SÁNG KIẾN MÔN VẬT LÍ THCS

Mẫu số 3 MỤC LỤC 1A MỞ ĐẦU 11 Lý do chọn đề tài 22 Mục đích nghiên cứu đề tài 23 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 24 Giả thuyết nghiên cứu 25 Nhiệm vụ nghiên cứu 36 Phạm vi và giới hạn đề tài 37 Phương pháp nghiên cứu 3B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 3Chương 1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 31 Cơ sở khoa học 42 Cơ sở thực tiễn 5Chương 2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 5I Đặc điểm tình hình 51 Thuận lợi 62 Khó khăn 63 Tình hình môi trường ở Việt nam 6II Thực trạng vấn đề nghiên cứu 8Chương 3 Giải ph.

A MỞ ĐẦU: 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu đề tài: 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu: 2

4 Giả thuyết nghiên cứu: 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu: 2

6 Phạm vi và giới hạn đề tài: 3

7 Phương pháp nghiên cứu: 3

B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU: 3

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 3

1 Cơ sở khoa học: 3

2 Cơ sở thực tiễn: 4

Chương 2: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu: 5

I Đặc điểm tình hình: 5

1.Thuận lợi: 5

2 Khó khăn: 6

3 Tình hình môi trường ở Việt nam: 6

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu: 6

Chương 3: Giải pháp nghiên cứu 8

1 Mục tiêu của giải pháp: 8

2 Mô tả bản chất của giải pháp: 8

Chương 4:Kết quả hoặc hiệu quả sáng kiến/ đề tài: 19

1 Hiệu quả của sáng kiến: 19

2 Tổ chức thu thập minh chứng 21

C KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

tế, đời sống để giúp các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trongthực tiễn nhanh chóng và hiệu quả nhất Từ đó bài học trở nên sinh động hơn,học sinh có hứng thú bài học, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và đượcsuy nghĩ sáng tạo hơn đồng thời vận dụng vào thực tế tốt hơn Mặt khác, việcdạy học thay vì chỉ hướng tới mục tiêu dạy học hình thành kiến thức, kĩ năng vàthái độ tích cực ở học sinh thì còn hướng tới mục tiêu xa hơn đó là trên cơ sởkiến thức, kĩ năng được hình thành, phát triển khả năng thực hiện các hành động

có ý nghĩa đối với người học cũng như giúp người học định hướng phát triển cácnăng lực chung và năng lực chuyên biệt của môn Vật lí

Hiện nay con người đã khai thác quá mức và sử dụng không hợp lí cácnguồn tài nguyên, dẫn đến mất cân bằng sinh thái, môi trường sống bị ô nhiễmnghiêm trọng và đang đe dọa đến cuộc sống con người như: Ô nhiễm không khí,hiệu ứng nhà kính, nguồn nước bị ô nhiễm, rừng bị suy giảm, sạt lỡ, lũ lụt, hạnhán… Vì thế, việc lựa chọn địa chỉ, nội dung, để tích hợp giáo dục bảo vệ môitrường trong giảng dạy Vật lí là vấn đề quan trọng và cần thiết nhằm trang bịcho học sinh một hệ thống kiến thức đầy đủ về môi trường và kĩ năng bảo vệmôi trường phù hợp với tâm lí lứa tuổi Bên cạnh đó tuyên truyền giáo dục nângcao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường góp phần hoàn thiện kĩ năng sốngcho học sinh THCS nói chung cũng như học sinh trường THCS Nguyễn TrungTrực nói riêng

Tuy nhiên, cũng có thể thấy thời lượng của một tiết học hạn chế (45 phút)

do đó giáo viên giảng dạy ngại đi sâu vào việc tích hợp nội dung bảo vệ môitrường Hay do điều kiện phục vụ dạy học, cơ sở vật chất trang thiết bị cònthiếu, tài liệu, sách báo cho giáo viên và học sinh tham khảo chưa được phongphú, chưa đáp ứng được nhu cầu và hấp dẫn học sinh Hay kĩ năng sử dụng cácphương tiện phục vụ việc dạy học hiện đại của giáo viên còn hạn chế: như việc

sử dụng máy vi tính để chuẩn bị bài, cập nhật lưu trữ thông tin; sử dụng máychiếu để giảng dạy, sưu tầm các tư liệu điện tử, tranh ảnh, phim liên quan đếnmôi trường Nhưng đối với bản thân tôi, sau 9 năm công tác và giảng dạy tạitrường THCS Nguyễn Trung Trực được lồng ghép kiến thức thực tế giáo dụcđược các em có ý thức bảo vệ môi trường hơn, học sinh có ý thức với hành động

của mình Từ đó hoàn thiện được kĩ năng sống của chính mình, cũng như sựhứng thú với môn Vật lí tăng lên một cách rõ rệt, các giờ học Vật lí không còncăng thẳng như suy nghĩ của các em nữa.

Trong những năm qua, việc tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trườngtrong dạy học môn Vật lí ở trường THCS tuy đã triển khai song còn mang tínhhình thức, chiếu lệ; giáo viên còn lúng túng trong việc lựa chọn nội dung tíchhợp cho các bài học, chưa tạo được sự hứng thú cho học sinh, chưa giúp cho họcsinh hình thành được kỹ năng sống, học sinh còn thờ ơ trong việc giáo dục môitrường

Chính vì những lý do đó mà tôi quyết định chọn đề tài:“Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kĩ năng sống cho học sinh trong dạy Vật lí 8 trường THCS Nguyễn Trung Trực”

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

- Nghiên cứu để xác định tầm quan trọng của việc tích hợp giáo dục bảo

vệ môi trường và hình thành kỹ năng sống vào việc giảng dạy bộ môn vật lý 8,góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh, đặc biệt là vấn đề tham gialàm ô nhiễm môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước

- Nghiên cứu việc nâng cao chất lượng của học sinh và ý thức bảo vệ môitrường của học sinh thông qua vấn đề tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vàodạy một số bài Vật lý 8

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kĩ năng sống trong

môn Vật lí lớp 8

3.2 Khách thể nghiên cứu

- HS lớp 8 Trường THCS Nguyễn Trung Trực

4 Giả thuyết nghiên cứu

- Việc nghiên cứu trên nếu áp dụng đại trà thì sẽ góp phần nhỏ nâng caohiệu quả giáo dục toàn diện trong trường THCS

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về môi trường, từ đó hình thànhphương hướng giải quyết ô nhiễm môi trường

- Tổng quát về các hình thức ô nhiễm môi trường và khơi dậy ý thức yêuthiên nhiên quý trọng môi trường sống của học sinh

- Đề xuất việc giáo dục môi trường thông qua giảng dạy môn Vật lý 8 ởtrường, nhằm nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh

6 Phạm vi và giới hạn đề tài

- Xác định về nội dung: Tập trung nghiên cứu cơ sở lí luận và đề xuất một

số giải pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong giảng dạy môn Vật lí 8đạt hiệu quả cao

- Thời gian nghiên cứu: Bắt đầu từ 05/09/2020 đến 31/05/2021

- Không gian nghiên cứu: Trường THCS Nguyễn Trung Trực,Vạn Ninh,Khánh Hòa

- Đối tượng khảo sát: Do điều kiện công tác nên đề tài này chỉ áp dụng giới hạn trong phạm vi trường THCS Nguyễn Trung Trực; với đối tượng là học sinh khối 8 trường THCS Nguyễn Trung Trực, Vạn Ninh, Khánh Hòa trong

những năm gần đây

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tham quan, điều tra, khảo sát, nghiên cứu thực địa

- Phương pháp thí nghiệm

- Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục

- Phương pháp hoạt động thực tiễn

- Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng

- Phương pháp học tập theo dự án

- Phương pháp nêu gương

B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

1 Cơ sở khoa học

Trong những năm vừa qua, thực hiện Chỉ thị số 36-CT/TW ngày25/6/1998 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày

17/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án "Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân", Quyết định số

256/2003/QĐ-TTg ngày 02/12/2003 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lượcbảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020, Nghịquyết số 41-NQ/TW ngày 15/11/2004 của Bộ Chính trị về bảo vệ môi trườngtrong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã tạo cơ sở pháp lí vững chắc chonhững nổ lực và quyết tâm bảo vệ môi trường theo định hướng phát triển mộttương lai bền vững của đất nước

Định nghĩa môi trường:Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vậtchất nhân tạo bao quanh con người,có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồntại, phát triển của con người và sinh vật( Điều 3 Luật bảo vệ môi trường năm2005)

Trên cơ sở đó, Ngày 31/5/2005, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã ra chỉ thị

về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường cho các cơ sở giáo dụctrong cả nước Nhiều nội dung bảo vệ môi trường đã được thực hiện ở các cơ sởgiáo dục, bước đầu đạt được những kết quả nhất định Các nhà trường đã tổ chứcnhiều hoạt động như: tuyên truyền thông tin về môi trường, xây dựng môitrường giáo dục xanh-sạch-đẹp; tổ chức thành công một số cuộc thi viết, vẽ vềchủ đề bảo vệ môi trường…Thế nhưng những hoạt động đó chỉ tác động tới một

số học sinh và cũng chỉ mang tính chất phong trào, tạm thời, sau đó mọi việc lạiquay trở lại như cũ (nhiều HS vẫn còn thói quen “xả rác” vô thức)

Các chức năng cơ bản của môi trường:

- Môi trường là không gian sinh sống cho con người và thế giới sinh vật

- Môi trường là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đờisống và sản xuất của con người

- Môi trường là nơi chứa đựng các chất thải của đời sống và sản xuất

- Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người

Giáo dục môi trường là gì? Giáo dục môi trường là một quá trình ở ngườihọc sự hiểu biết và quan tâm trước những vấn đề của môi trường: kiến thức, thái

độ, hành vi, trách nhiệm và kỹ năng để tự mình và cùng tập thể đưa ra các giảipháp nhằm giải quyết vấn đề môi trường trước mắt cũng như lâu dài

Giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kỹ năng sống là một lĩnh vựcgiáo dục liên ngành, tích hợp vào các môn học và các hoạt động Giáo dục bảo

vệ môi trường và hình thành kỹ năng sống không phải là ghép thêm vào chươngtrình giáo dục như là một bộ môn riêng biệt hay một chủ đề nghiên cứu mà nó làmột hướng hội nhập vào chương trình Giáo dục bảo vệ môi trường và hìnhthành kỹ năng sống là cách tiếp cận xuyên suốt bộ môn

Giáo dục bảo vệ môi trường phải trang bị cho học sinh một hệ thống kiếnthức tương đối đầy đủ về môi trường và kĩ năng bảo vệ môi trường, phù hợp vớitâm lý lứa tuổi.Giáo dục ý thức và hình thành kỹ năng sống để đảm bảo pháttriển bền vững Hệ thống kiến thức và kĩ năng được triển khai qua các môn học

và các hoạt động theo hướng tích hợp nội dung qua các môn học, thông quachương trình dạy học chính khoá và các hoạt động ngoại khoá, đặc biệt coi trọngviệc đưa vào chương trình môn hoạt động ngoài giờ lên lớp

Vì vậy trong đề tài này tôi đưa ra một số giải pháp đổi mới phương phápdạy học nhằm để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, giáo dục cho học sinh ýthức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng đối với học sinh ở trường THCS NguyễnTrung Trực là hết sức quan trọng và cần thiết

2 Cơ sở thực tiễn

Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe doạ cuộc sốngcủa loài người Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhânloại và của mỗi quốc gia Các nhà khoa học và quản lý đã xác định một trong

những nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết,thiếu ý thức của con người.

Giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kỹ năng sống là một trongnhững biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biệnpháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường,hình thành kỹ năng sống pháttriển bền vững đất nước Thông qua giáo dục, từng người và cộng đồng đượctrang bị kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường.Giáo dục bảo vệ môitrường và hình thành kỹ năng sống còn góp phần hình thành nhân cách ngườilao động mới, người chủ tương lai của đất nước - người lao động, người chủ cóthái độ thân thiện với môi trường, bảo đảm nhu cầu của hôm nay mà khôngphương hại đến các thế hệ mai sau Giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành

kỹ năng sống là vấn đề có tính chiến lược của mỗi quốc gia và toàn cầu

Đích quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kỹ năngsống không chỉ làm cho mọi người hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trường,

mà quan trọng là phải có thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự với môitrường, Điều này phải được hình thành trong một quá trình lâu dài và phải bắtđầu ngay từ tuổi ấu thơ

Tích hợp giáo dục BVMT và hình thành kỹ năng sống trong dạy học mônvật lý THCS với thiên nhiên, quan tâm đến thế giới xung quanh, có thói quensống ngăn nắp, vệ sinh phụ thuộc rất nhiều vào nội dung và cách thức giáo dục.Giáo dục môi trường và hình thành kỹ năng sống phải được đưa vào chươngtrình giáo dục phổ thông nhằm bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, bồi dưỡng nhữngxúc cảm,xây dựng cái thiện trong mỗi con người, hình thành thói quen, kĩ năngbảo vệ môi trường

Từ thực tiễn giảng dạy, kết hợp với dự giờ của đồng nghiệp ở trườngTHCS Nguyễn Trung Trực, tôi nhận thấy hiện nay giáo viên đã và đang áp dụngmột số vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy.Tuy vậy việc áp dụngcòn lúng túng đặc biệt là biện pháp xây dựng câu hỏi, giáo viên thường sử dụngnhững câu hỏi có sẵn nhiều khi chưa sát với đơi tượng học sinh, không kíchthích phát huy được năng lực tự lực, sáng tạo của học sinh, làm cho học sinh thụđộng trong việc lĩnh hội kiến thức

Từ thực tế đó với mong muốn tìm tòi các biện pháp giáo dục cho các em

về vấn đề bảo vệ môi trường trong các tiết học nhằm phát huy tính tích cực,nănglực tự lực,sáng tạo của học sinh đó là lý do tôi chọn đề tài :“Tích hợp giáo dụcbảo vệ môi trường và hình thành kĩ năng sống cho học sinh trong dạy Vật lí 8trường THCS Nguyễn Trung Trực”

Chương 2: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

I Đặc điểm tình hình

1.Thuận lợi

Đề tài nghiên cứu là một trong những vấn đề được nhà trường quan tâmsâu sắc từ lúc được thành lập đến nay nên rất thuận lợi trong quá trình thực hiện

Môn Vật lý có liên quan mật thiết với kiến thức về môi trường và sứckhỏe.Việc lồng ghép làm tăng kiến thức xã hội cho người học.

Nội dung giáo dục môi trường và hình thành kỹ năng sống dễ vận dụngtích hợp trong một số bài học Vật lý 8

Hiện nay với sự hỗ trợ của hệ thống thông tin đại chúng, nhất là Internet,

và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy giúp cho giáo viên và học sinh

dễ dàng tiếp cận hình ảnh, các video clip, các thông tin có liên quan đến vấn đềgiáo dục môi trường và hình thành kỹ năng sống của học sinh

Thế giới và Việt Nam đang diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi nhằm bảo vệmôi trường

2 Khó khăn

Đối với giáo viên:

Việc lồng ghép giáo dục môi trường vào các bài học trên lớp cũng có thểgây nhiều khó khăn cho giáo viên: Sợ ảnh hưởng đến trọng tâm bài học, đến thờilượng và khó khăn trong việc thu thập các tài liệu, tranh ảnh Do vậy nhiều giáoviên có tâm lý ngại áp dụng.Muốn đạt được hiệu quả cao, người giáo viên cầnphải có ý thức mình không chỉ là một giáo viên mà còn là một nhà giáo dục môitrường để từ đó có ý thức tìm hiểu các kiến thức về môi trường, nắm vững cácphương pháp giáo dục môi trường và đặc biệt là có tâm huyết, lòng say mê vàtình yêu đối với nó

Đối với học sinh:

- Học sinh trường THCS Nguyễn Trung Trực là con em của các gia đìnhsống trên địa bàn vùng nông thôn nên nhận thức về môi trường của một số HScòn hạn chế, nhiều học sinh còn thiếu ý thức và thói quen bảo vệ môi trường;Bản thân một số học sinh còn là tác nhân trực tiếp gây ô nhiễm môi trường, hiệnnay các em vẫn còn ăn quà vặt xả rác bừa bãi, bẻ cây, bẻ cành và thờ ơ trướcnhững hành động gây ô nhiễm môi trường … không ít các em cho rằng việc giữ

vệ sinh trong lớp là của tổ trực, trong trường là của các cô nhân viên phục vụ vànơi công cộng là việc làm của xã hội … Do đó, chưa tạo được môi trường thuậnlợi cho giáo dục môi trường

- Đa số học sinh chưa có kỹ năng thu nhận thông tin từ các phương tiệnthông tin đại chúng, từ thực tế làm vốn kiến thức để vận dụng kiến thức thực tếvào bài học

Vì vậy, hiện nay trong quá trình dạy học môn vật lý ở các trường THCSvấn đề rèn luyện kĩ năng, kiến thức và hình thành thái độ cho học sinh tronggiáo dục bảo vệ môi trường ở các bài học chưa đạt hiệu quả như ý muốn

3 Tình hình môi trường ở Việt nam

Môi trường là nơi tồn tại, sinh trưởng, phát triển và còn là nơi chứa đựngcác nguồn tài nguyên, các chất thải của đời sống và sản xuất, đồng thời là nơilưu trữ và cung cấp thông tin cho con người Nhưng môi trường hiện nay đang

xuống cấp, nhiều nơi bị ô nhiễm nghiêm trọng Ô nhiễm môi trường chưa baogiờ trở thành điểm nóng như hiện tại Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môitrường tại Hội nghị toàn quốc bảo vệ môi trường tháng 10 năm 2018 thì hàngnăm cả nước tiêu thụ hơn 100.000 tấn hóa chất bảo vệ thực vật; phát sinh hơn 23triệu tấn rác thải sinh hoạt, hơn 7 triệu tấn chất thải rắn công nghiệp, hơn630.000 tấn chất thải nguy hại trong khi việc xử lý chất thải, nước thải còn rấthạn chế Đặc biệt, trên cả nước hiện có 283 khu công nghiệp với hơn 550.000m3

nước thải/ngày đêm; 615 cụm công nghiệp nhưng trong đó chỉ khoảng hơn 5%

có hệ thống xử lý nước thải tập trung Hơn 500.000 cơ sở sản xuất trong đó cónhiều loại hình sản xuất ô nhiễm môi trường, công nghệ sản xuất lạc hậu Bêncạnh đó, nước ta có hơn 5.000 doanh nghiệp khai thác khoáng sản, vật liệu xâydựng; hơn 4.500 làng nghề Hơn 13.500 cơ sở y tế hàng ngày phát sinh hơn 47tấn chất thải nguy hại và 125.000 m3 nước thải y tế Đây là những con số thống

kê cho thấy nguy cơ và hiện tượng ô nhiễm môi trường đang ở mức báo động

Vì thế bảo vệ môi trường hiện nay đang là vấn đề mang tính toàn cầu, bảo vệmôi trường là vấn đề sống còn của nhân loại và của mỗi quốc gia, đặc biệt là ởnước ta Việc tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường đối với bộ môn Vật

lí là việc làm cần thiết giúp học sinh hiểu biết được mối quan hệ giữa môitrường tự nhiên, môi trường xã hội và vai trò của con người trong đó Từ đó các

em sẽ có thái độ thân thiện với môi trường, yêu quý, tôn trọng thiên nhiên, tôntrọng di sản văn hóa và ý thức được hành động trước vấn đề môi trường nảysinh

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi và trình độ nhận thức kiếnthức bộ môn Vật lí của học sinh THCS Qua thực tế giảng dạy, dự giờ, trao đổicác đồng nghiệp, qua công tác điều tra, khảo sát, tham quan, nghiên cứu tìnhhình môi trường ở địa phương.Nhận thấy rằng việc tích hợp giáo dục bảo vệ môitrường và hình thành kỹ năng sống đối với bộ môn Vật lí là một biện pháp tốtnhất nhằm giúp các em có ý thức, trách nhiệm giữ gìn môi trường xung quanhngày càng xanh, sạch, đẹp

Bảo vệ môi trường hiện nay đang là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó cóhọc sinh Tuy nhiên, rất nhiều học sinh không mấy quan tâm, thậm chí thờ ơ đốivới việc bảo vệ môi trường Vì vậy, trong quá trình dạy học giáo viên cần giáodục học sinh hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trường và biết cách bảo vệ môitrường, trước hết là môi trường sống xung quanh các em

Trong quá trình dạy học Vật lí, tôi chắc rằng các giáo viên đã đề cập đếncác biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường Tuy nhiên việc làm này còn chưathường xuyên, đôi khi còn mang tính sách vở, thiếu sự gần gũi với đời sống thực

tế học sinh Trong khi đó, Vật lí là môn khoa học mang tính thực tiễn cao, chúng

ta hoàn toàn có thể vừa đưa ra các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường liênquan đến từng nội dung trong các bài học cụ thể lại vừa gần gũi với sự hiểu biếtcủa học sinh Chính điều này sẽ có tác dụng kích thích óc tò mò, sáng tạo, hứng

thú học tập, mở rộng sự hiểu biết của học sinh, đặc biệt là hướng sự quan tâmcủa các em tới môi trường để từ đó biết cách bảo vệ môi trường.

Thực tế tại trường THCS Nguyễn Trung Trực và qua tìm hiểu các đồngnghiệp giảng dạy Vật lí trên địa bàn huyện nói chung hiện tại chưa có một tàiliệu cụ thể nào hướng dẫn giáo viên về nội dung, chương trình cũng như phươngpháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường trong môn vật lí một cách cụ thể, rõràng và phù hợp Hầu hết giáo viên tự tìm tòi, nghiên cứu và tự đưa ra nội dunggiáo dục môi trường cần tích hợp vì vậy không có sự thống nhất về nội dung,chương trình và phương pháp Cũng vì vậy trong quá trình dạy học, hầu hết giáoviên chưa quan tâm nhiều đến việc dạy học tích hợp giáo dục môi trường, nếu cóchỉ mang tính đối phó Đa số giáo viên chỉ dạy học có tích hợp khi có sinh hoạtchuyên đề, thao giảng

Chương 3: Giải pháp nghiên cứu

1 Mục tiêu của giải pháp

- Giúp học sinh hiểu rõ bản chất của các vấn đề về môi trường: tính phứctạp, quan hệ nhiều mặt, nhiều chiều, tính hữu hạn của đề tài sự cần thiết phải bảo

vệ môi trường và biết cách bảo vệ môi trường, trước hết là môi trường sốngxung quanh các em; có thể tham gia có hiệu quả vào việc phòng ngừa và giảiquyết các vấn đề môi trường cụ thể nơi các em đang sinh sống

- Tạo cho học sinh tự tin hơn, có niềm đam mê, mở ra một cách nhìnnhận, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức đã học tạo nền tự học, tự nghiêncứu, đồng thời rèn được nhiều kỹ năng khác hơn nữa nâng cao hiệu quả học tập.Đồng thời làm cho học sinh sự yêu thích môn Vật lí nói riêng cũng như các bộmôn khoa học khác nói chung

- Hình thành được các kĩ năng, năng lực khác nhau để hoàn thành nhiệm

vụ trong học tập như: khả năng tư duy, thảo luận nhóm, thu thập thông tin, phântích các kênh hình, kênh chữ, liên hệ thực tế Thông qua giờ học các em xâydựng kĩ năng vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết các tình huống trongthực tiễn

2 Mô tả bản chất của giải pháp

Giải pháp tôi đưa ra và lựa chọn thuộc giải pháp tác nghiệp giáo dục

2.1 Một số giải pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Vật lí 8

2.1.1 Xây dựng nội dung, chương trình tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Vật lí 8

Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường

Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường

chắn, phá vỡ vật chắn, ào xuống rất nhanh, lực

ma sát giữa dòng chảy và mặt đất đã cuốn theođất đá, cây cối và quét đi mọi vật có thể quét theodòng chảy

- Trong quá trình lưu thông ma sát giữa các vật lưuthông với mặt đường sinh ra các bụi khí độc hại.Nếu đường nhiều bùn đất trơn trượt dễ gây ra tainạn

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Hạn chế chặt phá rừng, đốt nương làm rẫy để ngăncản bớt dòng chảy của nước mưa tránh hiện tượng lũquét

+ Khi tham gia giao thông cần mang khẩu trang

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Bản thân và gia đình không tham gia đánh bắt

cá bằng thuốc nổ

+ Tuyên truyền người dân không sử dụng chất nổ

để đánh bắt cá

Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường

+ Khi phát hiện có người sử dụng chất nổ đểđánh bắt cá, kịp thời báo với người lớn

sự sống con người và động vật Khi xuống thấp

áp suất tăng gây ra áp lực chèn ép lên phế nangphổi ảnh hưởng đến sức khoẻ

- Khói bụi, khí thải độc hại của các nhà máy làm

ô nhiễm bầu khí quyển dẫn đến sự trao đổi khôngcân bằng về năng lượng giữa trái đất với khônggian xung quanh làm gia tăng nhiệt độ của khíquyển trái đất gây ra “Hiệu ứng nhà kính", “mưaaxit”, “thủng tầng ozôn”,…gây ảnh hưởngnghiêm trọng đến sự sống của con người và cácsinh vật trên trái đất

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Để bảo vệ sức khỏe cần tránh thay đổi áp suấtđột ngột, tại những nơi áp suất quá cao hoặc quáthấp cần mang theo bình oxi

+ Khi đi rừng không nên trèo lên các ngọn đồiquá cao hoặc đi vào các hang động quá sâu

+ Hạn chế các khí thải độc hại ra môi trường, trồngnhiều cây xanh giúp bầu khí quyển luôn trong lành

- Sinh hoạt của con người và hoạt các hoạt độngthải ra các chất khí độc hại rất lớn

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Nơi tập trung đông người, các nhà máy, khucông nghiệp cần có biện pháp lưu thông khí + Hạn chế khí thải độc hại

+ Có biện pháp an toàn trong vận chuyển dầu,ứng cứu kịp thời khi có sự cố tràn dầu

+ Khi một vật có - Việc tạo ra các hồ nước để chạy các nhà máy

Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường

- Khi tham gia giao thông phương tiện có vận tốclớn sẽ khiến cho việc xử lí sự cố gặp nhiều khókhăn, nếu xảy ra tai nạn sẻ gây hậu quả nghiểmtrọng

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Cần nghiên có kế hoạch kiểm tra dộ an toàncủa các hồ chứa thường xuyên

+ Khi có mưa lớn cần có kế hoạch điều tiết xảnước kịp thời cho hồ chứa

+ Mọi công dân cần tuân thủ các qui tắc an toàngiao thông và an toàn trong lao động

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Hạn chế chặt phá rừng, tiết kiệm nước, tích trữnước, sử dụng các loại năng lượng xanh

+ Tuyên truyền cho mọi người xung quanh cùng

có ý thức ứng phó với biến đổi khí hậu và phòngchống thiên tai

+ Sử dụng tiết kiệm nguồn nước sạch, sử dụng xeđạp điện thay xe máy

Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường Đối lưu

trường chân không

- Biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

+ Tại các nhà máy nơi ở nơi làm việc cần có biệnpháp để không khí lưu thông dễ dàng

+ Xây dựng nhà cần chú ý đến mật độ nhà vàhành lang giữa các phòng, các nhà đảm bảokhông khí được lưu thông

+ Tại các nước lạnh về mùa đông có thể sử dụngcác tia nhiệt để sưởi ấm

+ Tại các nước ở xứ nóng nhà không nên làmnhiều cửa kính, nên trồng nhiều cây quanh nhà

* Lưu ý: Nội dung, chương trình tích hợp này được xây dựng dựa trêncác tài liệu:

+ Sách giáo khoa Vật lí lớp 8

+ Chuẩn kiến thức - kĩ năng Vật lí lớp 8

+ Công văn số 5842/BGDĐT-VP V/v hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạyhọc trung học phổ thông

2.2 Một số định hướng dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học môn Vật lí 8

- Khai thác nội dung tích hợp có chọn lọc, tập trung, không lan tràn, tùy tiện

- Phát huy cao độ hoạt động hoạt động tích cực nhận thức của học sinh vàcác kinh nghiệm thực tế của học sinh, tận dụng cơ hội cho học sinh tiếp xúc trựctiếp với môi trường

- Nội dung giáo dục môi trường cần gần gủi, thiết thực, gắn liền với hoạtđộng thực tiễn của địa phương, đất nước

Tuy nhiên trong quá trình lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường cần chútrọng đặc trưng môn học, không biến bài dạy Vật lý thành giáo dục môi trườngphá vỡ đặc trung môn học Từ thực tế giảng dạy từ năm 2011 đến nay trong quátrình dạy bộ môn Vật lý THCS nói chung và Vật lý ở khối 8 nói riêng tôi mạnhdạn đề ra một số định hướng tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và hình thành

kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học

Dưới đây là một số định hướng tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vàhình thành kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học Vật lý 8 mang lại hiệu quảtrong giảng dạy thực tiễn:

2.2.1:Trong tiết 7 bài Lực ma sát lồng ghép ở câu C8 trong hoạt độngluyện tập

- Sau khi học sỉnh trả lời câu C8 giáo viên hỏi thêm:

+ Khi xảy ra mưa lớn, nước mưa bị tích luỹ bởi các chướng ngại vật nhưđất đá, cây cối cho đến khi lượng nước vượt quá sức chịu đựng của vật chắn,phá vỡ vật chắn, ào xuống rất nhanh, lục ma sát giữa dòng chảy và mặt đất đãcuốn theo đất đá, cây cối và quét đi mọi vật có thể quét theo dòng chảy Biệnpháp khắc phục hiện tượng trên là gì?

+ Nếu đường nhiều bùn đất, xe đi trên đường có thể bị trượt dễ gây ra tainạn, đặc biệt khi trời mưa và lốp xe bị mòn Em có biện pháp gì khắc phục hiệntượng trên?

+ Trong quá trình lưu thông của các phương tiện giao thông đường bộ, masát giữa bánh xe và mặt đường, giữa các bộ phận cơ khí với nhau, ma sát giữaphanh xe và vành bánh xe làm phát sinh các bụi cao su, bụi khí và bụi kim loại.Các bụi khí này gây ra tác hại to lớn đối với môi trường: ảnh hưởng đến sự hôhấp của cơ thể người, sự sống của sinh vật và sự quang hợp của cây xanh Em đềxuất biện pháp gì hạn chế các tác hại trên?

- Gợi ý trả lời:

+ Hạn chế chặt phá rừng, đốt nương làm rảy để ngăn cản bớt dòng chảy

của nước mưa tránh hiện tượng lũ quét

+ Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng xe đặc biệt là lốp xe và tham giagiữ vệ sinh và vệ sinh mặt đường sạch sẽ

+ Khi tham gia giao thông cần mang khẩu trang để bảo vệ sức khỏe.Vận động người dân không sử dụng các phương tiện đã cũ nát, khôngđảm bảo chất lượng

- Kĩ năng hình thành cho học sinh qua nội dung này là kĩ năng bảo vệbản thân và kĩ năng giao tiếp

2.2.2:Tiết 8 bài Áp suất trong lồng ghép hoạt động vận dụng tìm tòi mở rộng:

- Giáo viên nêu câu hỏi củng cố bài học:” Tác dụng của áp lực phụ thuộcvào yếu tố nào? Áp suất được xác định như thế nào?”Sau khi học sinh trả lờigiáo viên hỏi thêm:

Áp lực gây ra áp suất trên bề mặt bị ép Áp suất do các vụ nổ gây ra có thểlàm nứt, đổ vỡ các công trình xây dựng và ảnh hưởng đến môi trường sinh thái

và sức khỏe con người Việc sử dụng chất nổ trong khai thác đá sẽ tạo ra cácchất khí thải độc hại ảnh hưởng đến môi trường, ngoài ra còn gây ra các vụ sập,sạt lở đá ảnh hưởng đến tính mạng công nhân Em có lời khuyên gì cho nhữngngười thợ khai thác đá và những người liên quan?