CHƯƠNG III VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1954
Bài 18: NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1946 – 1950) (Tiết 1)
1. Kiến thức
- Lí do phát động kháng chiến chống Pháp.
- Nội dung, đường lối kháng chiến.
- Cuộc chiến đấu trong các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16, đặc biệt là Hà Nội.
2. Kỹ năng
- Rèn kỹ năng đánh giá, phân tích sự kiện lịch sử, rút ra nhận định.
- Rèn kỹ năng quan sát tranh ảnh, tư liệu, sử dụng lược đồ.
3. Thái độ
- Giáo dục lòng yêu nước, quyết tâm chống xâm lược, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng.
4. Định hướng phát triển năng lực
- Hình thành năng lực tự học, hợp tác, trình bày cho học sinh...
5. Tích hợp, liên môn: Tích hợp tư tưởng HCM với chủ đề: Ý thức trách nhiệm với đất nước, tinh thần đấu tranh và lòng yêu nước.
II. THIẾT BỊ - TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Tranh ảnh về những ngày toàn quốc kháng chiến - Cuộc chiến đấu tại thủ đô Hà Nội
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP ( 5 PHÚT) 1. Mục tiêu
Với việc cho học sinh tìm hiểu đoạn văn kiện “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
của Chủ tịch Hồ Chí Minh các em có thể biết được đây là sự kiện mở đầu cho cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược. Tuy nhiên các em chưa thể biết đầy đủ và chi tiết tại sao nhân dân ta phải kháng chiến, đường lối kháng chiến của Đảng ta, cuộc kháng chiến diễn ra trên những mặt trận nào, những thắng lợi có tính chất quyết định. Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khao khát muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học.
2. Phương thức
- GV giao nhiệm vụ cho HS (theo sách HDH).
- GV cho HS nghe video trích đoạn “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quan sát hình ảnh tư liệu và thảo luận các vấn đề sau:
1. Văn kiện đó nói đến thời kì lịch sử nào?
2. Hãy nêu hiểu biết của em về thời kì lịch sử đó?
- GV tổ chức hoạt động cho HS hoạt động cá nhân.
3. Gợi ý sản phẩm
Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (35 PHÚT)
I. KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP BÙNG NỔ Hoạt động 1: Kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ.
* Mục tiêu:
- Trình bày được những hành động xâm lược của Pháp sau Hiệp dịnh Sơ bộ 6 – 3 – 1946.
- Hiểu được nguyên nhân của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược.
- Hiểu được nội dung đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng.
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy đọc thông tin mục I SGK trang 130, 131và thảo luận về các vấn đề sau:
+ Nguyên nhân bùng nổ cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp xâm lược ngày 19 – 12 – 1946.
+ Nội dung đường lối kháng chiến toàn quốc chống Pháp của Đảng.
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi để tìm hiểu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm:
- Các hành động bội ước của Pháp:
+ Sau ngày 6 – 3 – 1946, Pháp tiến công ta ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ.
+ Tháng 11 – 1946, quân Pháp khiêu khích, tiến công ta ở Hải Phòng và Lạng Sơn.
+ Ngày 18 – 12 – 1946, Pháp gửi tối hậu thư đòi Chính phủ ta giải tán lực lượng tự vệ...
- Nhận xét về những hành động bội ước của Pháp:
+ Mối quan hệ Việt – Pháp không thể giải quyết bằng con đường hòa bình.
+ Vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam.
+ Việt Nam chỉ còn một lựa chọn duy nhất là kháng chiến chống Pháp.
- Nội dung đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng
+ Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng được thể hiện qua ba văn kiện: Chỉ thị
“Toàn dân kháng chiến” của Ban Thường vụ Trung ương Đảng (12 – 12 – 1946), “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19 – 12 – 1946) và tác phẩm
“Kháng chiến nhất định thắng lợi” của Tổng Bí thư Trường Chinh (9 – 1947).
+ Nội dung đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng: Toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.
II. CUỘC CHIẾN ĐẤU Ở CÁC ĐÔ THỊ VÀ VIỆC CHUẨN BỊ CHO CUỘC KHÁNG CHIẾN LÂU DÀI
Hoạt động 2. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16
* Mục tiêu: Học sinh thấy được tinh thần chiến đấu dũng cảm của quân dân Hà Nội và các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16.
* Phương thức: HS hoạt động cá nhân quan sát các hình ảnh và thảo luận các vấn đề sau:
- Tại sao cuộc chiến đấu lại diễn ra trước tiên ở Hà Nội và các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16?
- Tại sao cuộc chiến đấu ở Hà Nội diễn ra tiêu biểu nhất?
- Ý nghĩa của của cuộc chiến đấu tại Hà Nội và các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu.
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm:
- Ở Hà Nội, khoảng 20 giờ ngày 19 – 12 – 1946, cuộc chiến đầu bắt đầu... Sau hai tháng chiến đấu, quân ta rút ra căn cứ an toàn (2 – 1947).
- Ở các đô thị như Bắc Giang, Bắc Ninh, Huế... quân dân ta bao vây, tiến công địch.
- Ý nghĩa:
+ Tiêu hao một bộ phận sinh lực địch.
+ Giam chân địch trong thành phố.
+ Chặn đứng kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của địch.
+ Tạo điều kiện cho cả nước đi vào cuộc kháng chiến lâu dài.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (3 PHÚT)
1. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: nguyên nhân bùng nổ cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp, nội dung đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng.
2. Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo:
1. Nêu tư tưởng cốt lõi trong đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng ta?
2. Tính chất chính nghĩa và tính nhân dân của đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng ta được thể hiện như thế nào?
3. Dự kiến sản phẩm
1. Tư tưởng cốt lõi trong đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng: Độc lập tự do.
2. Tính chất chính nghĩa và tính nhân dân của đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng ta được thể hiện:
D. VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG (2 PHÚT) 1. Mục tiêu:
- Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về:
+ Độc lập, tự do và hòa bình là điều kiện đầu tiên để phát triển các quốc gia dân tộc hiện nay.
+ Học sinh xác định được trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ hòa bình, an ninh, độc lập và tự do của dân tộc.
2. Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):
1. Nêu cảm nghĩ của em về tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”? Trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa Việt Nam?
2. HS tự sưu tầm các hình ảnh tiêu biểu liên quan tới cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.
- HS có thể viết báo cáo (đoạn văn hay trình chiếu hay bộ sưu tập ảnh…)
- HS chia sẻ với bạn bằng việc thông qua trao đổi sản phẩm cho bạn, gửi thư điện tử…
- GV đánh giá sản phẩm của HS: nhận xét, tuyên dương, khen gợi…
3. Gợi ý sản phẩm:
1. Tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”: Tinh thần quyết tâm chiến đấu để bảo vệ Hà Nội và cũng là tinh thần quyết tâm chiến đấu không sợ hy sinh của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam.
- Nêu được trách nhiệm:
+ Học sinh cố gắng phấn đấu học tập trang bị kiến thức và kĩ năng cho việc xây dựng và bảo vệ đất nước sau này.
2. HS tự sưu tầm các hình ảnh tiêu biểu liên quan tới cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.
IV. RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC
………
………
………
………
………
Ngày soạn: ………
Ngày dạy: ………..
Tiết số: 31