Tuần 1 - Tiết 3+4Văn bản: Khánh Hoài I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được hoàn cảnh éo le và tình cảm, tâm trạng của các nhân vật trong truyện.. HS: Truyện viết về những em bé không may đứng
Trang 1Tuần 1 - Tiết 3+4
Văn bản:
(Khánh Hoài) I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được hoàn cảnh éo le và tình cảm, tâm trạng của các nhân vật trong truyện
- Nhận ra được cách kể chuyện của tác giả trong VB
II/ TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1/ Kiến thức:
- Tình cảm anh em, ruột thịt, thắm thiết, sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ li dị
- Đặc sắc nghệ thuật của VB
2/ Kĩ năng:
- Đọc – hiểu VB truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật
- Kể và tóm tắt truyện
III/ CHUẨN BỊ:
- GV: SGK, sách “Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng”, giáo án, tranh minh họa
- HS: Học bài, SGK, soạn bài theo yêu cầu
IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC:
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
(?) Tại sao VB có tên là “Mẹ tôi”?
(?) Qua cảm nhận về văn bản đã học, em thấy mẹ của En-ri-cô là người như thế nào?
a) Rất chiều con b) Rất nghiêm khắc đối với con
c) Yêu thương và hi sinh tất cả vì con.
d) Không tha thứ cho lỗi lầm của con
? Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh và vai trò của người mẹ qua VBND “Mẹ tôi” của nhà văn Ý?
3 Bài mới : Trong cuộc sống, ngoài việc làm cho trẻ được sống đày đủ, hoàn thiện hơn về đời sống tinh thần
Vì đời sống tinh thần là một phương tiện hữu hiệu đem lại cho trẻ sức mạnh để vượt qua vô vàng khó khăn khổ nảo ở đời Các em rất hồn nhiên, ngây thơ nhưng vẫn cảm nhận, vẫn hiểu biết đầy đủ về cuộc sống gia đình bất hạnh Các em cũng biết đau xót nhất làkhi chia tay với những người thân yêu để bước qua cuộc sống mới Để hiểu rõ những hoàn cảnh éo le, ngang trái của cộc đời đã tác động tuổi thơ của các em như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu văn bản : “ Cuộc chia tay của những con búp bê”.
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
HĐ1: Đọc và tìm hiểu chú thích:
- GV hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu chú thích và trả lời câu hỏi:
(?) Hãy cho biết tác giả của văn bản ? Em biết gì về văn bản này?
Khánh Hoài Được trao giải thưởng (nhì) cuộc thi viết quyền trẻ
em (1992)
(?) Em hãy cho biết những nét chính về VB, thuộc loại VB gì?
HS: Đọc và trả lời theo sự chuẩn bị
- GV hướng dẫn HS đọc những đoạn văn hay chú ý các yếu tố miêu
tả, biểu cảm
+ Đoạn 1: “Đồ chơi của chúng tôi … ứa ra (SGK/23): Tâm
trạng của hai anh em Thành – Thủy trong đêm trước và sáng hôm
sau khi mẹ giục chia đồ chơi
+ Đoạn 2: “Gần trưa … cảnh vật” (SGK/25): Thành đưa Thủy
đến lớp chia tay cô giáo cùng các bạn
+ Đoạn 3: “Cuộc chia tay đột ngột … đến hết” : Cuộc chia tay
đột ngột ở nhà
Giọng đọc: phân biệt rõ lời kể, các đối thoại diễn biến tâm lý hai
I/ TÌM HIỂU CHUNG:
Là VB nhật dụng viết theo kiểu
VB tự sự
Trang 2nhân vật.
HS: Đọc toàn VB một lần
- GV gọi 3 HS kể tóm tắt theo 3 đoạn Ngôi kể thứ nhất, người
anh mừng tôi
HS: nối nhau kể tóm tắt theo 3 đoạn
Tóm tắt truyện : Hai anh em Thành Thuỷ rất yêu thương gắn bó
nhau Nhưng gia đình tan vỡ, cha mẹ ly hôn, sắp phại chia xa, đồ
chơi cũng phải chia đôi trong xót xa Thuỷ, anh đến trường chia tay
thầy cô bạn bè trong cảm xúc dâng trào Lúc xắp đi đầy xúc động
Thuỷ quyết định để lại nhà hai con búp bê cho anh để chúng không
bị xa cách…
GV hướng dẫn HS giải từ khó theo mục chú thích (SGK/26)
HĐ2: Đọc – hiểu VB:
- GV nhắc lại truyện để HS theo dõi và trả lời câu hỏi
(?) Tryyện viết về ai, về việc gì? Ai là nhân vật chính?
HS: Truyện viết về những em bé không may đứng trước sự đỗ vỡ
của gia đình, đó là hai anh em Thành và Thủy (Hai anh em Thành
Thuỷ đau đớn chia tay vì bố mẹ ly hôn)
(?) Tại sao truyện lại là “Cuộc chia tay của những con búp bê” có
liên quan gì đến ý nghĩa truyện không ? Búp bê có chia tay thật
không?
HS: Những con búp bê là những đồ chơi nhỏ ngây thơ vô tội
cũng như anh em Thành - Thuỷ trong sáng, vô tư, không có lỗi Thế
mà cũng phải xa nhau
GV giảng: Tên truyện gợi ra một tình huống buộc người đọc phải
theo dõi và góp phần thể hiện ý đồ tư tưởng của người viết đó là:
- Phê phán những bậc cha mẹ thiếu trách nhiệm với con cái
- Ca ngợi tình cảm nhân hậu trong sáng vị tha của 2 đứa trẻ
- Miêu tả và thể hiện nỗi đau xót xa, bất hạnh của những đứa bé
rơi vào hòan cảnh bố mẹ li hôn
(?) Hãy tìm chi tiết trong truyện để thấy tình cảm của hai anh
em? Chi tiết nào làm em cảm động nhất? Vì sao?
HS: lựa chọn, giải thích
GV định hướng:
- Em mang kim chỉ ra tận sân vận động để vá áo cho anh
+ Chiều nào anh cũng đi đón em Hai anh em nắm tay nhau vừa
đi vừa trò chuyện
+ Nhường nhau không chia búp bê
+ Anh dẫn em đến trường chào cô giáo và các bạn
+ Đau đớn khóc lặng người khi phải chia xa
+ Anh nhìn theo mãi bóng em …
(?) Em có nhận xét gì về tình cảm của hai anh em Thành và
Thủy? Việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất có tác dụng gì?
HS: trả lời: Thương yêu, quan tâm lẫn nhau, tình cảm gia đình vô
cùng quý báu
GV chốt: Thành Thuỷ đối với nhau bằng tình cảm chân thành sâu
nặng, luôn quan tâm đến nhau, nhường nhịn, yêu thương, chia sẽ
nên khi phải chia xa chúng cảm thấy đau đớn xót xa Ngôi thứ I,
người kể chuyện xưng “tôi” trong truyện (Thành) chứng kiến các sự
việc xảy ra cùng chịu nỗi đau như em gái của mình Cách lựa chọn
ngôi kể này giúp thể hiện được một cách sâu sắc những suy nghĩ,
tình cảm, tâm trạng nhân vật Mặt khác kể theo ngôi I làm tăng thêm
II/ ĐỌC - HIỂU VB:
1/ Nội dung:
Thành và Thủy:
- Thủy mang kim chỉ ra tận sân vận động để vá áo cho anh
- Thành “chiều nào tôi cũng đón em”
- Nhường nhau không chia búp bê
- Đau đớn khóc lặng người khi phải chia xa
Thương yêu, quan tâm lẫn nhau, tình cảm gia đình quý báu
Trang 3
tính chân thực của truyện nên sức thuyết phục của truyện cao hơn.
(?) Cách giải quyết cuối truyện của Thuỷ đã gợi lên cho em suy
nghĩ tình cảm gì ?
Giáo viên giảng : Thuỷ đặt con em nhỏ quàng tay vào con vệ sĩ
cho nó ở lại với anh để chúng không xa nhau đã gợi trong lòng
người đọc lòng thương cảm một em gái vừa giàu lòng vị tha : vừa
thương anh, vừa thương cảm những con búp bê thà mình thiệt thòi
để anh có con vệ sĩ Khiến người đọc thấy cuộc chia tay thật vô
lý
(?) Trong truyện có mấy cuộc chia tay? Cuộc chia tay nào làm em
cảm động nhất? Vì sao?
HS: bàn luận, nêu là bảo vệ ý kiến của mình
GV giảng : Cuộc chia tay giữa bố và mẹ không được miêu tả trực
tiếp nhưng lại đóng vai trò đầu mối dẫn đến tất cả các cuộc chia tay
khác
(?) Khi mẹ giục chia đồ chơi, Thành đã làm gì? Lời nói và hành
động của Thủy khi thấy anh chia 2 con búp bê vệ sĩ và em nhỏ ra
2 bên có gì mâu thuẫn?
HS: Đó là những giọt nước mắt xót xa của 2 anh em trong đêm
Mâu thuẫn ở chỗ một mặt Thủy rất giận dữ không muốn chia rẽ 2
con búp bê nhưng mặt khác, em lại rất thương anh không muốn
nhận hết 2 con vì sợ đêm đêm không có con vệ sĩ gác giấc ngủ cho
anh nên em rất bối rối sau khi đã tru tréo lên giận dữ
(?) Theo em, có cách nào để giải quyết mâu thuẫn đó không?
HS: Tác giả đưa ra tình huống để chúng ta suy nghĩ: chỉ có gia
đình Thành – Thủy đoàn tụ, hai anh em không phải chia tay
(?) Cách lựa chọn của Thủy gợi trong lòng em suy nghĩ gì?
HS: Thủy nhường cả 2 con cho anh xúc động vì tình cảm nhân
hậu, trong sáng của Thủy Cuộc chia tay đầy lưu luyến và cảm
động
- GV: Gọi HS đọc đoạn: “Cuộc chia tay …” đến hết
(?) Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thủy với lớp học làm cô
giáo bàng hoàng? Vì sao?
HS: Thuỷ không được đi học nữa, nhà bà ngoại xa trường quá
nên mẹ bảo sắm cho em thúng hoa ra chợ bán
GV chốt: Cô giáo quá bất ngờ bởi học trò mình không chỉ bất
hạnh do gia đình “tan đàn xẻ ngũ” mà còn bất hạnh vì em không
được đến trường
(?) Theo em, tại sao khi dắt Thủy ra khỏi trường, Thành lại có
tâm trạng “kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thướng,
nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật” ?
HS: trả lời: Trong khi mọi việc diễn ra bình thường thế mà hai
anh em Thành phải chịu sự mất mác quá lớn Nói cách khác, Thành
ngạc nhiên vì trong tâm hồn mình đang nỗi giông bão
(?) Nét đặc sắc của nghệ thuật kể chuyện ở đây là gì?
HS: Tác giả đã xây dựng 1 tình huống tâm lí về hoàn cảnh bất
hạnh của cuộc chia tay của những đứa trẻ bất hạnh
+ Kể chuyện xen miêu tả và biểu cảm Lời kể tự nhiên
theo trình tự của sự việc
+ Đối thoại linh hoạt
+ Khắc họa hình tượng nhân vật trẻ nhỏ, qua đó gợi suy
b) Cuộc chia tay của Thủy và anh trai:
- Nguyên nhân: Cuộc chia tay của
bố mẹ “Ly hôn”
+ Thành ở lại với ba
+ Thủy phải về quê ngoại với mẹ
- Cuộc chia tay của những con búp bê
+ Thành: “Không phải chia nữa Anh cho em hết”
+ Thủy: “lấy ai gác đêm cho anh”,
“đặt con em nhỏ quàng tay vào con vệ sĩ”
Cuộc chia tay đầy lưu luyến và cảm động
c) Cuộc chia tay của Thủy với lớp
học:
- Cô giáo cho thủy quyển vở và chiếc bút máy nắp vàng
- Thủy không nhận vì không được
đi học nữa
- Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa
Xúc động trước hoàn cảnh thương tâm của Thủy
Cần yêu thương, quan tâm đến quyền lợi trẻ em không làm tổn hại đến tình cảm trong sáng tự nhiên
2/ Nghệ thuật:
- Kể chuyện xen miêu tả và biểu cảm
- Lời kể tự nhiên theo trình tự của sự việc
- Đối thoại linh hoạt
- Ngôi kể thứ nhất – tự kể chuyện nhà
Trang 4nghĩ về sự lựa chọn, ứng xử của người làm cha, mẹ.
(?) Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Chọn ngôi kể này có
tác dụng gì ?
Truyện được kể theo ngôi thứ 1.Cách chọn lựa ngôi kể này thể
hiện được sâu sắc, suy nghĩ, tình cảm tâm trạng của các nhân vật
Làm tăng thêm tính chân thực, có tính thuyết phục
Ngôi kể thứ nhất – tự kể chuyện nhà: nhân vật “tôi” kể lại câu
chuyện của mình nên những day dứt, nhớ thương được thể hiện 1
cách chân thực
(?) Qua câu chuyện này, em rút ra bài học gì?
HS: Đây là văn bản thể hiện quyền trẻ em là vấn đề xã hội có tính
chất lâu dài Truyện đã nói lên một sự thật trong đời sống xã hội
khiến những đứa trẻ rơi vào hoàn cảnh bất hạnh mà còn cảnh tỉnh
những người làm cha, mẹ chú ý đến tâm tư, tình cảm con mình – trẻ
em phải được nuôi dạy, chăm sóc yêu thương
Vai trò quan trọng của gia đình đối với sự phát triển của tuổi thơ
- Vai trò và trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái
- Đảm bảo quyền sống hạnh phúc của trẻ em
HĐ3: HDHS thực hiện phần ý nghĩa VB:
(?) Qua tìm hiểu nội dung và nghệ thuật câu chuyện, VB thể
hiện ý nghĩa gì ?
HS trả lời dựa vào ghi nhớ SGK/27
- GV: chốt lại phần ý nghĩa VB
3/ Ý nghĩa VB:
Là câu chuyện của những đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha, mẹ phải suy nghĩ Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình Mỗi người cần phải biết giữ gìn gia đình hạnh phúc
III Tổng kết (ghi nhớ)
* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
- Đặt nhân vật Thủy vào ngôi thứ nhất để kể, tóm tắt câu chuyện
- Tìm các chi tiết của truyện thể hiện tìn cảm gắn bó của 2 anh em Thành và Thủy
4/ Củng cố :
- Thông điệp nào được gởi gắm qua câu chuyện?
a) Hãy tôn trọng những ý thích của trẻ em
b) Hãy để cho trẻ em được sống trong một mái ấm gia đình.
c) Hãy hành động vì trẻ em
d) Hãy tạo những điều kiện để trẻ em phát triển những tài năng sẵn có
Cho HS đọc thêm “trách nhiệm của bố mẹ” (SGK/27)
- Cho HS đọc thêm “Trách nhiệm của bố mẹ” – SGK/27 ; “ThẾ giới rộng vô cùng” – SGK/28.
5/ Chuẩn bị bài mới:
- Tóm tắt truyện ngắn “Cuộc chia tay của những con búp bê” Học thuộc ghi nhớ
- Soạn bài: “Liên kết trong VB”
+ Liên kết và phương tiện liên kết trong VB
+ Tính liên kết của VB
+ Đọc đoạn trích mục 1 Sgk/17
+ Phương tiện liên kết của VB
+ Đọc những yêu cầu Sgk/18 và trả lời các câu hỏi: Một VB có tính liên kết trước hết phải có điều kiện gì ? Các câu văn trong VB phải sử dụng các phương tiiện gì ?
+ Nghiên cứu các bài tập phần luyện tập
RKN
………
………
………