CHƯƠNG VI CÁCH MẠNG KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ
Bài 11 TỔNG KẾT LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức
- Có khả năng củng cố, hệ thống hóa, khái quát hóa những kiến thức lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến năm 2000.
- Biết phân kì và hiểu được những nội dung cơ bản về các giai đoạn phát triển của Lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến năm 2000.
2. Kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng phân tích, khái quát hóa vấn đề, nhận định và đánh giá,… về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử của lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến năm 2000.
3. Thái độ, tư tưởng
- Nhận thức được, trong học tập lịch sử cần thiết phải phân kì và khái quát hóa được những nội dung cơ bản về các giai đoạn phát triển của lịch sử. Từ đó, hiểu rõ sự phát triển của lịch sử Việt Nam luôn luôn là một bộ phận của lịch sử thế giới, gắn liền với cách mạng thế giới, đặc biệt từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
- Hiểu rõ, bao trùm suốt thời kì lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến nay là cuộc đấu tranh vì mục tiêu: hòa bình, ổn định, độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội và hợp tác để cùng nhau phát triển.
4. Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực khai thác và sử dụng kênh hình có liên quan đến bài học. Năng lực tổng hợp, liên hệ, sâu chuỗi các sự kiện lịch sử so sánh, đối chiếu, tự học, hợp tác, trình bày cho học sinh...
II. CHUẨN BỊ BÀI HỌC
- Các bảng biểu, phiếu kiểm tra,… liên quan đến bài tổng kết - Một số trò chơi lịch sử được thiết kế trên phần mềm PowerPoint - Máy vi tính kết nối máy chiếu
III. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
A. HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP (Thời gian 5 phút).
*Mục tiêu
Với việc HS quan sát Lược đồ Trật tự hai cực Ianta, các em suy nghĩ về đặc trưng cơ bản nổi bật trong quan hệ quốc tế nửa sau thế kỉ XX chính là tình trạng Chiến tranh lạnh bao trùm toàn thế giới. Tuy nhiên, các em chưa biết tại sao Chiến tranh lạnh lại diễn ra, và tại sao nó lại tồn tại dai dẳng gần nửa thế kỉ như vậy, nó có tác động ra sao tới tình hình thế giới trong nửa sau thế kỉ XX. Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học.
* Phương thức
- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: qua quan sát Lược đồ và trả lời một số vấn đề dưới đây
Trật tự hai cực Yalta
+ Giai đoạn nửa sau thế kỉ XX, thế giới đã có những biến đổi quan trọng nào?
+ Biến đổi đó đã đem lại những thay đổi lớn lao và cả những đảo lộn bất ngờ như thế nào?
* Gợi ý sản phẩm: Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (Thời gian 30 phút).
Hoạt động 1. Tìm hiểu về những nội dung chủ yếu của Lịch sử thế giới từ sau năm 1945. (Thời gian 15 phút).
* Mục tiêu: Trình bày được những nội dung chủ yếu của Lịch sử thế giới từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1945).
* Phương thức (Hoạt động cá nhân, cặp đôi).
- GV trình bày nêu vấn đề: Lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến nay có thể phân kì làm hai giai đoạn: Giai đoạn từ năm 1945 đến 1991 với mốc sự tan rã của CNXH ở Liên Xô, Đông Âu và sự sụp đổ của Trật tự hai cực Ianta và giai đoạn từ năm 1991 đến nay.
- Gv giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy đọc thông tin trang 71,72 SGK , cho biết:
+ Dựa vào SGK và những kiến thức lịch sử thế giới đã học từ năm 1945 đến 1991, các em hãy cho biết nội dung chủ yếu của lịch sử thế giới hiện đại của giai đoạn này gồm những vấn đề cơ bản nào?
+ Lập niên biểu tổng hợp về những sự kiện quan trọng của lịch sử thế giới hiện đại giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1991.
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu.
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm
- Trật tự hai cực Ianta hình thành do Mĩ, Liên Xô đứng đầu mỗi cực, chi phối quan hệ quốc tế từ năm 1945 đến năm 1991.
- CNXH vượt ra khỏi phạm vi một nước, trở thành một hệ thống thế giới kéo dài từ châu Âu sang châu Á và khu vực Mĩ Latinh.
- Cao trào giải phóng dân tộc dấy lên mạnh mẽ ở châu Á, châu Phi và khu vực Mi Latinh, đưa tới sự ra đời của hơn 100 quốc gia độc lập trẻ tuổi.
- Hệ thống chủ nghĩa đế quốc có nhiều biến chuyển: Mĩ trở thành cường quốc kinh tế số 1, Tây Âu và Nhật Bản là một trong 3 trung tâm kinh tế lớn của thế giới,…
- Quan hệ quốc tế được mở rộng và đa dạng hơn trước
- Cách mạng khoa học - kĩ thuật diễn ra từ những năm 40 của thế kỉ XX đạt được nhiều thành tựu
+ Sau khi HS hoàn thành bảng niên biểu, GV gọi một số em trình bày bài làm của mình, các bạn khác theo dõi, có thể bổ sung. Cuối cùng, GV sửa chữa và HS đối chiếu, hoàn chỉnh bảng niên biểu của mình.
Hoạt động 2. Tìm hiểu về xu thế phát triển của thế giới sau Chiến tranh lạnh. (Thời gian 15 phút).
* Mục tiêu: Trình bày được xu thế phát triển của thế giới sau Chiến tranh lạnh.
* Phương thức (Hoạt động cá nhân, cặp đôi).
- GV trình bày nêu vấn đề: Sau khi CNXH ở Liên Xô và Đông Âu tan rã, trật tự thế giới hai cực Ianta sụp đổ, lịch sử thế giới đã chuyển sang giai đoạn mới, thường được gọi là giai đoạn sau Chiến tranh lạnh. Nhiều hiện tượng mới và xu thế mới đã xuất hiện.
- Gv giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy đọc thông tin trang 73,74 SGK để trả lời các câu hỏi sau:
+ Các em hãy dựa vào SGK, kết hợp với những kiến thức lịch sử thế giới đã học từ năm 1991 đến năm 2000 để xác định các xu thế phát triển của thế giới hiện nay.
+ Trước xu thế phát triển của lịch sử thế giới hiện nay, các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam sẽ gặp thời cơ và thách thức gì? Chúng ta phải làm gì để đưa đất nước phát triển đi lên?
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu.
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu.
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn.
* Gợi ý sản phẩm
- Tất cả các quốc gia đều ra sức điều chỉnh chiến lược phát triển, lấy kinh tế làm trọng tâm.
- Các nước điều chỉnh mối quan hệ theo hướng đối thoại, thỏa hiệp, tránh sự xung đột trực tiếp để từng bước xác lập vị thế của mình trong trật tự thế giới mới.
- Hòa bình, ổn định là xu thế chủ đạo của thế giới từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhưng ở nhiều khu vực vẫn diễn ra cuộc nội chiến, mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ,…
- Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, xu thế toàn cầu hóa ngày càng diễn ra mạnh mẽ.
Tình hình thế giới hiện nay vừa tạo ra thời cơ, vừa đặt ra thách thức đối với các quốc gia dân tộc. Vì vậy, mỗi nước cần có sự điều chỉnh chiến lược phát triển cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của mình.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (Thời gian 7 phút).
* Mục tiêu: nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về toàn bộ phần Lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến 2000.
* Phương thức
- GV giao nhiệm vụ cho HS:
+ Nhiệm vụ 1: HS làm bài tập trắc nghiệm tại lớp.
+ Nhiệm vụ 2: HS hoàn thiện bảng thống kê những sự kiện tiêu biểu của Lịch sử thế giới từ 1945 đến 2000.
Thời gian Sự kiện
* Gợi ý sản phẩm
+ Nhiệm vụ 1: HS làm bài tập trắc nghiệm tại lớp.
Câu 1. Cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật lần hai được khởi đầu từ A. nước Mĩ. B. Nhật Bản. C. nước Anh. D. Liên Xô.
Câu 2. Từ những năm 70 (thế kỉ XX) đến nay, cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật diễn ra chủ yếu về
A. lĩnh vực kinh tế . B. lĩnh vực khoa học.
C. lĩnh vực kĩ thuật. D. lĩnh vực công nghệ.
Câu 3. Đặc điểm lớn nhất của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ ngày nay là A. khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp.
B. khoa học gắn liền với kĩ thuật.
C. mọi phát minh khoa học đều bắt nguồn từ sản xuất.
D. kĩ thuật đi trước mở đường cho sản xuất.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG - MỞ RỘNG (Thời gian 3 phút).
* Mục tiêu: nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về chiến tranh và hậu quả của nó, biện pháp bảo vệ trái đất tránh khỏi những tác hại tiêu cực của cuộc cách mạng công nghệ ngày nay.
* Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ:
1. Vẽ sơ đồ tư duy với từ khóa: Lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến 2000.
2. Sưu tầm video từ Internet có liên quan đến nội dung bài học (video phải có nguồn tin cậy)
- HS về nhà làm việc (có thể trao đổi cùng bạn bè, thầy cô); nộp bài cho giáo viên; GV nhận xét, đánh giá. (Có thể lấy điểm để khuyến khích học sinh)
3. Gợi ý sản phẩm:
1. Sơ đồ tư duy với từ khóa: Lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến 2000.
2. Video từ Internet có liên quan đến nội dung bài học (video phải có nguồn tin cậy) IV. RÚT KINH NGHIỆM BÀI HỌC
………
………
………
………
………..
Ngày soạn: ………
Ngày dạy: ………..
Tiết số: 15