L ỜI MỞ ĐẦU “ B ạn đời ơi, bạn có nghe hay niềm vui của những người dọn đến khu nhà mới mà chúng tôi v ừa xây xong” đây là câu hát được trích dẫn từ “Bài ca Xây Dựng” của nh ạc sĩ “Hoàn
Đối tượng mục tiêu và phương pháp nghiên cứu
M ục tiêu
Nghiên cứu tập trung xác định các nguyên nhân chính gây tai nạn lao động lặp đi lặp lại tại các công trình trong khu vực làm việc và những yếu tố ảnh hưởng tới sức khỏe của công nhân xây dựng; đồng thời phân tích thực tế ngành xây dựng đã áp dụng những biện pháp ngăn ngừa TNLĐ và chỉ ra những ưu nhược điểm của chúng Từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản về tổ chức, quản lý và kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của ngành nhằm góp phần ngăn chặn và giảm bớt TNLĐ, đồng thời nâng cao an toàn lao động trên công trường.
Phương pháp nghiên cứu
Áp dụng phương pháp hồi cứu và truy tìm dựa trên các tư liệu có sẵn về bảo hộ lao động (BHLĐ) trong ngành xây dựng từ nhiều nguồn thông tin khác nhau, bài viết tổng hợp dữ liệu để thống kê và phân tích tình hình thực hiện công tác BHLĐ ở các công trường xây dựng Qua đó, phân tích chi tiết mức độ tuân thủ, những tồn tại và thách thức, từ đó rút ra các xu hướng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác BHLĐ trên toàn ngành.
Khảo sát nắm tình hình thực tế tại các công trường xây dựng.
Phương pháp phỏng vấn trực tiếp với người lao động trên công trường được sử dụng để điều tra, khảo sát và thu thập dữ liệu bổ sung cho nguồn số liệu có sẵn trong nghiên cứu Phương pháp này cho phép tiếp cận trực tiếp các đối tượng nghiên cứu và giúp làm rõ các vấn đề chưa rõ, từ đó tăng tính đầy đủ và độ tin cậy của số liệu nghiên cứu.
Hình 1.1 :Bi ểu đồ giá trị sản xuất ngành XD (đơn vị tính : triệu đồng)
H ệ thống lu ật pháp và chế độ chính sách BHLĐ ở Việt Nam …5 Chương 3 : Giới thiệu về công ty và thực trạng công tác BHLĐ tại CPXD_TV_ĐT Bình D ương
Hệ thống luật pháp chế độ chính sách BHLĐ gồm 3 phần
Phần 1 :Bộ luật lao động và các luật khác, pháp lệnh có liên quan đến ATVSLĐ
Phần 2 : Nghị định 06/CP và các nghị định khác có liên quan đến ATVSLĐ
Phần 3 : Các thông tư chỉ thị tiêu chuẩn quy phạm ATVSLĐ.
Sơ đồ hệ thống luật pháp chế độ chính sách BHLĐ của Việt Nam
Hình 2.1 : Sơ đồ hệ thống luật pháp chế độ chính sách BHLĐ của Việt Nam
PH ẦN 1 : BỘ LUẬT LAO ĐỘNG VÀ CÁC LU ẬT KHÁC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ATVSLĐ
Bộ luật lao động của nước CHXHCNVN đã được Quốc Hội thông qua ngày
Pháp luật lao động Việt Nam được ban hành ngày 23/06/1994 và có hiệu lực từ ngày 01/01/1995, gồm 17 chương và 198 điều Nó quy định quyền và nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động (NSDLĐ), đồng thời nêu rõ các tiêu chuẩn lao động và các nguyên tắc sử dụng, quản lý lao động Do vậy, pháp luật này có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội và trong hệ thống pháp luật quốc gia.
Trong bộ luật LĐ có chương IX về “ATLĐ, VSLĐ” Với 14 điều
Các luật, pháp lệnh có liên quan
Các nghị định có liên quan
Chỉ thị Thông tư Hệ thống tổ chức Qui phạm về
Ngày 20/01/1995, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 06/CP quy định chi tiết một số điều về ATLĐ (an toàn lao động) và VSLĐ (vệ sinh lao động), gồm 7 chương và 24 điều Nghị định này đồng thời liên hệ và bổ sung các luật liên quan đến BHLĐ (bảo hộ lao động), thiết lập khung pháp lý cho công tác quản lý an toàn, vệ sinh lao động và bảo vệ người lao động trong mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Luật bảo vệ sức khỏe nhân dân (1989)
Luật Bảo vệ môi trường
Pháp luật phòng cháy chữa cháy (2001)
Bộ luật Lao động có nhiều điều liên quan đến an toàn và vệ sinh lao động (ATLĐ/VSLĐ) được quy định ở các chương khác, trong đó Điều 29 Chương IV yêu cầu nội dung và điều kiện về ATLĐ, VSLĐ trong hợp đồng lao động; Điều 39 Chương IV quy định trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động; Điều 69 Chương V xác định ATLĐ, VSLĐ là một trong những nội dung chủ yếu của thỏa ước tập thể; Điều 71 Chương VII quy định thời gian nghỉ ngơi và giữa hai ca làm việc; Điều 83 Chương VIII quy định các hình thức xử lý người vi phạm kỷ luật lao động, trong đó có vi phạm ATVSLĐ; Điều 113 Chương X quy định không được sử dụng lao động nữ làm những công việc nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại đã được quy định; và Điều 121 Chương XI cấm NLĐ chưa thành niên làm những công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với các chất độc hại theo danh mục quy định.
* Một số luật, pháp lệnh có liên quan đến ATVSLĐ.
Dù bộ luật lao động đã quy định nhiều vấn đề liên quan đến an toàn lao động (ATLĐ) và vệ sinh lao động (VSLĐ), vẫn còn nhiều khía cạnh chưa được đề cập đầy đủ Trong thực tế, có nhiều luật, pháp lệnh với các điều khoản liên quan đến nội dung này, và trong số đó cần quan tâm đến một số văn bản pháp lý sau để nắm bắt các quy định và thực thi ATLĐ/VSLĐ một cách hiệu quả.
Luật Bảo vệ môi trường năm 1993, thông qua các điều 9, 19 và 29, quy định việc ứng dụng công nghệ tiên tiến, bảo quản, vận chuyển và sử dụng hóa chất; đồng thời quy định vệ sinh chất thải phát sinh từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt cũng như vệ sinh trong lao động Những yếu tố này có thể gây mất an toàn và ô nhiễm môi trường nếu không được kiểm soát và xử lý kịp thời, vì vậy cần thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh và bảo vệ sức khỏe cho người lao động và cộng đồng.
Điều 6, Chương III của Luật Công đoàn năm 1990 quy định rõ quyền và trách nhiệm của công đoàn trong công tác BHLĐ, từ việc phối hợp nghiên cứu và ứng dụng KHKT – BHLĐ đến xây dựng tiêu chuẩn, quy phạm ATLĐ và VSLĐ Đồng thời, công đoàn có trách nhiệm tuyên truyền, giáo dục BHLĐ cho NLĐ, kiểm tra việc chấp hành pháp luật BHLĐ và tham gia điều tra TNLĐ.
Luật Hình sự năm 1999 quy định nhiều tội danh liên quan đến an toàn, vệ sinh lao động (ATLĐ – VSLĐ) Cụ thể, Điều 227 xử phạt các hành vi vi phạm quy định về ATLĐ – VSLĐ; Điều 229 quy định xử phạt các vi phạm quy định về XD gây hậu quả nghiêm trọng; và Điều 239, 240 liên quan đến chất cháy, chất độc và vấn đề phòng cháy, chữa cháy Những quy định này hình thành khuôn khổ pháp lý nhằm bảo đảm an toàn cho người lao động và cộng đồng, đồng thời xử lý các hành vi gây rủi ro, thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe và tài sản.
PH ẦN 2: NGHỊ ĐỊNH 06/CP VÀ CÁC NGHỊ ĐỊNH KHÁC CÓ LIÊN QUAN
Trong hệ thống các văn bản pháp luật về BLHĐ, các nghị định giữ vai trò rất quan trọng, nổi bật là Nghị định số 06/CP của Chính phủ ngày 20/01/1995 quy định chi tiết một số điều của Bộ luật Lao động về ATLĐ – VSLĐ Nghị định này cụ thể hóa các quy định về an toàn và vệ sinh lao động, đồng thời quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động trong việc thực hiện ATLĐ – VSLĐ và làm nền tảng cho quản lý, kiểm tra, xử lý vi phạm nhằm đảm bảo an toàn tại nơi làm việc Việc ban hành Nghị định 06/CP góp phần chuẩn hóa hệ thống ATLĐ – VSLĐ trong luật lao động và hỗ trợ thực thi các biện pháp bảo đảm an toàn cho người lao động.
Nghị định gồm 7 chương 24 điều
Chương I: Đối tượng và phạm vi áp dụng
Chương VI: Quyền và nghĩa vụ của NSDLĐ – NLĐ
Chương V: Trách nhiệm của cơ quan nhà nước
Chương VI: Trách nhiệm của tổ chức công đoàn
Chương VII: Điều khoản thi hành
Trong nghị định này, các vấn đề ATLĐ – VSLĐ được nêu khá cụ thể và cơ bản, đồng thời được đặt trong tổng thể các vấn đề lao động và các khía cạnh liên quan đến người lao động Cách trình bày chặt chẽ và toàn diện làm rõ vai trò của an toàn vệ sinh lao động trong quản lý rủi ro và quy trình làm việc, đồng thời cho thấy sự hoàn thiện so với các văn bản trước đó.
Ngoài ra còn có một số nghị định khác:
Chính phủ ban hành Nghị định 195/CP ngày 31/12/1995, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi.
- Nghị định 27/CP ngày 20/04/1995 của Chính phủ về quản lý sản xuất, cung ứng và sử dụng vật liệu nổ công nghiệp.
- Nghị định 38/CP ngày 25/06/1995 của Chính phủ quyết định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động.
PH ẦN 3: CÁC CHỈ THỊ THÔNG TƯ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ATVSLĐ
Dựa trên các quy định tại Chương IX của Bộ luật Lao động và Nghị định 06/CP, cùng với tình hình thực tế, Thủ tướng đã ban hành các chỉ thị ở những thời điểm thích hợp nhằm đẩy mạnh công tác ATVSLĐ và PCCN Những chỉ thị này nhằm tăng cường quản lý an toàn vệ sinh lao động và phòng cháy chữa cháy, nâng cao ý thức tự giác và trách nhiệm của người sử dụng lao động cũng như người lao động; đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người lao động trong việc thực thi các biện pháp an toàn, vệ sinh và chữa cháy Việc triển khai các chỉ thị được thực hiện đồng bộ nhằm phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, đảm bảo an toàn lao động, giảm thiểu rủi ro và xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững.
Trong quá trình thực thi bộ luật lao động, có hai chỉ thị nổi bật được ban hành và có tác dụng kéo dài Hai chỉ thị này định hình cách áp dụng các quy định của luật, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động và nghĩa vụ của người sử dụng lao động trong một thời gian đáng kể Việc nhận diện hai chỉ thị này giúp người đọc hiểu rõ bức tranh thực thi luật lao động và các tác động lâu dài đối với thị trường lao động Đây là những công cụ quan trọng để tăng cường tuân thủ và hướng dẫn thực hành tại doanh nghiệp.
- Chỉ thị số 237/TTg ngày 19/07/1996 của thủ tướng chính phủ về việc tăng cường các biện pháp thực hiện công tác PCCC.
- Chỉ thị số 13/1998/CT-TTg ngày 26/03/1998 của thủ tướng chính phủ về việc tăng cường chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác BHLĐ trong thời gian mới.
Thông tư liên bộ số 03/TT-LB ngày 28/01/1994 do liên bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Y tế ban hành quy định các công việc có hại đối với lao động nữ và danh mục các công việc không được phép sử dụng lao động nữ Văn bản này nhằm bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của nữ công nhân bằng cách hạn chế tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm và đảm bảo an toàn trong quá trình lao động.
Thống tư liên bộ số 09/TT-LB ngày 13/04/1995 do liên bộ tài chính – thương binh và xã hội – y tế ban hành, quy định chế độ thu, quản lý và sử dụng các máy móc thiết bị, vật tư và các chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, nhằm thiết lập khung pháp lý cho công tác kiểm soát và vận hành an toàn Văn bản hướng dẫn nguyên tắc thẩm quyền, quy trình và biện pháp giám sát việc thu, cấp phát, lưu giữ và sử dụng các thiết bị, vật tư và chất nguy hiểm, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn và giảm thiểu rủi ro cho người lao động và cộng đồng Đây là cơ sở pháp lý liên ngành để tăng cường quản lý, kiểm định, xử lý vi phạm và nâng cao hiệu quả, an toàn trong quản lý máy móc thiết bị, vật tư và các chất có yêu cầu an toàn cao.
- Thông tư liên tịch số 03/1998/TTLT – BLĐ TBXH – BYT, TLĐLĐVN ngày
26/03/1998 của liên tịch bộ lao động – thương binh và xã hội – bộ y tế, tổng liên đoàn lao động Việt Nam, hướng dẫn về khai báo và điều tra TNLĐ.
- Thông tư liên tịch số 07/LĐTBXH - TT ngày 11/04/1995 của bộ lao động – thương binh và xã hội hướng dẫn công tác huấn luyện về ATLĐ, VSLĐ.
- Thông tư số 23/LĐTBXH – TT ngày 18/11/1996 của Bộ lao động thương binh và xã hội hướng dẫn chế độ thống kê, báo cáo định kỳ về TNLĐ.
Thông tư số 01/TT – LĐTBXH ngày 06/01/1997 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội hướng dẫn thủ tục và trình tự xử phạt đối với hành vi vi phạm pháp luật lao động, quy định việc thu và sử dụng tiền phạt hành vi vi phạm pháp luật lao động và giải quyết khiếu nại liên quan đến xử phạt hành chính đối với các vi phạm này.
- Thông tư số 19/LĐTBXH – TT ngày 02/08/1998 của bộ lao đông thương binh và xã hội hướng dẫn việc khen thưởng hàng năm về công tác BHLĐ.
- Thông tư số 20/1997/TT-LĐTBXH ngày 17/12/1997 của Bộ lao động thương binh và xã hội hướng dẫn việc khen thưởng hàng năm về công tác BHLĐ.
- Thông tư số 10/1998/TT – LĐTBXH ngày 28/05/1997 của Bộ lao động thương binh và xã hội hướng dẫn thực hiện chế độ trang bị PTBVCN.