủt rnang tính chất cảm tính với những hành vị sai lệch

Một trong số đó là những hành vi bạo lực

Tính tụ trọng phát triển cñng là một trong những nhân tế tạo nền tâm lý bốc đồng,

ở học sinh lứa tuải này Tâm lý bóc đồng là điểm yêu lảm cho học sinh dễ bị kích động

bởi người khác, Dö cũng là một trong những nguyên nhân dễ dẫn đến hành vị bạo lực

ở học sinh

* Đời sống xúc cảm, tình cảm

Đời sống tỉnh câm của họu sinh THPT rất phong phú và đa dạng, Điền dó được quy định bởi những mối quan hệ giao liếp của lọc sinh ngày cảng dược mở rộng về phạm vi và đặc biệt được phát triển vẻ mắt chất lượng Bên cạnh nhu câu về tỉnh bạn,

chon bạn một cách có lý trí thì tỉnh căm đối với người lớn của học sinh THPT thường,

biểu hiện tính tự lập, có nét riêng độc đáo của cái tôi tương đối tự do Học sinh THPT hay có tâm lý cho rằng người lớn thường không đánh giá đứng, nghiêm tủc những điều

họ nghĩ, những việc họ làm cũng như sự trưởng thảnh của họ Hới vậy, lửa buổi này thường dễ có xu hưởng xa lánh người lớn va tim sự đồng tính, đồng cảm ở các bạn củng lửa tuổi Đặc diễm này củng với sự phát triển của tỉnh tự trọng chưa cao làm cho

học sinh THPT thiểu tự chủ và thường chịu sự tác động từ bạn bẻ hơn là từ người lớn

Đá cũng là một trong những nguyên nhân để xây ra những vụ bạo lực học đường ở học

sinh THPT khi bị bạn bẻ kích động

212 Nhu câu được kính nỄ ngưỡng mộ

'Theo nhả tâm lí hoc Maslow thi con người chủng †2 có năm nhu cầu sơ bán xếp thử tự từ thấp đến cao như sau:

- Nhu câu sinh lí cơ bản

18

- Nhu câu an toàn

- Nhu cau vé quan hệ xã hột

- Nhu cau duroe kinh né, nguémg mé

- Nhu câu phát huy bản ngã, thành đạt

Chưng ta sẽ nỏi tới bậc thang nhu câu được kính nễ, ngưỡng rnộ và sự ảnh hướng, của nỏ đến hảnh vi của con người Nhu cau được kinh nề, ngưỡng mộ lá một nhụ cầu hoán toàn chính đảng đổi với tất cá mọi người Nhờ như cầu này mả con người cỗ gắng nhiều hơn trong cuộc sống va lam cho minh ngay cảng hoàn thiện hơn Ai cũng muốn được nhiều người kính nễ và ngường mô nhưng không phải ai cũng thỏa mãn

nhụ cẩu đỏ một cách dúng đắn Một số người đã thỏa mãn nhu cầu này của bản thân

bằng những hành vị sai lệch Hánh vì bạo lực ở bọc xinh cũng là biếu hiện œ

lệch đó Những học sinh thực hiên hành vi bạo lực thường muốn tim kiểm sự chủ ý

của người khác đôi với mình Có thể các em nghĩ rằng, bắt nạt, bạo lực với người khác

mẽ hơn Các em đã lâm tưởng va đánh dễng sự kính nễ, ngưỡng mộ ở người khác với

những thái dộ sợ hãi, xe lánh cửa họ đồi với mình

21.3 Thiếu lụt kỹ năng sông

Theo Lễ chức Y lế thế giới WHO (2003), kỹ nắng sống là khả năng cửa hành vỉ

thích ứng và tích cục cho phép các cá nhân mg phó một cách có hiệu quả với những,

là cách để trở nên nôi

yêu cầu và thách thức của cuộc sông hàng ngày

Dễ Thị Hải, Viên Nghiên củu Môi trường và Các vẫn đề xã hội cho rằng, thực trạng bạo lực học đường diễn ra một phản là do học sinh thiểu kỹ năng sông Bà Hãi cho hay: Khảo sát trên 1.000 học sinh, sinh viên cho thấy kết quả dáng giật mình, Có

tới 95% các em nhận thức chua dủng về kỹ năng sống; 77,7% chưa bao giờ dược dào

tạo tập huấn về vẫn đề này, 76,496 rất cần được tập huần và hậu hết các em hing ting

khi xử lý các tình uống thưởng gặp trong cuộc sống,

Khí những vụ bạo hực học đường ngây cảng trở rêu rầm rộ thì cựm từ “kỹ nắng sống” được nhắc tới nhiền han Bởi vị, kháng ít những vụ bạo lực học đường chỉ xuất

phát từ những lý đo rất nhỏ nhặt như: vô tình đẫm phải chân bạn, xích mích nhỏ trong,

lớp, nói đùa hơi quá hay chỉ vi nhìn thấy ghét thì đánh, thấy bạn đừng đỗ xịn hơn mình cũng đảnh Vấn dẻ dược dật ra trước những tình huồng như vậy là sự thiểu hụt về nắng sống của học sinh, trong dỏ, đặc biệt là kỹ năng giải quyết xuug, dột, kỹ năng,

Thiếu kỹ nắng kết bạn cũng là một trong những nguyên nhân dẫn dến bị bạo lực

ở một số học sinh Do không có kỹ nắng kết bạn nên íL bạn € cũi iường tach bist, luôn cảm thấy thiểu sự hỗ trợ xung quanh, dễ sợ hãi, và thiếu tr tin nên đễ bị người

Biện pháp 1: Tăng cường dạy đạo đức và kỹ năng sông cho học sinh

Với tâm lý của lửa tuổi mới lớn, bốc đẳng, thiếu kiếm soát, để bị kích động bởi bạn bè củng với việc thiếu những kiến thức về chuẩn mục đạo đức, kỹ năng sống cơ ban như kỹ năng ứng xử, kỹ năng kiêm soát cảm xúc, kỹ năng giải quyết xung đột thì những hanh vi bạo lực học đường có thể xảy ra ở học sinh bất cứ hic nào Nhà trường chua chủ trọng đủng mức vẻ cỏng tác dạy dạo đúc kỹ năng cho học sinh dẫn đến học sinh thiểu kỹ năng sống là một trong những nguyễn nhân dẫn tới những hành

vi bao lực học đường có tính chất quan trọng và dược nhiều người nhắc tới Vi vậy,

tăng cường dạy đạo đức, kỹ năng cho học sinh là biện pháp cần n thiết dé gop phẩu ngắn

chăn hành vị bạo lực học đường,

Đề thực hiện biện pháp này, trước hết cân cỏ một sự thay đối về nội đụng chương trình dạy đạo đức, kỹ năng trong nhà trường, Nên giãm thiểu bớt một số chương trình học khác, thay vào đó là những tiết dạy về đạo đức, kỹ năng sống gắn liên với thực tế cho học sinh Giáo viên có thể lồng ghép vào trong các tiết đạy của các môn học những nội dung về dạo đức, kỹ năng Dù không nhiều nhưng mỗi người, mỗi ngày một

Ít học sinh sẽ tích lữy dược nhiều hơn

Đông thời việc dạy cho học sinh cách thể hiện mình dùng cách cũng lả một trong, những vân dẻ cần được quan tâm vá cũng là một trong những biện pháp giúp lam giảm

đành vì bạo lực họo đường ở họu sinh

Nhà trường cần có những chương trình hoạt động xã hội lôi cuốn để các em giải

tổa răng lượng hoặc chứng tỏ giá trị của mình, tạo cho các em có sản chơi lành mạnh

để rèn huyện nhân cách Dễng thời cũng cần có những hoạt động đề học sinh nang cao

+ÿ năng sống, những kiến thức đạo đức về tỉnh thân trách nhiệm, tình yêu thương, sự chia sé Vi dy, nha truờng cẻ thể tổ chức những cuộc tham quan đã ngoại đề tăng, cường mới quan hệ bạn bè thân thiết, tình thân đoàn kết, giúp đỡ trong các nhỏm học

20

sinh với nhau, những hoạt dộng tỉnh thương như thăm các em nhỏ thiệt thỏi, có hoàn

cảnh cảnh đặc biệt khó khăm để học sinh biết cách thông cảm và chia sẽ, các hoạt dông,

đến ơn đáp nghĩa

Biện pháp 2: Cần có những văn phòng tư vẫn tâm by cho hoc sinh va các trung

tâm giúp đỡ khi học sinh bị bạo lực

Khi học sinh gặp những khỏ khăn, rắc rối, mâu thuẫn mà không biết phải giải quyết như thể nào thì cân phải cò người giủp đỡ Nếu không nhận được những lời khuyên kịp thời, đúng dẫn thi có thể những hành động sai lắm sẽ điễn ra Những khó khăn, những tâm sự không chia sẽ được củng ai nếu cứ liên tục đồn ép thi sé tao nên

những con người có tâm lý bắt ổn, để bị kích đông và là một nguyên nhân dẫn tới hành

vi bạo lực học đường Tác giả Huỳnh Văn Sơn khi để cập đến vận để này đã niệu ý kiến: "Độ mới 15-18 đang là lửa mdi dé bị kích đông, để bị lôi kéo nên người lớn sẽ gặp nhiêu khó khăn trong việc thâu hiểu cũng như quản lý Để giảm thiếu bạo lực học đường, rất cân có đội ngũ chuyên viên tư vẫn trong lĩnh vực tâm lý học đường Dây chính là những người giúp các em cân bằng và phát triển tâm sinh lý trong độ tuổi

“nhạy cấm”

Nhà trường nên có văn phòng tư vẫn đành cho học sinh dé hoe sinh gó cơ hội chia sẻ những khó khăn của mình và nhận dược những lời khuyên bổ ích Điều đó sẽ

giúp

thúc giải quyết vẫn đề đúng đến hơn Thư vậy thi những hành vì bạo lực học đường tir

những nguyên nhân như tâm lý bất én, không cách giải quyết mâu thuẫn sẽ

dude gidm đu đáng kể Tuy nhiên, trước khi có những văn phòng tư vấn, hãy cho học

sinh làm quen với tâm lý cân phái chia sẻ khi cân thiết, làm quen với việc đến với các

Trại trơng Irường học sẽ giảm đi

tiện pháp 3: Tăng cường vai trò của gia đình trong việc giảo dục con cải

Gia dinh cần quan tâm, giảo dục con cải tốt, cha mẹ phải làm gương cho con

được đời sống lâm lý ôn định, học được những cách đối xử ân tình,

Ting trước những hành vi bạo lực của con, cha mẹ nên có thái độ bình tĩnh, ân

cần chỉ bảo để các em dan dần nhận ra sự không đúng đắn và từ bỏ nó Sự quát tháo,

đánh đập, nhiếc móc hoặc trừng phạt chỉ làm tăng thêm những hành vi đó ở trẻ Giải

pháp tận gốc của vẫn dễ là trẻ phải tự nhận ra và từ bó hành vị dỏ một cách tự nguyện

21

Đặc biệt, quan hệ giữa cha mẹ và con cái trong gia đình phải là mỗi quan hệ tin tưởng,

- binh dang Cha me phai phấn đấu dẻ trở thành những “người bạn lớn” cũa con cái, kịp thời nến nản những lệch lạc trong nhận thức, thái độ và tình cảm của các em, chia

sẽ với con cái những khó khăn, vướng mắc, cho các em những lời khuyên, những cách giải quyết đứng đắn đề các em có được đòi sống tâm lý ốn định nhờ sự quan tâm, tình

yêu thương cũng như có được những hành vị ứng xứ phủ hợp nhờ những ý kiến đây

kinh nghiệm cha mẹ

dé cao và nó cũng ảnh hưởng đến văn hóa, thuân phong mỹ tục của đất nước Nhưng

trước hết bạo lực học đường sẽ ảnh hưởng đến việc học hành và sự phát triển nhân

cách của học sinh Vì vậy, đây là một vấn đẻ bức thiết của xã hội cần được giải quyết

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường, đây là một vẫn để rất quan trong can được tim hiểu dé từ đó đua ra những giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng mảy Chúng ta cản phải tìm hiểu nguyên nhân ở nhiều góc độ khác nhau dễ đưa ra những giải pháp có tính toàn điện nhất mà trong dỏ phải bắt đầu từ chính bản thân

người học

Tuứa tuổi học sinh THPT được xem là lửa tuối không còn là trễ con mà cũng chưa hắn là người lớn nên có rất nhiều van dé nay sinh do sự phát triển chưa thực sự hoàn thiện này Vi vay, để nhằm ngăn chặn nạn bạo lục học đường ở các trường TIIPT cần

có sự chưng tay của nhà trường, gia đình và xã hội

TAI LIEU THAM KHAO

|1| Nguyễn Hữu Dũng (1995), Nhà trường trung học và người giáo viên trung ñọc, NXB Giáo dục, Hà Nội

[2] Nguyễn Tủ Hoa (2010), “Mi

ca trê em biện nay”, Tạp chỉ lý

[3] Phan Mai Hương (2009), ''Thục trạng bạo lực học đường hiện nay”, X7 yếu hội thảo khoa học quốc tố về như cẩu, định hướng và đào tạo tâm {0 học

đường Việt Nam, T1à Nội, 3-4/8/2009

[4] Vũ Thị Nho (2003), 7m lý học phát triển, NXH Đại học Quốc gia, Ha Ndi

[5] Nguyễn Thị Hà Tuyên (2011), Nhận thức và biểu hiện hành vì bạo lực học

5 Vinh - Tinh Nghé An,

Tadn vin tit ngtiép, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế

đường của học ainh Trung học phố thông thành pì

GOC NHIN TU DOI MOT CAN BAN, TOAN DIỆN GIÁO DỤC TRONG GIẢI QUYẾT THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC, NHÂN CÁCH

CỦA THÉ HỆ TRẺ

Phạm Hữu Khương”

1 Dat vẫn để

“Trước thực trạng đạo đức, nhân cách của thê hệ trẻ đang có chiêu hướng xấu đi

dến mức báo dộng Tệ nạn xã hội vả tội phạm trong lứa tuổi học sinh „ sinh viên dang gia tăng cả về số vụ và mức dộ vi phạm Những biểu hiện thiêu văn hỏa diễn ra trong,

nhà trường không con lá chuyện cá biệt , mà dã trở thành tỉnh trạng phỏ biến ở nhiều,

tơi Văn hỏa học đường đang bị tốn lh ương nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hoại động,

học lập, quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh, đồng thởi gây mãi trật tự xã hội”

trích thư mời của iện Nghiên cứu Giáo dục cho hội thảo khoa học)

Nguyên nhân thi rất nhiều , nhưng sâu xa và căn bản phải bản là nr gido đục Suy cho củng mọi sự cũng từ giáo dục mà ra cả | Vì vậy, giải quyết thực trạng trên phải đặt trong bài toàn về “Dỗi mới căn bản, toàn diện giáo đục" đề có những giải phá p phù

hop, kha thi cả ở cắp thực hiện và cấp vĩ mô Với quan điểm dỏ, tôi xin tiếp cận, làm

rõ dưới góc dộ “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - Cam phai thay doi tu duy đã

trở (hành cỗ hữu”:

Cũng chỉ vì tên tại tư duy đã trở thanh cổ hữu trong giao duc va trong xã hội theo

kiểu “học để thi ; thi gì học nây , hạc để hoàn thiện bằng cấp, cũng cổ địa vị, làm đẹp

chỉ tiêu nâng chuẩn công chức , viên chức, trong các báo cáo tổng kết c ủa mỗi đơn

vị, côn học để làm người, học để lĩnh hội trí thức và áp dụng vào công việc , cuộc sống thí chỉ là thử ; không nói thành văn nhưng tư dưy này thực sự thống trị hóa mục

tiêu giáo đục của chúng ta trong thở ¡ gian qua vở say cả hiện tại; dội mới, cải cách

nhiều, vẫn không phát huy hiệu quả, lại mắc thêm bệnh mới nguy hiểm - bệnh tư duy

nhiệm kỷ “cái gì cũng phải thân trọng _„ không nóng vội được đâu đễ làm trước, khó

làm sau Iheo kiểu làm bài thí hết nhiệm kỷ - yên ôn”: kết quả không có gì thay đôi!

Vị thể, trong đối mói căn bán „ toàn điện giáo dục lần này cẩn phải thay đối

được tư đựy này; với ngành giáo dục, tư duy này nằm ở khâu tổ chức và đực hiện giáo đục toàn diện học sinh trong nhà trường (khâu cuối của mọi chỉ đạo giáo dục từ cấp vĩ

mô - kết quả giáo dục) Phải làm xoay chuyên thực sự về “chất” trong giáo dục toàn diện học sinh (dạy chữ - dạy người), không đơn giản chỉ là “học lực - hạnh kiểm” kết quả lá tạo ra thế hẻ ngày cảng nhiều đối tượng thiếu kỹ năng sông „ nhiều chữ nhưng ít

* 86 Gide due va Dac tao Ninh Thuận

nghĩa, sống ích kỹ, thở ơ, vỏ cảm, kể cả khi đã trở thành cản bội, công chức trong bộ may vdug quyén (nguyên nhân tiền sử của các cặn bệnh quan liêu, dộc đoán duy ý chủ, suy thoái vẻ đạo đức „ lỗi sống ); gắc của nó không có gì cao xa _ trừu tượng mà chính là đối mới phương pháp giáo đục trong nhà trường Tránh việc chỉ toàn bản khâu thi cử (lâm ngược)

Làm như thế nao (giải pháp) để xoay chuyển thực sự về “chất” trong giáo dục

toàn diên họo sinh , việc đó thành hay bại, phân lớn guyết định bội tương tâm, trách

nhiệm và tâm huyết của các nhà quân lÿ giáo đục và đội ngũ thây cô giáo chúng ta Bởi lề, trøay trong dội ngủ nhà giáo cmg còn nhiều ngư ời không xứng với trọng trách

của ng

ao quý nhất xã hội giao “dạy chữ _- đạy người”; với họ, giáo dục, đơn giản

cũng chỉ là một nghề làm công ăn lương nêu có điều kiện kiểm thêm lợi nhuận „ thư

nhập tử bọn trẻ (học sinh) mà pháp luật không cấm vẫn làm (vi đụ như kiểm lời từ việc mua déng phuc , logo nhà trường của học sinh , ghế ngồi chảo cờ „ giấy kiếm tra, dé

kiểm tra, thẻ, ảnh, v.v và v.v đến dạy thêm nhiều hơn dạy chinh, oa trưởng công lẫn

trường tư (mục tiêu vi lợi nhuận tử phí, học phí của người học đang hiện hữu)

2 Giải pháp (cấp thực hiện và cấp hoạch định chính sách - vĩ mỗ)

2.1 Giáu dục toàn diện học sinh phổ thông ;

một tư duy úng vä một cách làm mới , để xoay chuyển thực sự về chất (giải pháp cho cấp thực hiệ n - nhà

trưởng):

Thực tế lâu nay, tư đuy giáo đục toàn điện học sinh được giới hạn và đo lường,

ở hai mặt giáo đục , đó là học lục và hạnh kiểm (TIL-TIK), gắn trực tiếp với nhiệm vụ của nhá trường , của thấy giáo, cô giáo Học lục, do kết quả học tập các bộ môn văn hỏa của học sinh theo các mức độ (Giỏi, khả, trung bình, yêu, kém), hạnh kiểm, do kết quá về ý thức trách nhiệm , chấp hành kỷ cương , nên nế

và thanh thiểu niên trong xã hội thể hiện sự sai lệch khá lớn về thải dò, hánh vị, ứng,

xử, nhãn cách, dạo dức) Đây là cái mẻ giáo dục theo cách do lường như hiện tại

34

không “phủ”, “thẩm” dến được, cần phải có một tư duy dũng và cách làm mới trong giáo dục toàn điện học sinh để khắc phục điểm yêu về “chất” này

Thuế nhất, về te dụp đúng dỗi với việc giáa đục toàn điện hạc sinh _ : ngắn gon

như cha ông ta xưa đã nỏi đỏ là dạy chữ — - kiến thức, trí thúc khoa học vả đạy lâm người - nhân cách, đạo đức,

Chỉ có trong nhả trưởng, học sinh được giáo dục toàn diện một cách bắt buộc, bài

ban mang tinh phap ly (quy định bằng luật pháp ); Ngoài nhả trưởng ra, không ở đâu

cả, các tổ chức, lực lượng khác của xã hội và gia đỉnh chỉ mang tính phối kết hợp giáo

dục Có thể nói, cuộc sống và xã hổi là nơi thễ hiên _, thực hành, kiểm đi và hoàn

hoàn thiện việc giảo dục toàn diện học sinh Nỏi rộng ra theo ý nghĩa về xây dựng Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa , Nhà nước của dân, do dân và vì dân, thí giáo dục, nhá trường cũng chứa dựng ý nghña và mục tiêu đỏ (giáo dục, nhà trường của dân, do dân và vì dân),

Thủ: hơi, về đỗi mái cách lâm:

"Yến tả xã hội trong nhà trường tham gia hoàn thiện giáo dục toàn điện học sinh

chính là Phụ huynh học sinh mà trực tiếp là các Ban đại diện Cha mẹ học sinh của

từng lớp (BDDCMIIS-Lớp) và của trường (BDDCMIIS-Trưởng)

Cách làm mới „ dơn giản chính là kế hoạch hóa việc tham gia sâu của

(BĐDCMH§-Lớp) củng giáo viên chủ nhiệm „ nhà trường vào giáo dục toàn điện học sinh ở từng lớp (trước nay chỉ mang tỉnh hính thức)

Mãi một lớp học (từ cấp học Mâm nen , tiêu học, THCS, đến THPT) sẽ cỏ thêm

tôi thiếu 03 phụ huynh (EĐDCMHS-Lép), với vai trỏ giông như 03 giáo viên chủ

nhiệm không chuyên trách cùng với giáo viên chủ nhiệm tham gia vào qu: án lý và giáo dục toán diện học sinh của lớp

nghĩa giáo đục mang lại và tại sao phải làm như vậy:

ác bậc Cha mẹ học sinh luồn được trực tiếp lắng nghe và chúa sẽ mọi điển

3 là điểm Lựa về lâm lý , tính thần cho những sang

biển tâm lý cửa con em mình ,

tạo tích cực trong học lập các bộ môn văn hóa (điều mã phẩn đông các em khéng chia

sẽ với giáo viên chủ nhiệm)

- Các em được nghe „ cảm nhận tỉnh thương và những mong mỏi _„ kỳ vọng từ

chính những bậc sinh thành ở nơi nghiệm trang mang tính tập thể, sẽ giúp việc giáo

dục nhân cách, dạo dúc, lòng nhàn ải, cao thượng, cho học sinh (nhiều giáo viên chủ nhiệm cũng chưa có dược trải nghiệm này , có thẻ do cón trẻ, chưa được làm cha, làm

25

xnẹ để chúa sẻ , cũng như chưa biết rằng, , cơn cái là quý giá nhất trên đơi của cha re

chúng, )

- Là nhân tô làm tăng gắn kết một cách chặt chẽ „ biện chứng giữa ba môi trưởng,

giáo đụo (nhà trưởng, gia đình vá xã hội)

- Giáo viên chủ nhiệm và nhà trường luôn có được thông tin về tình hình của mỗi

xột học sinh trong lớp (diễn biến tâm lý, hoàn cảnh gia đình, những mỗi đe dọa, đối với các em) để chúa sẻ và có biện pháp giáo dục, giúp đỡ (việc này chỉ mình giáo viên chủ nhiệm làm lá quá khỏ khăn và cũng không thé bat buộc được)

- Làm như vậy để giáo dục thực sự “hay đãi về chất (suy cho cùng, mọi sự cíng

từ giáo dục mà ra)

Lam nah thé nico:

- Tinh phap ly 44 day di (Thang tu sd 55/201 1/TT-BGDDT cia B6 GD&DT quy định về tổ chức và hoạt động của Ban đại điện Cha mẹ học sinh)

- Kinh phí hoạt động de Phụ huynh tự nguyên dóng góp — quỹ hoạt đông của

BPDCMHS-Lớp hay là quỹ hội CMHS: (điểu kiện cần đã dược đáp ứng hạy cái khó nhất d được giải giyêt, nguồn kinh phi nay tý lệ thuận với kết qua hoại động của Ban đại diện Cha mẹ học sinh lớp mang lại - tâm lý các Phu huynh rất yến tâm và tin trởng

+hi cùng với giáo viên chủ nhiệm , có thêm ban đại điện Cha mẹ học sinh do minh bau

ra tham gia vào quản lý giáo đục toàn điện học sinh),

Quỹ hoạt động lãan đại diện cha mẹ học sinh nói chung (của trường, lớp) từ trước

tới nay sử dụng da phần là không đúng mục đích, hiệu quả thấp, đơn giãn ngoài việc

phát thưởng vài cuốn tập cho học sinh (không có ý nghĩa bao nhiều trong việc tuyển cam hig, sang lao tong hoe tập của học sinh ), mà chủ yếu là có thêm nguồn dễ ñ tiêu cho nhả trưởng với bình phong là được sự cho phép hay ủy quyền của Trưởng Ben

ĐDCMHS trưởng (mỗi trưởng tử vải chục triệu đến cả trắm _ tửy quy mô, từ trường Mâm non đến THET), một sự lãng phí kinh khủng nêu làm phép thống kê

Quỹ này chỉ đễ dùng chỉ cho hoạt động của BOOCMIIS -Lép (sau khi trích một

tỷ lệ nhỏ cho hoạt động của BĐDCMHS -Hrường) nhằm để tham gia sâu vào với n hà

trường quản lý, giáo dục toàn diện học sinh (không phải để trả lương hay tra céng ma

dễ chỉ phí trong thực tế khi thục hiện kế hoạch hoại động „ gồm ch, hội hợp, xăng

xe, )

- Việc chọn người để bằu vào BĐDCMH 8-Lớp là

+hâng ai khác giao viên chủ nhiệm lợp phải tìm hiểu và chủ động đưa ra đề xuất (phải

là những phụ luụnh nhiệt tình , trách nhiệm và có điều kiện về thời gian đề thực hiện

kế hoạch sẽ đ ược đề ra, tránh cử người đại điện mang tính hình thức như lâu nay đã làm, một năm học chỉ đến dy họp một hai lẫn cho có và thường là những, cán bộ, công,

chức nhà nước , khỏ khăn, bị động về thời gian thamgia ) Sauklu đượ cbâu,

ộL việc _ rit quan trong ,

+6

BĐDCMHS-Lớp phải được nghiền cứu và hiểu vẻ mục dích _ yêu cầu, ý nghĩa hoạt

dộng của BĐDCMHS -Lớp dã quy dịnh trong Thơng tư 55, dễ xác dịnh trách nhiệm: khi tham gia

- Vide xAy dumg (vach ra) ké hoach hoat déng cita BE DCMHS-Lép ciing la mat

việc rất quan trọng (cho thời gian dau , sau 4a sé trở thành chii déng ) Vi vay, giáo viên chi nhiém dui sy chi dao truc tiép cua 1li@u trưởng — (vai tro tổ trưởng tổ chủ

nhiệm) phải chú động xây dựng kế hoạch hoạt động (dự thác) và đưa ra bản bạc, thơng

nhất với BĐDCMHS -Lớp Phương châm là khơng đưa ra quả nhiều nội dung vì Phụ huynh chỉ hoại động mang tính chất “bán thời giai” mà chọn loe nội đụng dễ thục

hiện khả thị và phát huy hiệu quả dem lại

Ví dụ, kế hoạch hoạt động cị các nội dung sau :

-_ Nội dung 1: mỗi tuần TDDCMHIS-Lớp “ham đự tiết sinh hoạt lớp cũng với học sinh đẻ nghe va chia sé tam tu cla các em sau một tuần học tậpv — à rèn luyén (rat y

nghĩa về mặt giáo dục vả hình thánh nhân cách , đạo đức vì các em đang ở các độ tuổi

rất nhạy cảm về tâm sinh lý)

- Aõi dụng 2 dùng với GVCN mỗi tháng sẽ dến tìm hiểu, thăm hỏi, động viên từ

3- Sind th hoc sink (theo thứ tự từ những học amh cĩ hồn cảnh gia đình khĩ khăm

trước), kết hợp năm bắt tĩnh hình, động cơ tự học ở nhà, học thêm ngồi nhà trường,

- Nội dụng 3: tham gia cùng GVCN vận động học sinhbĩh ọe (nếu cĩ) trở lại trường Tham gia vào giáo dục học sinh cá biệt của lớp (nêu cĩ)

lột dưng 4: khi cần thiết tổ chức nĩi chuyện, GVCN sắp xếp thơng qua tiết

sinh hoạt lớp hoặc thơng qua tổ chức Đồn thanh niền (diễn dần về tình thương yêu vả

sự ký vọng của Cha mẹ dối với con cái, )

Vừa làm vừa sơ kết, điều chỉnh nội dụng kế hoạch

Khơng ai khác Hiện trưởng các nhà lä người tổ chức va thực biện kế hoạch nảy Với tư duy đúng về giá ø dục tồn điện học sinh vả tổ chức thực biện cách làm

mới Giáo dục thực sự thay đổi về chất, đừng chở đợi và vẽ ra những sựvi én vong,

ấy làm cho tết việc nhỏ nhưng lại quyết định tiên dé nay di

2.2 Khơng phân biệ £ dỗi xử với học frỏ trong giáo dục — (giải pháp cấp thực

hiện - Nhà trưởng)

'Vấn đề rất xưa , rất nhỏ nhưng đã là triết lý trong giáo dực và là thước do tính nhân văn, sự cao quý đơi với những người làm nghề đạy học Đỏ phải là một mục tiêu của đổi mới giáo dục hơm nay

Sinh thởi Bác Hỗ của chúng ta đã căn dặn “Vi loi ich mudi nim trồng cây”, “Vì

lợi ích tăm năm trồng người”; “Non sơng, Việt nan tạ cĩ trở nên vẻ vang sinh vai voi các cường quốc năm châu hay khơng 2 chính là nhờ cơng học tập của các cháu” và

27

trong Di chúc thiêng liêng Bác dễ lại “ cả cuộc dời tôi chỉ có một mong ước _„ mong

ước tột bậc, dó là đán ta ai cũng có cơn! ăn, áo mặc, aĩ cũng được học hành

hắc lại lời cần đặn va mong ước của Bác để thấy Bác của chứng ta đã đặt niềm

tin và triết lý cho sự nghiệp giáo dục nước nha „ sâu sắc mã giản đi, mộc mạc mnả nhân

văn, cao đẹp Và Bác cùng chính là mộtn gươi thay giao can man , tan tuy với sự

nghiệp trồng người ấy

Cả dân tộc Việt Kam mai mãi lả con cháu

thơ đã được học và làm theo lời Bác dạy “Yêu '

động tỗI, đoàn kết tắt „ kỹ luật tối., giữ gin vệ sinh thật tốt ; khiêm tốn, thật tha, dũng,

học trỏ của Bac va tir ku con là trế

quốc, yêu Đồng bảo; học tập tốt, lao

câm” Để thực hiện điều Bác dạy „ hơm mỉ hốt giáo dục phải thục sự là môi trường

không có sự phân biệt đội xử đâi với học sinh Điền tưởng chứng như đơn giản, nhà bé

ay nhưng đó là noi phát sinh và nuôi dưỡng tỉnh nhân văn „ lòng nhân ái, niềm tỉn, để

“tom trồng” nên thê hệ trẻ cho quê hương, đắt nước và đó là triết lý của giáo dục

¡ xứ đối với học trò trong,

sự tốn thương về tính thân , nmiễm tin dỗi với quả trình hình thành và phát triển nhàn cách, lý tưỡng sống của tuổi trõ Các biểu hiện của sự phân biệt đối xử trong giáo dục rất đa đạng chua được cơ

Ai cũng biết, cũng hiểu, tác hại của việc phân biệt

pido duc lả rất nguy hại trên nhiều phương diện, đặc

quan nghiên cứu về khoa học giáo dục khảo sát xã hội học ở các cap độ để công bé , tir

sự thở ơ, thiếu quan tâm, kháng khách quan, công bằng đến sự xúc phạm, bạo hành Mặt trải của đạy thêm, học thêm có tim tiên, mang tỉnh thương mại hỏa trong giáo dục cũng là một hậu quả của sự phân biệt đỏi xử trong giáo dục

Có thể nói , hậu quả của sự phân biệt dói xử với học trỏ trong giáo dye 1a anh

hưởng dễn sự phát triển của xã hồi, dắt nước

Còn rất nhiều vẫn dễ , nội dung, giáo dục phải tiếp tục nghiên cứu dễ đổi mới Nhung khéng phân biệt đối xử với học tro trong giáo dục lá một nhiệm vụ rất “thiêng,

liêng” phái lan thật tốt trong Ioán ngành giáo dục _ Thực ra, nó là cót lỗi, gộc, rễ của

hàng chục hàng trắm các phong trào ngành giáo dục đã triển khai, phái động, dưới

nhiều cải tên chủ đẻ, Khẩu hiện khác nhau

Xin được trích 20 điều giáo viên cần nhớ đã được đăng trên các bảo của Thầy hiệu trưởng NGUYÊN VĂN ĐĂNG (Trường THCS Phước Đông, Cân Đước, Long

Aa và thêm một điểu thứ 21 của mình dễ tạm kết thúc giải pháp thứ hai voi mong

xuuốn Giáo dục Nẵnh Thuận sẽ gặt bãi dược những thành công mới

3 Đừng ngại thừa nhận với học trò là mình không biết về một vẫn đề nào do

Hãy cùng chúng tìm câu trả lời

4 Hãy cô gắng khơi đậy sự tự tia trong mỗi em học sini Khi Áó, chúng sẽ đại tới nhiễu đình cao trong hoc tap

3 Dừng đài hỏi một “ft luật lý lường” trong giờ học Bạn đừng độc đoán quá,

sống của đứa trẻ,

bấy nhớ rằng giờ học là một phần cud „ đừng làm cho giờ học

gò bó quá, cứng nhắc quá Qua mỗi giờ học đưa trẻ cần trở thành một nhân cách coi

mỡ, say mé, sting tao va phải triển toàn diện

ó Hãy cỗ gắng để giờ giảng của bạn không khuôn mẫu quá, chudn mye quá Thyệt vời nhất là trong mỗi giờ học đều có những “phải mình” nho nhỏ được diễn ra,

những chân HH nho nhỏ được phát hiện, những đĩnh cao trí thức được chỉnh phục và

những cuộc tìm kiếm bắt đầu

7 Các cuộc gặp gỡ với phụ huỳnh học sinh cần thất thực và hiệu quả Mỗi buổi bọp phụ huynh là dịp dễ bạn cùng cấp thêm cho họ những kiến thức về tâm l, sư phạm,

11 Mỗi bài giảng của bạn phải là một bước liên, đù là rất nh, về phía trước

trong việo khám phá trí thức Hạo sinh cần phải vượi qua những khó khăn trong việc

tiễn thu kiến thức và ban hay tinh toán sao cho mức độ của những khó khăn đo thật

phù hợp

12 Đừng tìm những con đường dễ dàng nhất trong việc giảng dạy Như thế học trỏ sẽ lười suy ngủ, bạn cần làm cho chủng thấy việc học là lao động thực sự Điều

quan trọng nhất là bạn phải luôn khích lệ, luôn ở bên chủng khu khó khăn

13 Nếu phải cân nhắc giữa hai điểm số khi cho điểm học sinh tà bạn hãy chon điềm cao hơn Hãy chap cho đứa trễ đôi cánh, hãy

tin ở em, cho em hy vụng

14 Không cdn che gidu tink câm của mành với các em, nhưng cân tuyệt đôi tránh

sự #u át đặc St vai em nao dd, I1ay cả nhìn thấy những tru điểm Ân sâu trong mỗi em Có thể chính các em cũng không biết mình có những tm điểm đó Bạn hãy giúp chủng nhận ra, phát triển chúng thêm,

15, Hay nhớ rằng trên lớp học sinh cần phối cam thay hdp dẫn và thủ vị, Chỉ có

sự hấp dẫn mới làm các em tập trung chú ý được

16 Khi tiếp xúc với phụ huynh học sinh, bạn cần nhớ rằng, đấi với ho diva con 1a qui giá nhất trên đời Vì thể, bạn hãy hắt sức tê nhị, tránh đừng dé phụ huynh bị lốn

là khẩu hiệu của bạn

19 Dừng đạy học sinh quá tự tin - sau này chúng sẽ bị xa lánh; quá rụt rẻ -

chứng sẽ bị coi thường: quá lắm lời - chúng sẽ không được ai tính đến; quá cúng nhắc

- chủng sẽ bị khưc từ:

20 Mật lần nữa xin nhắc lại: Hãy kiềm chế, bình fnh, kiên trì va mém mong

21 MÃI thấp cô giáo hãy dạy dỗ, giáo dục các em học xinh bằng dất cả tink

thuong yéu, trách: nhiệm và sự kỳ vạng nhất cha, mẹ đành cho con cải

2.3 Đối mới thực sự phương pháp dạy học lây học sinh làm trung tâm (gidi

pháp cấp thực hiện - Nhà trường):

Một phẩn của việc làm thay đối thực sự về “Chất” trong giáo đục toàn điện học

sinh là thực hiện triệt đế , bằng được phương pháp tố chức dạy bọc lấy học sinh làm

trung tâm Việc nảy toán ngành đã „ đang và tiếp tục làm , nhưng thực sự clrra tháo

dược diém nut quan trong , ma nguéi đóng vai trò chỉnh là thầy, cô giáo (không biết

cũng só, không muốn cũng củ, không có khả năng cũng có )

Van dé nay xin không bản sâu ở điền đản nấy , chỉ để cập cách tháo nút thắt: Phải

làm cho học sinh chuyển „ biên, kết hợp cáo rnụe tiêu riêng rẽ của môn học thành mục tiêu, mục đích của việc học với cuộc sống thực tế trong xã hội (đã, đang và sẽ điễn ra)

Và đó chính là hình thành năng lực, kỹ năng cho học sinh “sử dụng kiến thức liên môn

để giải thí ch, làm rõ, giải quyết các vẫn đề của tự nhiên và xã hội” trong quả trình tê chức dạy học (hiện nay, cä thấy vả trỏ cón thiếu tư duy này ; tư duy học chủ yếu dễ thì

cử, tú gỉ học nây đang thông soái)

2.4 Xây dựng cơ chế , chính sách cho giáo đục phãi căn cứ vào “đặc trưng

rất riêng” của nghề dạy hục (giải pháp ở cấp vĩ môi:

241 Dặc trưng thứ nhất : Nghề của những người khẳng bao giở nghĩ đến việc hạch toán kinh tế (tòi, lỗ):

Kế từ khi bước chân vào giảng đường trường Sưphạn (ĐH, CB, TC, ), những giáo viên tương lai có nhiệm vụ vả mụ _c tiêu học tập, rên luyện, cập nhật lĩnh

30

hội cho dược nhiều kiến thức khoa học vẻ môn học dược dào tạo và năng lực truyền thụ (năng lực sư phạm ) cảng sâu sắc „ clúnh xác khoa học , uyén bac, nhuận rhuyễn cảng quý dé lam tai san va hành trang khi tết nghiệp ra trường đi đạy học

Và khi làm giáo viên đạy học cho đến lúc về hưu „ cũng chỉ có mệt mục tiều là

làm thế não để truyền thụ kiến thức (cá vẻ kiến thức khoa học và tình cảm „ đạo đức,

nhân cách, kỳ năng sống) cho học sinh đẻ cùng với nhà trường, gia đình và xã hội giáo dục các em trở thành những con ngoan, trò giới, chủ nhân tương lai của đất nước vá là

những con người có ích cho xã hội Và đó là niềm vinh hạnh lớn lao của nghề dạy học Lâm điều tưởng chừng như dơn giên ấy, người thấy giáo luôn só một lồn chỉ là dọc „

nghién etzu, kién thie dé khiéng bi lac hau va phai nghi ra cho

được cách nào (PPDH) hay nhất để chuyển tải , hưởng đân đến học sinh của minh va luôn luôn sống zhật mẫu mực, đứng thẳng, đứng vững trong guỗng quay của phát triển

và xã hội để học sinh tin yêu và noi theo lạy học Trong đầu mỗi người thầy giáo không có chút tính toàn „ hoạch toàn kinh tế nào bằng tiên bạc đối với nghề dạy học; có chăng “lợi nhuận” thu về là niểm hanh phúc _, vinh hạnh khi học trò giỏi giang, thánh đạt, là công dân tốt và nỗi buồn, trăn trở, mái đầu thêm bạc khi có học trỏ

ập mhật cho thật nhĩ

chưa ngoan

342 Đặc trung thứ hai: Nghề có nhiều áp lực nhất

Có thể nói răng, đổi với người lâm nghệ giáo đục chỉ trừ khi ngủ „ còn lại luôn

chịu áp lực của xã hội về mọi khía cạnh của cuộc sống và cả không gian _„ thời gian Những áp lực căn bản, đó là:

Tình mẫu mực về nhân cách và chính xác _, sâu sắc về kiến thức Người thay giáo khi đến trường (dung hơn là khi bước chân ra khỏi nhà) phải thể hiện sự mẫu mực (từ tác phong, cử chỉ, thải dộ, dến hành v1) Trên bục giảng, ngoài sự mẫu mục đó ra

về kiện thức môn học cân truyền thụ phải thục sự sâu sắc nhuằn nhuyễn mới vững vàng trong giảng dạy và đưa ra được phương pháp hay để đạy., muốn vậy, người thấy

giáo phải là những người luôn tự học, đọc, nghiền cứu cập nhật kiên thức đẻ không lạc

hận 7răn ró: nhất của người thâu giáo là bọc trò hái mà thay khang có hoặc không

đủ, không chắc kiến thức môn mình dạy đề giải đáp , giúp các em liều và thích thú vì

được sáng tỏ vẫn đề đã hỏi và điều đau khổ nữa là học trò không tin, nghỉ ngờ về nhân cách của thầ: giáo có diễu gì d_ó “giả dối”; tin tưởng, noi gương, bắt chước theo là một trong những ảnh hưởng rất mạnh đên hình thành nhân cách của tuổi học trò _ Nói

thu vay, (hi những người không làm trong ngành giáo dục có cluu áp lực này không ?

có chứ, nhưng không đôi hỏi như người thấy giáo vì đối lượng của thê dạy học la

học sinh

Thay gido không thể nói di , nói không đúng sự thật „ nói một đằng làm một

nẻo Dây cũng là một áp lực lớn với người thấy giáảom à những người làm ở ngành

khác họ có thể làm vá không chịu áp lực này (ngành kính tế nói dối dé dat được mục tiêu là hiệu quả kinh tế người ta vẫn làm hoặc nói như vậy nhưng chưa hẳn da lam như

3

thể, kế cả bác sỹ cũ ng có lúc nói không dùng thông tin bệnh án của bệnh nhân dé

tránh sự lo lắng của bệnh nhàn nhằm điều Irị dược tốt hơn .) Nhưng (đẩy gido thi

không thể vì như thế là gieo vào trong nhân cách của các em sự sống không trung t hực,

giả đôi và cao hen nữa là làm thui chột lòng nhân ái „ niễm tin Rất nhiều vụ việc đẳng

cay từ chuyện này (Thầy đạy chúng em lá phải biết lễ độ , lễ phép nhưng chính thầy cô

giáo lại gây ra bạo hành trong gia định _ Thấy dạy chủng em phái trưng thục nhưng điểm thay châm chưa phản ánh sự trung thực và còn thể hiện phân biệt đôi xf trong

giáo đụe học sinh )

Thay giáa phải “đứng vững” trước những mẶt trải của cơ chế thị trường, của

ân thự kiến thức khoa học —, hình

thành nhân cách cho học sinh (giáo đục toàn diện ), ngoài những áp lực như đã nói ở trên, người thấy giáo phải vượt qua được những cám d ã tiêu cục, khó khăn trong cuộc sống va đem kinh nghiệm đỏ để giúp các em cũng có được kiến thức, kinh nghiệm để

xã hội Thấy giáo, dễ tục hiện được nhiệm vụ truy

chiến đấu, chiến thắng với những tệ nạn, tiêu cực trong cuộc sông , trong xã hội khi trưởng thành Rất nhiều vụ v iộc cay đẳng trong chuyện này, với thầy giáo mội lấn không đứng vững, một vết haen ô về nhân cách sẽ gàn như là mãi mãi không còn đứng, dược trong nghề dạy học Đây thực sự là một áp lực lớn riêng đổi với nghề dạy học

Cuộc sống riêng tư của thầy giáo — (gia đình, con cái quản hệ xã hội nơi cự trú, ) cũng là những áp lực rất tất yêu, rất đặc trưng của nghề đạy hoc, mang tinh doi hỏi của xã hội Ví như những chuyên “Con thây mà thầy kh dng day duoc thi thay day

ai?”, “hạnh phúc gia đình thây co van để thì lam sao phụ huynh dám gửi con cai cho

thầy giáo dục được”, “ thấy giáo mà thể này, thấy giáo mà thế kia „ ”, còn nhiều những áp lực khác nữa đổi với nghề dạy học

cho nghề day hoc để mỗi một giá o viên có đủ trì lực và vật lực toán lâm toàn ý — chủ

việc giáo đục con người và cũng là cách tự sàng lọc tốt nhất để những thả hệ học sinh

củ đủ đức và tài tiếp nói sự nghiệp trồng người như khi oòn sống _, nguyên Thủ tưởng Phạm Văn Đồng đã nởi về nghệ đạy học: “Nghệ cao quý nhất trong các nghề cao quy

Vậy, làm chính sách cho giáo dục cũng phải thê hiện tính thân Ay

Xin tam kết thúc bài viết tham gia hội thảo với Viện nghiên cửu - Giáo dục; cũng,

là sự trăn trở và mong muôn của người đã “trót.„ lỡ” chọn con đường di cho cuộc dời ,

su nghiép của mình

Tran long ci ơn và chúc Quý thấy có giáo, đồng nghiệp, chúc Hội thảo khoa

học của Viện Nghiên cửa Giáo dục, trưởng Dại học Sư phạm thành phố 114 Chi Minh

thành công tốt đẹp.

KHÁI NIỆM "KHẢ NĂNG VƯỢT KHỎ", "YEU TO RUI RO"

VA “YEU TO BAO VỆ" TRONG NGHIÊN CỨU VÈẺ

NHUNG VAN BE HOC DUONG HIEN NAY

của cơn người, đua loài người bước sang ruột nền van wink moi, van minh ti tus

Chỉnh nên văn minh trí tuệ đã đòi hỏi con nguời cảng phải nâng cao trinh độ học thức chuyên môn, trình độ văn hóa, tổ chúc, làm thay đồi thói quen, tập tục lỗi thởi Những,

thay đổi này đã khiển cho con người phái chịu nhiều áp lực rất lớn về tâm ly cũng như phải gảnh chịu hậu quả từ những thành tựa mà cuộc cách mạng này mang lại Chẳng, bạn, tỷ lệ người bị căng thẳng ở nơi làm việc, lo âu, trằm cám, tý lệ người tự tử do pha

sẵn, nguời nghiện trỏ chơi trự tuyến, nghiện cờ bạo, bạo lực nơi làm việc ngày cảng,

trên mạng vốn bắp dẫn hơn rất nhiều sơ với việc học ở trường Vì vậy, ở học dường, ngày cảng xây ra tỉnh trạng bạo lực, nghiện trỏ chơi trực tuyến, học sinh 'phạm pháp,

học sinh bô học, nghiên chất kích thích Đây là những vẫn đ trường

bọc trên thế giới khiên cho cáo nhà tâm lý học, giáo dục học, xã hôi học, công lác xã

hội phải im cách nghiên cứu nguyên nhân để tìm ra giải pháp nhằm ngăn ngiza tinh

trạng, trường học Chính tù hoàn cảnh này mà các câu hỏi thường được các nhà nghiên cứu đặt ra là: “Tọo sinh đi họo ö trường sẽ gặp những yêu tô rửi ro nào? Có

những yếu tố náo hỗ trợ hay báo vệ các em để chồng lại yêu tổ rủi ro? Những đặc điểm:

tầm lý gi được hinh thành khi học sinh gặp phải những yếu tổ rủi ro và yếu tố bao vệ?” Do dó, những vấn dễ lý luận mà hiện nay các nhà học giả trên thể giới dang, quan Lim là cẩn phải xác định được “những yếu tổ rủi ro” (Á.S Masten, 1994) mà học

sinh hay gặp phối và phối xác định được “thững yếu tổ bảo vệ” (David Hawe, 1997)

để giúp các em “hình thành được khả năng vượt khé” (M Ungar, 2004), từ đó, học

sinh mới có thê thành công ở học đường

“Trường Dai hoc Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hỗ Chỉ Minh

33

2 Khái niệm “hình thành khả năng vượt kho”

Viée nghiên cứu khả năng vượt khó “resilienee” đã phát triển trong nhiễu ngành chuyên mền khác nhau như kỹ thuật, tố chức, thị trường, khoa học chính trị, quản trị

+inh doanh, xã hội học, lich sử, giáo đục và tâm lý, v.v Vẻ lịch sử nó là khái niệm

chủ chết trong lãnh vực tâm lý vả môi sinh vả gắn đây nó cũng bắt đầu xuất hiện trong, việc quản lý tổ chức, thiết kế đó thị, và cả trong việc hoạch định phòng chống tai họa,

(Marun-Breen và Anderies, 2011)

Nghiên cứu này sẽ chỉ tập trung vào khả nững vượt khó của cá thể từ góc độ tâm

lý và giáo đục Trong tâm lý học, khái tiệm vượt khó xuất hiện như một phân dé cho

mê hình “khiêm khuyết” trong sự phát triển của trẻ em (Earvolino-Ramirez, 2007)

Mô hinh “khiếm khuyết” xem sự phát triển của trẻ em lä một tiên trinh trac tuyến, những phát triển không nằm trên đường thẳng này đếu được xem như sự lệch chuẩn

dẫn đến những khuyết tật Mô hinh này nhận diện một số nguy cơ ong môi trường, phát triển của tré em va cổ gắng loại trừ, ngăn chặn hay giám thiểu củng Những trẻ

em tuy sông củng trong môi trưởng có các nguy cơ tương tự nhưng van phát triển tích cực được xem rửu những ngoại lẻ và it khi được nghiên cứu Nhưng cần đần các nhà

nghiên cứu đã nhận diện được sự tương quan của các trẻ cm có khả nẵng vượi khó - không bị háy ít bị những khiếm khuyết khi trưởng thành - và sinh hoạt trong gia đình,

môi trường hạc đường, và các dich vụ trong cộng đồng Thay vì chỉ nhận điện các nguy cơ gây ra khiếm khuyết, các nghiên cứu vượt khó còn nhận điện cã những yếu tổ

bảo vệ, những yếu tô giúp trẻ tuy phải gặp những nghịch cảnh nhưng vẫn vượt qua được để phải triển khóe mạnh

gia bai nay ding tir “vuot kho” trong tiếng Việt dẻ dịch từ khái niệm

*rosiHenee” trong những nghiêu cứu tiếng Anh về chủ để nảy Trong tiếng Ảnh,

*rusilfienee” nghĩa đơn ng]ữa là khả năng phụu hội hình thể bạn đầu sau khi bị tác động, làm cho biển đạng hay thay đổi tính chất Từ những nghiên cứu tâm lý và xã hội học,

nó được mang thêm nghĩa “khả năng khắc phục khó khăn do hoàn cảnh đem lại” Từ

“vượt khó," đã được sử dụng lâu nay và phố thông hóa bởi truyền thông Việt Nam để

chỉ những cả nhân có khả năng vượt qua nghịch cánh như khuyết tật thân thẻ, đói nghẻo, sống trong vùng sâu xa, mắt mát sự hỗ trợ trong sia dinh, v.v má vẫn có thể

có gắng học hỏi, có ÿ chỉ phân dẫu vả thành công nhất định trong cuộc sống, Điểm cơ bản nhất và là thước de chính xác nhất cho khả răng vượt khó là sự phát triển bình

thường về mặt tâm lý chứ không phải sự tưnnh công trong xã hội khi gặp nghịch cảnh Tác giả không chọn từ “phục hồi” vi trong tiếng Việt từ nảy mang nghĩa rộng hơn và

thường được đùng để chỉ việc trở lại trạng thái ban đầu Theo Ballenger-Browning và

Jehnsen (2016), từ “phục hồi” hàm ý một mức độ bệnh lý trong một thời gian, thông,

thường lả nhiều tháng, sau một biển cố chắn thương tâm lý để rồi sau đỏ trở lại mức độ bình thường trước khi bị chấn thương Trong khi đó, từ vượt khỏ phán ánh khả năng,

34

của cả nhân duy trì hoạt dòng tâm than dn định trong suốt biến cổ chân thương Khi

giúp tù “khả năng” với “vươt khó,” tác giả cũng muốn khải tiệm “vượi khố” mang

các nội hàm là một “khâ năng” có thế xây đựng, phát triển và thay đối theo thời gian trong hoan cảnh môi trường chung quanh mà không nhất thiết là một đặc tính tĩnh tại

có sẵn khi sinh ra vả có định suốt đời

Lịch sử phát triển của khải niệm vưpY khó cho thấy các định nghĩa cũ mang tỉnh toàn điện vá tuyệt đổi đã được thay thế dần bởi những những định nghĩa mang tỉnh cụ thể, linh động và tương đổi hơn Quan điểm xem những khá năng nảy như ngoại lệ cũng đã thay đối thành quan điểm cho khả răng vượt khó là những tiến trình phải triển

mang tính tự điểu chính và phổ quát ương mọi trẻ em (Pianta & Walsh, 1998)

Trong giai đoạn đầu của lịch sử nghiên cứu khả năng nảy, một số tác giả đã dùng,

“bắt khả xâm hại” (invulnerable) để chỉ khả năng thành công cửa trẻ đủ phải đối đầu với những nghịch cảnh (Anthony, 1974) Từ này không chính xác vì nó mang

tính tĩnh tại, cho rằng khả năng vượt nghịch cánh là tuyệt đổi và bất biến (Luthar, Cicchetti, va Becker, 2000) Các nghiên cửa sau đó cho thấy, vượt khó là một tiến trinh phát triển mả trone đỏ, những mối hiểm nguy mới cũng như những nẵng lực mới

1985, Wemer & Smith, 1982) Masten (2001) xem hién tong nay 14 “su mà12u nhiệm bình thường”

luôn xuất hiện khi hoàn cảnh sống my đổi (Masten & Garme:

(ordinary magic) va cho rằng khả năng vượt khó là một sự kiện phố quát và binh

thường chủ không phải là một thiên phú của một số trẻ em may mắn hay đặc biệt Vì vậy, từ “vượt khó” điễn tả chính xác hơn tinh chất của khả năng nảy và nó cùng bao

At khả xâm hại” được dùng trước kia

ôm kuôn khái niệm *

'Trong những nghiên cửu khoa học xã hội, nhiều định nghĩa về vượt khó đã dé ra

tủy theo hoàn cảnh lịch sứ và văn hỏa xã hội, những xu hưởng khái niệm hóa của tác

gid, và mẫu của tập thể được nghiên củu (Fletcher, 2013) Có nhiều định nghĩa về khả răng vượt khó: Theo RuHlor (1987, p.316) khả năng vượt khó là “những yếu 16 nhằm sửa chữa, giảm thiếu, hay thay đổi phản ứng của một người đối với những nghịch cảnh

có khả năng đẫn đến những hạu quả thích nghỉ tiêu cặc” Masten, Best, và Œarmezv

(1990, p.126) cho rằng khả năng vượt khó là “tiên trình, khả năng, hay kết quả của việc

thích ứng thành cỏng bắt chấp những hoàn cảnh đe dọa hay thach dé.” Sau do, Masten

(2001, p 228) định nghĩa lại khá năng vượt khó là “một loại hiện tượng mang đặc tính

cỏ kết quá tich cực mặc di sự phát triển hay thích ứng gặp nhiều đe dọa.” Connor và

Davidson (2003, p 76) thì cho rằng khả năng vượt khó là “những đặc lính cá nhân tạo cho người đó có khả năng phát triển khi gặp khó khăn” Bormano (2004, pp 20-21) cung cấp một định nghĩa khá đài: “khả năng vượt khó là khả năng của một người

trưởng thành có thẻ đuy trì một hoạt động tâm sinh lý tương đối ôn định và khỏe mạnh,

cũng như khả năng tạo kinh nghiệm và tình căm tích cục, trong hoàn cảnh khác

thường phải đổi phỏ với mệt biến cổ đặc thủ có khá năng làm rối loạn (tiền trình phát triển), chẳng hạn cái chết của một mỗi quan hệ gần gũi, một tỉnh trạng bạo động hay

đe dọa tỉnh mạng,” Theo Asaibi vả Wilson (2005 p 197) khá năng vượt khó là “một

35

tập hợp phúc tạp của những xu hướng bảnh vi.” Theo Lec và Cranford (2008, p 213)

uo Tai là “khả năng của cá nhân thích ứng thánh công với những nguy cơ, khỏ khẩu

hay thay đối quan trọng.” Gắn đây nhất, Leipold và Greve (2009, p 41) cho rằng, khả

năng vượt khó là “sự ổn định hay phục hỏi nhanh chóng (thâm chí lớn mạnh) của cá nhân trước những điêu kiện khỏ khăn trâm trong.”

Nhận điện những thành phẩn chỉnh trong khả năng vượt khỏ, lảallenger-

Browning va Johnson (2010) cho biết, các nhà nghiên cửu cho khả năng vượt khó có

ba phan chính: phẩm chất, tiến trình và bam sinh Phẩm chất vượt khó đo lường những, phẩm chảt lâm lý ä hội của những cá nhân cỗ khả nẵng này Tiến trình vượt khó tuô

tã làm thế nảo một cá nhân có thể thích ứng với một biển có chân thương, Các yếu Lô

vượt khả bắm sinh bao gồm việc nhận điện những những yếu tổ mang tính động lực

ảnh huréng đến phản tmp của cá nhân đó Tương tự, treng nỗ lực tổng hợp những phát

hiện chủ yếu của các nghiên cứu, Bernard (2004;p.4) đã đưa ra một khung khái niệm

bao ham các điều kiện của khả năng vượt khỏ

Vượt khỏ là một khá năng mọi thanh thiếu niên đều có để phát triển khỏe mạnh

và lọc hành thành công,

Một số điểm mạnh cá nhân có hên hệ với sự phái triển khỏe mạnh và học hành:

thành công

Một số đặc tính của gia đình, nhà trường, và công đồng có liên hệ đến sự hình

thành các điểm mạnh của cả nhân, và từ đó, dẫn đền sự phát triển khỏe mạnh và học hành thành công

‘Thay dỗi dịnh hướng đời sống của trẻ ern và thanh thiểu niên từ các nguy cơ dén khả nắng vượt khó phải bắt dầu bằng việc thay dối những quan niệm của người lớn trong gia đình, nhà trường và cộng dồng của các cm

3 Khái niệm “yếu tỗ rủi ro” va “

'yêu tô baa ve"

Những yếu tô rủi ro và những yêu tổ bảo vệ của học sinh là vẫn đẻ đã được các

nhá tầm lý học, giảo dục học, xã hội học trên thể giỏi quan tâm nghiên cứu tử cách

đây bai thập ký, vào cuối thế kỷ XX va đầu thể ký XXI Ngáy nay, kết quả những công, trình nghiên cửu của các học giá nước ngoài về vẫn dé nay đã tạo ra một kho tảng kiến

thức rất có giá trị trong việc phòng chống vả ngắn ngừa những vấn dé xây ra trong

trường học, như tình trạng học sinh phạm pháp, bạo lưc học đường, bổ học, lạm dung

chải kích thích, tỉnh trạng nghiện trò chơi trực tuyến Cỏ nhiều học thuyết của các tác

giả khác nhàu đã được hình thành, chẳng hạn, thuyết tội phạm học của Ronald L

Akers and Christine S Sellers (2004), Mõ hình phát triển xã hội (Arthur, Hawkins, et

al, 1994, Hawkins, Catalano, Miller, 1992), Thuyét khả nàng vượt khó (Adrian

DuPlessis Vanlireda, 2001), Thuyết những yếu tổ rủi ro và những yéu té bao vé cua

thành thiểu nién pham t6i (R Loeber and D.P, Farrington, 2001)

36

Bên cạnh đó, cũng có nhiều nghiên cứu của các học gid thé giới về mỗi liên hệ giữa yếu lô rủi ro với những hậu quả mà nó mang kú Nhiều nghiên cứu dã chứng minh có mỗi liên hệ giữa những yêu tổ rủi ro của học sinh với những hành vi bạo lực

học đường, chơi game, lam dung tinh duc, str dung cae chat kích thích, thuốc lá, và

rugu (A_ J Zautra, J S Hall & K E Murray, 2010) Từ thập niên 1970 của thé ky XX,

nha tam ly hoc Garmezy (1973) là người đầu tiên nghiên cửu về “những yếu tổ bao

vệ” và “khá năng vượt khó” của học sinh khi bị bệnh và ánh hướng của bệnh tật với

thành tích học tập của học sinh Nam 1982, immy Wemer di tim hiểu khá năng vượt

khó của học sinh khi có hoàn cảnh gia dinh nghẻo, cha hoặc mẹ là những người bệnh

tam thần Từ thập niên 1990 của thế kỹ XX và cho đến nay, các nha tam lý hoc sử dung khái niệm vượt khó để nghiên cứu tình trạng sức khỏe tỉnh than của học sinh

trong trường hoc (A.S TMasten, 1994) Vượt khó là khái niệm mô tả một học sinh

được mong đợi thành công một cách xuất sắc trong học tập thậm chí bản thân phải trãi nghiệm những khó khăn lam can trở cho sự phát triển của rainh Những yếu tổ rủi ro

làm căn trở thành tích học tập của học sinh như: sự nghèo khó của gia định, điều kiện

kinh tế thấp, cha mẹ không có khá năng lao động, Những yêu tổ rửi ro nảy có thể khiến cho học sinh có nhận thức khỏng đúng vẻ môi trường sóng trong xã hội và cỏ thể tự mình thực hiện những hảnh vi nguy hiểm cho ban thân như danh nhau, nghiện

ngập, có hành ví bạo lực với bạn bẻ, nghién game (S S Luthar & TD Cicchetti, 2000) TNghiên cứu cũa các nhà lâm lý học côn tập trung váo tim hiểu những yêu tổ bão vệ và

sự phát triển khã năng vượt khó của học sinh theo từng lửa mối, đặc biệt là tuổi ví

thành nién (A S Masten & J Obradovic, 2006) Miột số nghiên cứu cho thầy khi học sinh đang phải đối điện với những yếu tế rủi ro (chẳng hạn: bị bạn xâu lôi kéo, gia định nghèo ) và lại có yếu tổ bảo vệ (chẳng hạn: giáo viên rất quan tâm đến học sinh,

có sự kết hợp chặt chế giữa gia đình và nhá trường, ) nên đã hình thành khả năng,

vượt khỏ, do đỏ, em học sinh đó khỏng có những hành vi có vẫn để và phát triển nhân cách tối Hơn nữ:

L, tác em còn lrở nên tích cục hơn và có trách nhiệm với xã hội

Những thành tích lỗi nả à kết quả của những yếu tổ bảo vệ như có cha mẹ lối hay

chỉnh những học sinh đó có những trải nghiệm lích cực ở trường học (M Ungar, 2004;

và A T Zautra, J 5 Iall & K E Murray, 2010)

‘Tw thánh tựu trong việc xây dựng những lý thuyết nền mong cho đến những công trình nghiên cửu lý luận để xác định những yêu tổ rúi ro và yêu tổ báo vệ của học sinh, các nhà nghiên cửu dã tiễn dẫn ap dụng, nghiên cứu vào thực tiễn bãng việc xây dựng, những bảng điều tra dễ tìm hiểu thục trạng những yếu tổ bảo vệ và yếu tổ rủi ro trong,

việc hình thành khả năng vuợt khó của bọc sinh phố thông (A Dawes & D Donald, 2000) Hiện r

sát toản điện hiện trạng các vẫn đề nảy sinh ở trường học là việc làm bắt buộc và được

áp dụng ở mọi cấp học Những số liệu thu được từ các cuộc khảo sát hàng năm sẽ giúp

cho các nhà quản lý giảo dục, các nhá chính trị biết được tình hình học đường, hiện

trạng những vẫn để đang xảy ra trong học đường (như tình trạng nghiện games, sử dụng chất kích thích, bạo lực học dường, ) Từ đỏ có thể đưa ra được các giải pháp

37

/, ð nhiều nước trên thế giới, các nhà quản lý giáo dục đã coi việc khảo

để dãi thiên tỉnh trang học dường và xây dựng những chỉnh sách dầu tư phủ hợp cho

gido duc (B Leadbeater, D Dodgen & A 8olarz, 2005)

4 Kết luận

Đại hội LX của Đảng (tháng 4-2001) đã chính thức đưa ra khái niệm “ki: /ố tị

tuùng định bướng xã hội chủ ngiĩa” Dại hội khẳng định: Phát triển kinh tế thị

trường định hưởng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát trong suốt thời kỷ quá độ đi lên chú nghĩa xã hội ở Việt Nam Hơn 10 mắm qua, kể từ khi Việt Nam bước vảo thực hiện mô hình kinh tế thị trường định

nién kinh tế Vì đảng mừng Tuy nhiên, mô hình kinh tế này đã không thay đổi động lực xã hội của xã

tội Việt Nam vả làm tăng nhanh những căng thắng lên gia đỉnh, cộng đồng vả trường

học Kết quả của những thay đối này là học sinh trải nghiệm những áp lực cả ở gia

đỉnh và trường học Do đẻ, thường dẫn đến sự gia tăng số hrợng học sinh gặp khó

khăn trong học tập, tầm lý và bảnh vi Nghiên cứu của Nguyễn Anh Là và đồng nghiệp (2007) đã cho thấy có 90% học sinh Viét Nam trai nghiém những khó khăn trong học tập, khó khăn duy trì các mỗi quan hệ tích cực với cha mẹ, giáo viên và bạn

Hướng xã hội chủ ngHữ 1 Nam đã đại được nhiều kết quả và thành Dựa

bê, và việc lựa chọn nghề nghiệp (Nguyễn Thị Minh, Nguyễn Thanh Hương và Trân

Văn Tuấn, 2007) Hơn nữa, với những mỗi quan hệ trong học tập về nghề nghiệp, có hen 7 triệu học sinh phố thông gặp những vấn đề về sức khỏe tỉnh thân như: trằm cảm,

lo âu, và những rồi nhiễu tâm lý (Nguyễn Hà Anh và đẳng nghiệp, 2007) Những áp

luc xã hội để có được thành tích học tập cao cẻ thể là một trong những yêu tố khiên

cho những vấn đẻ vẻ sửc khóe tính thân tăng lên Khi có hơn 97% cha mẹ muốn con của họ có điểm trung bình về học tập ở nhả trường cao hơn mức trung bình; có 64.929 học sinh sống trong nổi lo lắng triển miễn khi thánh tích học tập đưới mức trung bình

và lời trách mắng cửa cha mẹ, hay giáo viên khiến cho có đến 28.4% học sinh có trải

nghiêm ăn không ngon ruiệng, mội mỗi vả căng thing (Hoang Giang Tam, 2005)

Bạo lực học đường và những tác hại do game trực tuyến gây ra cũng là mỗi la

ngai không chỉ cửa giáo viên mả còn của những nhà quản lý giáo đục và cả xã hội ö Việt Nam Theo ông Phùng Khắc Bình, Vụ trưởng vụ Học sinh - Sinh viên của Bộ Giáo dục & Đào tao, có 8000 trường hợp học sinh đánh nhau được bóo cảo tử 38 tính thành trong thời gian những năm 2003 2010 Bà Đỗ Thị Hải, Phỏ Viện trướng Viện

nghiên cứu Những vấn để môi trưởng và xã hội, thừa nhận rằng bạo lực học đường là

do học sinh thiếu các kỹ năng sống Một nghiên cứu trên 1000 học sim: cho thấy có 95% không cỏ kỹ năng sống, 77.7% hoe sinh chưa từng dược học kỹ năng sống và 76.4% can được học kỹ năng sống và lo lắng phải đổi diện với những vân để mả các

em gặp trong cuộc sống (ViemamNet, 2010)

Từ nhĩmg phân tích ở trên cho thây những vấn đề xảy ra ở học đường ngày này

ở các nước đều tương tự như nhau, không phân biệt học đường ở nước phát triển cũng, như của nước đang phát triển 'Tuy nhiên, mức độ xảy ra những vấn dé hoc đường nảy

38

(tình trang bạo lực học dường, nghiện trò chơi trực tuyến, bổ họo, phan pháp, nghiện chất kích thích ) có thể khác nhau tủy theo diễu kiện kinh tế, giáo dục,

hóa và truyền thông dân tộc ở mỗi nước Nghiên cứu về yếu tổ rủi ro, yếu tố bão vệ và tình thành khã năng vượt khó của học sinh là những nghiên cứu mới được phát triển mạnh mế trong hai thập kỹ qua trên thê giới Những nghiên cứu nay duce nay sinh đo

sự thay đổi nhanh chóng của xã hội, do ảnh hướng cửa cuộc cách mạng khoa học kỳ thuật hiện đại Chính vi xuất phát từ yêu cầu thực tế má những vẫn để lý luận của nghiên cửu đã nhanh chỏng được áp dụng để giải quyết những vẫn để trong thực tiễn

trạng nghiện trà chơi trực tuyển Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ tập trung vào từng mảng riêng biệt trong những vấn để xảy ra ở học đường, như: nghiên cứu về những, khó khăn trong học tập, nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp, tình trạng bạo lực học đường, nghiện game nên chưa xây đựng được một bức tranh chưng về thực trạng, những vần đẻ học đường hiện nay Các nghiền cửu trong nước cing ít để cập đến những vấn đề lý luận có tính tổng thể của những vấn đề xảy ra ở học đường mà hiện

ray, các nhủ nghiên cửu ngoài nước dang quan lâm Hẳu nh chua cô nghiên cứu nào

đưa ra những khái niệm về “yếu tổ rủi ro”, “yếu tổ bão vệ” và “hình thành khả năng,

vượt khó” vào trong nghiên cứu của mình Chính vì vậy các nghiên cứu trong nước

chưa có đũ cơ sở lý luận vững chắc để giải thích nguyên nhân cơ bản của vẫn để đề từ

đó, có thê đề ra được những giải pháp triệt để cho những vẫn để cần giải quyết

TẢI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

[1] Nguyễn Thị Thanh Bình, Nguyễn Thị Mai Tan (2013), Bạo lực học đường ở Việt Nam hiện nay nhìn từ góc độ tâm lý học NJ£B Từ điển Bách khoa

[Z] Trần Dức Châm (2001), Ma tứy học đường và công tác phòng chẳng ma tuý trong

nhà trường hiện nay/ Tạp cñứ Dại học và giáo dục chuyên nghiệp, Số 12 Tr.45

[3] Nguyễn Hữu Châu (2010), Một vải suy nghĩ từ bạo lực học dường, đap chí Thông tim Khoa học và Công nghệ Sóc Trăng, só 4, -tr 38-39 -ISSN 0866-7012

[4] Đăng Doanh (2011), Bạo lực học dường ở Hà Nội: Thực trạng vả giải pháp, 7qp chí Lao động và xã hội Số 412 -w 35-37 -ISSN 0866-7643

[5] Nguyễn Minh Đức (Chủ biên), Trần Cảnh Hung, Nguyễn Trường Giang (2011), Phỏng, chẳng vị phạm pháp luật và tội phạm trong học đường, NXB Công an nhàn din

[6] Minh Khang (2012), Ring mình bạo lực học đường! Tạp chí Sức khỏe & Doi

sống, số 104 tr.24-25,

39

học Đà Nẵng Tap chi Khoa học & Công nghề Đại học Đà Nẵng, số 8 tr.75-80

Nguyễn Thị Oanh (2008), Tư vẫn tâm lý học đường : Quan trọng không phải minh

có gì mã là mình là ai? Tp Hỏ Chỉ Minh : Nxb Trẻ

'Tiếng Anh

Dawes, A & Donald, D (2000), Improving children’s chances: Developmental

theory and effective interventions m community contexts In D Donald, A Dawes

& J Louw (Eds.), Addressing childhood adversity, 1-25 Cape Town, SA: David

Philip

Howe, David (1997) Parent-reported problems in 211 adopted children : Some tisk and protective factors Journat of Child Psychology and Psychiatry, 38(4),

401-411

Leadbeater, B., Dedgen, D & Solarz, A (2005), The resilience revolution: A

paradigm shift for research and policy In R.D Peters, B Leadbeater & BJ

McMahon (Lids.), Resilience in children, families, and communities: Linking context to practice and policy, 47-63 New York: Khuwer

Luthar, 8 S$ & Cicchetti, D (2000) " The construct of resilicnce: Implications

for interventions arid social policies” Development and Psychopathology, 12, 857-

88s

Masten, A.5 (1994) Resihence in individual development: Successful adaptation

despite risk and adversity In M Wang & E Gordon (Iids.), Risk and resilience in inner city America: challenges and prospects (pp.3-25) Iillsdale, NJ: Erlbaum Masten, A.S (1994) Resilience in individual development: Successful adaptation

despite risk and adversity In M Wang & E Gordon (Eds.), Risk and resilience in

inner city America: challenges and prospects (pp.3-25) Hillsdale, NJ: Erlbaum

Maslen, A S, & Obradovic, J (2006) Competence and resilience im

development Annals of the New York Acadety of Sciences, 1094, 13-27

Garmevy, N (1973) Competence and adaptation in adult schizophrenic patients

and children at risk In Dean, S R (Ed.), Schizophrenia: The first ten Dean Award

Lectures (pp 163-204) NY: MSS Information Corp

Ungar, M (2004) A constructionist discourse on resilience: Multiple contexts,

multiple realities among at-risk children and youth Youth & Society, 35(3), 341-

365

Zaulra, A.J., Hall, 1S & Murray, K-F (2010) Resilience: A uew defition of

heal for people and commuurilies In LW Reich, AJ Zautra & JS Hall (Eds.), Handbook of adult resilience (pp 3-34) New York: Guilford

Wemer, B., & Smith, R (1982) Vulnerable but invincible: A longitudinal study

of resilient children and youth, New York: Adams, Bannister, & Cox

40

BIỆN PHÁP PHÒNG CHÓNG BẠO LỰC, BẮT NAT,

LAM DUNG CHAT CAM TRONG HỌC ĐƯỜNG CỦA CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở BÀI LOAN

NCS Dw Thing Nhat’

NCS Nguyén Thị Nụ”

1 Đặt vẫn dễ

Phòng chống, bạo lực, bắt nạt và lạm dụng chất cảm trong trường bọc nói chung,

trường tiểu học và trung học cơ sở nói riêng là nhiệm vụ vô củng quan trọng, dâm bảo xôi trường lành mạnh chọ hoạt động giảo dục hiệu quả Trên cơ sở tham khảo kinh

nghiệm phòng chẳng bạo lực, bắt mạt và lạm dụng chất câm trong trường học của các

sức chủ trọng nhiệm vụ này,

đông thời có sự kết hợp thực hiện nhất quán từ cấp Bộ đến cấp địa phương và trường

học Nội dụng của nhiệm vụ này được Hộ giáo dục Dài loan cụ thể hóa thông qua “số

tay quản lí an toàn học đường của các trường tiểu học và trung học cơ sở” xuất bản

xăm 1995 Trong phạm vị bài viết này, chúng tôi giới thiệu qui trình và những nội

dung chính lên quan đến biện pháp phòng chỗng bạo lực, bắt nạt và lạm dụng chất cắm trong trường học dược trích lược tử “số tay quản lí an toàn học đường của các

nước và khu vục, chúng tôi phát hiện Bai Loan cũng

- Địa diém x4y ra: 1 Lớp học; 2 Hành lang, 3 Nhà vé sink: 4 San choi: 5

Công trường, 6 Nơi vui chơi thiêu an toàn bên ngoài trường; 7 Nơi khác

- Phân tích hành vi lệch lạc của học sinh:

+ Nhận thức về bản thân một cách tiêu sực

“Trường Đại học 8u phạm TP Hỗ Chí Minh

** Trường National Taichung University of Education, Dai Loan

4l

+ Khả năng tự kiểm chế kém

+ Khả năng kiểm soát cảm xúc kém

| Kha nang chin đựng những trê ngại kém

¡ Cac bac cha me qua dé dai hoặc quản giáo khang thỏa đáng

¡ Khả năng thích nghỉ với môi trường nhà trường kém

+ Mối quan hệ giảo viên- học sinh căng thẳng

+ Kết giao phức tạp và đễ bị ảnh hướng bởi cải xấu từ bạn đồng lửa,

+ Bởi dưỡng thái độ sống tích cục, thiết lập qui phạm hành vi zõ ràng

- ề phia phụ huynh

+ Tăng cường giáo đục nhận thức của gia dinh dồng thời đưa ra các đổi sách

phỏng ngừa hiệu quả các hành vị lệch lạc

| Nam duoc tinh hình kết giao bạn bè của trẻ để tránh kết giao những bạn bè

1 Giáo viên tránh áp đặt quá mức, xem nhẹ tỉnh Lự chủ của học sinh, gây ra sự

phân kháng của học sinh

+ Tăng tính hap din của nội đung giảng dạy, đa dạng hóa phương pháp giảng

dạy, nâng cao hiệu quả học tập

+ Tăng cưởng giao tiếp và cảm giác thân thiện giữa giáo viên và học sinh

+ Xử h kịp thời, thích bợp dối với những hành vị lệch lạc, tránh xứ lý bí mật và quy: g tư

1 Nắm bắt được văn hóa thử

ấp của học sinh, hưởng dẫn học sinh phát triển

các mặt liên quan theo hướng lich cus

+ Tăng cường kiểm tra khoảng thời gian tan học và các góc khuất trong trường,

"Hước 3: Xữ lí sử! hợp những hành vì sơi lệch

- Phéi hợp với các bên liên quan (chẳng hạn như giáo viên chủ nhiệm, quản sinh, phụ huynh ) dễ củng giải quyết

42

- Điều tra diễn tiên các hành vi lệch lạc và thiết lập thông tin bằng van ban

- Đối với dối Lượng có tỉnh tiết nhẹ, dưa ra hình phạt và hình thức tư vẫn thích

Bước 4: Kiếm tra

- Thực hiện kiếm tra định kì theo nhụ câu của nhà trường,

- Thực hiện nguyên tắc “phóng bệnh hơn chữa bệnh”

- Nắm vững các yếu tô đễ phát sinh sự việc để gia tăng phòng ngừa

- Khi phát sinh sự việc, cân nhanh chóng giải quyết một cách hiệu quả để ngăn

Những điểm quan trọng cân chủ ý khi kiểm tra | Nhân kết qua

Năm vững đánh sách bọc sinh có xu hướng Hành vì

lêch lạc, thực hiện tư vẫn cho tùng cả nhân

Thành Ép tổ nhân viên chịu trách nhiệm công tác phòng

Xây dụng nội qui sinh hoạt nhà trường một cách rõ

ràng đồng thời thực hiện một cách công bằng và

4