Giới tính: Nam Năm sinh: 1960
Nghề nghiệp: Hưu trí (tổ trưởng tổ dân phố khu A2) Địa điểm: Phường Bình Hưng Hòa A, Q. Tân Bình.
Thời gian: Thời gian: 9h đến 10h30 ngày 25/5/2010 Nội dung phỏng vấn:
H: Chào bác! Hiện cháu đang là sinh viên năm 4 ngành xã hội học trường đại học Tôn Đức Thắng, lớp cháu đang làm đề tài “ Đời sống của người dân sau tái định cư thuộc dự án cải tạo kênh Tân Hoá- Lò Gốm hay còn gọi tắt là dự án 415”. Cháu rất mong bác cùng gia đình cung cấp một số thông tin phục vụ cho đề tài thực tập của lớp.
Đ: Ừh, mấy đứa chưa làm xong à?
H: Dạ, tụi con chưa xong bác ạ và tụi con còn một số thắc mắc cần hỏi bác mong bác giúp tụi con.
Đ: Ừh, con hỏi đi
H: Bác hiện tại đang làm công việc gì ạ? Trong gia đình ai là người làm ra thu nhập chính?
Đ: Tôi hiện tại không đi làm nữa, nghỉ hưu cũng được một thời gian rồi, gia đình tôi mỗi người một công việc và sống riêng. Hiện tại tôi đang sống với cô con gái út và mở tiệm làm đẹp ngay tại nhà luôn.
H: Các anh( chị) làm công việc gì và khi về đây sống có bị ảnh hưởng về công việc không?
Đ: Thằng con trai của tôi làm lái xe trong công ty của tôi trước kia ở quận 1, nói chung khi chuyển về đây sinh sống công việc không có thay đổi gì cả chỉ mỗi tội đi xa hơn trước kia thôi.
H: Sau khi chuyển về đây sinh sống người dân gặp những khó khăn gì trong việc làm?
Đ: Khó khăn nhiều lắm, khi mới về đây người dân chẳng biết làm gì cả, công việc ở bên kia hết nên thời gian đầu mọi người thường xuyên đi lại hai bên vất vả lắm.
H: Bên phía dự án và chính quyền địa phương có giúp đỡ mình trong việc chuyển đổi cơ cấu việc làm sau tái định cư không? Vì sao?
Đ: Khi mới về đây mọi người cứ đồn nhau là dự án và chính quyền địa phương sẽ hỗ trợ cho người dân hai ba tháng tiền ăn và ổn định chỗ ở nhưng thực chất tôi đi hỏi mấy chị bên dự án như chị Tuyết, cô Oanh…thậm trí tôi còn hỏi trực tiếp giám đốc của dự án và họ trả lời là không có còn việc làm thì mới đầu ban xã hội trong dự án có giới thiệu một lần duy nhất cho người dân đi làm công nhân trong nhà máy xí nghiệp gần đó nhưng đa phần là các công ty không nhận vì người dân không có trình độ và tay nghề, một số người có vào làm nhưng được một thời gian rồi nghỉ vì lương trả thấp quá, thời gian làm việc lại nhiều nên họ nghỉ. Nói chung ban quản lý dự án và chính quyền nơi đây không thấy có sự giúp đỡ gì cho người dân trong việc chuyển đổi cơ cấu việc làm, người dân khi về nơi ở mới thực sự không hài lòng vì mọi hoạt động buôn bán kinh doanh, nghề nghiệp, bạn hàng này nọ là ở trên Quận 6 hết, ở đây khi mới về giống một cái hoang đảo bị cách biệt với bên ngoài, khi đi vào đây con thấy không đây là con hẻm cụt và trong nhất nên người dân đâu có buôn bán gì được, bởi chẳng có ai rảnh chạy vào trong này mua đồ rồi chạy lại ra đường lớn kia bởi ở ngoài đó có đầy đủ hết rồi còn gì.
H: Khi chuyển về nơi ở mới ngoài khó khăn về việc làm người dân còn gặp khó khăn gì không?
Đ: Nhiều lắm, phải nói rằng khi mới về người dân ở đây cực khổ vô cùng đường chưa có mỗi lần đi lại giống như vượt đèo ấy vì có những mô rất lớn, trời nắng thì bụi còn trời mưa thì bùn, sình và ngập tới nửa bánh xe, ngập vào tận trong này cơ, điện nước chưa có phải câu lại hàng xóm với giá cao hơn bây giờ. Tình hình trật tự khoảng hai năm đầu là phức tạp, người dân cũ sống ở đây ghét dân mới đến lắm, họ cứ nghĩ là mình bán được đất có nhiều tiền và giàu có, làm nhà to hơn họ nên họ ghét, vật liệu xây dựng và đồ đạc không canh cẩn thận là nó lấy trộm bất kể ban ngày hay ban đêm, nhà tôi có đống cát để xây nhà mà nó cũng ra xúc trộm. Lý do mà họ trộm không phải vì họ thiếu mà họ lấy cho bõ ghét ấy mà.
H: Lúc đó chính quyền địa phương có can thiệp không?
Đ: Các anh ở trên đó cũng tốt lắm, họ không có chủ động đâu nhưng khi mình cần thì họ xuống can thiệp giúp mình chính vì vậy dân càng tức người mới tới vì có tiền và hay báo với chính quyền, họ nói là “mách lẻo” hoặc có tiền nên chính quyền mới “ bênh”..
H:Gia đình có sạp ở chợ Lò Gốm không? Tình hình buôn bán ở đó như thế nào?
Đ: Người dân tái định cư trong khu vực Lò Gốm ai cũng được ban quản lý dự án cấp sạp cả nhưng có mình nhà tôi không nhận vì không có nhu cầu nên để lại cho những ai cần hơn mình.
Tôi nghe mọi người nói tình hình buôn bán ờ đó chán lắm, vắng khách nữa nên người dân sang sạp gần hết.
H: Bác có biết nguyên nhân không?
Đ: Cháu nghĩ đi khi cấp sạp ai cũng bán, bán tất cả những mật hàng như rau, thịt, cá, hàng khô….cung thì nhiều nhưng cầu lại ít, người ngoài không ai vào mua cả nên bán bị ế và lỗ vốn, tiền lấy hàng không có đành phải đóng sạp chứ sao? Tội nghiệp nhất là những hộ gia đình vừa bị nợ nền phải trả góp, vừa phải vay tiền quỹ tín dụng tự quản để có vốn buôn bán nhưng bán ế quá nên họ phải sang sạp do không có vốn.
H: Người bên ngoài không tới mua bán gì ạ?
Đ: Bán thì có nhưng mua thì không, họ quen đi chợ kia rồi, với lại gần đây có hai ba chợ thành lập từ lâu lắm rồi vì vậy mình làm sao bán bằng họ được.
H: Mức sống của người dân ở đây như thế nào?
Đ: Ở đây chủ yếu là lao động phổ thông và người nghèo nên mức sống của họ trung bình, có một số hộ kinh tế khó khăn lắm phải nhận sự giúp đỡ từ chính quyền địa phương.
H: Điều kiện và môi trường làm việc ở đây như thế nào?
Đ: Cháu muốn hỏi người dân ở đây làm việc như thế nào phải không?
H: Dạ đúng ạ.
Đ: Nói chung, chủ yếu là lao động phổ thông và việc làm tự do nên thu nhập của họ bấp bênh lắm, ngày có việc thì làm ngày không có việc thì nghỉ ở nhà, họ không quen với cách làm việc quy tắc như trong nhà máy vì thế mà họ nghỉ làm.
H: Bác có thể so sánh mức sống hiện tại với mức sống trước kia như thế nào?
Đ: Nếu nói về môi trường sống thì hiện tại tốt hơn gấp nhiều lần, trước kia ô nhiễm lắm, kênh mùi hôi không chụi nổi, còn về đời sống sinh hoạt thì vật giá tăng, người dân kiếm tiền nhiều hơn trước nhưng xài không bằng trước.
H: Về chất lượng y tế nữa?
Đ; Y tế không có gì thay đổi cả, bệnh viện bên kia cũng gần khi sang bên này bệnh viện cũng gần, chất lượng phục vụ như nhau vì cuả nhà nước mà.
H: Trước kia người dân sống ở kênh có hay bị bệnh ngoài da và sốt xuất huyết không bác?
Đ: Người lớn thì không thấy nhưng trẻ nhỏ có bị ngứa, dị ứng… và mỗi khi mùa mưa là bệnh sốt xuất huyết, giờ thì ít khi thấy lắm.
H: Một ngày gia đình chi tiêu hết khoảng bao nhiêu ạ?
Đ: Con gái tôi đi chợ nên tôi không rõ lắm, khoảng 50 ngàn gì đó.
H: Công việc của các thành viên trong gia đình có ổn định không ạ? Gia đình có hài lòng với công việc đó không? Vì sao?
Đ: Công việc của mấy đứa ổn định vì làm trong nhà nước nhưng lương không cao thôi, con gái với dịch vụ làm đẹp cũng tạm, ngày đông khách có ngày vắng. Bác thấy hài lòng với công việc chúng đang làm vì tính ổn định và có thời gian chăm lo tới gia đình nhỏ và tham gia các hoạt động phong trào của khu phố như hội phụ nữ….
H: Bác đánh giá như thế nào về tình hình kinh tế- xã hội ở khu vực mình sinh sống?
Đ: Sau 5 năm định cư tại đây tôi thấy mọi thứ đã đi vào ổn định, người dân quen nhau và trao đổi buôn bán nhỏ trong khu vực với nhau, ai cũng có công việc của mình, tình hình an ninh trật tự ổn định, không xảy ra mất cắp hay đánh lộn như trước kia nữa, tình làng nghĩa xóm đã có nhưng có một điều mà người dân ở đây bức xúc là trường học dành cho tụi nhỏ không có, chúng phải đi quá xa nên tội nghiệp lắm.
H: Mối quan hệ của gia đình với hàng xóm như thế nào?
Đ: Con tính hỏi trước đây hay bây giờ?
H: Dạ bác so sánh cả hai thời điểm giùm con.
Đ: Trước đây như tôi nói ở trên tình làng nghĩa xóm là không có, hai bên hay xung đột lắm, họ ghét nhau không phải vì lợi ích tranh dành mà vì tính hơn thua, ly kỵ, thấy người mới tới họ nghĩ là giàu không coi người nghèo ra gì nên mới xảy ra tình trạng ăn cắp cho bõ tức nhưng sống lâu cũng hiểu nhau và giờ thì tốt rồi không có sự phân biệt người cũ người mới như trước kia nữa, thỉnh thoảng họ còn vô nhà nhau chơi, cùng tham gia sinh hoạt tổ dân phố và giúp đỡ những người gặp khó khăn trong tổ mình...
H: Gia đình liên hệ với hàng xóm vì lý do gì?
Đ: Tôi là tổ trưởng tổ dân phố khu A2 nên tôi thường xuyên tới nhà hàng xóm thông báo những thông tin mới của phường, họp tổ dân phố, thăm hỏi những gia đình có chuyện vui, buồn hay giúp đỡ và động viên những gia đình gặp khó khăn….
H: Gia đình có nhận được sự giúp đỡ gì từ hàng xóm không? Đó là những giúp đỡ gì?
Đ: Gia đình không có gì nên đâu có sự giúp đỡ nhưng trong tổ dân phố này có chương trình giúp đỡ những hộ gia đình gặp khó khăn đó là chính sách từ trên phường xuống.
H: Hiện nay trong khu vực mình sống, gia đình có tham gia vào các câu lạc bộ, sinh hoạt tập thể của khu phố không? Đó là những hoạt động gì?
Đ: Có, hoạt động của hội cựu chiến binh, hội phụ nữ, hội người cao tuổi…..gia đình bác tham gia vào hội cựu chiến binh và người cao tuổi.
H: Các hoạt động đó diễn ra như thế nào?
Đ: Họp tháng 1 lần, ở đây phong trào hoạt động nào cũng sôi động nhưng chỉ có hoạt động đoàn thanh niên là yếu nhất hầu như không có bời thanh niên ở đây ít quá, đi học càng ít còn đa phần là nghỉ học sớm rồi đi làm và không có sự quan tâm tới những hoạt động đó.
H: Tình hình giáo dục ở đây như thế nào ạ?
Đ: Tụi trẻ nghỉ học nhiều lắm, trong cả khu này có khoảng hai ba đứa là học lên cao đẳng và
H: Lý do bỏ học là gì?
Đ: Trường học không có, trường cấp hai và cấp 3 cơ, ở đây chủ yếu cha mẹ chúng là lao động phổ thông, khi mới chuyển về chuyển về cha mẹ bận xây cất nhà của và một số gia đình phải về lại quận 6 làm việc, đi từ sáng tối mới về nhà nên đâu có thời gian mà đưa đón con đi học, trong khi đó từ cấp một lên cấp hai tụi nhỏ bé xíu làm sao tự đi học được vì vậy nên chúng nghỉ.
H: Chính quyền địa phương giúp đỡ như thế nào trong vấn đề giáo dục cho những hộ tái định cư.
Đ: Hồi tụi nhỏ còn học cấp 1 thủ tục pháp lý của chúng có gặp sự cố vì chuyển về đây hộ khẩu dưới kia đã cắt nhưng trên này ban dự án còn chưa bàn giao lại cho chính quyền nơi mới nên họ chưa nhận khẩu vì vậy tụi tôi cùng với chỗ cô Tuyết bên công tác xã hội làm giấy cam kết để cho tụi nhỏ đi học, khi lên cấp 2 không có trường gia đình phải đưa đi thôi chứ chính quyền đâu có can thiệp được vào chuyện này, khi chúng nghỉ học thì tới vận động đi học lại nhưng không mang lại kết quả cao lắm. Bên phía chính quyền chúng tôi còn có chương trình tặng quà và giúp đỡ cho những em học sinh nào có hoàn cảnh gia đình khó khăn, giảm học phí….đó là hoạt động của địa bàn về giáo dục.
H: Vai trò của chính quyền trong việc làm các giấy tờ pháp lý như thế nào?
Đ: Khi mới chuyển về trong giấy tờ pháp lý về nhà chưa có, chính quyền nơi mình đến cũng chưa nhận khẩu vì bên dự án chưa bàn giao gì cả vì vậy vấn đề thủ tục pháp lý gặp khó khăn nhưng các anh ở đây cũng dễ chịu khi mình cần cái gì gọi thì các anh tới giúp, nhất là an ninh trật tự.Họ làm như vậy là đúng với thủ tục thôi nên người dân đâu trách.
H: Sau khi tái định cư gia đình có nhận được sự giúp đỡ gì từ tổ chức xã hội?
Đ: Gia đình không nhận được sự giúp đỡ gì cả, trong chương trình dự án ngoài việc giải thích cho người dân về vai trò của dự án, giúp người dân phân loại rác thải thì tổ chức xã hội có giới thiệu việc làm cho người dân trong các nhà máy xí nghiệp trong khu vực tái định cư này, có một lần duy nhất là giới thiệu việc làm thôi còn đâu thì không có hỗ trợ gì cả.
H: Gia đình có vay vốn của các tổ chức nào không?
Đ: Gia đình không vay vốn vì không có nhu cầu
H: Bác có biết người dân ở đây nhiều người vay vốn các tổ chức của dự án không?
Đ: Mọi người không vay vốn từ dự án đâu vì lãi suất cao và họ không có khả năng trả nợ nên ít người vay lắm, họ còn phải trả góp tiền nền và cất nhà nữa mà.
H: Sau khi tái định cư bên phía dự án có chính sách gì hỗ trợ cho người dân không?
Đ: Không có gì cả, bác phải nói rằng dự án này làm xong giống như “đem con bỏ chợ” vậy đó, cho người dân đến đây ở mà không liên hệ với địa phương nơi người dân đến về thủ tục pháp lý, đường xá điện nước thì mãi sau này mới có, việc làm, thu nhập của người dân bị ảnh hương mà họ không để ý, biết rằng mục đích của dự án là cải tạo môi trướng, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nhưng đời sống của người dân sau khi dự án cải tạo xong lại bị ảnh hưởng, trường học dành cho các cháu không có phải đi quá xa nên tỷ lệ nghỉ học ở đây cao hơn trước khi tái định cư. Nói chung, nhờ dự án mà người dân có nhà của khang trang, sạch đẹp, môi trường được cải thiện giúp cho sức khỏe tốt hơn nhưng dự án phải quan tâm tới việc làm sau tái định cư cho người dân, đừng để tình trạng nhà ổ chuột lại bị di động sang nơi khác.
H: Bác có thể nói cho con biết hình thức quỹ tín dụng mà người dân tự lập ra được không?
Đ: Quỹ này ra đời là nhờ sự gợi ý của mấy người trong ban tổ chức xã hội, họ đưa ra gợi ý và người dân thấy thiết thực nên làm theo. Quỹ này hoạt động là hàng ngày sau khi đi làm về người dân góp tiền vào quỹ, có bao nhiêu góp bấy nhiêu và tôi là người giữ quỹ, khi nào cần để lấy vốn kinh doanh hay gì đó thì người đó có thể lãnh trước còn không thì cứ để đó khu nào cần thì lấy. mục đích của quỹ này là giúp người dân có một số vốn ban đầu kinh doanh, buôn bán, có thể tự đứng trên đôi chân của mình mà không cần vay vốn của dự án, trong 2 năm đầu quỹ này phát huy hiệu quả tốt lắm số tiền góp có khi lên tới 60 hoặc 70 triệu cơ nhưng dần dần quỹ bị đi xuống và giờ đã tan vì người dân có thể tự chủ động được nguồn vốn của mình và có bạn hàng quay vòng vốn nhanh và nhiều hơn quỹ nên họ không cần tới quỹ này nữa.
H: Trong quá trình thực hiện dự án tái định cư ban quản lý dự án có thông báo tới người dân không? vai trò của người dân khi tham gia thực hiện dụ án này là gì?
Đ:Trong quá trình thực hiện dự án ban quản lý và chính quyền địa phương thường xuyên thông tin cho người dân biết về dự án, nhất là trong khâu đền bù, giải tỏa và xây dựng chung cư là họp bàn nhiều nhất bởi đó là quyền lợi và sự hưởng thụ là của người dân mà, còn khi tiến hành xây dựng chung cư và đường xá bên quận 6 tôi và một số người dân khác tham gia vào vai trò giám sát nhà thầu xây dựng công trình, xem xét thời hạn và chất lượng làm việc của công trình như thế nào rồi báo lên dự án.
H: Như vậy, dự án đã hoàn thành được gần 5 năm, bác có thể đánh giá về mặt tích cực và hạn chế của dự án?
Đ:Nói chung, Hoàng tử nước Bỉ cùng với thành phố đã đầu tư tiền của giúp đỡ người dân nghèo có nhà ở, môi trường sống sạch đẹp như hiện nay làm người dân mừng đó là việc làm thành công của dự án. Bên cạnh đó dự án và tổ chức xã hội còn giúp người dân có kiến thức trong việc phân loại rác thải, biết rằng hiện nay ít người làm được việc này vì thói quen nhưng họ rất biết ơn đó là mặt tích cực thứ hai. Tuy nhiên mặt khiến người dân bức xúc nhất và không hài lòng trong dự án là vấn đề hỗ trợ việc làm cho người dân, họ không biết làm gì sau khi chuyển về nơi ở mới và việc xây dựng trường học cho con em họ, đây là những yêu cầu thiết thực mà, vì vậy nếu dự án có tiến hành giai đoạn hai hay các dự án tái định cư khác ban dự án và chính quyền nên xem xét vấn đề trên rồi rút kinh nghiệm. Tôi có ý kiến là nên xây hệ thống trường cấp 1 và cấp 2 trong một khuông viên trong khu tái định cư để tạo điều kiện thuận lợi cho các cháu đi học,còn cấp 3 thì ở xa cũng được vì chúng đã lớn và có thể tự di học được không cần cha mẹ đưa rước.
H: Bác có ý kiến, đề xuất gì về vấn đề việc làm của người dân sau tái định cư không?
Đ: Trong vấn đề việc làm của người dân tôi có ý kiến là tuy rằng người dân trong khu vực giải tỏa này trình độ rất thấp thậm chí có người không biết chữ nhưng họ cũng phải có một công việc phù hợp với trình độ và học vấn của họ. Tổ chức xã hội ban đầu có giới thiệu việc làm cho người dân làm trong các nhà máy xí nghiệp là việc làm tốt nhưng điểm sai xót mà tổ chức này mắc phải là không tìm hiểu trước trình độ của người dân có phù hợp với người dân hay không vì vậy nên mới xảy ra vấn đề bỏ việc hàng loạt của người dân sau khi vào làm trong các nhà máy đó. Với cương vị là người tổ trưởng tôi thấy rằng trước khi giới thiệu cho người dân làm công việc gì thì phải tìm hiểu khả năng, trình độ và nguyện vọng của họ tới đâu, sau khi tái định cư ban quản lý dự án, các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương tìm hiểu và giới thiệu cho người dân có một công việc, tạo ra thu nhập ví dụ như người không có tay nghề,