- Trong văn biểu cảm, tự sự và miêu tả chỉ là phơng tiện để ng-ời viết thể hiện thái độ, tình cảm, sự đánh giá.. 2, Cách lập ý của bài văn biểu cảm *Những cách lập ý thờng gặp của văn bi
Trang 1Chủ đề 1 : Văn biểu cảm (12 tiết )
Tiết 1+2+3
Soạn:
Dạy: ôn tập văn bản biểu cảm
A/ Mục tiêu bài học :
Giúp h/sinh:
- Ôn lại những điểm quan trọng nhất về lý thuyết làm văn bản biểu cảm
- Cách lập ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảm
- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm
B/ Chuẩn bị:
c/ tiến trình bài dạy:
*1 ổ n định lớp : 1’
* 2.Kiểm tra bài cũ: 5’
- Kiểm tra bài về nhà
* 3.Bài mới: 35’
H: Thế nào là văn biểu cảm, đánh giá ?
H: Muốn bày tỏ thái độ, tình cảm và sự
đánh giá của mình trớc hết cần phải có
các yếu tố gì ? Tại sao ?
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên và hết sức
quan trọng trong văn biểu cảm Đó là sự
xúc động của con ngời trớc vẻ đẹp của
thiên nhiên và cuộc sống Chính sự xúc
động ấy đã làm nảy sinh nhu cầu biểu
cảm của con ngời
H: Nhắc lại những yêu cầu của văn bản
miêu tả, tự sự ?
H: Vậy trong văn bản biểu cảm có yếu tố
tự sự và miêu tả, tại sao chúng ta không
gọi là văn tự sự, miêu tả tổng hợp
H: Trong văn bản biểu cảm, tự sự, miêu tả
đóng vai trò gì ?
*Câu 1: Khái niệm văn biểu
cảm ?
Là kiểu văn bản bày tỏ thái độ, tình cảm và sự đánh giá của con ngời đối với thiên nhiên và cuộc sống
* Câu 2:
- Các yếu tố cần có để qua đó hình thành và thể hiện cảm xúc, thái độ, tình cảm của ngời viết
là tự sự và miêu tả
* Câu 3: Phân biệt văn bản
biểu cảm với văn bản miêu tả, văn bản tự sự ?
- Văn tự sự là yêu cầu kể lại một sự việc, một câu chuyện có
đầu, có đuôi, có ngôn ngữ, diễn biến, kết quả nhằm tái hiện những sự việc hoặc những kỷ niệm trong kí ức để ngời nghe, ngời đọc có thể hiểu và nhớ, kể lại đợc
- Văn miêu tả yêu cầu tái hiện
đối tợng nhằm dựng một chân dung đầy đủ, chi tiết, sinh động
về đối tợng ấy để ngời đọc, nghe có thể hình dung rõ ràng
về đối tợng ấy
Trang 2* Cho bài ca dao:
" Sông kia bên lở bên bồi
.
Biết rằng bên đục, bên trong, bên nào"
H: Tìm hiểu các biện pháp nghệ thuật đợc
sử dụng ?
H: Các hình ảnh trong bài ca dao có ý
nghĩa gì ?
H: Tâm trạng của ngời viết nh thế nào ?
H: Phơng thức biểu đạt của bài ca dao là
gì ?
H: Qua đó em có nhận xét gì về đặc trng
của văn biểu cảm ?
- Trong văn biểu cảm, tự sự và miêu tả chỉ là phơng tiện để
ng-ời viết thể hiện thái độ, tình cảm, sự đánh giá
- Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm có vai trò nh cái cớ, cái nền cho cảm xúc Do đó nó thờng không tả, không kể, không thuật đầy đủ nh khi nó
có t cách là một kiểu văn bản
độc lập
* Câu 4:
Đặc trng của văn bản biểu cảm :
- Bài ca dao có sử dụng:
+ Điệp ngữ
+ ẩn dụ
+ Từ trái nghĩa
- ý nghĩa tợng trng, ám chỉ những sự kiện trong đời sống tình cảm của con ngời
- Tâm trạng phân vân xen hồi hộp bâng khuâng
-> Bài ca dao trên là một văn bản biểu cảm, rất gần gũi với văn bản trữ tình
* Câu 5: Luyện tập văn bản biểu cảm.
Đề bài: Cảm nghĩ mùa xuân ?
? Nêu các thao tác cần tiến hành
I tìm hiểu đề
- Kiểu văn bản: Phát biểu cảm nghĩ
- Đối tợng biểu cảm: Mùa xuân
II tìm ý:
1 Mùa xuân của thiên nhiên:
- Cảnh sắc, thời tiết, khí hậu, cây cỏ, chim muông,
2 Mùa xuân của con ng ời:
- Tuổi tác, nghề nghiệp, tâm trạng, suy nghĩ,
3 Cảm nghĩ:
- Thích hay không thích mùa xuân ? Vì sao ? Mong đợi hay không ? Vì sao ?
- Kể hoặc tả để bộc lộ cảm nghĩ thích hay không thích ? Mong đợi hay không mong đợi ?
Trang 3* Giáo viên giao cho học sinh lập dàn ý theo nhóm.
- Trình bày dàn ý
- Thống nhất dàn ý
*4 Củng cố: 3’
- GV chốt lại những nội dung cần ghi nhớ trong tiết ôn tập
*5
h ớng dẫn về nhà : 1’
- Hoàn chỉnh dàn ý
- Viết bài, sửa bài
********************************************************
Tiết : 4+5+6
Các yếu tố trong Văn biểu cảm
Soạn :
Dạy :
A/ Mục tiêu cần đạt :
- HS nắm vững hơn về văn biểu cảm, các yếu tố trong văn biểu cảm
- Có kĩ năng vận dụng trong thực hành viết bài
B/ Chuẩn bị :
C/ Tiến trình lên lớp :
1 ổn định tổ chức
2.Kiểm tra
3 Bài mới
I Lí thuyết
1, Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
a, Văn biểu cảm: là văn bản đợc viết ra khi ngời viết có tình cảm dồn
nén, chất cha không nói ra đợc cần có nhu cầu đuợc bộc bạch thổ lộ nhằm khêu gợi ở ngời đọc sự đồng cảm
b, Đặc điểm của văn biểu cảm:
+ Mỗi bài văn biểu cảm tập trung biểu đạt một tình cảm chủ yếu
+ Để biểu đạt tình cảm, ngời viết có thể chọn một hình ảnh có ý nghĩa ẩn
dụ , tợng trng để gửi gắm tình cảm t tởng, hoặc cũng có thể biểu đạt bằng cách thổ lộ trực tiếp
+ Bài văn biẻu cảm cũng có bố cục 3 phần nh mọi bài văn khác Tình cảm trong bài phải trong sáng, rõ ràng, chân thực
2, Cách lập ý của bài văn biểu cảm
*Những cách lập ý thờng gặp của văn biểu cảm
+ Liên hệ hiện tại với tơng lai
+ Hồi tởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại
+ Tởng tuợng tình huống, hứa hẹn, mong ớc.
+ Quan sát, suy ngẫm.
3, Các yêu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm
Trang 4+ Muón phát biểu, suy nghĩ, cảm xúc đối với đời sống xung quanh, hãy dùng phơng thức tự sự và miêu tả để gợi ra đối tợng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc
+ Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm xúc, do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện, miêu tả đầy đủ sự việc, phong cảnh
4, Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.
a, Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn, bài thơ) là trình bày những cảm xúc, tởng tợng, liên tởng, suy ngẫm của mình về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.
b, Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học cũng phải có ba phần:
+ Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc với tác phẩm.
+ Thân bài: Những cảm xúc suy nghĩ do tác phẩm gợi nên.
+ Kết bài: ấn tợng chung về tác phẩm.
II Thực hành :
Đề bài : Cảm nghĩ về loài cây em yêu
I- Tìm hiểu đề
Nêu yêu cầu của đề?
- Thái độ - tình cảm với loài cây
Đối tợng và tình cảm cần thể hiện? - Đối tợng: cây
- Tình cảm: tích cực - gắn bó
1 Mở bài Dàn ý tham khảo các ý trong mở bài? - Giới thiệu chung về cây
- Lý do yêu thích
2 Thân bài:
Thân bài có mấy ý?
Chú ý cảm xúc - tình cảm?
- Sự thay đổi của cây qua 4 mùa
- Tình cảm: gắn bó, thân thiết, phẩm chất tốt đẹp
3 Kết bài
- Tình yêu đối với cây
III- Luyện tập
Học sinh viết hoàn thiện - đọc nhận xét
Nhận xét bố cục
1 Văn bản “cây sấu Hà Nội”
+ Mở: ấn tợng chung + Thân: hơng vị
- Màu sắc Tình cảm: gợi nhớ
- Kỷ niệm: + Thơ cấu + Đi xa
* Kết: nỗi nhớ
Đọc một số đoạn văn biểu cảm
Trang 5(tham khảo)
D - Củng cố,dặn dò
Tiết : 7+8+9
Luyện nói : Văn biểu cảm về sự vật ,
con ngời
Ngày soạn:
Ngày dạy:
A - Mục đích yêu cầu
B - Chuẩn bị.
C Tiến trình lên lớp
I- ổn định tổ chức:
II - Kiểm tra bài cũ:
III - Bài mới
+ Văn biểu cảm về sự vật con ngời
đòi hỏi phải chú ý tới sự vật và con
ngời một cách đầy đủ Phải có sự vật,
có con ngời làm nền cho những tình
cảm, cảm xúc suy nghĩ Khi làm phải
chú ý tới yếu tố tự sự và miêu tả
trong bài viết của mình
- Sử dụng các cách lập ý: Hồi tởng,
liên tởng, hứa hẹn, mong ớc, suy
ngẫm để làm bài
Thực hành trên lớp
Đề bài: Cảm nghĩ về tình bạn
+ Mở bài: Nêu đợc ý nghĩa của một tình bạn đẹp, giới thiệu tình bạn gắn
bó của mình + Thân bài: (Sử dụng phơng thức tự
sự và miêu tả vận dụng các cách lập ý
đã học)
- Những câu chuyện mà em nhớ mãi không quên về tình bạn ấy
- Cảm xúc, suy nghĩ đối với ngời bạn mình
+ Kết bài:
Cảm nghĩ chung về tình bạn và lời hứa mãi trân trọng giữ gìn tình bạn
Trang 6* Lu ý: Bài văn biểu cảm hoàn chỉnh, chú ý các lỗi diễn đạt, chính tả, ngữ pháp
- Phải nêu bật đợc cảm xúc đối với tình bạn và ngời bạn của mình
* Học sinh chia tổ nhóm để phát biểu theo dàn bài và bài viết đã làm
- Giáo viên nhận xét, sửa chữa và cho
điểm những bài làm tốt
D - Củng cố,dặn dò
Tiết : 10+11+12
Soạn :
Dạy :
Luyện nói Phát biểu cảm nghĩ
về tác phẩm văn học
A.Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh: củng cố kiến thức về cách làm bài vănghĩ về tác phẩm văn học
- Luyện phát biểu miệng trớc tập thể
B Chuẩn bị:
Dàn bài chi tiết bài: Cảnh khuya ( Hồ Chí Minh )
C Tiến trình hoạt động:
Bớc 1: Tổ chức: Kiểm tra sĩ số
Bớc 2: Kiểm tra bài cũ phát biểu cảm
- Thế nào là phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học?
- Khi làm bài văn phát biểu cảm nghĩ về một nhân vật văn học cần chú
ý gì?
Bớc 3: Bài mới
Trang 7Yêu cầu một học sinh đọc
đề bài sgk và yêu cầu của
đề bài
? Đề bài yêu cầu gì? thể
loại?
? Đối tợng của biểu cảm là
gì?
1 học sinh đọc bài thơ
? Đọc bài thơ em hình
dung cảnh thiên nhiên ở
Việt Bắc nh thế nào?
? Tình cảm của tác giả thể
hiện nh thế nào?
? Qua đó em biết Bác là
ngời nh thế nào?
? Trong văn bản đó em
thích nhất chi tiết, hình
ảnh thơ nào?
1 học sinh trình bày dàn ý
đã chuẩn bị ( lên bảng )
giáo viên cùng học sinh
khác bổ sung
Các tổ cử đại diện trình
bày các bạn khác nhậ xét
dới phơng diện sau:
- Phong cách trình bày
- Nội dung
? Câu 1 và 2 có gì độc đáo
về nghệ thuật?
? Câu 3 và 4 hay ở chỗ
nào?
? Ân tợng và tình cảm
chung nhất của em về bài
thơ?
I Chuẩn bị:
Đề bài: phát biểu cảm nghĩ về
bài thơ Cảnh khuya của chủ
tịch Hồ Chí Minh
1 Tìm hiểu đề, tìm ý:
- Thể loại: văn biểu cảm ( cảm nghĩ về một tác phẩm văn học )
- Đối tợng biểu cảm: bài thơ
Cảnh khuya
- Cảnh thiên nhiên đẹp, huyền
ảo, êm đềm
- Tác giả say mê trớc cảnh thiên nhiên đẹp đồng thời không quên trách nhiệm lo dân, lo nớc…
2 Lập dàn ý:
- Mở bài:
+ Bài thơ Cảnh khuya + Tác giả: Hồ Chí Minh + Sáng tác năm 1947 + Cảm xúc chung: thích bài thơ
- Thân bài:
+ Cảm nhận chung: Về nội dung + Bài thơ miêu tả cảnh đêm trăng huyền ảo ở núi rừng Việt Bắc
+ Bài thơ hé mở nét tâm hồn tuyệt đẹp của vị lãnh tụ tối cao chất thi sĩ + chiến sĩ
+ Cảm nhận riêng về các câu thơ: về nghệ thuật
+ Câu 1, 2: Cảnh đẹp đợc cảm
nhận qua cách so sánh độc đáo (
tiếng hát xa ) qua hình ảnh tinh
tế, sống động
( trăng lồng cổ thụ …) )
+ Câu 3,4: Khép mở hai nét tâm hồn: hiện thực và lãng mạn, chiến sĩ và thi sĩ Tinh thần lạc quan cách mạng
- Kết bài:
+ Đọc bài thơ ta thêm yêu mến kính phục Bác Hồ – một con ngời vừa bình thờng giản dị, vừa
vĩ đại, thiêng liêng…
Là ngời nghệ sĩ sáng tạo cáI đẹp cho đời
II Luyện nói:
Trang 8? Để có một bài văn luyện
nói tốt cần những điều
kiện gì?
- GV bổ sung, nếu thiếu ý
và cho điểm
1 Luyện nói trong nhóm tổ
- Các nhóm tổ cử th kí ghi biên bản Cử 1 đại diện của tổ trình bày trớc lớp
2 Luyện nói trớc lớp:
- Phong cách:
+ Bình tĩnh, tự tin + Trình bày lu loát + Sử dụng văn nói
- Nội dung:
+ Hiểu yêu cầu đề bài + Hiểu nội dung + Trình bày cụ thể cảm xúc
Bớc 4: Củng cố
- Phân biệt: Phát biểu cảm nghĩ về con ngời, sự vật và phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
Bớc 5: Hớng dẫn về nhà
- Học bài
- Làm bài tập trình bày miệng vào vở
*****************************************