Tuần 2-Tiết 5 I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng nhất của VB.. Văn bản là một chuỗi lời nói miệng hay viết có chủ đề thống nhất, có sự liên k
Trang 1Tuần 2-Tiết 5
I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng nhất của VB
- Biết vận dụng những hiểu biết về liên kết vào việc đọc – hiểu và tạo lập VB
II/ TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1/ Kiến thức:
- Nêu được khái niệm liên kết trong VB
- Yêu cầu về liên kết trong VB
2/ Kĩ năng:
- Nhận biết và phân tích tính liên kết của các VB.
- Viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết
III/ CHUẨN BỊ:
- GV: SGK, SGV, bảng phụ
- HS: SGK, soạn bài, tập học
IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1/ Ổn định lớp :
2/ Kiểm tra bài cũ : (Có thể không ktra).
3/ Bài mới :
* Giới thiệu: Trong chương trình ngữ văn 6, các em đã được học về khái niệm văn bản Văn bản
là một chuỗi lời nói miệng hay viết có chủ đề thống nhất, có sự liên kết mạch lạc giữa các câu để tạo thành văn bản phục vụ mục đích giao tiếp Vậy thế nào là liên kết ? Liên kết được thực hiện bằng
phương tiện gì ? Đó chính là vấn đề chúng ta tìm hiểu và học hôm nay
HĐ1: Xác định vai trò của tính liên kết:
- GV: Chỉ định một HS đọc chậm, rõ tình huống I.1 (SGK) và trả lời
câu hỏi:
(?) Theo em, nếu bố En-ri-cô viết mấy câu trong thư thì En-ri-cô có
thể hiểu rõ ràng điều bố nói chưa? Vì sao?
HS: trao đổi, bàn bạc, trả lời: Không thể hiểu rõ được vì các câu
không có mối quan hệ gì với nhau, không nối liền với nhau một cách
tự nhiên, hợp lí
(?) Nếu En-ri-cô chưa hiểu ý bố vì lí do nào trong các lí do được
nêu trong SGK/17 ?
Lí do cuối, vì các câu cuối chưa có sự liên kết
(?) Muốn cho đoạn văn có thể hiểu được thì nó phải có tính chất
gì ?
HS: Dựa vào ghi nhớ 1 (SGK/18) trả lời: Câu văn phải chính xác,
rõ ràng, đúng ngữ pháp và giữa các câu có sự liên kết
GV chốt: Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất
của văn bản vì nhờ nó mà những câu đúng ngữ pháp, ngữ nghĩa được
đặt cạnh nhau mới tạo thành văn bản
(?) Liên kết trong VB được thể hiện ở mấy phương diện ?
2 phương diện
- GV chỉ định 1 HS đọc chậm, to ghi nhớ 1 (Sgk/18)
A/ TÌM HIỂU CHUNG: Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản:
1/ Tính liên kết của văn bản:
- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của VB, làm cho VB trở nên có nghĩa, dễ hiểu
- Liên kết là làm cho nội dung các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau
- Liên kết trong VB được thể hiện ở 2 phương diện nội dung và hình thức
2/ Phương tiện liên kết trong văn bản:
Trang 2 HĐ2: P hương tiện liên kết trong VB:
(?) Do thiếu gì mà đoạn văn trở nên khó hiểu ? Sửa lại để En-ri-cô
hiểu được ý của bố ?
Thêm vào phần liên kết “Bố không thể đáp lại cái hôn của con”
- GV chỉ định 1 HS đọc to, chậm, rõ tình huống – phần I – mục 2b
(Sgk/18) và trả lời câu hỏi:
(?) Đoạn văn có mấy câu? Hãy đánh số thứ tự cho từng câu?
HS: nghiên cứu văn bản, trả lời
(?) So với nguyên bản “cổng trường mở ra” thì:
+ Câu 2 thiếu cụm từ nào?
+ Câu 3 chép sai từ nào?
Việc chép thiếu và chép sai ấy khiến cho đoạn văn ra sao?
HS: suy nghĩ, trả lời: Đoạn văn có 3 câu
+ Câu 2 thiếu cụm từ “Còn bây giờ”
+ Câu 3 chép sai từ “Con thành từ đứa trẻ”
Việc chép thiếu và chép sai khiến cho đoạn văn trở nên rời rạc, khó
hiểu
(?) Em có nhận xét gì về các câu trong 2 đoạn văn (ở nguyên bản
và ở mục I.2a)?
HS: trả lời: các câu đều đúng ngữ pháp, khi tách từng câu ra khỏi
đoạn văn vẫn có thể hiểu được
(?) Vậy cụm từ còn bây giờ và từ con đóng vai trò gì?
HS: trả lời: là các từ, ngữ làm phương tiện liên kết câu
GV chốt: Nhờ sự móc nối như vậy mà 3 câu gắn bó với nhau Sự
gắn bó ấy gọi là tính liên kết hoặc mạch văn
(?) Để văn bản có tính liên kết, ngoài nội dung các câu phải thống
nhất, ta còn phải làm gì?
HS: suy nghĩ trả lởi: phải sử dụng các phương tiện ngôn ngữ để
liên kết câu
(?) Từ sự phân tích trên, theo em một văn bản có tính liên kết trước
hết phải có điều kiện gì? Các câu trong văn bản phải sử dụng các
phương tiện gì ?
HS: Dựa vào mục ghi nhớ (Sgk/18) trả lời
HĐ3: HDHS luyện tập:
BT1: Sắp xếp các câu văn theo thứ tự hợp lý:
- GV gọi HS đọc BT, xác định yêu cầu bài tập và thực hiện yêu cầu
HS: đọc, nêu yêu cầu, làm BT, nhận xét: 1 – 4 – 2 – 5 – 3
GV phân tích đáp án, đánh giá, cho điểm
BT2: Chỉ ra tính liên kết trong các đoạn văn:
Các câu văn chưa liên kết với nhau vì nội dung của chúng chưa
thống nhất (mỗi câu trình bày 1 nội dung khác nhau)
BT3: Điền từ để các câu văn liên kết chặt chẽ với nhau:
bà – bà – cháu – bà – bà – cháu – thế là …
a) Nội dung:
VD: (Sgk/17) Đoạn văn: “Trước mặt cô giáo … đừng hôn bố”
Chưa có sự liên kết do nội dung các câu chưa thống nhất chặt chẽ với nhau
b) Hình thức:
VD: I.2b (Sgk/18) Đoạn văn: “Một ngày kia
… còn bây giờ (phép nghịch đối) … Giấc ngủ đến với con
… Gương mặt thanh thóat của con (phép lặp)
Dùng phương tiện ngôn ngữ (từ, câu…) để kết nối các câu với nhau (Liên kết hình thức)
B/ LUYỆN TẬP:
BT1: Trình tự của các câu như sau: 1 – 4 – 2 – 5 – 3
* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
Tìm hiểu, phân tích tính liên kết trong 1 VB đã học.
4/ Củng cố:
- Thế nào là LK trong VB?
- Muốn làm cho VB liên kết, ta phải thực hiện như thế nào?
Trang 3Từ nối in đậm trong đoạn văn sau chưa phù hợp Em hãy thay thế bằng một từ thích hợp.
Làng quê tôi đã khuất hẳn, nhưng tôi vẫn đăm đắm nhìn theo Tôi đã đi nhiều nơi, đóng quân nhiều chỗ
phong cảnh đẹp hơn đây nhiều, mặc dù sức quyến rũ, nhớ thương vẫn không mãnh liệt, day dứt bằng mảnh đất
cộc cằn này
(Nguyễn Khải, Ngày tết về thăm quê)
a) Bởi vậy b) Cho nên. c) Nhưng sao d) Sao cho
5/ Chuẩn bị bài mới:
- Xem kĩ nội dung bài học
- Làm BT 4, 5 và đọc thêm Sgk/19
- Chuẩn bị: “Bố cục trong VB”
+ Đọc mục I SGK/28 “Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong VB” và trả lời: Nếu viết 1 lá đơn để xin gia nhập Đội thiếu niên Tiền phong HCM thì những nội dung ấy có cần được sắp xếp theo 1 trật tự không ? Có thể tùy thích muốn ghi nội dung nào trước cũng được hay không ? Vì sao khi xây dựng VB cần cần phải quan tâm tới bố cục ?
+ Có những yêu cầu về bố cục nào? 2 câu chuyện SGK/29 mục 2 đã có bố cục chưa ? Cách kể chuyện
ấy bất hợp lí ở chỗ nào ? Theo em, nên sắp xếp lại bố cục ntn ?
+ Bố cục của 1 VB gồm các phần nào ? Nêu nhiệm vụ của 3 phần MB, TB, KB trong VB tự sự, miêu tả?
Có cần phân biệt rõ ràng nhiệm vụ của mỗi phần không ? Vì sao ?
+ Có bạn nói rằng phần mở bài chỉ là sự tóm tắt, rút gọn của phần Thân bài, còn phần kết bài chẳng qua chỉ là sự lặp lại 1 lần nữa của MB Nói như vậy có đúng không ? Vì sao ?
+ Bạn khác cho rằng nội dung chính của việc mtả, tự sự (cả đơn từ) được dồn hết vào phần TB nên những phần MB và KB là những phần không cần thiết lắm Em có đồng ý với ý kiến đó không ?
+ Nghiên cứu kỉ nội dung phần luyện tập
RKN
………
………
………