I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức:
- Trình bày và giải thích ở mức độ đơn giản một số đặc điểm tự nhiên cơ bản của các môi trường nhiệt đới gió mùa.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng đọc bản đồ, ảnh địa lý, biểu đồ khí hậu. Nhận biết được khí hậu nhiệt đới gió mùa qua biểu đồ khí hậu.
II.Đồ dùng dạy học
- GV : Bản đồ khí hậu VN.
- HS : đọc trước bài mới.
III.Tổ chức giờ dạy.
1. Ổn định tổ chức (1’):
2. Khởi động.(4’) Kiểm tra bài cũ
Nêu đặc điểm của khí hậu nhiệt đới. Nêu dạng tổng quát của biểu đồ khí hậu XĐ ẩm và biểu đồ khí hậu nhiệt đới, nêu sự giống và khác nhau của 2 yếu tố nhiệt độ và lượng mưa.
(khí hậu XĐ ẩm: nhiệt độ TB từ 25-28o nóng quanh năm.
Mưa nhiều quanh năm, mưa hàng tháng.
Khí hậu nhiệt đới: Nhiệt độ TB >22oc có hai lần nhiệt độ tăng trong năm.
Mưa tập trung một mùa, một mùa khô hạn.
GTB : Nằm cùng vĩ độ với các hoang mạc trong đới nóng nhưng có một môi trường lại thích hợp cho sự sống của con người do đó là một trong những khu vực tập trung đông dân cư nhất thế giới, có khí hậu đặc biệt thích hợp với cây lúa nước. Đó là môi trường gì? yếu tố nào chi phối ảnh hưởng sâu sắc của thiên nhiên và cuộc sống con người.
3.Bài mới
Hoạt động của của GV và HS Nội dung ghi HĐ 1. Tìm hiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa.
(20’)
MT : Trình bày và giải thích ở mức độ đơn giản một số đặc điểm tự nhiên cơ bản của các môi trường nhiệt đới gió mùa
Cách tiến hành
GV yêu cầu xác định vị trí môi trường nhiệt đới gió mùa quan sát H5.1 SGK.
GV: toàn bộ môi trường nhiệt đới gió mùa của đới nóng nằm trong hai khu vực Nam á và ĐNA. Việt Nam là nước nằm trong khu
I. Khí hậu.
vực gió mùa điển hình
Gió mùa là loại gió thổi theo học sinh mùa trên những vùng rộng lớn của các lục địa á, Phi, Ôxtraylia chủ yếu trong mùa hè và mùa đông.
? Quan sát H7.1 và H7.2 SGK, chú ý bảng chú dẫn:
Màu sắc biểu thị yếu tố gì? Mũi tên có hướng chỉ?
Nhận xét hướng gió thổi vào mùa hè ở các khu vực, hướng gió thổi vào mùa đông ở các khu vực?
Do đặc điểm của hướng gió thổi, 2 mùa gió mang theo tính chất gì?
Cho nhận xét về lượng mưa ở các khu vực này trong mùa hè và mùa đông?
Giải thích tại sao lượng mưa lại có sự chênh lệch rất lớn giữa 2 mùa đông và mùa hạ?
Giáo viên kết luận và chốt kiến thức (Gió mùa mùa hạ thổi từ cao áp Ấn
độ dương, TBD vào áp thấp lục địa nên có tính chất:
Mát nhiều hơi nước, cho mưa lớn.
Gió mùa mùa đông thổi từ cao áp lục địa Xibia về áp thấp đại dương nên có tính chất khô lạnh, rất ít mưa).
? Quan sát H7.1 và H7.2, tại sao hướng mũi tên chỉ hướng gió Nam á lại chuyển hướng cả hai mùa hạ và mùa đông?
(do ảnh hưởng của lực tự quay của Trái đất nên gió vượt qua vung XĐ thường bị đổi hướng rõ rệt)
Hoạt động nhóm: chia hai nhóm (theo dãy) Bên phải: diễn biến nhiệt độ của 2 địa điểm.
Bên trái: diễn biến lượng mưa của hai địa điểm.
? Quan sát biểu độ nhiệt độ, lượng mưa H7.3 và H7.4 SGK cho biết diễn biến nhiệt độ và lượng mưa trong năm của HN có gì khác biệt với Mumbai
Kết luận : Hà Nội có mùa đông lạnh . Mun bai nóng quanh năm
Cả hai địa điểm đều có lượng mưa lớn (>
1500mm, mùa đông Hà Nội mưa nhiều hơn Munbai)
- Vị trí : Đông Nam á và Nam á là các khu vực điển hình của môi trường nhiệt đới có gió mùa hoạt động . Gió mùa làm thay đổi chế độ nhiệt và lượng mưa ở hai mùa rõ rệt.
- Hai đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa là nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theo mùa gió .
- Nhiệt độ trung bình năm>
20oc .
- Biên độ nhiệt trung bình là 8oc.
- Lượng mưa trung bình >
1500mm, mùa khô ngắn có lượng mưa nhỏ.
- Thời tiết có diễn biến thất thường, hay có thiên tai lũ lụt, hạn hán xảy ra.
HĐ 2. Tìm hiểu các đặc điểm khác của môi trường (15')
MT : - Tìm hiểu các đặc điểm khác của môi trường.
Cách tiến hành
? Qua nhận xét phân tích H7.3và H7.4 SGK cho biết yếu tố nào chi phối, ảnh hưởng rất sâu sắc tới nhiệt độ và lượng mưa của khí hậu nhiệt đới gió mùa?
? So sánh tìm sự khác biệt giữa hai loại biểu đồ. Nhiệt đới và khí hậu nhiệt đới gió mùa.
GV kết luận nêu ra đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa.
GV giới thiệu cho HS tính thất thường thời tiết thể hiện:
Mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn .
Lượng mưa không đều giữa các năm.
Mùa đông có năm đến sớm có năm đến muộn, rét nhiều, rét ít. Thiên tai, hạn hán lũ lụt hay xảy ra.
Lượng mưa trung bình năm thay đổi phụ thuộc vào vị trí, địa hình ( đón gió khuất gió)
? Nhận xét sự thay đổi phụ thuộc của cảnh sắc thiên nhiên qua ảnh H7.5 và H7.6 SGK.
- Mùa khô rừng cao su cảnh sắc thế nào?
- Mùa mưa rừng cao su cảnh sắc thế nào ?
- Hai cảnh sắc của hai tấm ảnh đó là biểu hiện sự thay đổi theo yếu tố nào?
- Nguyên nhân của sự thay đổi đó ? - Có sự khác nhau về thiên nhiên giữa nơi mưa nhiều và nơi mưa ít không?
GV Phân tích cụ thể:
(Cảnh sắc thiên nhiên nhiệt đới gió mùa biến đổi theo mùa, theo không gian, tuỳ thuộc vào lượng mưa và sự phân bố lượng mưa mà các cảnh quan khác nhau: Rừng mưa XĐ, rừng nhiệt đới mưa mùa, rừng ngập mặn, đòng cỏ cao nhiệt đới)
Giáo viên kết luận.
Như vậy 3 trong 4 môi trường của đới nóng.
Còn môi trường hoang mạc sẽ học vào chương sau?
II. Các đặc điểm khác của môi trường .
-Gió mùa có ảnh hưởng lớn tới cảnh sắc thiên nhiên.
-Môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đa dạng, phong phú nhất đới nóng.
-Là nơi thích hợp với nhiều loại cây CN nhiệt đới nên có khả năng nuôi sống và thu hút nhiều lao động. Do đó đây là nơi tập trung dân cư đông nhất thế giới.
4. Tổng kết và HDVN .(5’)
*KTĐG
Hãy chọn 1 phương án đúng trong các câu sau:
Câu 1: Khu vực nhiệt đới gió mùa điển hình của thế giới là:
a. Đông Nam á . b. Trung á.
c. Đông nam á và Nam á . x d. Đông á và Nam á.
Câu 2 : Khí hậu nhiệt đới gió mùa là loại khí hậu :
a. Có sự biến đổi của thiên nhiên theo thời gian và không gian.
b. Có nhiều thiên tai lũ lụt, hạn hán .
c. Có sự biến đổi của khí hậu theo sự thay đổi của gió mùa. x d. Có sự biến đổi của khí hậu theo sự thay đổi của lượng mưa.
Câu 3 : Đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa là:
a. Nhiệt độ cao lượng mưa lớn.
b. Thời tiết diễn biến thất thường .
c. Có hai mùa gió vào mùa hè và mùa đông.
d. Nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theo mùa.
e. Cả hai phương án b+ d là đúng. x
* HDVN
- Đọc bài số9 SGK trả lời các câu hỏi .
- Tìm hiểu các hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng.
5.Phụ lục
Hà Nội (210C) Mumbai (190C)
Nhiệt độ Lượng mưa Nhiệt độ Lượng mưa
Mùa hè >30C Mưa lớn (mùa mưa) <30C Mưa lớn (mùa mưa) Mùa đông <18C Mưa ít (mùa mưa ít) >23C Lượng mưa rất nhỏ
(mùa khô) Biên độ
nhiệt năm 12C TB 1722 mm 7C TB 1784 mm
*****************************************************
Ngày soạn: 9 / 9 / 2012
Ngày giảng: 7A: / 9 /2012 7B : / 9 /2012 Tiết 8 - bài 9