TÀI LIỆU THAM KHẢO
TRONG HOAT DONG GIAO TIEP
TS. Nguyén Thi Ha Lan”
HCH. Chế Dạ Thảo”
1. Đặt vẫn đề
Ở Việt Nam trong những năm gần dây, dư luận xã hội liên tiếp lên tiếng nhiều vẻ tinh trạng, bạo lực học dường (3LHD) với những lo ngại về sự diễn biển phức tạp
Thực chất dây không, cỏn là vẫn dé moi mẻ nhưng cảng ngày mức độ nguy hiểm và
tinh chải của hành vi nảy càng gia tăng với những hậu quả đúng tiếc đã xây ra. Nó tác động trực tiếp đến tĩnh thần, thái độ học tập của học sinh và việc giảng dạy gủa các
thay cô giáo. BLHD giờ đây không chỉ còn lá những cuộc âu đã, cối nhau, đánh nhau thông thường, mà đang điễn ra với phạm vỉ lớn hơn, phức tạp hơn, số lượng tham gia nhiều hơn có tổ chức, cả nam lẫn nữ sinh củng với sự xuất hiện của các loại mạ khí
nguy hiểm như: gậy, đao, súng, và cáo vũ khí tự chế. Xét đưới góc độ tâm ly, BLIID cũng có nguyễn nhân từ việc mẫu thuần trong, hoạt động giao tiếp (HĐGT) diễn ra
hàng ngảy, hàng giờ giữa những học sinh với nhau. Vì vậy, muốn ngăn chặn BLHĐ, thiết nghĩ cẩn trang bị cho học sinh các kỹ năng xử lý tình huống (KN XI.TH) trong HĐGT tong các nhẻ trường hiện nay.
2. Khái niệm về bạo lực học đường
Tạo lực học đường được nhiều người coi là đã trỏ thành một vẫn đề nghiêm trọng trong những thập ký gần đây ở nhiều quốc gia.
'Theo nghiên cửu về ILI1D [5], ở nước ngoẻi, bên cạnh thuật ngữ bạo lực học
dường, người ta thường nói tới thuật ngữ bắt nạt học đường, Bắt nạt học đường cũng là
một phản cửa bạo lực học dường và thâm chí nhiều lúc người ta còn đóng tiệt giữa bắt
nạt và bạo lực học đường,
Dan Olweus [5], trong cuốn sách “Bắt nại trong trường học, chứng ta biết gì và chứng ta có th làm gì” đã đưa ra định nghĩa theo một cách chưng nhật, bắt nạt trong
trường học như một “hành vì tiêu cục được lập di lặp lại, có ý định xấu của một hoặc
nhiều học sinh nhằm trục tiếp chống lại một bọc sinh, người có khó khăn trong việc tự
bảo vệ bản thân”.
° Trường Đại học Hòng Đức
**'Trường Dại học Sư phạm Hà Nội
149
Milton Keynes (1989) dịnh nghĩa: “Bắt nạt là một hành động lặp di lặp lại một
cách biếu chiến dễ cô ý làm tân thương về linh thân hoặc thể xác cho người khác, Bắt nạt là đặc trưng của một cỏ nhõn hành xử theo một cỏch nào ủú đề đạt được quyền lực
trên người khác”
Ở Việt Nam, Có nhiều tác giả nghiên cứu vả đưa ra quan điểm của mình vẻ J3LID, c tác giá xem 13L11D là biểu hiện lệch lạc, trải với chuẩn mục đạo đức và qui tắc của nhá trường [4] 23112 là là một dạng hành vì lệch chuẩn của hoe sinh. BLUD là dạng hành vi chống đối, đi ngược lại các guụ tác, chuẩn mực đạo đức của x hội, nội quy của nhà trường mà các em là thành viên. BI.FID có (hễ được biểu hiện thông
qua nhận thức, thái độ và hành vị.
Như vậy, theo tác giả, BLHĐ là tất cả nhiững biểu hiện của nhận thức, thải độ và
hành vi của học sinh, trải với chuẩn mực đạo đức xã hội và nội qui của nhà trường,
Bạo lực học đường khụng chỉ xảy ra ở học sinh nam mà cũn cọ ở học sinh nữ, khụng, chí giữa học sinh với học sinh má còn cỏ bạo lực giữa học sinh với giáo viên và giáo.
viên với học sinh.
3. Vải nết về thực trạng BI.HĐ
Theo báo cáo của phòng Giao đục & Đảo lạo thành phổ Hạ T.ong năm 2008 thì
trong khoảng vai thang dau năm học 2009 - 2010 toàn thành phố có 53 vu BLD. Voi
số liệu được đua ra tại "IHội thảo giải pháp phòng ngừa tử xa và ngăn chặn tỉnh trạng, học sinh đánh nhau" do Bộ Giáo đục & Dào tạo tổ chức ngày 28/07/2010 thì từ đầu
năm 2009-2010, cả nước đã cá 159§ vụ học sinh đánh nhau. Gẵn đây nhất, kết quả
khảo sát trên diện rộng ở các trường THƠS và THET tại Hà Nội (từ tháng 3-9.2014)
chơ thấy có tới 73% số học simh dược hỏi cho biết dã hứng chịu bạo lực tình thân trong,
trường học và 19% bị bạo lực tinh dye.
Hiện nay, BHD khong chỉ gia tăng về số lượng mà về lính chất, múc độ riguy
liểm và hậu quả của nó cũng ngày một trở nên nghiêm trọng. Câu chuyên BLHD
không chỉ dùng lại ở xích mích giữa can trẻ mà điễn biến phức tạp với nhiều hình thúc, có tổ chức đã gây ra bao nhiêu vụ việc thương tâm, biết bao sự ra đi đột ngột của những mái đầu xanh ở tuổi đời đẹp nhát.
Theo tác giả Nguyễn Văn Tường |6|, trong những năm gần đây, bạo lực học
dường trở thành một vẫn dẻ nhức nhối đổi với nên giáo dục Việt Nam. Hiện tượng học
sinh dánh nhau là một hiện tượng không mới, nhưng những hiện tượng đảnh nhau của
hoc sinh ở một số địa phương trong thời gian gần đây đã bộc lộ những tỉnh chải nguy triểm và nghiêm trọng. Điển hình là các vụ học sinh đùng hung khí đánh nhau tong trường học, trước cổng trường, học sinh nữ đánh nhan hội đẳng, làm nhục bạn gây hậu
quả nghiêm trọng và bức xúc trong dư luận xã hội. Dặc biệt, còn có hiện tượng học
sinh hành hung thầy giáo, cô giáo ngay trên bục giảng. Và ngược lại cũng có các hiện tượng thay giao, cô giáo đúng lời nỏi xúc phạm học trỏ, dùng vũ lực để “giáo dục” học
sinh. Ông Phùng Khắc Bình nguyên Vụ Trưởng Vụ Công tác học sinh - sinh viên, Bộ
150
GD & ĐT Việt Nam cho biết. Thống kê từ 38 Sở GD-ĐT gửi về bộ từ năm 2003 dễn
xăm 2009 có tới hơu 8.000 vụ học sinh tưuu gia đánh nhau và bị xú lý kỹ luật. Gần đây xây ra nhiều vụ bạo lực học đường như nữ sinh tụ tập đánh nhau hội đỏng, làm nhục bạn, nam sinh đùng đao, kiểm, mã tấu chém nhau ngay trong trường học. Ở xhiểu nơi, do mâu thuẫn trong tình bạn, tỉnh yêu đã đừng đao rạch mặt bạn, đâm chết bạn giữa sân trường. Theo thông kẽ của Viện KSNIDTC, nều năm 1986 có 3.607 người
chua thành niên phạm tội bị phát hiện thị đến năm 1996, con số nay 14 11.726 em.
Trung bình mỗi năm, trên cả nước có 4.746 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện. Theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển giáo dục Việt Nam năm.
2010, tỉ lệ học sinh di học muộn: Tiểu học 20%, THCS 21%, THPT 589%; tỉ lệ quay
cớp: Tiểu học 8%, THƠS 55%, THPT 60%; tỉ lệ nói đổi cha, mẹ: Tiếu hoc 22%,
THCS 50%, THPT 64% rỉ lệ không chap hành an toàn giao thông: Tiểu hoc 4%,
THCS 35%, THPT 70%, ... Khững con số này cho thấy, cảng lớn ý thức đạo đức của
hee sinh cảng đi xuống. Một cuộc thấm đỏ đổi với S00 học sinh TIICS ở TP. 118 Chi Minh cho thấy: 32,2% có thái độ vô lễ với thây, cô giáo, nhiều học sinh chỉ chào thấy,
cô trong trưởng, côn ra đường thì.. không quen biết, 38,8% cho biết thưởng xuyên
chửi thể, nói tục, 53,6% thứnh thoảng nỏi tục. Nẵm 2008, PGS.TS. Hoàng Bá Thịnh, Chủ nhiệm Bê môn Giới và Gia định, Đại học Khoa hoc xã hội vả Nhân văn — ĐHQG Hà Nội cùng cộng sự đã tiến hành nghiên cứu về hành vi bạo lực của nữ sinh:
trung học, khi 200 phiêu tại hai trường THPT thuộc Quận Đông Đa (Hà Nội). Kết
qua. cho thay có đến 96.7% số học sinh được hỏi cho rằng ở trường các em học có xây ra hiện tượng nữ sinh đánh nhau. Kết quả khảo sát cũng cho biết só tới 6134 các em nữ
thừa nhận từng có hành vi đánh nhau với các bạn khác. Trong các em nữ từng đánh
nhau thi số nữ sinh một lần đảnh nhau là 12,7%, 2-3 lần: 20,7%, 4-5 lần: 10,7% và
19,3% đánh nhau từ năm lắn trở lên. Phản lớn các em nữ dã có hành ví dánh nhau cho
rầng bạo lực giữa nữ sinh lò “bình thường” (57,394) và “chấp nhận được” (39,6%)
4. Biện nháp khắc phục thực trang BLHD tir géc nhin kỹ năng xử lý tỉnh
huỗng trong hoạt động giao tiếp
Trong một hệ thống những vấn để, li do dẫn đến tỉnh trạng bạo lực học đường,
chúng ta không thê bỏ qua một vẫn đề hết sức quan trọng lá nhóm nguyễn nhân từ phía
học sình. Việc phân tích nhóm nguyễn nhân nảy có ý nghĩa quan trọng giúp chúng ta
có thể vạch ra những giải pháp cụ thể, giúp cá nhân học sinh chú động phỏng vả chống,
hanh vi BLHD, tir do, gop phan giảm thiể
, ngăn chặn tinh trang nay.
Như dã trình bày trên, ta có thể thấy được, từ phía học sinh, có ba nguyên nhàn trực tiếp dan đến hành vi lệch chuẩn treng môi trưởng hạc đường, ở đây chúng tôi
quan tâm khai thác nguyên nhân thử ba, đó lả nguyên nhân từ việc học sinh thiếu kỹ
nang sảng trong việc ứng phó với các tỉnh huồng trong hoạt động giao tiệp. Với cách tiếp cận này, chứng tôi đề xuất 2 biện pháp sau:
151
Thứ nhất, trang bị kiến thức, hình thành và rèn luyệu hƑ năng giao tiếp cho
hoc sink
Giao tiếp đóng một vai trỏ quan trọng trong cuộc sống của mỗi người. Giao tiếp tốt giúp chúng ta xảy dựng vả duy trì những mối quan hệ hữu ich, thảnh công trong công việc, xây dựng một hình ảnh cá nhân ấn tượng, đẹp trang mắt bạn bè vả những.
người xung quanh. Thực tế cho thấy, những hành vi 13LI1D thường xuất phát từ những, xich mích, hiểu lắm, mâu thuần giữa học sinh với nhau. Những nguyên nhàn nảy phần lớn là nãy sinh trong hoạt động giao tiếp, từ việc nói năng, cử chỉ hành vi... dẫn đến mau thuẫn, tiếp đến tiêu không dược giải quyết kịp thời thì ất hẳn sẽ nảy sinh BL.HĐ.
Vì vậy, cần chú ý trang bị cho học sinh các kiến thức về giao tiếp, hình thành kỹ năng
giao tiếp cho học sinh.
Hội dung về giao tiếp cũng như các kỹ nằng giao tiếp được thể hiện trong các nội dung về văn hóa học đường cũng như các chuẩn muc img xử của xã hội. Để thực hiện.
được biện pháp nảy, các nhà trường cần chủ trọng xây dựng và hướng dẫn yêu cầu về giao tiếp vả ứng xử trong môi trường học đường để hướng dân, bắt buộc học sinh nghiêm tủc thực hiện. Bên cạnh đỏ, đội ngũ các nhà sư phạm cân thể hiện phong cách
giao liếp, kỹ rắng giao tiếp mẫu rực để học sinh học tập và noi theo.
Thứ hai, cầu phải tỗ chức nhiễu hoạt động giáo dục đễ học sinh rèn luyện va
*hình thành Eỹ năng xử lý ảnh tuẳng trong giao tếp
TTình thành cho người học những hiểu biết và qui tắc ứng xử, giao tiếp để họ có
sự tự tín, chủ động trong giao tiếp thông thường đã là một công việc không đơn giãn.
Vì vậy, dễ hình thành và rèn luyện cho học sinh kỹ năng xứ lý tình huồng trong giao tiếp lại cảng khỏ hơn. Bởi lẽ, học sinh không phái mọi lúc, mọi nơi dêu thực hiện các nguyên tắc ứng xử trong những tình huồng thông thường (chảo hỏi, căm ơu, xin lỗi, trỏ chuyện, quan lâm...) rà đôi kìu trong những tỉnh huồng đó, lại nãy sinh những vẫn đề phức tạp, mà sử đụng nguyên tắc giao tiếp thông thuờng không thể giải quyết được.
Vi vậy, trong những tình huồng này, buộc học sinh phải có kỹ năng tmg xử linh hoạt,
nghệ thuật, sáng tạo để giảm nguy ca xung đột, hiểu nhằm, cải thiện các mỗi quan hệ, và đặc biệt, nâng cao vốn sống, vỏn văn hóa cho bản thân.
Vì vậy, trong nội dung hoạt dộng giao dục trong cá nhà trường, cần xây dựng, nội dung ửng xứ thông minh trong các tình huồng giao tiếp (xử lý, xứ tri). Va trang bi
cho hoe sinh co s6 cua cae ky nang ung xu dé
giúp các em tự rèn luyện kỹ năng,
1 môi
trong các hoại động, nhằm nâng cao kỹ năng sóng, thích ứng v trường: xã hội
dang biến đổi thường xuyên và phúc tạp. Và đặc biệt, các em có thể hảnh đụng trừợc
những heàn cảnh và tình huồng có thể nảy sinh ra hành vỉ bạo lục, từ đó, mả hạn chế
đến mức tôi đa. Phòng tốt hơn là chẳng, ngoài việc tránh được các tỉnh huống có thé xảy ra hành vi bạo lục còn giúp các em duy tri méi quan hệ tốt đẹp trong quá trình siao tiếp với người khác,
152
5, Kết luận
Tom lại, Bạo lục học đường là mỗi lo ngại của không những các nhà giáo dục,
các nhà quản ly xã hội mà còn của mỗi gia đình, của chính bản thân học sinh Xây
dụng một môi trường học đường văn mính, lành mạnh và thân thiện không chỉ là trách
nhiệm mã còn là mong muốn của nhà trường, gia đình và xã hội. Tuy nhiên với cách tiếp cận I3LIID dưới góc độ xử lý tình huồng trong hoạt động giao tiếp cúa học sinh được xem lả một rong những biện pháp hữu hiệu, có ý nghĩa cấp thiết đối với quá
trình giáo đục học sinh hiện nay. Vì vậy, để ngăn chặn BLHĐ, bên cạnh các biện pháp
kiểm tra, xt lý triệt dễ và kịp thời, nhà trường cần chú trọng trang bị kiến thức, hình thành kỹ năng xử lý lĩnh huống wong hoat. ding giao tiếp của hoc sinh hién nay
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[I]. Lé Thi Lan Anh, Afét sd yéu tổ tâm lụ ảnh bưởng đến hành vĩ bạo lực học
dường của học sinh trung học phô thông, Luận văn thạc sĩ, ĐH KHXH&N 2012
[2]. Ong Thi Mai Thuong, Hanh ví bạo lực trong nữ sinh Trung học phổ thông,
khóa luận tốt nghiệp, ĐH KHXH&NV, 2010
[3]- Lưu Song Hà, Một số giải pháp tâm lý nhằm bạn chế và khắc phục hành vì
bạo lực của học sinh trung học cơ sỡ, fr.[17- tr. 128 Tiội thảo “Nhu câu, định hướng đảo tạo tâm lý học đường tại Việt Nam”, Hội thảo Khoa học quốc tế, Tia Néi, tháng 8/2009.
[4]. Phan Mai Huong (08/2009), “Thực trạng bạo lực học dường hiện
nay”, Hội thảo “Nhu cầu, dịnh hướng, đào tạo tầm lý học dường tại Việt Nam”, kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế, Hà nội, tr, 2 - 33
|5Jnlp://Hu.cdu.vi/bo-men-tam-ly-giao-dne/bao-hie-hoc-duong-va-nhung-hati-
qua hil
[6]. Thực trạng bạo lục hoc đường hiện nay: hitp//tuonganhtlh. comtin-tue/thuc- trang bao-lue-hao-duong-hien-nay/vi-VN-202-22.aspx
153