Tuần 1 - Tiết 1CỔNG TRƯỜNG MỞ RA Lí Lan I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối với con thể hiện trong một tình huống đặc biệt: đêm trước ngày khai trường.. - Ph
Trang 1Tuần 1 - Tiết 1
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lí Lan)
I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối với con thể hiện trong một tình huống đặc biệt: đêm trước ngày khai trường
- Hiểu được những tình cảm cao quý, ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ em – tương lai nhân loại
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng
II/ TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1/ Kiến thức:
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đình với con cái, ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là với tuổi thiếu niên nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2/ Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
III/ CHUẨN BỊ:
- GV: SGK, SGV, sách “Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ
năng”, tranh, bài soạn
- HS: SGK, đọc trước VB, bài soạn,…
III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
(?) Hãy cho biết thế nào là văn bản nhật dụng ? Em hãy kể tên văn bản nhật dụng mà em đã được học
ở lớp 6 ?
Gợi ý : Nói đến văn bản nhật dụng là trước hết nói đến tính chất nội dung văn bản Đó là những nội dung gần gũi bức thiết đ/v đời sống trước mắt của con người và cộng đồng xã hội hiện đại như : thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em,
Các văn bản nhật dụng đã học : Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử, Bức thư của thủ lĩnh da đỏ, Động Phong Nha
3 Bài mới :
* Giới thiệu : Từ lớp 1 đến lớp 7 em đã dự 7 lần khai trường, ngày khai trường nào làm em nhớ nhất ? Trong ngày khai trường đầu tiên của em, ai đưa em đến trường ? Em có nhớ đêm hôm trước ngày khai trường
ấy, mẹ em đã làm gì và nghĩ gì không?
Trong chúng ta, ai cũng có những kỷ niệm đẹp của ngày đầu tiên đến trường Đó là sự háo hức, rụt rè
và bỡ ngỡ Tâm trạng của các em là vậy, thế còn tâm trạng của các bậc làm cha mẹ thì như thế nào đối với ngày đầu tiên đi học của con ? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vấn đề “Cổng trường mở ra” của Lý Lan
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học HĐ1: Đọc tóm tắt VB và tìm hiểu chú thích
- GV: hướng dẫn HS đọc VB với giọng cảm xúc bộc lộ tâm trạng
của mẹ
- GV đọc mẫu 1 đoạn
- HS đọc các đoạn còn lại
- GV cho HS đọc phần chú thích 3 từ khó : Can đảm, háo hức, dặm
- HS: Đọc diễn cảm GV nhận xét
- GV cho HS nghiên cứu VB và trả lời câu hỏi:
(?) Tác giả VB này là ai ? Em biết gì về tác giả này ?
I/ TÌM HIỂU CHUNG:
- Giáo dục có vai trò to lớn đối với sự phát triển của xã hội Ở VN ngày nay, giáo dục đã trở thành sự nghiệp của toàn xã hội
- “Cổng trường mở ra” là VB nhật dụng đề cập đến những mối quan hệ của gia đình, nhà trường
và trẻ em
Trang 2Lí Lan là nhà văn nữ đa tài, hiện đang định cư tại Mỹ và đang ráo
riết dịch bộ truyện nổi tiếng Harry Poster (tập 5) sang tiếng Việt
(?) Em hãy cho biết VB này thuộc loại VB gì?
HS: nghiên cứu VB và trả lời: Văn bản nhật dụng, Kiểu văn biểu
cảm
(?) Theo em, thế nào là VB nhật dụng?
HS: VBND là loại VB đề cập đến những nội dung có tính chất cập
nhật, đề tài có tính thời sự đồng thời là những vấn đề xã hội có ý nghĩa
lâu dài
- GV gọi HS giải thích các từ khó (Sgk/8) và tóm tắt nội dung chính
của VB bằng một vài câu
HS: giải thích từ khó và nêu nội dung chính của VB
(?) Em hiểu giáo dục giữ vai trò như thế nào ?
HS suy nghĩ trả lời
(?) Em hãy cho biết văn bản viết về ai ? Về điều gì ?
Viết về người mẹ, tâm trạng của người mẹ đêm trước ngày khai
trường, con vào lớp 1
Chuyển ý : Để hiểu được tâm trạng trong đêm không ngủ trước ngày
khai trường của mẹ ta cùng đi vào phần 2
HĐ2: Đọc - Tìm hiểu văn bản:
- GV nhắc lại nội dung chính của VB: VB viết về tâm trạng của
người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường khi con vào
lớp một và yêu cầu HS trả lời câu hỏi sau khi đọc lại từng phần của
VB (2 phần)
(?) Những tình cảm dịu ngọt mà người mẹ dành cho con là những
tình cảm gì ?
HS suy nghĩ, trả lời
(?) Người con đã làm những công việc gì để giúp mẹ ?
HS ngiên cứu VB, trả lời
(?) Người mẹ đã làm gì để chuẩn bị cho ngày đầu tiên đến trường
của con ?
HS phát biểu : Vỗ về đê con ngủ…
(?) Em hãy cho biết hoàn cảnh nảy sinh tâm trạng của người mẹ ?
HS: nghiên cứu văn bản, trả lời: Đêm trước ngày khai trường
(?) Diễn biến tâm trạng của mẹ được biểu hiện như thế nào ? (Qua
những chi tiết, từ ngữ nào?)
HS: đọc và trả lời:
GV chốt lại: Con: gương mặt thanh thoát … tựa nghiêng trên gối
mềm, đôi môi hé mở thỉnh thoảng chúm lại như mút kẹo ngoại
hình biểu hiện nội tâm Mẹ: Mẹ thường nhân lúc con ngủ mà làm vài
việc riêng của mình Nhưng hôm nay, mẹ không tập trung được vào
việc gì cả … khi cổng trường đóng lại
(?) Tâm trạng của người mẹ và con có gì khác nhau? Ở đây tác giả
dùng biện pháp nghệ thuật gì?
(HS: Mẹ thao thức không ngủ, suy nghĩ triền miên Con: thanh thản
nhẹ nhàng, vô tư)
Nghệ thuật tương phản
HS thảo luận 3’:
(?) Theo em, tại sao người mẹ lại không ngủ được trước ngày khai
trường của con?
GV gợi ý: Mẹ thao thức có thể vì 2 lý do:
II/ ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1) Nội dung :
a) Những tình cảm dịu ngọt của ngườì mẹ dành cho con :
- Trìu mến quan sát những việc làm của cậu học trò ngày mai vào lớp Một (giúp mẹ thu dọn đồ chơi, háo hức về việc ngày mai thức dậy cho kịp giờ,…)
- Vỗ về để con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho ngày đầu tiên đến trường của con
b) Tâm trạng của mẹ trong đêm không ngủ được :
- Suy nghĩ về việc làm cho ngày đầu tiên con đi học thật
sự có ý nghĩa
- Không tập trung được
- trằn trọc
- không lo nhưng không ngủ được
- Ấn tượng về buổi khai trường đầu tiên ấy rất sâu đậm
- Nôn nao, hồi hộp
Thao thức không ngủ được, suy nghĩ triền miên
- Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên về ngày đầu tiên đi học
Trang 3+ Lo lắng cho con vì ngày mai con đã đi học.
+ Mẹ nôn nao nghĩ về ngày khai trường năm xưa của mẹ
HS: thảo luận – đại diện trình bày.
GV giảng: Trong đêm không ngủ được mẹ lo nghĩ về con , mẹ nhớ
ngày khai trường xưa của mẹ Ngày ấy bà ngoại dắt tay mẹ đến trường
và sáng mai đây mẹ lại nắm tay dắt con đến trường Đó là qui luật
tuần hoàn của thời gian Mẹ mong rằng trong góc nhỏ tâm hồn con sẽ
ghi lại cảm xúc về ngày đầu tiên và con sẽ biết thế nào là không ngủ
được Sau này sẽ có lúc con chợt nhớ lại và cảm thấy xúc động Con
giờ đây chính là hình ảnh của mẹ ngày ấy Tâm trạng của mẹ chính là
tâm trạng của bà ngày xưa
(?) Từ sự trăn trở, suy nghĩ đến những mong ước của mẹ cho
chúng ta thấy mẹ là người như thế nào ?
HS: suy nghĩ, trả lời
(?) Câu văn nào trong bài nói lên vai trò quan trọng của nhà trường
đối với thế hệ trẻ? Một xã hội mà giáo dục không được xã hội quan
tâm thì hậu quả sẽ ra sao ?
HS: xác định câu văn “Ai cũng biết rằng … hàng dặm sau này”
Giáo dục không được quan tâm : xã hội kém phát triển, đất nước
không đi lên hoà nhập trì trệ, nghèo nàn, lạc hậu
- GV cho HS đọc (đ.4 trang 7) và trả lời câu hỏi:
(?) Người mẹ có suy nghĩ gì khi ngày mai “cổng trường sẽ mở ra”
đón con? Em đã đến lớp 7 Vậy theo em, thế giới kì diệu đó là gì?
– Đọc lại “Bước qua cánh cổng … mở ra”
HS: Đọc, trả lời: nhà trường sẽ mang lại cho em những tri thức,
tư tưởng, tình cảm đạo lý về tình bạn, tình thầy trò
GV chốt lại: vai trò to lớn của nhà trường …
(?) Từ câu chuyện về ngày khai trường ở Nhật, người mẹ đã có suy
nghĩ gì về vai trò của giáo dục trong tương lai ?
Sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến thế hệ mai sau
(?) Qua sự hồi tưởng của mẹ về ngày khai trường em hãy cho biết
sự tiến bộ trong giáo dục (khai trường mẹ – khai trường con khác
nhau như thế nào) qua đó mẹ mong muốn điều gì ở con
Mẹ: Ngày khai trường đúng là ngày đầu tiên vào lớp 1 bỡ ngỡ ,
xa la Con: Đã đi mẫu giáo làm quen trường lớp, tiếp xúc thầy cô, bè
bạn
Tự tin, sẵn sàng đón nhận Mẹ muốn nhẹ nhàng cẩn thận ghi lại
lòng con ấn tượng ngày khai trường
GV giảng : Qua đây ta thấy câu nói “trong vũ trụ có lắm kỳ quan,
nhưng kỳ quan đẹp nhất là trái tim người mẹ” Vì mẹ không những lo
lắng cho con có cuộc sống đầy đủ nên vóc nên hình mà còn muốn cho
con một tâm hồn trong sáng, rộng mở chuẩn bị cho con tri thức để
bước vào đời, đó là vẻ đẹp của tình mẫu tử Đó cũng chính là những
tình cảm cao quý, ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ em
(?) Trong VB, có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con hay
không? Theo em, người mẹ đang tâm sự với ai?
HS: trả lời
GV giảng : Trong bài, người mẹ không trực tiếp nói với con hoặc
với ai cả Người mẹ nhìn con ngủ như tâm sự với con, nhưng thực ra
là đang nói với chính mình, đang ôn lại kỉ niệm của ngày nào Cách
viết này (ngôi thứ 1) làm nổi bật được tâm trạng, khắc họa được tâm
tư, tình cảm, những điều sâu kín khó nói bằng những lời trực tiếp Kết
- Sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến thế hệ mai sau
- Qua cánh cổng trường : thế giới kỳ diệu mở ra
2/ Nghệ thuật:
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người
mẹ nói với con
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm
3/ Ý nghĩa VB:
VB thể hiện tấm lòng, tình
Trang 4hợp độc thoại giúp bài văn dễ đi vào lòng người Ưu điểm của văn
biểu cảm
HĐ3: Tìm hiểu ý nghĩa VB:
- GV gợi ý cho HS:
(?) Qua tâm trạng của người mẹ, em hiểu được gì về vấn đề mà tác
giả muối nói?
HS: suy nghĩ, phát biểu
HĐ4: Luyện tập:
- GV gợi ý HS viết đoạn văn
Ngày khai trường khi vào lớp 1 để lại dấu ấn sâu đậm nhất vì:
- Lần đầu tiên cắp sách đến trường.
- Tiếp xúc với những tri thức hoàn toàn mới.
cảm của người mẹ đối với con đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người
III.Tổng kết Ghi nhớ (SGK)
* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
- Viết 1 đoạn văn ghi lại suy nghĩ của bản thân về ngày khai trường đầu tiên
- Sưu tầm và đọc 1 số VB về ngày khai trường
4/ Củng cố:
1) Văn bản “Cổng trường mở ra” viết về nội dung gì?
a) Miêu tả quang cảnh ngày khai trường
b) Bàn về vai trò của nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ
c) Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường
d) Tái hiện lại những tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp Một của con.
2) Cho HS đọc diễn cảm đoạn “Thực sự … bước vào”.
(?) Theo em, trước tình cảm sâu nặng của người mẹ thì bổn phận làm con phải làm gì để đền đáp công
ơn của mẹ?
(?) Em biết những câu ca dao, tục ngữ nào nói về mẹ?
5/ Chuẩn bị bài mới:
- Xem kĩ lại tòan bộ nội dung bài học, học thuộc lòng ý nghĩa VB
- Đọc và soạn trước bài “Mẹ tôi”
+ Đọc tóm tắt VB và tìm hiểu chú thích
+ Tìm hiểu VB qua 5 câu hỏi (S.12), chú trọng câu hỏi 2, 3
+ VB là bức thư của người bố gửi cho con nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề là “Mẹ tôi” ?
+ Qua bức thư người bố tỏ thái độ như trhế nào đối với En-ri-cô ?
+ Trong truyện có những hình ảnh, chi tiết nào về người mẹ của En-ri-cô ?
+ Theo em, điều gì khiến En-ri-cô “xúc động vô cùng” khi đọc thư của bố ?
RKN
………
………
………