Tuần 1- Tiết 2 Trích “Những tấm lòng cao cả” - Ét-môn-đô đơ A-mi-xi I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Qua bức thư của một người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểu tình yêu thương, kính trọng cha
Trang 1Tuần 1- Tiết 2
(Trích “Những tấm lòng cao cả” - Ét-môn-đô đơ A-mi-xi)
I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Qua bức thư của một người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểu tình yêu thương, kính trọng cha
mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mỗi người
II/ TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1/ Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Ét-môn-đô đơ A-mi-xi.
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trược tiếp qua hình thức một bức thư
2/ Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư.
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) và người mẹ nhắc
đến trong bức thư
III/ CHUẨN BỊ:
- GV: SGK, SGV, tham khảo một số văn bản về đề tài này, tranh,
- HS: SGK, đọc VB, soạn bài theo yêu cầu
IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1/ Ổn định lớp :
2/ Kiểm tra bài cũ :
(?) Em hãy tóm tắt ngắn gọn văn bản : “Cổng trường mở ra”
(?) Qua văn bản “Cổng trường mở ra”, em đã rút ra được bài học sâu sắc nhất ?
1 Văn bản “Cổng trường mở ra” của tác giả nào?
a)Lí Lan b) Tô Hoài c)Vũ Bằng d) Tế Hanh
2 Văn bản “Cổng trường mở ra” viết về nội dung gì?
a)Miêu tả quang cảnh ngày khai trường
b) Bàn về vai trò của nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ
c) Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường
d) Tái hiện lại những tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào
lớp Một của con.
3/ Bài mới :
* Giới thiệu: Từ xưa, dân tộc Việt Nam có đạo lí “thờ ca kính mẹ” Dù xã hội có văn minh như thế
nào thì lòng biết ơn, hiếu thảo vẫn luôn đặt lên hàng đầu mà người làm con phải tôn thờ Tuy nhiên, không
phải lúc nào chúng ta cũng ý thức được như vậy Văn bản “Mẹ tôi” sẽ cho chúng ta thấy tình cảm của cha
mẹ đối với con cái
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
HĐ 1 : Tìm hiểu chung:
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích (kết hợp đọc)
(?) Em hãy nêu vài nét chính về tác giả, tác phẩm ?
HS: Đọc, nêu vài nét chính về tác giả, tác phẩm
I/ TÌM HIỂU CHUNG:
- Ét-môn-đô đơ A-mi-xi (1846 – 1908) Nhà văn I-ta-li-a (Ý)
- Những tấm lòng cao cả là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông Cuốn sách gômg nhiều mẩu chuyện có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, trong đó nhân vật trung tâm là
1 tiếu niên, được viết bằng 1 giọng văn hồn nhiên, trong sáng
Trang 2- GV hướng dẫn đọc và tìm hiểu kiểu loại VB:
Đọc giọng chậm rãi, tình cảm, tha thiết, trang nghiêm Chú ý các câu
cảm, câu cầu khiến, đọc với giọng thích hợp
(?) Theo em, VB được viết theo kiểu loại nào?
HS: nghiên cứu VB, trả lời: Văn bản nhật dụng Kiểu văn bản biểu cảm
(viết thư)
(?) Em hiểu thế nào là “trưởng thành, lương tâm, vong ân bội nghĩa” ?
HS: Đọc và giải thích các chú thích
- GV gọi HS tóm tắt VB, xác định nội dung
HS: Tóm tắt và trả lời theo cách hiểu nhưng phải đảm bảo được ý chính:
Qua lời dạy dỗ của bố En-ri-cô, ta nhận thấy bố En-ri-cô hết lòng thương yêu
con và sẵn sàng hy sinh hạnh phúc bản thân để mang hạnh phúc đền cho con
(?) VB gồm mấy phần ? Nội dung từng phần ?
HS trình bày ý kiến : 2 phần :
- Phần 1 : từ đầu … “xúc động vô cùng” : lời kể của En-ri-cô
- Phần 2 : còn lại : toàn bộ bức thư người bố gửi cho En-ri-cô
(?) Tại sao văn bản là một bức thư người bố gửi cho con nhưng nhan đề
lại lấy tên là “Mẹ Tôi ” ?
Thứ 1 , nhan đề ấy là của chính tác giả A-Mi-Xi đặt cho đoạn trích Mỗi
truyện nhỏ trong “Những tấm lòng cao cả ” đều có một nhan đề do tác giả đặt
Thứ 2 , khi đọc kỹ chúng ta sẽ thấy tuy bà mẹ không xuất hiện trực tiếp
trong câu chuyện nhưng đó lại là tiêu điểm mà các nhân vật và chi tiết đều
hướng tới để làm sáng tỏ
Qua bức thư người bố gửi cho con chúng ta lại thấy hiện lên hình tượng
một người mẹ cao cả và lớn lao Không để cho người mẹ xuất hiện trực tiếp,
tác giả cũng như bộc lộ trên t/c và thái độ quý trọng của người bố đối với mẹ,
mới có thể nói được một cách tế nhị và sâu sắc những gian khổ hi sinh mà
nguời mẹ đã âm thầm, lặng lẽ dành cho đứa con của mình
HĐ 2 : Đọc - hiểu văn bản:
- GV nhắc lại nội dung chính của VB: cho HS đọc 4 dòng đầu tiên và trả
lời câu hỏi:
(?) Xác định vị trí của đoạn văn và ngôi kể của người kể chuyện?
HS: suy nghĩ, trả lời: nhân vật “Tôi” - chú bé kể chuyện dưới dạng ghi
chép tâm tình kiểu viết thư, biểu cảm đóng vai trò chủ yếu
(?) Bài văn kể lại câu chuyện gì ? VB là lời tâm tình của ai đối với ai?
HS: nghiên cứu VB, trả lời: Chuyện En-ri-cô phạm lỗi “lúc cô giáo đến
thăm” Người cha bộc lộ thái độ buồn bã, tức giận : viết thư cho con
(?) Nguyên nhân nào bố đã viết thư cho En-ri-cô ?
HS: nghiên cứ VB, trả lời: En-ri-cô mắc lỗi với mẹ
(?) Em hãy tìm chi tiết hình ảnh nói về mẹ của En-ri-cô ?
“Người mẹ phải thức suốt đêm … cứu sống con”
(HS tìm trong văn bản)
GV giảng: Không gì có thể so sánh được với trái tim người mẹ Không ai
có thể thay thế vị trí của người mẹ trong chăm sóc con cái Mẹ của En-ri-cô
đã từng lo lắng khổ sở, vất vả, sẵn sàng hy sinh hạnh phúc bản thân miễn sao
con mình được êm ấm
(?) Mẹ của En-ri-cô đã hết lòng vì con nhưng En-ri-cô đã phạm lỗi gì với
mẹ ? thiếu lễ độ với mẹ.
con, chúng ta sang phần 2
- GV gọi HS đọc tiếp bức thư đến tình thương yêu đó
II/ ĐỌC – HIỂU VB:
1/ Nội dung:
a) Nguyên nhân bố viết
thư cho En-ri-cô:
Chú bé đã thốt những lời thiếu lễ độ với mẹ khi cô giáo đến thăm
Trang 3(?) Em thấy thái độ của bố với En-ri-cô là thái độ thế nào ?
HS: suy luận, trả lời: buồn bã, tức giận, Mong con hiểu được công lao, sự
hy sinh của mẹ
(?) Ông chỉ cho con trai thấy rằng tình thương yêu, kính trọng cha mẹ là
tình cảm thiêng liêng hơn cả Vì sao vậy?
HS: thảo luận – phát biểu Đừng bao giờ làm điều gì sai trái để mẹ buồn
lòng Có lỗi phải biết nhận lỗi Lúc mẹ mất đi mọi cố gắng chuộc lỗi sẽ trở
nên vô nghĩa.Ta sẽ bị day dứt dày vò
GV giảng: Ông vẽ ra cho đứa con hư dại thấy trước nỗi buồn thảm nhất
của mỗi con người: Ay là khi mất mẹ
(?) Tìm những câu ca dao, câu thơ mà em thuộc về chủ đề này?
(HS: Thảo luận theo nhóm 5’ )
(?) Người cha hình dung trong suốt cuộc đời người con, người mẹ vẫn
đóng vai trò to lớn như thế nào?
(HS: Tìm và hệ thống hóa dẫn chứng phát biểu) lời nói chí tình sâu sắc :
Những gì đã mất thì vĩnh viễn không tìm lại được đặc biệt là người mẹ thân
yêu : Trước đó đã làm gì có lỗi với mẹ thì lúc mẹ mất đi mọi cố gắng chuộc
lỗi sẽ trở nên vô nghĩa Ta sẽ bị day dứt dày vò
(?) Em hiểu chi tiết chiếc hôn của mẹ sẽ xóa đi dấu vết vong ân bội nghĩa
trên trán con như thế nào?
HS: Thảo luận, bàn bạc, trình bày cách hiểu của bản thân
(?) Theo em, điều gì đã làm xúc động En-ri-cô khi đọc thư bố?
HS: Vì bố gợi lại kỉ niệm về hai mẹ con, vì thái độ kiên quyết và nghiêm
khắc của bố
(?) Tại sao VB là một bức thư người bố gởi cho con nhưng VB lại lấy tên
là “Mẹ tôi”?
HS: thảo luận, phát biểu
hiện nhưng lại là tiêu điểm mà các nhân vật đều hướng tới Qua nhân vật
người mẹ, người đọc thấy hiện lên những phẩm chất tốt đẹp, xuất phát từ
điểm nhìn của bố, điểm nhìn ấy làm tăng tính khách quan và thể hiện tình
cảm, thái độ của người kể
(?) Tại sao người cha không trực tiếp nói với con mà chọn hình thức viết
thư?
HS: Thảo luận, trả lời
vừa tâm tình với con trai một cách tỉ mỉ, cặn kẽ, đầy đủ, cho con có thời gian
và hoàn cảnh suy ngẫm qua từng câu, từng chữ Mặt khác, người cha tỏ ra tế
nhị, kín đáo bởi không làm người con xấu hổ Đó là cách ứng xử của người có
văn hóa
HĐ 3 : Hướng dẫn tìm hiểu nghệ thuật của VB:
(?) Thông qua tìm hiểu VB, em thấy VB thể hiện nét đặc sắc gì về nghệ
thuật ?
HS trả lời
b) Thái độ của bố đối với En-ri-cô:
- Sự hỗn láo như là một nhát dao đâm vào tim bố
- Không thể nén được cơn tức giận
- Con mà lại xúc phạm đến
mẹ con ư ?
Buồn bã Tức giận Mong con hiểu được công lao, sự hy sinh của mẹ
c) Lời khuyên nhủ của bố:
- Không bao giờ con được thốt
ra một lời nói nặng với mẹ …
- Con phải xin lỗi mẹ
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con
Lời khuyên nhủ chân tình và sâu sắc
2/ Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên hoàn cảnh xảy ra câu chuyện: En-ri-cô mắc lỗi với mẹ
- Lồng trong câu chuyện 1 bức thư có nhiều chi tiết khắc họa hình ảnh người mẹ giàu đức hi sinh, hết lòng vì con
- Biểu cảm trực tiếp có ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêm khắc của người cha đối với con
3/ Ý nghĩa VB:
Trang 4HĐ 4 : Tìm hiểu ý nghĩa VB:
(?) Qua bức thư của người bố gửi cho En-ri-cô, em cho biết VB thể hiện ý
nghĩa gì ?
HS: HS trả lời dựa vào ghi nhớ (Sgk/12)
GV lưu ý cho HS gạch dưới câu: Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ …
tình thương yêu đó
* BT bổ sung lựa chọn
Chọn nhan đề khác cho VB
- Bài học đầu tiên (nhớ đời) của tôi
- Sau một lỗi lầm
- Thư cảnh cáo
- Lời khuyên của bố
- Người mẹ có vai trò quan trọng trong gia đình
- Tình thương yêu, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
III Tổng kết
Gi nhớ (sgk)
* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
Sưu tầm những bài ca dao, thơ nói về tình cảm của cha mẹ dành cho con và tình cảm của con đối với
cha mẹ
4/ Củng cố:
1) Tại sao người cha lại viết thư cho En-ri-cô khi con mình phạm lỗi?
a) Vì ở xa con nên phải viết thư.
b) Vì giận con quá không muốn nhìn mặt con nên không nói trực tiếp.
c) Vì sợ nói trực tiếp sẽ xúc phạm tới con.
d) Vì qua bức thư, người cha sẽ nói được đầy đủ, sâu sắc hơn và người con sẽ cảm hiểu điều cha
nói dược thấm thía hơn.
2) Đọc thêm: Thư gửi mẹ, Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ …
(?) Trong bức thư bố En-ri-cô có viết một đoạn rất cảm động mà khi đọc ai cũng giật mình, thức
tỉnh trước vai trò to lớn của cha mẹ đối với mình ; đó là đoạn nào ? ( Đọc to lên ) Khi đã khôn lớn …
tình yêu đó (trang 11)
5/ Chuẩn bị bài mới:
- Học bài Đọc và tóm tắt VB “Mẹ tôi”
- Làm BT 2
- Soạn bài: “Cuộc chia tay của những con búp bê”
+ Đọc VB và phần chú thích
+ Truyện viết về ai, về việc gì ? Ai là nh.vật chính trong truyện ?
+ Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì ?
+ Tên truyện có liên quan tới ý nghĩa của truyện không ?
+ Tìm những chi tiết trong truyện để thấy 2 anh em Thành, Thủy rất mực gần gũi, thương yêu, chia
sẽ và luôn quan tâm đến nhau
+ Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thủy với lớp học làm cô giáo bàng hoàng và chi tiết nào
khiến em cảm động nhất ? Vì sao ?
+ Theo em, tác giả muốn nhắc gửi đến mọi người điều gì ?
RKN
………
………
………