II.3.3. Sử dụng quyền lợi đền bù và Chi tiêu sinh hoạt
2. CHI TIÊU SINH HOẠT
Sau di dờI, nhu cầu mua sắm và chi phí tăng vọt đáng kể ở tất cả các hộ. Tuy nhiên những chi tiêu căn bản cho sinh hoạt hàng ngày thì ngườI ta cố gắng giữ không thay đổI nhiều. ĐốI vớI hầu hết các hộ TĐC theo dự án, chỉ có hai thứ rẻ hơn và thuận tiện hơn là
Dự Án Nâng Cấp Đô Thị và Làm Sạch Kênh Tân Hóa-Lò Gốm
BÁO CÁO GIÁM SÁT TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG TÁI ĐỊNH CƯ
cấp điện và cấp nước. Lượng sử dụng điện, nước sạch được nhiều hơn nhưng tiền trả thì ít tốn hơn ở hầu hết các hộ. Việc tăng sử dụng điện nước đã làm cho mức sống được cảI thiện và sinh hoạt ăn ở thoảI mái hơn trong nhiều hộ.
Khi di dờI đến khu TĐC hoàn toàn mớI lạ vớI họ, tất cả các hộ đều có một số chi phí như:
1. Xây dựng và trang hoàng nhà mớI: điều này tùy vào khả năng của mỗI gia đình.
Hơn nữa, khá nhiều hộ phảI lo những khoản chi phí linh tinh sửa chữa nhà lạI do nhà thầu xây kém chất lượng như đã đề cập ở trên.
2. Mua những đồ đạc mớI cho nhà mớI xây.
3. Mất mát kinh doanh bao gồm giảm thu nhập và những khoản giảm giá để thu hút khách hàng mớI khi giớI thiệu dịch vụ của họ ở nơi mới.
4. Ăn uống tiêu dùng hàng ngày, theo như các hộ TĐC cho biết, các thay đổI tùy thuộc vào khả năng và tình hình tài chính của họ. Các hộ có nhiều nợ hơn thì tiêu pha sinh hoạt hàng ngày ít hơn ngoạI trừ những hộ kiếm thu nhập nhiều hơn trong quá trình TĐC. Một số gia đình báo cáo rằng họ phảI ăn thâm vào khoản tiết kiệm trong thờI gian chờ đợI có sinh kế tốt hơn, có lẽ là từ buôn bán ở chợ Lò Gốm.
5. Qua TĐC, có số lượng đáng kể các hộ bị mất nhà cũ là chỗ để xe và đồ đạc. Khi di dờI, một số phảI bán tháo bán đổ nhiều đồ đạc vì họ sợ tốn kém chi phí chuyên chở hay nhà mớI không có chỗ chứa.
6. BởI vì có đồng hồ cấp điện chính, nhiều hộ có thể mua tủ lạnh mà trước TĐC quá tốn kém khi họ phảI trả tiền điện câu rất đắt đỏ.
7. Các chi phí cá nhân cũng được chi tiêu dè dặt trong hiện tạI vì tình trạng thiếu hụt thu nhập và công việc làm ăn.
Dân TĐC tạI chung cư có các vấn đề sau:
1. Phí gởI đồ đạc:
Đặc biệt những hộ sống ở các tầng trên phảI làm quen vớI nhiều chi phí chung cư như phí gởI xe máy, xe ba gác, xe xích lô, xe đẩy bán hàng rong. Chi phí gởI một xe máy hàng tháng là 40,000đ, một xe đạp 15,000đ. Đây là chi phí phụ mà trước kia họ không phảI lo.
ĐốI vớI một ngườI thu nhập thấp có một xe máy là nghề xe ôm hay công nhân đi làm thuê, đó sẽ là một gánh nặng thường xuyên ngốn hết đến trên dướI 5% thu nhập hàng tháng của họ.
NgườI dân cũng thuê những kho nhỏ từ Ban Quản trị chung cư để chứa đồ/dụng cụ buôn bán nhỏ. Một kho nhỏ vớI diện tích vài 1-2m2 hiện tạI được cho thuê vớI giá 200,000 đồng/năm. ĐốI vớI ngườI thu nhập thấp, những chi phí như vậy ăn vào thu nhập lẽ ra để nuôi gia đình họ. Có hai hộ đang làm sản xuất vớI máy móc cồng kềnh phảI tìm một chỗ rộng hơn bên ngoài vớI chi phí thuê mặt bằng, đi lạI rất đáng kể, phảI trả công thợ và rẩt mất thờI gian không như trước kia họ có nhà rộng sản xuất tạI nhà. Hơn nữa, một hộ than phiền rằng căn hộ chung cư của họ quá nhỏ so vớI nhà cũ (hộ Võ Hoàng Minh được tiêu chuẩn một căn hộ và một nền đất), họ phảI thuê một nơi giá 1 triệu đồng/tháng để có chỗ cho các thiết bị chế biến chả mắm thực phẩm như tủ làm lạnh, bếp lò và các dụng cụ to đùng. Hộ Nguyễn Thi Dư trả tiền thuê mặt bằng bên ngoài 2,5 triệu đồng/tháng để có chỗ
Dự Án Nâng Cấp Đô Thị và Làm Sạch Kênh Tân Hóa-Lò Gốm
BÁO CÁO GIÁM SÁT TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG TÁI ĐỊNH CƯ
sản xuất này. Họ dự định thuê một xưởng tạI chợ Lò Gốm làm nơi chưng hàng và sản xuất vớI các máy dập sắt nhỏ.
2. Tiền điện hành lang 3,000 đồng/tháng/hộ là chi phí phụ cho tất cả hộ gia đình chung cư. Mặc dù đó chỉ là phí nhỏ, đã có 4 hộ từ chối không chịu đóng.
Đặc biệt, hộ phân nền tự xây chịu những chi phí sau:
1. 80% số hộ phảI trả 1,2 triệu đồng lắp giếng khoan lấy nước ngầm sử dụng cho gia đình khi họ vừa mớI dọn lên khu phân lô để xây nhà. Tuy nhiên, hầu hết bơm bị đem bán lạI vớI giá lỗ 500,000 đồng (ít hơn nửa giá mua) từ khi ngườI dân có cấp nước thủy cục.
2. Cho đến giữa 2005, chi phí tiền điện câu và nước ngầm hay nước câu lạI rất đắt đỏ cho các hộ phân lô tự xây sớm di dờI lên khu vực TĐC. Họ phảI trả tiền điện câu nhiều hơn trước di dời, đến 2000 đồng/kWh khoảng hơn 300,000/tháng 3. Gia tăng chi phí đi lạI do khoảng cách xa từ khu phân lô TĐC đến bất cứ điểm
nào của thành phố, xa khoảng 8km đến nơi ở cũ tạI P.11 Q.6 cho những ngườI vẫ tiếp tục đi về nơi cũ để làm việc kiếm sống. Chi phí đi lạI tăng cao đốI vớI những ngườI không có xe máy (họ thường phảI đi xe ôm), nếu có xe máy thì tăng chi phí về xăng và bảo trì xe.
4. Các chi phí đặc biệt là phí đăng ký cho con đi học do ở xa nơi cũ và chi phí đăng ký trường mới. Nếu không thì ngườI dân phảI tốn kém cho việc nhờ gia đình mình chịu khó đưa đón con.
5. Chi phí thu gom rác hiện tạI đến 10,000 đồng/tháng, cao hơn trước đây.
6. Không có cơ sở hạ tầng lắp đặt điện thoạI bàn, ngườI dân có nhu cầu sử dụng thông tin liên lạc thì phảI sử dụng điện thoạI cầm tay hoặc dịch vụ điện thoạI bàn của dân địa phương. Như vậy rất tốn kém và bất tiện cho họ.
Tự lo TĐC: Họ là những ngườI dân dễ bị tổn thương nhất. PhảI xoay sở một mình vớI kinh nghiệm hạn chế và không có sự hỗ trợ từ các quan hệ xã hộI quen thuộc như trước, họ nhanh chóng ăn tiêu hết tiền đền bù. Sau một vài tháng, họ trở nên quá khổ sở đến nỗI họ không thể xoay sở nổI một ít vốn để bắt đầu một nghề tự do.
Kế hoạch tài chính: Tất cả gia đình, trong suốt những tháng đầu sau di dờI, chịu những chi phí sống gia tăng do đang có nhà mới. ĐốI vớI nhà nghèo có tiền đền bù thấp hoặc nợ tín dụng nhà ở TĐC, họ học hỏI thêm việc điều tiết sử dụng thu nhập và tiết kiệm để trả những khoản nợ nhà nặng nề.
Qua TĐC, các hộ dân chắc chắn đã học hỏI nhiều hơn việc kế hoạch tài chính gia đình trong việc sắp xếp những khoản tài chính về nhà ở và những chi phí khác. Có đến 90% số hộ được khảo sát nói rằng họ sẽ cẩn thận hơn khi chi tiêu tiền bạc, đặc biệt liên quan đến nhà ở. Những gia đình khá giả đã có thể biết sắp xếp rất tốt, tuy nhiên họ cũng phảI học hỏI nhanh chóng việc làm kế hoạch tài chính gia đình khi phảI đốI mặt vớI các trách nhiệm tài chính nợ tín dụng nhà ở và phục hồI sinh kế.
Dự Án Nâng Cấp Đô Thị và Làm Sạch Kênh Tân Hóa-Lò Gốm
BÁO CÁO GIÁM SÁT TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG TÁI ĐỊNH CƯ
Nhà ở mớI đã có tác động tích cực, tạo ra một môi trường mớI cho một gia đình, nói cách khác, hầu hết ngườI trong một gia đình nay phảI chia xẻ gánh nặng tài chính để cùng chung nhau duy trì tiện ích nhà ở. Quá trình này giúp ngườI ta phốI hợp vớI nhau một cách hợp tác chung sức, nếu không thì nói chung họ sẽ không thể duy trì được an cư TĐC của gia đình mình.
Các hộ dân được khuyến khích tham gia các nhóm tín dụng tiết kiệm càng nhiều ngườI trong một gia đình càng tốt, và tiết kiệm càng nhiều càng tốt. NXH luôn luôn quan tâm nhắc nhở các trách nhiệm TĐC cho các hộ có liên quan để họ sắp xếp kế hoạch tài chính cẩn thận và chi tiêu hợp lý.
Dự Án Nâng Cấp Đô Thị và Làm Sạch Kênh Tân Hóa-Lò Gốm
BÁO CÁO GIÁM SÁT TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG TÁI ĐỊNH CƯ
II. 3. 4. Tình hình tài chính - Tín dụng nhà ở
Tình hình tài chính của một hộ dân có thể liên quan đến một hay nhiều hơn những loạI nợ nhà ở sau: Nợ mua nền đất phân lô hoặc nợ mua căn hộ chung cư TĐC (Tín dụng nhà nước về nhà/đất ở), nợ vay xây nhà hoặc sửa chữa nhà, vốn vay tạo thu nhập (vay của CEP). Ngoài ra, còn vốn vay từ các nhóm tín dụng tiết kiệm, vốn trợ giúp từ chính quyền địa phương, vốn vay ngân hàng. Thêm nữa, nợ vay từ nguồn riêng tư, nợ vay nặng lãi hoặc nợ vay không lãi suất từ gia đình, họ hàng, bạn bè. Một số gia đình khá giả có thể còn có tiết kiệm tích lũy được trong suốt quá trình TĐC. Cũng vậy, các hộ có tiền đền bù còn dư được hoàn lạI sau khi đã khấu trừ để mua nhà đất TĐC có thể cũng khấm khá nếu họ biết xoay sở sinh lợi trong việc sử dụng tiền dư này.
Dân TĐC chung cư nói chung có ít nợ hơn dân TĐC phân lô tự xây. Khoảng 10 hộ nói rằng họ quen vớI môi trường ô nhiễm vì họ sống từ nhỏ rồI, một số nói là họ thà tiếp tục sống như cũ mà không có nợ nần nhà ở gì trong thờI gian dài như thế. Họ nói họ hài lòng vớI cái họ có trước kia, làm nhiêu ăn bấy nhiêu, chưa bao giờ phảI mắc nợ nần gì cả.