TÀI LIỆU THAM KHẢO
HOC DUONG - SUY NGAM VE NHAN TO GIAO DUC GIA BINH TRONG XU THE HOL NHAP
TRS. Trương Công Lĩnh Khanh”
1. Mở đầu
Gia định, yếu tố quan trọng hàng đầu để tạo nên nên tổng (cơ tầng) xã hội vững, chắc. Gia đình được vi như “tế bảo” của xã hội. 1rong xu thể hội nhập đa sắc máu, các
Tiện tượng và trào lưu văn hóa mới được du nhập đang tạo ra một lần sóng văn hóa da
dạng, phong phú và mới mẻ. Văn hóa truyền thống dân tộc đân bị thay đổi theo Dưới
gian trước lần sóng hội nhập gủa văn hóa phương Tây. Đứng truớc cúc “hiện tượng,
văn hóa” mới, con người càng thấy rõ giá trị văn hóa truyền thông quan trọng như thê nào đến sự phát triển nhân cach giới trẻ hiện nay. Từ thục tế của việc bao hye hoc đường chúng ta cảng xót xa và hiểu được rằng tại sao môi trường hiện đại, lứa tuổi vị thành niên cảng, cô cơ hội nắm bắt vả tiếp thu những tỉnh hoa vin héa nhân loại lại cảng xuất hiện nhiều vẫn nạn đau lòng vẻ bạo lực học đường. Trong khuôn khể bài
sự suy nghĩ của mình về giả trị nhân văn của giáo dục gia
tác giả muốn gửi di
dinh trong bối cảnh ngày cảng gia tầng nạn bạo lực học dường Hứa Mỗi vị thành niên.
2. Nội dung
2.1. Giáo dục gia đình - tiền để quan trọng trang bị nhân cách cho lứa tuổi
học đường
'Thuật ngữ giáo dục ra đời từ rất sóm và người dẫn đất “khái niệm giáo đục” đầu tiên không phải lả những thây, cô giáo đang đừng trên bục giảng truyền thụ kiến thức cho người học mà xuất phát từ những người cha, người mẹ, những người dạy lễ nghĩa co cơn của họ bước vào đời. Tửa tuổi học đường là lứa tuổi dược tang bị vốn vẫn
Tiỏa ứng xử nhiều nhất từ gia dình. Ta#a tuổi này có thể dược hiểu là lửa tuổi chưa bước
Ta xã hội và chua trưởng thành toàn diện về mặt nhận cảch (lệ thuộc gia định). Trong
khoảng thời gian đó, lúa tuếi này cần khoảng 1/3 môi trường giáo dục, đa phân là giáo dục kiến thức từ phía nhà trường: gần 2⁄3 thời gian lứa tuổi học đường được tiếp cản môi trường giáo dục (định hưởng về nhân cách sống, giả trị nhân văn) từ yếu tổ giáo đục gia định, một phần nhỏ các em được tiếp thư tử xã hội có yếu tổ định hướng giáo đục (ở đây tác giả không đẻ cập đến nhân tổ chịu tác động khách quan khác). Không, phải tự nhiên mà từ xa xưa cha ông ta dã cho rằng: “Nhất gia nhân, nhất quốc lương nhân”?! (mỗi gia đình làm điểu nhận Ủi cả nước sẽ vươn tới điều nhân), bởi gia đình
luôn là nơi khối nguồn và hình thành nhân cách của mỗi cơn người. Từ so sở đó,
chung ta thay ring ita mdi học đường là lừa tmỗi tiến cận những hành vì và chuẩn.
mực đạo đức được liun đúc từ giáo dục gia đình.
“Trường Đại học Đồng Tháp
3! hitp //dantri eom.vn/dien-danpiao-duc-gia-đinh-thoi-nay-893374.him
128
Thứ nhất, giáo đục gia dinh thực hiện chức năng dầu tiên là diều tiết mỗi quan hé, uén min hanh vì và trang bí nhân cách sông cho con trẻ. Mục dích sâu xa của giáo
đục gia đình là hướng tới xây đựng nhân cách con người, đạo lý làm người mã môi
trường giáo đục nhà trường chỉ có trong sách vỡ. Giáo dục gia đỉnh là điểm tựa hội tụ đầy đủ cho trẻ nhận thúc đứng đắn về những giá trị đích thực của cuộc sống, những, chuẩn mực, khuôn mẫu xã hội, bỗn phận, nghĩa vụ và quyền lợi, tôn tri trật tự, vị trí và méi quan hệ của con người trong gia đỉnh vả xã hội. Và “sẽ thật sự sai lầm nếu cho rằng giáo dục là hoạt động riêng của nhà trường hoặc là của riêng ngành giáo duc’?
bởi vỉ giáo dục chỉnh là sự dầu tư và trang bị lâu đài về cả kiến thức chuyên môn, văn hỏa vá vốn sống,
Thú: bai, vai trò của giáo dục gia đình nhằm hình thành “guan niệm vững bên về trật tự quyên lực giáo huấn trong gia đình”. Quan niệm ay sẽ cứng nhắc khi áp dung trong nên giáo đục hiện đại nhưng thiêng liêng và cao cả trong việc duy trí văn hóa truyền thông người Việt trong giáo đục con cải bằng mục thước và khuôn mẫu gia định. Tôi cho rằng chuẩn rực đạo lý truyền thống “cha mẹ là người thẩy” sẽ không, bao giờ mai một trong tâm thức người Việt, chính văn hỏa truyền thống ấy đã tạo nên bổ dây lịch sử với nhiều nhân cách sống cao quy di vào trang sử dân tộc. Ngày nay, quan niệm giáo đục gia đình làm trọng sẽ và cần phải nghiên cứu và nên ching can đưa vào chương trình sách giáo khoa nửnz muội quả lặng cuộc sống cho lửa tuổi học đường. Từ những cơn số báo động về bạo lực bọc đường đã làm cho rất nhiều nhà nghiên cứu vẻ tâm lý học, giáo đục học, các thấy, cô giáo, các bậc phụ huynh và
những nhà nghiên cúu văn hóa phải trăn trở đi tim lời giải. Và có một thực tế khách
quan, cảng chú trọng đến phương tiện giáo dục hiện đại, tiếp cận góc độ giáo duc van minh bao nhiêu thì vẫn đề bạo lực học đường lại cảng trở nên trầm trọng bấy nhiều.
Trong một tài liệu nghiên cứu trên bảo điện tử đã dưa ra kết quả bất ngờ khi ma vấn để bạo lực hợc đường có liện quan trực tiếp dén van để gia dinh các em. Sự thật là
nhiều em sống Irong gia đình thường xuyên có bạo lục, bỗ mnẹ suỗt ngày mắng chửi,
đánh nhau, bố hoặc mẹ nghiện ngập... nên ngay tử nhỏ đã tiêm nhiễm vào đời sống tỉnh thân các em tính bạo lực, sẵn sảng chẳng đổi. Nhiễu em có gia đình ly tán, gia
định không có sự chăm sóc hoặc thiểu lạt sự chăm sóc của cha mẹ cũng là nguyên
nhân tạo cho các em sự hụt hãng, khó khăn trong việc định hướng nhân cách và
thường có xu hưởng bắt cần, muốn khẳng định bản thân, chỉ cần có cơ hội xấu là bộc
phát và có lành vị hung tính, dánh nhau. Vai trỏ giảo dục gia dinh củng với việc quản
lý, kiểm soát gia dinh sẽ kịp thời diều chính và ngăn chặn các thành viên bị lồi cuỗn
um xã hội
ảnh đơn giản là: Gia đình
ch nhận định trên, chúng ta có thể lắm phép so
tiện đại, con người tiếp cận góc độ văn hớa đa dạng. đa chiều, trật tự khuôn mẫu gia định truyền thông bị phá vỡ (ít tốn tại), người thây không còn là “trưng tâm”, bạo lục học đường gia tầng: Gia đình truyền thống, cơn người tiếp cận góc độ văn hóa í† ngoại
*® Nguyễn Khắc Thuan — Ly Thì Mai (2003), Lần giở trước dèn, Xxb. Thanh niên, Hà Nội,
2003.
129
lai, mực thước và khuôn mẫu, nên tâng giáo dục được miễn địch bởi hệ tư tưởng và
trắt tự xã hội khó bị phả vỡ, trong gia dình mỗi quan hệ giữa trật tự và thứ bậc được tự
động hóa trong khuên phép, người thấy xưa kia là trung tâm, không có bạo lực học đường (hay hiểm khi bắt gặp điều đó trong xã hội). Bao lực học đường hiện nay chính đo “quan niệm vững bên về trật tự quyền lực giáo hudn trong gia đình" đã bị phá vớ, tính mực thước trong giảo dục gia đỉnh không còn nữa, hiện tượng nuông chiêu đã góp phần lam gia ting bạo lực học đường.
Thứ ba, người Việt Nam có văn hóa trọng gia định, trong nét văn hóa ấy thi giao
dục gia dinh có sức ảnh hưởng và lan tỏa nhiễu nhất đối với đời sống tình thần cơn trẻ.
Định hình quan niệm bất di bat dich “con hu tại mẹ, cháu hư tại bà”, “con dại cái
mang”. Quan miệm đó đặt cơ sở quyết đình cho sự hình thành nên tâng nhần cách ở
tuổi niên thiểu, ít tạo ra những lễi sân phẩm đáng tiếc cho xã hội, con giết cha me, anh
giết em, trò đánh thây, học trò đánh nhau trên lép. Một gia đình khuôn mẫu thì tránh.
được cơn em họ đi chơi thâu đêm suốt sáng, trẻ trồn hợc chơi game, kiểm soát và uốn
nắn hành vi bạo lực cho con họ, giám sát và định hướng những hảnh động sai trái, kip
thời gỡ bỏ và chia sẻ kinh nghiệm cho lửa tuổi vị thành niễn.
Thứ ta, khi số sánh giáo dục gia dinh với giáo dục nhà trường và các tổ chức xã
nội thì điều đáng chủ ý là tính da dạng và nhiều chiều của nó - vừa có ảnh hưởng của
cá nhận đối với cá nhân (cha hay mẹ với con, ông hay bà với châu...), vừa có ảnh
tưởng của cả tập thể gia đỉnh liêu kết gắn bó với nhau, tác động đêu lừng cá nhân thông qua lối sống, nếp sống, văn hóa gia đình. Giáo dục gia đình khác hẳn với giáo dục nhà trường ở sự da dang cia thay đạy về giới tính, lứa taôi, cả tính, công việc, tính da dang trong kiến thức cung cấp cho trẻ như: kinh nghiệm làm ăn, cách cư xử, sự hiểu biết về xã hội, cách tổ chức đời sống gia dinh..., tinh da dạng về phương pháp giáo dục, không chỉ bằng truyền dạt một chiểu mà thông qua thảo luận, trao đôi ý kiến, không chỉ bằng lời nói má bằng thải độ, tỉnh cảm, nêu gương, không chỉ lý thuyết mà
bằng việc làm cụ thể
Giáo dục
đình hướng tới mục đích tổng quát côn giáo dục rẩtá trường chủ
nhắm trang bị kiến thúc ở các nh vực khác nhau của đời sống xã hội. Giáo dục của
nhà trường và xã hội chính là sự tiếp tụ, bổ sung cho giáo đục gia đình nhằm gip con người phát triển toàn điện.
2.2. Bạo lực học dường, suy ngẫm từ nhân tổ giáo dục gia đình trong xã hội biện dại
Theo só liệu thống kẽ từ dường đây nòng dược Cục Báo vệ chăm sóc trẻ em của ông bố trong những ngày cuối nằu: 2012, “so
Bồ Lao động, Thương bình và Xã lội
với 10 nằm trở về trước, số vụ bạo hành lại trường học tăng gâp 13 lẫn (rong khí bạo tránh lại cộng đồng tăng hảy lầm, bạo hành với trẻ lại gia đình tăng gấp ba lần). Bạo lực học đường hiện đang có xu hướng gia tăng, kế cả số hượng vụ việc lẫn tinh chất
nghiêm trọng?
* bftp://nhandan.com.vn/hangthang/klhoahoe-giaodu/itcm/21233602-bao-luo-hoc-đuong-s-o-
s.htmL
130
Ở Việt Nam, hệ thống giáo dục quốc dan dang khuyến khích xã hội hóa giáo dục, định hướng con người phát triển toàn điệu. Trong dink hung “đảo đạo nhân lực, bội dưỡng nhân tài” thì vẫn dé gia ting bạo lực học đường đã lắm cản trợ sự phát triển của mue tiêu chất lưọng giáo dục. Việt Nam là một quốc gia cỏ xu hướng trọng tinh, lay văn hóa lúa nước làm cơ sở và nên tầng định hình sự phát triển nhân cách. Người Việt Nam có truyền théng trọng đạo lý, trợng tỉnh nghĩa, trong gia đình, trọng các mỗi quan hệ theo đứng trật tự được xếp dit bat di, bit dịch. Trật tự đó quy định rõ ràng
trong văn hỏa ứng xứ của con cái với ông bả, cha mẹ, trật tự đó thể hiện trong cách ăn
mặc và ủng xử với môi trường tự nhiên và xẽ hội. Trật tự dỏ dã tạo ra khuôn phép vẫn hỏa lễ giáo mả hiện nay học sinh dang đánh mắt. Trước sự phát triển mạnh mở của các
trảo lưu vấn hỏa đa chi
„ đa điện, những phim ảnh mang đậm link chat bao luc,
những cuốc trượt đài của đời sống ảo, game online,... yếu tố lễ nghĩa và văn hóa mg xứ khuôn phép không thể mật được.
Tạo lực học đường gia tăng phần nhiều là do qua trình rnất kiểm soát của hệ thống quản lý gia đỉnh, yêu tổ thuộc về “băn hóa (ấm thức” và sinh hoạt truyền thông gia định mắt đi, thay vào đó là “tác phong công nghiệp” trong ăn uống, nghỉ ngoi,
trong vui chơi và cả trong sinh hoạt vẫn hỏa đã xóa bổ giá trị của nét đẹp vẫn hóa
truyền thông. Chúng ta thử thống kê có bao nhiêu gia đình Việt Nam duy trì được sinh:
đioại bữa cơm hằng ngày, chúa sẽ với con trẻ những mẫu chuyện đạo đức, những suy nghi va iran trở của lứa tuổi vị thành niên đã quên lãng và không được cảm thông,
Quan niệm “ông bà mẫu mire, cơn cháu thảo hiển” đường như khó tim lại được
trong sự phát triển của xã hội hiện đại. Sự thay đổi đỏ đã dẫn đến việc có rất nhiều lửa tuổi vị thành miên đã ứng xử và hành động một cách thiếu văn hóa, thiếu giáo dục và đánh mật luôn cã nhân tính. Diễu đó minh chứng bằng việc vì 5D ngàn đông sẵn sảng, chau giét ba, vi một cây bút bị hai học sinh dâm nhau, vì cải nhìn thiểu thiện cảm một án mạng xây ra,... Tại sao trong xã hội hiện đại lại có rất nhiều vẫn dể dáng báo dộng,
như vậy. Xét trên quan điểm văn hóa tuyển thống tôi nghữ rằng bạo lực học đường gia
trị cốt Ì
tăng là do lứa tuổi vị thánh niên đánh mât gì
văn hóa giáo dục gia định
tù râL sớm. Điển đó cimg, không thể quy kết ngay cho các em mà do chính cha mẹ,
những bậc phụ huynh đánh rmất thời gian, sự trui rèn nhân cách và đạo đức cho trẻ từ rất sớm. Cũng đầu đó rất nhiều nhũng bặc phụ huynh ghỉ “dầu ấn giáo dục” con minh bằng những quát tháo thiếu văn hóa, những hành động thỏ lỗ và cả những lỗi cư xử
thiếu văn minh dã dễ lại di chứng nặng nẻ trong suốt quãng dời vị thành niên của trẻ.
Hiện nay, nhiều gia dinh dã quân lăng nét dẹp vẫn hóa "di thưa về trình”, ja đình đã bị đão lồn, sự lên ng
trồng nổi, ngôi trông hướng”... trật lự trac lưu.
xăm mình, phong cách siyÌe, x-leen, ăn mặt quá đã trong giới trẻ mất sự kiểm soát và
quân lý từ phía cha ne. G dau dé vin
ử những bài văn uniờu tõ người ụng, người bà
mắt đi giá trị nhân văn, thay vào đó là nhữmg câu văn thiểu cảm xúc và khô khan đến +khá chấp nhận.
Xã hội hiện đại buộc con nguời phải nhanh lẹ, mau gọn trong mọi phương diện.
“Tae phong công nghiệp” làm mất di nép van hoa “trong tink”, “trong tinh”. Tré con
131
quên mắt hay chưa từng biết đến mâm cơm truyền thông gia dình, những bài thơ ê a
của bà rụ cháu ngủ, những lản diệu dân ca quen thuộc dần quên lãng và không còn chỗ đứng cho trê con thu nhận
Truyền thông sinh hoạt gia đình từ cách ăn mặc, đi đứng đã vô hình chung. bi thay thê toàn bê trong nhận thức lửa tuổi học đường hiện nay. Môi trường xã hội hiện dai di tach hin quan hệ thâm tỉnh gắn gũi giữa những người thân yêu nhất trong gia đình đối với con cái, có thể do tỉnh chất công việc hoặc phó mặc cho nha trường và xã hội của đa số các bậc phụ huynh lo toan bễ bên cơm, áo, gạo, tiên cho cuộc sống, Rất
Ít khi hay hiếm khi chúng ta bắt gặp lửa tuôi học đường nghe bát bai hat din ca, quan họ, cảm nhận vả đổng cảm một vấn dễ về vẫn hóa truyền thống, một buổi trò chuyện
thân mật giữa ông bà cha mẹ và cơn cháu trong gia đình
Chúng ta thường bắt gặp cânh tượng khủng khiếp về 2 bạn gái độ tuổi 15 - 16 tudi tim tóc đánh nhau trong khung cảnh “văn hóa học đường” với sự “cố vũ nhiệt tình” của nhiều bạn củng trang lứa. Dáng trách hon mét vai cé, chi, anh, chi thin
nhiên đứng xem cuộc âu đã không hỏi kết
Dé van hóa học đường không xuất hiện bạo lực học đường, tôi cho rằng giáo đục
nhà trường và xã hội sẽ không thể làm giảm di tỉnh thời sự của nó. Chính sự lêu lông,
quân lý từ phía gia dinh là yếu tế góp phan cho con trẻ gia tăng vẫn để bạo lực học
đường, Điều này cũng hoàn toàn không chính xác khi nói rằng xuôi gia đình có sự
chuẩn bi đây đủ về giáo đục lâm lý, đạo đức, tác phong nề nếp thì cơn trẻ của họ sẽ
niên người nhưng chứng ta cân phải thừa nhận rằng giáo đục gia đình là lề lãi quy đỉnh tác phong và tạo ra khuôn mẫu văn hóa mà giáo duc nha trường khỏ làm được, đó
chỉnh là tính giáo đục tỉnh cảm thiêng liêng và tình giáo dục lễ nghĩa.
Tính giáo dục tình cảm thiêng liêng mang tính đòng họ, gia phả. Một học sinh
thừa huởng sự dạy đỗ và uốn nắn từ một gia dinh chú trọng, đến việc xây dựng giá trị
nhân cách và chuẩn mục sống thì học sinh đó ít bị sai lệch về hành vi va cu xử có van tióa trong lớp học và nhà trưởng, Giáo duc gia đình cho con trẻ trang yếu lố tình cảm
thiêng liêng sẽ đánh thức giá trị nhân bản của chúng. Đó là tính truyều thống của gia đình buộc chúng không lâm sai khác được Tính truyền thông của gia đình còn được thể hiện ở 3 điểm: truyền thống gia phả, tôn tri trật tự vả truyền thẳng đạo đức của một dòng họ. Chúng ta hiểu đơn giản nhưng tương đối chính xác rằng, gia đỉnh không có bao hành, vợ chẳng thuơng yêu, ông bà kính trọng tú ít khi tạo ra hành vi cư xử thiểu
văn hỏa của con trế trong mỗi trưởng nhả. trường,
Giáo dục lễ nghữa xuất phát từ việc uốn nẫn con trẻ từ bập bẹ biết nói dến cả
trưởng thành và lâu đài hơn nữa là quá Irình Lự trưởng thành của con người theo thối
gian. Không chỉ ở gia đình mà nhá trường cũng xem van dé giáo duc 16 nghia làm trọng. Gia đình là nơi xuất phát điểm cho sự muôi dưỡng giá lrị nhân cách, côn nhà trường là nơi thể hiện giá trị văn hóa nhân cách trong cách ứng xử của lứa tuổi học
đường, Cần thấy rằng, sự xuống cấp và tha hóa trong nhân cách của lứa tuổi học đường là đo sự nuêng chiều, hay sự vô tầm và thiếu kiểm soát của các bậc cha mẹ. Dễ
132