a Bài tập này lỗi ở chỗ lặp từ có thể và từ em Học sinh cần thay từ có thể bằng từ khác cho thích hợp và bớt một từ em.b Học sinh cần nhớ hai từ con số và số liệu có nghĩa như nhau.. Vậy[r]
Trang 1Ngày soạn: 5/9/2020
Tiết 1
ÔN TẬP
TỪ MƯỢN, CHỮA LỖI DÙNG TỪ
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
Ôn lại các kiến thức về từ mượn, các lỗi về dùng từ
2 Kĩ năng
- Có kĩ năng phát hiện lỗi, phân tích nguyên nhân mắc lỗi dùng từ
- Dùng từ chính xác khi nói, viết
- KNS: giao tiếp, ra quyết định
3 Thái độ
- Biết tự phát hiện các lỗi đã học và chữa các lỗi đó, giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo
- Năng lực giao tiếp, hợp tác
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
II.CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SBT, thiết kế, đọc tư liệu, sưu tầm tranh ảnh
- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa, sách bài tập
III PHƯƠNG PHÁP/ KT
- PP: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận, thực hành có hướng dẫn
- KT: động não, chia nhóm
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY - GIÁO DỤC
1 n nh.( 1’) Ổ đị
7C
2 Kiểm tra bài cũ.
Kết hợp trong giờ học
3 Bài mới:
Trang 23.1 Khởi động:
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Phương pháp: thuyết trình
- Kĩ thuật: động não.
- Thời gian: 2p
Chúng ta nói và viết hôm nay , không phải hoàn toàn là từ thuần Việt ,mà chúng ta còn mượn thêm một số từ ngữ của các nước khác Vậy thế nào là từ mượn? và làm thế nào để câu có đầy đủ thành phần chủ vị Chúng ta mượn như thế nào ? Các em sẽ được ôn lại các kiến thức về từ mượn, cách chữa lỗi về chủ ngữ ,
vị ngữ trong tiết học này
3.2 Ôn tập kiến thức
Hoạt động1 Ôn tập về từ mượn.
- Thời gian: 10 phút
- Mục tiêu: HDHS ôn tập về từ mượn.
- PP: thuyết trình, vấn đáp.
- Kĩ thuật: đặt câu hỏi và trả lời
? Ngoài từ thuần Việt chúng ta còn vay
mượn những ngôn ngữ nào nữa?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV chốt kiến thức
? Mượn từ phải đảm bảo nguyên tắc
nào?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV chốt kiến thức
Hoạt động 2: Chữa lỗi về dùng từ
Thời gian: 10 phút
Mục tiêu: HDHS chữa lỗi dùng từ
I Ôn tập về từ mượn
1 Nguồn gốc:
- Mượn tiếng Hán:
Ví dụ: sơn hà, khán giả, thính giả, độc giả, gang sơn…
- Mượn một số ngôn ngữ khác:
Ví dụ: in-tơ-nét, ra-đi-ô, ga, bơm, xà phòng…
2 Nguyên tắc mượn từ:
Không nên mượn từ nước ngoài một cách tùy tiện
II Chữa lỗi dùng từ
Trang 3PP: thuyết trình, vấn đáp.
Kĩ thuật: đặt câu hỏi và trả lời
? Chúng ta thường mắc những lỗi nao
khi dùng từ?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV chốt kiến thức
? Vậy, để tránh mắc các lỗi trên, chúng
ta nên sửa như thế nào?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV chốt kiến thức
1 Một lỗi thường gặp khi dùng từ
- Lặp từ
- Lẫn lộn các từ gần âm
- Dùng từ không đúng nghĩa
2 Cách sửa lỗi dùng từ
- Cần phân biệt phép lặp và lỗi lặp
- Hiểu đúng nghĩa của từ
Điều chỉnh bổ sung:
3.3 Luyện tập
- Mục tiêu:
+ Học sinh vận dụng kiến thức để làm bài tập thực hành
+ Rèn kỹ năng làm việc độc lập và hợp tác
- Thời gian: 17 phút.
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: động não
GV sử dụng PHT hoặc phông chiếu cho hs làm theo nhóm sau đó gọi đại diện nhóm lên bảng làm hoặc gọi HS đứng tại chỗ trả lời
Bài 1 Hãy kể một số từ mượn
a) Là tên các đơn vị đo lường
b) Là tên một số bộ phận của chiếc xe đạp
c) Là tên một số đồ vật
Gợi ý:
a) Là đơn vị đo lường: mét, lít, ki-lô-mét, ki-lô-gam
b) Là tên một số bộ phận của chiếc xe đạp: ghi đông, pê đan, gác-đờ-bu
c) Là tên một số đồ vật: ra-đi-ô, vi-ô-lông, xoong, xích
Bài 2 Phát hiện và chữa lỗi dùng từ trong các câu sau đây :
Trang 4a) Có thể nói em có thể tiến bộ nếu lớp em có thầy cô dạy giỏi.
b) Những thiệt hại do bão lụt không thể tính bằng con số hay số liệu cụ thể
c) Chúng ta phải học tập chăm chỉ để sau này đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của việc làm
d) Nhân dân ta đang ngày đêm chăm lo kiến thiết xây dựng nước nhà
Bài 3 Thay thế các từ ngữ đồng nghĩa với “Phù Đổng Thiên Vương” trong đoạn
văn sau :
“Nghe chuyện Phù Đổng Thiên Vương tôi tưởng tượng đến một trang nam nhi sức vóc khác người, nhưng tâm hồn còn thô sơ và giản dị, như tâm hồn tất cả mọi người xưa “Phù Đổng Thiên Vương” gặp lúc quốc gia lâm nguy đã xông pha ra trận, đem sức khoẻ mà đánh tan giặc, nhưng bị thương nặng Tuy thế “Phù Đổng Thiên Vương” vẫn còn ăn một bữa cơm rồi nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong mới ôm vết thương lên ngựa đi tìm một rừng cây âm u, ngồi dựa vào một gốc cây to, giấu kín nỗi đau đớn mà chết”
(Nguyễn Đình Thi)
Bài 4 Chữa các lỗi dùng từ sau đây :
a) Tỉnh uỷ đưa 50 con bò về giúp hợp tác xã chỉ đạo sản xuất vụ mùa
b) Nhưng rồi cái kim ẩn đâu đó trong bọc sẽ lòi ra
(a và b dẫn theo Nguyễn Đức Dân) c) Khu nhà này thật là hoang mang
d) Ông em được Đảng gắn danh hiệu 50 năm tuổi Đảng
Bài 5 Tìm lỗi dùng từ trong các câu dưới đây và chữa lại cho đúng :
a) Lòng yêu mến thiên nhiên say đắm đã làm cho Người quên đi nỗi vất vả trên đường đi
b) Trong truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, người xưa đã nhân cách hoá các hiện tượng thiên nhiên rất sinh động
c) Bố em là thương binh, ông có dị vật lạ ở phần mềm
d) Lên lớp 6 em mới thấy việc học thật là nghiêm trọng
e) Mái tóc ông em đã sửa soạn bạc trắng
g) Bãi biển quê em mùa này đẹp ghê gớm
h) Ông nghe bì bõm câu chuyện của vợ chồng luật sư
Gợi ý:
Bài 2:
Trang 5a) Bài tập này lỗi ở chỗ lặp từ có thể và từ em Học sinh cần thay từ có thể bằng từ khác cho thích hợp và bớt một từ em.b) Học sinh cần nhớ hai từ con số và số liệu
có nghĩa như nhau Vậy có nên dùng cả hai không ?
c) Hai từ nhu cầu và đòi hỏi đều có nghĩa như nhau, vậy là câu này lỗi giống câu (b)
d) Câu này lỗi sai giống hai câu trên
Bài 3 Bài tập này yêu cầu học sinh thay thế các từ ngữ đồng nghĩa với Phù Đổng
Thiên Vương Học sinh có thể thay một trong các từ ngữ sau đây vào chỗ trống : người trai làng Phù Đổng, cậu bé kì lạ ấy, người anh hùng làng Gióng, tráng sĩ ấy
Bài 4.
a) Đây là sự nhầm lẫn giữa các từ gần âm : con bò nhầm với từ cán bộ
b) Câu này nhầm lẫn giữa ẩn đâu đố với ẩn đầu đó
c) Câu này nhầm lẫn giữa hoang mang với hoang vắng
d) Cãu này nhầm lẫn danh hiệu với huy hiệu
Bài 5.
a) Câu này có lỗi là dùng từ không đúng nghĩa Học sinh cần thay từ yêu mến bằng một từ khác
b) Câu này nhầm lẫn giữa nhân cách ho á với một từ khác Học sinh hãy tìm và điền vào cho đúng
c) Câu này có lỗi là không hiểu nghĩa của từ Học sinh hãy thay thế một từ cho đụng nghĩa
d) Câu này có lỗi là dùng từ không đúng nghĩa Học sinh hãy thay từ nghiêm trọng bằng một từ khác
e) Câu này có lỗi là dùng từ không đúng nghĩa Học sinh hãy thay từ sửa soạn bằng
từ khác
g) Câu này cũng có lỗi là dùng từ không đũng nghĩa Học sinh hãy thay thế từ ghê gớm bằng một từ khác
h) Câu này cũng có lỗi là dùng từ không đúng nghĩa, do không hiểu nghĩa của từ Học sinh hãy thay từ bì bõm bằng một từ khác
3.4 Vận dụng
- Mục tiêu:
+ Học sinh vận dụng kiến thức để làm bài tập vận dụng, liên hệ thực tiễn + Định hướng phát triển năng lực tự học, hợp tác, sáng tạo
- Phương pháp: Nêu vấn đề, thuyết trình, giao việc
Trang 6- Kỹ thuật: Động não,
- Thời gian: 10 phút
Viết đoạn văn ngắn theo chủ đề tư chọn có sử dụng 2-3 từ mượn
- HS viết
- GV gọi HS đọc, lớp nhận xét, GV đánh giá (cho điểm)
3.5 Củng cố, tìm tòi, mở rộng
- Mục tiêu:
+ Học sinh liên hệ thực tiễn, tìm tòi mở rộng kiến thức
+ Định hướng phát triển năng lực tự học, sáng tạo
- Phương pháp: Dự án
- Kỹ thuật: Giao việc
- Thời gian: 2p
- Chỉ ra những lỗi dùng từ thường mắc? Cách tránh?
- Tìm đọc : Tiếng Việt quanh ta ( Báo thiếu nhi dân tộc)
- Đọc : Một số ý kiến về việc dùng từ
5 Hướng dẫn tự học (2’)
- Học bài và hoàn thành bài tập trên lớp
- Chuẩn bị bài mới:
+ Luyện tập viết đoạn văn ngắn.
+ Ôn tập phương pháp tả cảnh