ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NÔI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ PHƢƠNG THẢO CÔNG TÁC THANH NIÊN CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2013 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Hà Nội, 2015[.]
Lý do ch ọn đề tài
Từ khi thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào năm 1930, Đoàn Thanh niên đã đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng Tổ quốc XHCN Thanh niên hiện diện trong mọi giai cấp và lĩnh vực xã hội, với sức trẻ và trí tuệ năng động, sáng tạo Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh rằng “Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước,” cho thấy tầm quan trọng của họ trong sự phát triển của quốc gia Trong hơn 80 năm qua, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã giáo dục và rèn luyện thế hệ trẻ, tham gia tích cực vào các phong trào cách mạng, góp phần vào sự nghiệp giải phóng và xây dựng CNXH Hiện nay, thanh niên tiếp tục là lực lượng xung phong trong công cuộc đổi mới, cống hiến trí tuệ và sức lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.”
Đảng và Nhà nước ta nhận thức rõ vai trò quan trọng của Đoàn Thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, coi công tác thanh niên là một phần không thể tách rời trong việc xây dựng Đảng Việc tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản được xem trọng như xây dựng tổ chức Đảng Sự quan tâm của Đảng đối với thế hệ trẻ được thể hiện qua các chính sách đào tạo và bồi dưỡng, nhằm giúp lực lượng này trở thành những người kế thừa xứng đáng cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, như nêu trong Nghị quyết số 04 của Hội nghị Ban Chấp hành.
Trung ương Đảng (khóa VII) nhấn mạnh rằng thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thành công của sự nghiệp đổi mới và vị thế của đất nước trong thế kỷ XXI phụ thuộc lớn vào lực lượng thanh niên và việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ này Công tác thanh niên không chỉ là vấn đề sống còn của dân tộc mà còn là yếu tố quyết định sự thành bại của cách mạng.
Trong những năm qua, Đảng và nhà nước Việt Nam đã triển khai nhiều chủ trương nhằm phát huy vai trò của thanh niên, tạo tiền đề cho sự phát triển mới của đất nước Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác thanh niên và phong trào thanh niên ngày càng vững mạnh, góp phần bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho tương lai Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh, Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Từ khi tái lập tỉnh Bắc Giang vào ngày 1/1/1997, Đảng bộ tỉnh đã triển khai nhiều chủ trương và biện pháp đổi mới trong công tác thanh niên, nhằm củng cố và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, đặc biệt là Đoàn Thanh niên Các phong trào thanh niên được khuyến khích để thu hút đông đảo thanh niên tham gia vào sự nghiệp cách mạng, tạo môi trường phát triển lành mạnh cho họ rèn luyện và cống hiến, góp phần xây dựng tỉnh Bắc Giang giàu mạnh và văn minh Chỉ thị số 23/CT-TU của Tỉnh ủy Bắc Giang đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác này.
Tiếp tục thực hiện Nghị quyết 04 một cách hiệu quả trong các cấp ủy Đảng, chính quyền và các tổ chức xã hội, nhằm tạo sự nhất trí cao trong Đảng và chuyển biến đồng bộ giữa các ngành Điều này giúp xác định rõ vai trò và trách nhiệm của gia đình và toàn xã hội trong công tác giáo dục và bồi dưỡng thế hệ trẻ.
Công tác thanh niên của tỉnh Bắc Giang đã đạt được nhiều kết quả, nhưng vẫn còn một số hạn chế trong chủ trương và tổ chức thực hiện Những hạn chế này phần nào xuất phát từ việc vận dụng đường lối, chủ trương của Đảng vào tình hình thực tế của tỉnh Nghiên cứu quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến 2013 giúp đánh giá kết quả đạt được và những yếu kém trong công tác thanh niên Từ đó, rút ra kinh nghiệm nhằm thúc đẩy sự phát triển của công tác thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong những năm tới là rất cần thiết.
Tôi đã chọn đề tài “Công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2013” cho luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam vì những lý do quan trọng liên quan đến sự phát triển và vai trò của thanh niên trong công tác của Đảng.
L ị ch s ử nghiên c ứ u v ấn đề
Công tác thanh niên và nâng cao chất lượng lãnh đạo trong giai đoạn cách mạng mới là vấn đề được các cấp lãnh đạo, chỉ huy và nhà khoa học trong và ngoài quân đội đặc biệt quan tâm Nhiều tác phẩm nghiên cứu đã được công bố, phản ánh sự chú ý sâu sắc đến vấn đề này.
Cuốn sách “Tìm hiểu Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và củng cố tổ chức Đoàn” do Nxb Thanh niên phát hành năm 1999, đã tổng hợp các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giáo dục và tổ chức thanh niên, cùng với tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về công tác xây dựng và củng cố tổ chức Đoàn Thanh niên Từ đó, cuốn sách chỉ ra những vấn đề quan trọng cần chú ý trong việc xây dựng và củng cố tổ chức Đoàn hiện nay.
Trong tác phẩm "Một số vấn đề về công tác thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" do Nxb Thanh niên phát hành năm 2001, tác giả Văn Tùng đã phân tích cách tiếp cận nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng Đoàn Thanh niên trong bối cảnh đổi mới.
Công tác thanh niên là một chủ đề được đề cập rộng rãi trong nhiều sách, báo và tạp chí, đặc biệt trong "Lịch sử đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên".
Tác phẩm "Việt Nam (1925 – 1999)" do Nxb Thanh Niên xuất bản năm 2000, tập trung vào việc làm rõ sự ra đời và phát triển của đoàn thanh niên trong tiến trình cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Trong cuốn sách “Phong trào thanh niên với việc đào tạo nguồn nhân lực trẻ” của Trần Văn Miều, Nxb Thanh Niên, Hà Nội (2001), tác giả nêu rõ việc Đảng Cộng sản Việt Nam áp dụng chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để phát động phong trào thanh niên Bên cạnh đó, sách cũng đề cập đến những nhiệm vụ quan trọng của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Cuốn sách "Đảng Cộng sản Việt Nam với công tác vận động thanh niên trong thời kì đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước" (2001), Nxb Chính trị Quốc gia,
Nguyễn Văn Hùng đã nêu rõ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc vận động thanh niên, đặc biệt trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Công trình của Quang Vinh, Trần Kim Duyên, và Văn Song mang tên “Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh niên” (1999) do Nxb Thanh niên phát hành tại Hà Nội, tập hợp những bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh niên từ năm 1921 đến 1969 Cuốn sách phản ánh tư tưởng của Người về vai trò quan trọng của thanh niên trong cuộc đấu tranh cách mạng và lao động sản xuất, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của công tác vận động thanh niên.
Trong những năm qua, dưới sự quan tâm của Đảng và nhà nước, Ban tuyên giáo tỉnh Bắc Giang đã phối hợp với các ban ngành đoàn thể địa phương để xuất bản một số cuốn lịch sử Đảng bộ xã và huyện Sự ra đời của những cuốn sách này góp phần quan trọng vào việc lưu giữ và phát huy truyền thống lịch sử của Đảng bộ.
Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Giang ghi nhận những mốc quan trọng và sự chuyển mình của tỉnh, đặc biệt là trong công tác của Đoàn thanh niên Tại Bắc Giang, còn có nhiều báo, tạp chí và bài nghiên cứu về phát triển kinh tế xã hội, cũng như các vấn đề chính trị xã hội đang diễn ra, cùng với công tác Đoàn và phong trào thanh niên của Đảng bộ tỉnh.
Các nguồn tư liệu đã làm rõ vai trò quan trọng của thanh niên trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là tại tỉnh Bắc Giang, mang lại ý nghĩa lý luận và thực tiễn lớn lao.
Chưa có nghiên cứu nào hệ thống và chuyên sâu về công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2013.
M ục đích và nhiệ m v ụ nghiên c ứ u
Nghiên cứu hệ thống lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đối với công tác thanh niên từ năm 1997 đến nay nhằm đánh giá những thành tựu và thách thức trong việc phát triển phong trào thanh niên Bài viết sẽ phân tích các chính sách, chương trình và hoạt động của Đảng bộ, đồng thời nêu rõ vai trò của thanh niên trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Qua đó, nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về sự lãnh đạo của Đảng bộ và ảnh hưởng của nó đến công tác thanh niên tại Bắc Giang.
- Rút ra một số một số nhận xét và kinh nghiệm về công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từnăm 1997 đến năm 2013
- Sưu tầm, tập hợp tư liệu để phân tích, làm rõ hoạt động công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2013
- Làm rõ chủ trương và quá trình thực hiện công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2013
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2013, Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã có những ưu điểm nổi bật trong công tác lãnh đạo thanh niên, như việc phát huy tinh thần xung kích và sáng tạo của thanh niên trong các phong trào xã hội Tuy nhiên, cũng tồn tại một số hạn chế, như việc chưa tạo ra đủ cơ hội cho thanh niên tham gia vào các quyết định quan trọng Qua quá trình này, một số kinh nghiệm quý báu đã được rút ra, bao gồm việc cần tăng cường sự gắn kết giữa các tổ chức thanh niên và chính quyền, cũng như chú trọng đến việc đào tạo và phát triển kỹ năng cho thanh niên.
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn này nghiên cứu các chủ trương, chính sách và thực tiễn hoạt động trong công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang giai đoạn 1997-2013.
- Thời gian: từnăm 1997 đến năm 2013
- Không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu trên phạm vi toàn tỉnh tỉnh
5 Nguồn tài liệ u và phương pháp nghiên cứ u
Công tác thanh niên là một phần quan trọng trong hoạt động vận động quần chúng của Đảng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng coi trọng từ khi ra đời Nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên là lĩnh vực được các nhà khoa học quan tâm Các quan điểm và biện pháp chủ yếu về vấn đề này được thể hiện rõ trong các văn kiện Đại hội Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII và các Đại hội Đảng toàn quốc lần VII, VIII, IX, X Gần đây, Nghị quyết số 25 của Hội nghị Trung ương Đảng khóa X đã nhấn mạnh việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Luận văn chủ yếu dựa vào các nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang, báo cáo về công tác Đoàn và phong trào thanh niên của Tỉnh ủy, cùng với các báo cáo tổng kết của tỉnh Đoàn Bắc Giang từ năm 1997 đến 2013 Ngoài ra, tài liệu còn bao gồm các bài phát biểu của lãnh đạo Nhà nước tại các Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Bắc Giang và tư liệu từ Ban Chấp hành Tỉnh Đoàn về các hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giai đoạn này.
Luận văn cũng tham khảo các tác phẩm và công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, cũng như kinh nghiệm thực tiễn của các cán bộ liên quan đến đề tài.
5.2 Phương pháp nghiên cứ u Để thực hiện luận văn này, tôi sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic là chủ yếu
Luận văn áp dụng các phương pháp cơ bản của khoa học lịch sử, bao gồm phân tích, tổng hợp, đối chiếu, thống kê, so sánh và điền dã.
6 Đóng góp của đề tài
- Luận văn đã làm rõ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đối với công tác thanh niên từ năm 1997 đến năm 2013
Luận văn đã nêu rõ những thành tựu và hạn chế trong công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn 1997-2013, đồng thời rút ra một số kinh nghiệm quý báu.
Luận văn đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu lịch sử địa phương, đặc biệt là lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Giang và phong trào thanh niên tại đây.
7 Bố cục của đề tài
Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 4 chương.
Chương 1: Chủ trương phát triển công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh
Bắc Giang từnăm 1997 đến năm 2013
Chương 2: Quá trình chỉđạo công tác thanh niên Bắc Giang tham gia củng cố hệ thống chính trị, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (1997-2013)
Chương 3: Quá trình chỉđạo công tác thanh niên Bắc Giang tham gia phát triển kinh tếvà văn hóa (1997-2013)
Chương 4: Một số nhận xét và kinh nghiệm
Chương 1: CHỦ TRƯƠNG PHÁT TRIỂN CÔNG TÁC THANH NIÊN CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2013
1.1 Quá trình chỉ đạo công tác thanh niên ởBắc Giang trước năm 1997
1.1.1 Vài nét về tự nhiên và xã hội ở Bắc Giang
Bắc Giang là tỉnh miền núi thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam, nằm giữa các tỉnh phía Đông Bắc và đồng bằng sông Hồng, gần thủ đô Hà Nội Tỉnh giáp với Lạng Sơn ở phía Bắc, Bắc Ninh và Hải Dương ở phía Nam, Quảng Ninh ở phía Đông, và Hà Nội cùng Thái Nguyên ở phía Tây Vị trí chiến lược của Bắc Giang trên hành lang kinh tế Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển và liên kết vùng Địa hình tỉnh chia thành hai tiểu vùng: miền núi và trung du, với miền núi chiếm 72% diện tích, có địa hình phức tạp và chênh lệch độ cao lớn Các huyện miền núi như Sơn Động, Lục Nam, Lục Ngạn, Yên Thế, Tân Yên, Yên Dũng, và Lạng Giang có nhiều vùng đất tốt, đặc biệt là khu vực rừng tự nhiên Vùng trung du, chiếm 28% diện tích, có đất gò, đồi xen lẫn đồng bằng, phù hợp cho việc trồng cây ăn quả và cây công nghiệp, cũng như chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản.
Bắc Giang sở hữu tiềm năng lớn về đất đai, đặc biệt là đất đồi rừng, với tổng diện tích tự nhiên đạt 3.827.380 km², chiếm 1,2% diện tích đất tự nhiên của Việt Nam Theo thống kê năm 2000, đất nông nghiệp chiếm 32,4% và đất lâm nghiệp có rừng chiếm 28,9% tổng diện tích tự nhiên Đến năm 2006, đất nông nghiệp giảm xuống còn 26%, trong khi đất lâm nghiệp tăng lên 32,6% Đất sử dụng cho các mục đích chuyên dụng như khai thác thủy sản, giao thông, thủy lợi chiếm 13,5%, và đất thổ cư chiếm 3% Hiện tại, còn khoảng 80.000 – 90.000 ha đất chưa sử dụng, trong đó có khoảng 42.000 ha có khả năng làm nông nghiệp và 70.500 ha cho lâm nghiệp.
Bắc Giang có nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, nhưng cũng đối mặt với nhiều khó khăn do yếu tố địa lý và tự nhiên khắc nghiệt Những đặc điểm này đã ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo thanh niên của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang.
Bắc Giang, miền quê với truyền thống văn hiến lâu đời, nổi bật với những sự tích oai hùng như chiến tuyến sông Như Nguyệt và các địa danh Xương Giang, Cần Trạm, Hố Cát trong kháng chiến chống ngoại xâm Đặc biệt, Hoàng Hoa Thám và cuộc khởi nghĩa Yên Thế đã ghi dấu ấn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông, tuổi trẻ Bắc Giang không ngừng rèn luyện và cống hiến, góp phần tích cực vào sự nghiệp cách mạng, xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh và văn minh.
Truyền thống văn hiến Bắc Giang thể hiện qua tinh thần cộng đồng bền chặt, cách ứng xử thân thiện và lối sống nhân hậu Đặc điểm cư dân tỉnh Bắc Giang là cơ sở quan trọng cho việc hoạch định và thực hiện công tác thanh niên tại địa phương.
Bắc Giang là tỉnh có sự đa dạng về dân tộc, với 21 dân tộc sinh sống Trong đó, người Kinh là nhóm đông nhất, chiếm số lượng lớn với 1.362.855 người.