CHƯƠNG I VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1930 Bài 12 - PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM
BÀI 16 PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC
NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA RA ĐỜI (tiết 1) I . MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
- Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội Việt Nam trong những năm 1939 – 1945.
- Nội dung HN BCH TW Đảng CS Đông Dương tháng 11/1939 và lần thứ 8 tháng 5/1941.
2. Thái độ
- Bồi dưỡng niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng - Bồi dưỡng tinh thần hăng hái, nhiệt tình cách mạng 3. Kỹ năng
- Rèn kỹ năng xây dựng kiến thức cơ bản, sự kiện cơ bản - Rèn kỹ năng phân tích, so sánh, đánh giá các sự kiện lịch sử 4. Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực suy nghĩ sáng tạo, năng lực ngôn ngữ/giao tiếp, năng lực hợp tác.
- Năng lực chuyên biệt:
+ Tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử;
+ Xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau;
+ Thực hành với đồ dùng trực quan;
+ Vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra.
+ Sử dụng ngôn ngữ lịch sử thể hiện chính kiến của mình về các vấn đề lịch sử.
II. CHUẨN BỊ BÀI HỌC
- Lược đồ chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945).
- Các tranh ảnh có liên quan ...
- Các tài liệu tham khảo có liên quan.
- Máy tính kết nối máy chiếu.. III. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
A. HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP (Thời gian 5 phút).
* Mục tiêu: Với việc Giáo viên khái quát lại cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, các em có thể nhớ lại sự kiện bắt đầu, kết thúc cũng như sự khốc liệt khốc liệt của cuộc chiến tranh. Tuy nhiên, các em chưa có thể biết đầy đủ và chi tiết hậu quả và tác động của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai đối với tình hình chính trị, kinh tế - xã hội Việt Nam. Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học.
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS:
1. Trong giai đoạn 1939 – 1945 tình hình chính trị Việt Nam chịu tác động rất mạnh bởi tình hình thế giới và nước Pháp.Vậy em hãy cho biết những sự kiện nào của lịch sử thế giới và nước Pháp tác động đến Việt Nam?
2. Những chính sách bóc lột về kinh tế của Pháp – Nhật đã gây nên hậu quả gì đối với nhân dân ta?
3. Tình hình nổi bật của nước ta khi chiến tranh thế giới bùng nổ là gì? Tình hình đó đặt ra yêu cầu mới gì?
* Gợi ý sản phẩm: Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (30 phút)
I. TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1939 - 1945
Hoạt động 1: Tìm hiểu về tình hình chính trị Việt Nam trong giai đoạn 1939 – 1945 (8 phút).
* Mục tiêu:
- Trình bày được những đặc điểm về tình hình chính trị Việt Nam trong giai đoạn 1939 – 1945.
* Phương thức: (hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm)
- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy đọc thông tin trong SGK trang 103, cho biết:
+ Sau khi Pháp đầu hàng Đức, chính sách của Pháp ở Đông Dương thay đổi ntn?
+ Tại sao Pháp và Nhật lại hòa hoãn cấu kết với nhau ngay từ đầu mà không lật đổ nhau?
+ Nhật đã thi hành những thủ đoạn chính trị ntn sau khi vào Đông Dương ?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu.
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm:
- Ngày 1/9/1939, CTTG II bùng nổ. Chính phủ Pháp đầu hàng Đức, thực hiện chính sách thù địch với cách mạng thuộc địa.
+ Ở Đông Dương, Pháp thực hiện chính sách vơ vét sức, người sức của để dốc vào cuộc chiến tranh.
- Tháng 9/1940, quân Nhật vào miền Bắc Việt Nam, Pháp đầu hàng,cấu kết với Nhật.
(Pháp đã hàng Đức, cả thế và lực đều suy yếu nên đã san sẻ quyền lợi cho Nhật ở Đông Dương. Còn Nhật vì không đủ quân số rải khắp Đông Dương nên tạm hòa hoãn với Pháp, lợi dụng bộ máy có sẵn của Pháp để vơ vét, bóc lột)
- Nhật giữ nguyên bộ máy thống trị của Pháp để vơ vét kinh tế phục vụ cho chiến tranh.
- Ở Việt Nam, các đảng phái thân Nhật ra sức truyền bá văn minh, sức mạnh Nhật Bản, thuyết Đại Đông Á, dọn đường cho Nhật đảo chính Pháp.
- Bước sang năm 1945, ở châu Âu, Đức thất bại nặng nề ; Ở châu Á – Thái Bình Dương, Nhật thua to. Tại Đông Dương, ngày 9/3/1945 Nhật đảo chính Pháp, các đảng phái chính trị ở Việt Nam tăng cường hoạt động. Quần chúng nhân dân sôi sục khí thế, sẵn sàng khởi nghĩa.
Hoạt động 2: Tìm hiểu về tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam trong những năm 1939 – 1945 (7 phút).
* Mục tiêu: giúp học sinh hiểu được đặc điểm tình hình kinh tế, xã hội Việt Nam trong giai đoạn 1939- 1945.
* Phương thức: (hoạt động cá nhân, cặp đôi)
HS hoạt động cá nhân, cặp đôi tìm hiểu thông tin SGK trang 103 – 104 trả lời các câu hỏi sau:
+ Nêu những thủ đoạn về kinh tế của Pháp – Nhật với nhân dân Đông Dương?
+ Các thủ đoạn về kinh tế, chính trị của Nhật – Pháp đã ảnh hưởng ntn đối với đời sống của nhân dân ta ?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu.
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm:
- Về kinh tế :
+ Chính sách của Pháp : thi hành chính sách kinh tế chỉ huy, tăng thuế cũ, đặt thêm thuế mới, kiểm soát việc sản xuất và phân phối, ấn định giá cả…sa thải công nhân, viên chức, giảm tiền lương, tăng giờ làm...
+ Chính sách của Nhật : cướp ruộng đất của nông dân, bắt nông dân nhổ lúa, ngô để trồng đay, thầu dầu, yêu cầu Pháp xuất các ngyên liệu chiến tranh sang Nhật với giá rẻ.
Nhật đầu tư vào những ngành phục vụ cho quân sự như mangan, sắt...
- Về xã hội :
+ Chính sách bóc lột của Pháp – Nhật đẩy nhân dân ta tới chỗ cùng cực. Cuối 1944 đầu năm 1945, có gần 2 triệu đồng bào ta chết đói.
+ Các giai cấp, tầng lớp ở nước ta, đều bị ảnh hưởng bởi chính sách bóc lột của Pháp – Nhật.
- Trước những chuyển biến của tình hình thế giới, Đảng phải kịp thời đề ra đường lối đấu tranh phù hợp.
II. Phong trào giải phóng dân tộc từ tháng 9 - 1939 đến tháng 3 - 1945
Hoạt động 3: Tìm hiểu Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11 – 1939. (15 phút)
* Mục tiêu:
- Trình bày được hoàn cảnh, nội dung của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương tháng 11 – 1939
- Biết lập bảng so sánh Hội nghị BCH TƯ tháng 11 – 1939 với Hội nghị BCH TƯ tháng 7 - 1936
* Phương thức: Hoạt động cá nhân, cặp đôi....
- Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Quan sát hình ảnh, kết hợp tìm hiểu mục II.1 sách giáo khoa hãy cho biết
+ Hoàn cảnh lịch sử của Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương tháng 11 – 1939
+ Nội dung, ý nghĩa của Hội nghị
+ Điểm khác nhau căn bản trong chỉ đạo cách mạng nước ta được phản ánh qua Hội nghị BCHTƯ tháng 7 -1936 và Hội nghị BCHTƯ tháng 11-1939 là gi?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu.
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm:
- Tháng 11-1939, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng họp tại Bà Điểm (Hóc Môn – Gia Định) do Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ chủ trì.
- Nội dung Hội nghị
+ Nhiệm vụ, mục tiêu đấu tranh trước mắt: đánh đổ đế quốc và tay sai, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập.
+ Chủ trương tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất thay bằng khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của bọn thực dân đế quốc và địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc, chống tô cao, lãi nặng.
+ Khẩu hiệu lập chính quyền Xô viết công nông binh thay thế bằng khẩu hiệu lập Chính phủ dân chủ cộng hòa.
+ Về mục tiêu, phương pháp đấu tranh: Chuyển từ đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ sang đánh đổ chính quyền của đế quốc và tay sai. Từ hoạt động hợp pháp, nửa hợp pháp sang hoạt động bí mật, bất hợp pháp
+ Thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương (gọi tắt là Mặt trận Phản đế Đông Dương) thay cho Mặt trận Dân chủ Đông Dương.
- Ý nghĩa : Đánh dấu bước chuyển quan trọng - đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu đưa nhân dân ta bước vào thời kì trực tiếp vận động cứu nước.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (7 phút)
* Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: Tình hình Việt Nam trong những năm 1939 - 1945; Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11 - 1939
* Phương thức: (hoạt động cá nhân)
- GV giao nhiệm vụ cho HS: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo:
1. Sự chuyển biến về chính trị, kinh tế - xã hội ở nước ta trong những năm 1939 – 1945 ảnh hưởng như thế nào đến phong trào đấu tranh của nhân dân ta?
2. Lập bảng so sánh Hội nghị BCHTƯ tháng 7 – 1936 và Hội nghị BCHTƯ tháng 11 – 1939 theo yêu cầu sau:
Nội dung Hội nghị BCHTƯ (7 – 1936)
Hội nghị BCHTƯ (11 – 1939) Nhiệm vụ
Mục tiêu trước mắt Khẩu hiệu
Phương pháp đấu tranh Mặt trận
*Dự kiến sản phẩm
1. Ảnh hưởng của sự chuyển biến về chính trị, kinh tế - xã hội đến phong trào đấu tranh của nhân dân ta:
Mâu thuẫn Nhật – Pháp là không thể điều hòa được. Trong khi tình cảnh cùng cực của nhân dân Đông Dương ngày một tăng, cho thấy sớm hay muộn thì cuộc đấu tranh quyết liệt sẽ bùng nổ, những chuyển biến khách quan trong tương quan lực lượng giữa quân các nước đồng minh và chủ nghĩa phát xít đã dần tạo ra những cơ hội khách quan thuận lợi cho cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân.
2. Lập bảng so sánh
Nội dung Hội nghị BCHTƯ (7 – 1936)
Hội nghị BCHTƯ (11 – 1939)
Nhiệm vụ Chống đế quốc, phong kiến Chống đế quốc, phong kiến Mục tiêu trước mắt Chống chế độ thuộc địa,
phát xít, chống chiến tranh, đòi dân sinh, dân chủ, cơm áo, hòa bình
Đánh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng các dân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập
Khẩu hiệu Tịch thu ruộng đất của thực
dân đế quốc, địa chủ phản bội, chống tô cao, lãi nặng Phương pháp đấu tranh Công khai, bí mật, hợp
pháp, nửa hợp pháp
Bí mật, bất hợp pháp
Mặt trận - Mặt trận thống nhất nhân
dân phản đế Đông Dương - Mặt trận dân chủ Đông Dương
Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương
D. VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG (3 phút).
* Mục tiêu: - Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập về:
- Cách giải quyết vấn đề nhiệm vụ và lực lượng cách mạng của Đảng giai đoạn từ 1930 – 1939.
*Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):
+ Vấn đề nhiệm vụ và lực lượng cách mạng được giải quyết như thế nào trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo, trong Luận cương chính trị tháng 10/ 1930 của đồng chí Trần Phú và trong Hội nghị Trung ương Đảng tháng 11/ 1939?
*Gợi ý sản phẩm:
IV. RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC
………
………
………
………
………
Ngày soạn: ………
Ngày dạy: ………..
Tiết số: 24
Bài 16