- Hiểu được tác dụng lời khuyên của bố về lỗi của một đứa con đối với mẹ.Thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ với con cái.. - Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và phân [r]
Trang 1Ngày soạn: 20/8/2012 Ngày dạy: 21/8/2012 Dạy lớp: 7A2,7A3
Tiết 1 Văn bản:
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Lí Lan
-1 Mục tiêu:
a) Kiến thức
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi ngời
b) Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích văn bản
c) Thái độ
-Học sinh có tình cảm yêu thương cha mẹ, ý thức được tầm quan trọng của nhà trường đối với xã hội và con người
2 GV:&HS:
a) GV: Nghiên cứu nội dung bài, soạn giáo án.
b) HS: Đọc trước bài ở nhà, trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa
3 Tiến trình bài dạy:
a) Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh (4 phút)
*Đặt vấn đề vào bài mới: (1phút)
Từ lớp 1 đến lớp 7, em đó dự 7 lần khai trường, ngày khai trường nào làm em nhớ nhất? Trong ngày khai trường đầu tiên của em, ai đưa em đến trường? Em cónhớ đêm hôm trươc ngày khai trường ấy, mẹ đó làm gì cho mình không?
b)Nội dung bài mới:
? Văn bản “Cổng trường mở ra” do ai
viết? Đăng ở đâu? Vào thời gian nào?
(Nêu xuất xứ của văn bản ? )
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét:
Đây là một bài báo của Lí Lan đăng trên
báo “yêu trẻ” số 166 phát hành ngày
01/09/2000 tại thành phố HCM
Gv: Hướng dẫn cách đọc :
Gv: Đọc mẫu & gọi 2 Hs đọc tiếp
Gv: nhận xét
? Nội dung chính của văn bản là gì?
Gv: Diễn tả tâm trạng của người mẹ trước
ngày khai trường của con
? Để diễn tả được rõ tâm trạng của người
mẹ , tác giả sử dụng phương thức biểu
đạt chính nào?
I Đọc và tìm hiểu chung (10phút)
1 Xuất xứ
- “Cổng trờng mở ra” là một bài báo của
Lí Lan đăng trên báo “yêu trẻ” số 166, ra ngày 01/09/2000 tại thành phố HCM
2 Đọc văn bản
Trang 2Hs: Biểu cảm
? Ở lớp 6 các em đã được học những văn
bản nhật dụng nào?
Hs: - Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử
- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
- Động Phong Nha
? Có thể xếp VB “Cổng trường mở ra”
vào kiểu VB nhật dụng được không? Vì
sao?
Hs: Có Vì VB đề cập đến quyền trẻ em
(được đi học, được gia đình, xó hội che
chở, đùm bọc)
Gv: Đặc điểm của văn bản nhật dụng (Đề
cập đến vấn đề thiết thực cuộc sống, sử
dụng các loại phương thức biểu đạt)
? Dựa vào trình tự mạch cảm xúc của
người mẹ trong văn bản, em hãy tìm bố
cục của VB?
Hs:Trả lời
Gv: Bố cục: 3 phần
- Từ đầu -> “trong ngày đầu năm học”
- Tiếp -> “mẹ vừa bước vào”
- Phần còn lại
- GV lưu ý học sinh phần chú thích
? Vào đêm trước ngày khai trường của
con, mẹ như thế nào?
Hs:Trả lời
Gv: Nhận xét
? Hãy tìm câu văn người mẹ miêu tả giấc
ngủ của con mình?
Hs:Trả lời - Câu 3,4 (đoạn 1)
- Giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống
một ly sữa, ăn một kẹo
- Gương mặt thanh thoát […] đôi môi hé
mở và thỉnh thoảng chúm lại như đang
mút kẹo
? Nhìn con ngủ, mẹ có những suy nghĩ gì
và cảm nhận được tâm trạng của con khi
đi vào giấc ngủ ra sao?
Hs: Con đi vào giấc ngủ với tâm trạng
thật nhẹ nhàng, thanh thản, vô tư
? Tại sao mẹ lại nhận xét con là đứa trẻ
nhạy cảm? Những câu văn nào cho thấy
rõ điều đó?
II Phân tích văn bản.
1.Tâm trạng của mẹ khi nhìn con ngủ vào đêm trước ngày khai trường (9phút)
- Mẹ không ngủ được
- Nghĩ về con:
+ Giấc ngủ đến với con dễ dàng
+ Con là đứa trẻ nhạy cảm
Trang 3Hs: Con thường háo hức mỗi khi được đi
chơi xa đến nỗi lên giường mà khụng sao
nằm yên được “ngày mai thức dậy cho
kịp giờ”
Gv: Nhận xét
? Mẹ có những hành động nào chăm sóc
giấc ngủ cho con?
Hs: Mền (chăn), mùng (màn), ém góc
(dắt màn xuống các góc chiếu) ->Từ địa
phương
? Mẹ còn nhận thấy hôm nay có điều gì
khác trước? Vì sao?
Hs: Con hành động như một người lớn
? Câu nói nào của mẹ đó tác động tới
con, khiến con có hành động như thế?
“Ngày mai đi học, con là cậu học sinh lớp
Một rồi”
Gv: Quan sát đoạn văn “Mẹ thường nhân
lúc trong ngày đầu năm học”
? Hãy tìm các chi tiết thể hiện rõ tâm
trạng của người mẹ?
? Theo em, ngoài sự lo lắng cho con thì
còn có lí do nào khác khiến mẹ không
ngủ được?
- Mẹ nhớ lại kí ức năm xưa, khi mẹ vào
lớp 1
? Vậy tâm trạng của người mẹ khi nhớ lại
ngày đầu tiên mẹ đi học như thế nào?
Hs: Trả lời
?Vì sao chi tiết về nỗi nhớ ấy lại sống dậy
trong lòng mẹ lúc này ?
Hs: trao đổi, trả lời
Gv: Bao nhiêu năm tháng trôi qua với
những lo toan bơn chải kiếm sống mà
những kỉ niệm vẫn còn nguyên vẹn đế nỗi
“cứ nhắm mắt lại tai tiếng đọc bài trầm
bổng”
?Có phải người mẹ đang trực tiếp nói với
con không ? Theo em người mẹ đang trực
+ Con háo hức khi đi chơi xa, cảm nhận được sự quan trọng của ngày khai trường
- Mẹ đắp mền, buông mùng, ém góc cẩn thận
- Mẹ bỗng không biết làm gì nữa Hôm nay tất cả những việc đó con đó giúp mẹ làm từ chiều
- Mẹ + Không tập trung vào việc gì cả
+ Đi xem lại những thứ đó chuẩn bị cho con
+ Trằn trọc
+ Tin là con sẽ không
=> Mẹ thao thức không ngủ, hồi hộp và
lo lắng nhưng tin tưởng vào con
2.Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại ngày đầu tiên đi học của mình (7phút)
- Mẹ nhớ:
+ Tiếng đọc bài trầm bổng
+ Sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi gần tới trường và nỗi hốt hoảng chơi vơi
Trang 4tiếp nói với ai ? Cách viết này có tác
dụng gì ?
Hs: Rõ ràng bà không trực tiếp nói với
con hoặc với ai Người mẹ nhìn con ngủ
tâm sự với con nhưng thực ra đang độc
thoại với chính mình
Gv: Cách viết này giúp tác giả đi sâu vào
thế giới nội tâm, miêu tả một cách tinh tế
tâm trạng hồi hộp, xao xuyến, bâng
khuâng trăn trở của người mẹ …
?Tại sao mẹ lại muốn ghi vào lòng con về
cái ngày “hôm nay tôi đi học” ấy?
Hs:Vì đó không chỉ là dấu ấn sâu đậm
nhất trong cuộc đời của mỗi con người
khi bước vào một thế giới diệu kì
? Chú ý câu văn “Để rồi bất cứ một
ngày bâng khuâng sao xuyến” Hãy
nhận xét cách sử dụng từ trong câu văn
này?
Hs:Dùng một loạt từ láy: Rạo rực, bâng
khuâng, xao xuyến
Gv: Gợi tả cảm xúc của mẹ và cả của con
trong ngày đầu tiên đến trường
? Qua đó em cảm nhận như thế nào về
tâm trạng của người mẹ khi nhớ về ngày
đầu tiên mình đi học?
? Từ nỗi nhớ về kỷ niệm xưa, người mẹ
nghĩ đến một ngày khai trường ở đâu?
Hs: Ở nước Nhật, ngày khai trường được
coi trọng
? Trong đoạn văn trên, tác giả đó sử
dụng thành ngữ nào? Hãy giải thích
thành ngữ đó?
Hs: Sai một li đi một dặm =>Sai lầm rất
nhỏ nhưng để lại hậu quả rất lớn
? Thành ngữ này có ý nghĩa như thế nào
khi gắn với sự nghiệp giáo dục?
Hs:Trả lời
Gv:Không được phạm sai lầm trong giáo
dục vì giáo dục quyết định tương lai của
đất nước
- Ấn tượng của mẹ về cái ngày khai trường đầu tiên ấy rất sâu đậm
=>Mẹ bâng khuâng xao xuyến khi nhớ về
kỷ niệm xưa của mình
3 Cảm nghĩ của mẹ về ngày khai trường
ở nước Nhật và này mai của con (6phút)
- Ở Nhật:
+ Ngày khai trường là ngày lễ của toàn xã hội
+ Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau
Trang 5?Từ đó tác giả khẳng định vai trò của
nhà trường đối với mỗi con người như
thế nào?
Hs: Phát biểu ý kiến
Gv: Không có ưu tiên nào lớn hơn ưu
tiên giáo dục thế hệ trẻ, cho tương lai và
nhà trường đảm nhận sự giáo dục quan
trọng ấy
Gv: Liên hệ với câu nói của Bác :
Vì lợi ích trồng người
Hiện nay nhà nước ta rất quan tâm đến
sự nghiệp giáo dục Ngày 5 tháng 9 hàng
năm trở thành ngày toàn dân đưa trẻ đến
trường (Bức tranh minh hoạ SGK T6) Gv: Kết thúc bài văn người mẹ nói “Đi
đi con hãy cam đảm lên, thế giới này là
của con, bước qua cánh cổng trường là
một thế giới kì diệu sẽ mở ra”
? Em suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng
trong văn bản của người mẹ?
Hs: Trao đổi
Gv: Đây là câu văn hay nhất trong văn
bản Mẹ tin tưởng và khích lệ con hãy
can đảm đi lên phía trước Trường học
là thế giới diệu kì của tuổi thơ bởi mọi
nhân tài xưa nay, hầu hết được vun trồng
trong thế giới kì diệu đó
? Qua câu văn đó em hiểu người mẹ còn
ước vọng điều gì?
? Đến bây giờ khi đang học lớp 7 em đó
hiểu gì về thế giới diệu kì mà nhà trường
đó mở ra cho các em?
Hs: Tự bộc lộ
Gv: Nhà trường đã giúp các em được tiếp
xúc với thế giới tri thức của nhân loại tích
luỹ hàng ngàn năm
? Em có nhận xét gì về giọng điệu bài
văn? nét đặc sắc về mặt nghệ thuật của
văn bản?
Gv: Gọi Hs đọc ghi nhớ
Gv: nhắc lại nd Ghi nhớ
- Ngày mai:
+ Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con
+ Đi đi con hãy can đảm lờn
=>Niềm hy vọng về một tương lai tốt đẹp cho con của mẹ
III Tổng kết (5phút)
1 Nghệ thuật: Sử dụng nhiều từ láy, vận
dụng thành ngữ, lời văn nhẹ nhàng, thiết tha, sâu lắng
2 Nội dung (SGK trang 9).
* Ghi nhớ (SGK)
Trang 6c) Củng cố, luyện tập (2phút)
? Em hãy đọc vài câu ca dao nói về công lao của cha mẹ đối với con cái hoặc của thầy cô giáo đối với học sinh?
Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà ( 1phút)
- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của văn bản.
- Đọc diễn cảm văn bản
- Làm bài tập trong SGK
- Chuẩn bị: “Mẹ tôi”
* Nhận xét sau tiết dạy:
Ngày soạn: 20/8/2012 Ngày dạy: 23/8/2012 Dạy lớp: 7A1,7A2
Tiết 2 Văn bản MẸ TÔI
(Ét - môn - đô - đơ Ami - xi)
1 Mục tiêu.
a) Kiến thức
- Hiểu được tác dụng lời khuyên của bố về lỗi của một đứa con đối với mẹ.Thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ với con cái
b) Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích văn bản
- Tích hợp KNS
* Kĩ năng sống:
- Tự nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái, tình thương và trách nhiệm cá nhân với hạnh phúc gia đình
- Giao tiếp, phản hồi / lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ / ý tưởng, cảm nhận của bản thân về các ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật, giá trị nội dung
và nghệ thuật của văn bản
c)Thái độ
- Học sinh có tình cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ
2 GV:&HS.
a) GV: Nghiên cứu nội dung bài, soạn giáo án.
b) HS: Đọc trước bài ở nhà, trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa
3 Tiến trình bài dạy.
a) Kiểm tra bài cũ: (5phút)
Câu hỏi: Hãy khái quát những nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của văn bản “Cổng trường mở ra”?
Trả lời: Bằng lời văn nhẹ nhàng, sâu lắng như những dòng nhật kí tâm tình, bài văn đó thể hiện một cách xúc động tấm lòng yêu thương sâu sắc, thiết tha và niềm tin
Trang 7bao la của người mẹ đối với con Đồng thời nói lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1phút):
Trong cuộc đời mỗi người, người mẹ có một vị trí & ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng & cao cả Nhng không phải khi nào ta cũng ý thức được điều đó Chỉ đến lúc mắc phải những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản “Mẹ Tôi” sẽ cho ta một bài học như thế
b) Dạy nội dung bài mới
? Nêu một vài nột về nét về tác giả? Kể
tên một số tác phẩm chính của ông?
Hs: Đọc chú thích (SGK t11)
Gv: Nhăcs lại
?Nêu xuất xứ của văn bản Mẹ tôi?
Hs: Trích trong tác phẩm “Những tấm
lòng cao cả”
Gv: Đây là cuốn nhật ký của cậu bé
En-ri-cô, người ý 11 tuổi đang học tiểu học
Gv: Nêu yêu cầu đọc:
Gv: Đọc mẫu
HS: Đọc tiếp
GV: Nhận xét, uốn nắn
? Em hãy giải thích rõ từ “lễ độ”, “vong
ơn, bội nghĩa”?
Hs: Trả lời
?Trong các phương thức sau đây,
phương thức nào được tác giả dùng để
tạo lập văn bản “Mẹ tôi” ? Nội dung
chính mà VB biểu đạt là gì?
HS: Trả lời
Gv: Nhận xét
? Văn bản là một bức thư của bố gửi cho
con nhng tại sao tác giả lại lấy nhan đề
là “Mẹ tôi” ?
Hs: trao đổi, trả lời
Gv: Nhận xét
? VB gồm mấy phần?
Hs: Dựa vào SGK trả lời
Gv: Nhận xét, bổ sung - P2: Bức thư của
người cha viết cho En- ri- cô:
- Hình ảnh người mẹ (tiếp -> cứu sống
con)
- Những lời nhắn nhủ dành cho con (tiếp
I Đọc và tìm hiểu chung (7 phút)
1 Tác giả, tác phẩm
- Ét - môn - đô - đơ A mi -xi (1846 – 1908) là nhà văn I ta li a (Ý)
- VB được trích trong tác phẩm “Những tấm lòng cao cả” (1886)
2 Đọc văn bản
*Bố cục:
- P1: Mở đầu trang nhật kí của En-ri-cô (Từ đầu ->vô cùng)
- P2: Bức thư của người cha viết cho En- ri- cô:
II Phân tí văn bản
1 Phần đầu trang nhật kí của En ri cụ (5phút)
Trang 8-> tình yêu thương đó).
c Thái độ của người cha (còn lại)
?En-ri-cô đã giới thiệu bức thư của bố
như thế nào?
?Cảm xúc của En ri cô khi đọc thư bố
như thế nào?
?Điều đó cho thấy En ri cô có thái độ
như thế nào về hành vi của mình?
Hs: trao đổi, trả lời
Gv: Nhận xét
? Ở phần đầu bức thư, bố nhắc nhở En ri
cô nhớ lại hình ảnh của ai?
Hs: -Thức suốt đêm trông chừng hơi thở
hổn hển của con
- Quằn quại vì nỗi lo sợ
- Khóc nức nở khi nghĩ rằng
? Vì con, người mẹ ấy có thể làm những
gì?
- Sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để
trỏnh cho con một giờ đau đớn
- Có thể đi ăn xin để nuôi con
? Qua những lời nhắc nhở ấy của bố, em
hiểu mẹ En-ri-cô là người như thế nào?
?Cảm xúc của bố khi thấy En-ri-cô hỗn
láo với mẹ bộc lộ rõ nhất qua câu văn
nào?
Hs: Sự hỗn láo của con như một nhát dao
đâm vào tim bố vậy
?Vì sao bố En-ri-cô lại cảm thấy như
vậy?
Hs: Vì bố vô cùng yêu quí mẹ và con
? Nếu em là bạn của En-ri-cô, em sẽ nói
gì với bạn về việc này?
Hs:- Không được hỗn láo với mẹ
- Hãy xin mẹ tha thứ cho lỗi lầm của
mình
?Từ những cảm xúc khi thấy con hỗn láo
với mẹ, bố đã khuyên En-ri-cô nghĩ kĩ
điều gì?
Hs: Trả lời
? Nếu mất mẹ, con sẽ phải chịu buồn khổ
như thế nào?
- Tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ Để cảnh cáo tôi, bố đã viết thư
- Tôi xúc động vô cùng
=>En -ri- cô hối hận vì hành vi của mình
2 Bức thư của người cha viết cho En ri cô
a Hình ảnh người mẹ (7phút)
=> Là người hết lòng yêu thương con, có thể quên mình vì con
b.Những lời nhắn nhủ của cha (7 phút)
Trang 9Hs: Dựa vào sgk trả lời.
? Vì sao ở đây bố lại nói với En-ri-cô
rằng “hình ảnh dịu dàng và hiền hậu của
mẹ sẽ làm tâm hồn con như bị khổ hình”?
Hs: Trao đổi, trả lời
Gv: Nhận xét
? Bố còn khuyên En-ri-cô phải ghi nhớ
điều gì?
Hs: Trả lời
? Em hiểu như thế nào về tình cảm thiêng
liêng trong lời nhắn nhủ đó của người
cha?
Hs: Là tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ
- Trong nhiều tình cảm cao quớ, tình yêu
thương, kính trọng cha mẹ là thiêng liêng
hơn cả
? Em hiểu gì về người cha từ những lời
khuyên này?
Hs: Là người vô cùng yêu quý tình cảm
gia đình
? Đoạn cuối của văn bản người cha bộc
lộ điều gì trước lỗi lầm của con?
? Hãy tìm những từ ngữ chi tiết thể hiện
thái độ của người cha ở đoạn nà?
Hs: Không bao giờ con được thốt ra lời
nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
- Hãy cầu xin mẹ hôn con
? Trong những lời nói đó, giọng điệu của
người cha có gì đặc biệt?
Hs:Vừa dứt khoát như ra lệnh, vừa mềm
mại như khuyên nhủ
? Em hiểu như thế nào về lời khuyên:
“Con phải xin lỗi mẹ không phải vì sợ bố
mà do sự thành khẩn trong lòng”?
Hs: Trao đổi, trả lời
Gv: Nhận xét
? Em có đồng tình với một người cha như
thế không? Vì sao?
? Theo em điều gì khiến En-ri-cô xúc
động vô cùng khi đọc thư bố ?
Hs:Vì bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ
và En-ri-cô
- Vì thái độ kiên quyết và nghiêm khắc
=> Lời khuyên chân thành, tha thiết, trìu mến, yêu thương
c Thái độ của người cha trước lỗi lầm của con (5phút)
- Nghiêm khắc, kiên quyết trong việc giáo dục con
Trang 10của bố
? Tại sao ngời bố không nói trực tiếp với
En-ri-cô mà lại viết thư ?
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét
? Theo em cách thể hiện ở văn bản này
có gì độc đáo? Tác dụng?
Hs: Trả lời
?Từ văn bản “Mẹ tôi” em cảm nhận
được điều gì sâu sắc trong tình cảm con
người?
Gv: Gọi Hs đọc ghi nhớ
Gv: nhắc lại nd Ghi nhớ
III Tổng kết (5phút)
1 Nghệ thuật
- Dựng hình thức viết thư
- Lời văn thiết tha trìu mến nhưng cũng rất nghiêm khắc, kiên quyết
2 Nội dung
- Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất Những đứa con không có quyền chà đạp lên tình cảm đó
* Ghi nhớ (SGK)
c) Củng cố, luyện tập ( 2 phút )
? Nêu thái độ của người cha đối với En-ri-cô trớc sự vô lễ của đứa con với mẹ ?
Tích hợp KNS: Là người con em sẽ làm gì để cha mẹ vui lòng ?
d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1phút)
- Đọc diễn cảm, tóm tắt nội cung chính của văn bản
- Chuẩn bị: “Cuộc chia tay của những con búp bê”
* Nhận xét sau tiết dạy:
Ngày soạn: 20/8/2012 Ngày dạy: 23/8/2012 Dạy lớp: 7A2
Ngày dạy: 25/8/2012 Dạy lớp: 7A1
Tiết 3 Tiếng Việt:
TỪ GHÉP
1 Mục tiêu.
a) Kiến thức
- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép: ghép chính phụ và ghép đảng lập
- Hiểu được ý nghĩa của các loại từ ghép
b) Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng nhận diện và phân loại từ ghép
- Tích hợp KNS.
* Kĩ năng sống:
- Ra quyết định: lựa chọn cách sử dụng từ ghép phù hợp với thực tiễn giao tiếp của bản thân