* So¹n v¨n b¶n: trong lßng mÑ Hướng dẫn soạn bài: Đọc phần chữ in nhỏ để nắm được vị trí đoạn trích thì mới xác định được chủ đề của văn bản đồng thời mới hiểu được diễn biến truyện và n[r]
Trang 1Ngày soạn: 13/8/2010 Ngày giảng: 16/8
Tiết 1: Đọc hiểu văn bản :
Tôi đi học
( Thanh Tịnh)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Cảm nhận /01 tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” ở buổi tựu 30@ đầu tiên
trong đời
- Thấy /01 ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi G0 vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
B.Chuẩn bị của thầy và trò:
C lên lớp
1 n định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: Sự chuẩn bị bài ở nhà của HS
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy
1.Hoạt động 1: Đọc Chú
thích.
+)0O dẫn: giọng chậm dịu
tha thiết lắng sâu
- Đọc chú thích trình bày ngắn
gọn về tác giả?
(Xem ảnh chân dung)
- Giải thích một số từ khó:
“Ông đốc”, “lạm nhận”, “lớp
5”
2.Hoạt động 2: dẫn PT
-Xét về thể loại có thể xếp văn
bản thuộc kiểu loại nào?
- nhân vật chính?
- Kỉ niệm ngày đầu đến 30@
/01 kể theo trình tự nào?
+0F ứng với trình tự đó là
các đoạn văn bản nào?
- Đoạn nào gợi cảm xúc thân
thuộc gần gũi nhất trong em?
- Kỉ niệm ngày đầu đến 30@
gắn với không gian, thời gian
cụ thể nào? ý nghĩa ?
Hoạt động của trò
3 – 4 em học sinh nối nhau
đọc toàn bài
- Quê ở Huế, từng dạy học, viết báo, làm văn Ông là tác giả
của nhiều tập truyện ngắn, truyện thơ “Quê mẹ”, “đi giữa một mùa sen”…
- “tôi đi học” thuộc “Quê mẹ”
xuất bản năm 1941
- Văn bản tự sự 0 giàu cảm xúc tâm trạng (biểu cảm)
- Tôi
- Thời gian: hiện tại đến quá
khứ
+, Tâm trạng trên /0@ tới
30@ %
+, Lúc ở sân 30@ %
+, Vào lớp học
- Thời gian: “buổi mai …”
- Không gian: trên con /0@ làng dài và hẹp
=> Vì đây là thời điểm gần gũi, gắn liền với tuổi thơ Đó là lần đầu /01 cắp sách tới
Nội dung cần đạt
I Đọc – Chú thích
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả
- 1911 – 1988
- Sáng tác đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đằm thắm nhẹ nhàng lắng sâu êm dịu trong trẻo
b Từ khó
II.Phân tích
=>Buổi mai … ngọn núi.
=>tiếp đến nghỉ cả ngày
=>phần còn lại
1 Tâm trạng của “tôi” trên $ tới $
- Thiên nhiên: lá rụng, mây bàng bạc
- Con 0@ mấy em bé rụt rè
Trang 2- Tâm trạng nhân vật Tôi /01
thể hiện qua chi tiết nào? Em
hiểu gì về những chi tiết đó?
- Đặc biệt trong đoạn văn tác
giả đã sử dụng rất nhiều các từ
láy để diễn tả tâm trạng Em
hãy tìm và phân tích giá trị
biểu cảm của những từ đó?
- Qua đó em hiểu gì về tâm
trạng của “Tôi” trên /0@
cùng mẹ đến 30@ U
- Qua những cảm nhận mới mẻ
ấy “tôi” đã bộc lộ những phẩm
chất gì?
- Trong đoạn văn tác giả có sử
dụng một hình ảnh so sánh rất
độc đáo đó là hình ảnh nào?
Phân tích cái hay của hình ảnh
so sánh đó?
- 30@ làng Mĩ Lý thay đổi
0 thế nào? Em hiểu gì về ý
nghĩa hình ảnh so sánh trên?
- Tâm trạng chú bé ra sao?
- Tâm trạng đó /01 diễn tả
bởi hình ảnh so sánh độc đáo
Thử phân tích cái hay của hình
ảnh so sánh ấy?
- Tìm những chi tiết diễn tả
tâm trạng chú bé khi tiếng
trống ngày tựu 30@ vang
lên?
- Phân tích nghệ thuật miêu tả
tâm lý của tác giả qua những
chi tiết này?
- Em nghĩ gì về tiếng khóc của
các cậu học trò?
- Nhận xét nghệ thuật miêu tả
diễn biến tâm lý?
- Kể lại tâm trạng của em lần
đầu đi học?
- Nhận xét hành động, thái độ
30@ 6 tác giả yêu quê
0F …
- “con /0@ này… thấy lạ”
- “tôi không lội … thằng Sơn nữa”
- “tôi ghì thật chặt 2 quyển vở mới trên tay và muốn thử sức mình…”
=> Có ý chí học ngay từ đầu muốn tự mình đảm nhiệm việc học hành muốn /01 chững chạc hơn
- náo nức, mơn man, 0 bừng, rộn rã
=> những cảm xúc không trái 01 mà gần gũi, bổ sung cho nhau Diễn tả tâm trạng rất thực và cụ thể, sinh động
=> yêu việc học hành, yêu bạn
bè và mái 30@ quê 0F %
- “ý nghĩ ấy … làn mây
) ngang trên ngọn núi”.
- + cái đình làng.
=>trang nghiêm tôn kính đề cao tri thức
- lo sợ vẩn vơ, bỡ ngỡ
- “họ 0 con chim non …”.
- cảm thấy chơ vơ vụng về lúng túng => cứ dềnh dàng => run run => quả tim 0 ngừng
đập, giật mình lúng túng
bật khóc
=> nuối tiếc, Q0 luyến, e sợ, niềm sung 0O
=> 30= thành => phản ứng dây chuyền rất tự nhiên
- Tự bộc lộ
=>Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức tự thấy 0 đã lớn, con /0@ này không còn dài rộng 0
30O%
=>báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức
-Nhận thức về sự nghiêm túc học hành
=>Cảm thấy trang trọng,
đứng đắn
=>Cảm giác tự nhiên Động
từ “thèm, bặm, ghì, xệch…</01 sử dụng đúng chỗ khiến 0@ đọc hình dung dễ dàng 0 thế và cử chỉ ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu của chú bé
2 Tâm trạng của “tôi” lúc ở
sân $
=>hình ảnh gần gũi, tinh tế sinh động Mái 30@ 0 một tổ ấm=> học trò 0 những chú chim
=>đề cao sức hấp dẫn và hứa hẹn bao điều tốt đẹp
-Động từ: thể hiện rõ nét tâm trạng từ láy “lúng túng” lặp lại 4 lần =>diễn tả tâm trạng phức tạp một cách chân thực
=>hiểu sâu nỗi lòng nhân vật
=>3 dạng khóc “ôm mặt khóc nức nở,khóc thút thít, khóc”
=> tinh tế nhẹ nhàng sâu sắc
=> Sự quan tâm của gia đình
Trang 3các nhân vật khác?
* Họ 0 những bàn tay nâng
đỡ những làn gió /0" những tia
nắng soi /0@ để những cánh
chim /01 cất lên mạnh dạn
trên bầu trời bao la
- Tìm những chi tiết thể hiện
tâm trạng “tôi” khi vào lớp
học? Lý giải những cảm giác
đó?
- Chi tiết “Một con chim… bay
cao” tác giả /0" vào đó có
dụng ý gì?
- Chi tiết “tiếng phấn của Thầy
…” có ý nghĩa gì?
- Nhận xét cách kết thúc câu
chuyện?
- Nhận xét của Thạch Lam
“truyện ngắn nào hay cũng có
chất thơ, bài thơ nào hay cũng
có cốt truyện” Truyện “tôi đi
học” đầy chất thơ em có đồng
ý không? Vì sao?
* Y/c HS đọc phần ghi nhớ
* Bài tập trắc nghiệm: Chọn
những ý em cho là đúng
Truyện ngắn trên có sự kết hợp
của những PTBĐ sau:
A Nhật dụng
B Biểu cảm
C Miêu tả
D Nghị luận
E Tự sự
- Em học tập /01 gì qua nghệ
thuật kể chuyện của nhà văn?
- Qua v/bản em cảm nhận /01
điều tốt đẹp nào từ n/vật “tôi”?
+0@ mẹ:Quan tâm, ân cần, chu đáo…Ông Đốc: mẫu mực,
độ Q01 6 bao dung
- lạm nhận chỗ ngồi, quyến luyến với bạn
- lạ -> quen
=> ý thức /01 những thứ đó
sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi
=> không chỉ yêu TN tuổi thơ
mà còn yêu sự học hành để
30= thành
-Thảo luận nhóm (2phút)
- Chất thơ:
+,Tình huống truyện; không có cốt truyện, hình ảnh thiên nhiên quen thuộc (mùa thu se lạnh, lá rụng, cảnh sân 30@ 6 học trò bỡ ngỡ…)=> tâm trạng tác giả
+,Giọng nói ân cần, hiền từ của thầy; lòng mẹ hiền 0F con;
hình ảnh so sánh thi vị “Tôi quên… cánh hoa 0F…”
Giọng văn nhẹ nhàng, giàu cảm xúc
- Đọc ghi nhớ
- Muốn kể chuyện hay cần có nhiều kỉ niệm và giàu cảm xúc
=>Tình yêu, niềm trân trọng mái 30@ sách vở, 0@
thân, bạn bè, lớp học tuổi thơ
và nhà 30@ với thế hệ trẻ
3 Tâm trạng của “tôi” khi vào lớp học.
=>hình ảnh thiên nhiên đẹp -Gợi nhớ, tiếc
-Tâm trạng rụt rè
-Bỡ ngỡ /01 cụ thể
-Niềm tin
=>bất ngờ thú vị khép lại bằng dòng chữ: “Tôi đi học”
=>mở ra một giai đoạn mới, tâm trạng mới, tình cảm mới
III Tổng kết -Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí: tinh tế nhẹ nhàng tha thiết
-Bố cục truyện theo dòng hồi
0= cảm xúc
=> kỉ niệm thời thơ ấu về buổi tựu 30@ đầu tiên có sức mạnh ám ảnh và Q0 giữ sâu sắc
* Ghi nhớ:
Hoạt động 4: )0O dẫn HS luyện tập
Bài tập 1: HS tự trình bày và các bạn nhận xét
4 ! " dẫn về nhà: Bài 2.
- Hồi 0= và diễn tả lại tâm trạng của mình lần đầu đi học hoặc buổi khai giảng đầu tiên tại ngôi
30@ THCS
Trang 4+ Đêm 30O ngày khai 30@ em cảm thấy tâm hồn mình có gì thay đổi
+ Lúc đi từ nhà đến 30@ %%%
+ Khi đến 30@ nhìn thấy quang cảnh chung của ngôi 30@ l Khi nghe đọc 0 Bác
+ Lúc nghe thầy hiệu 30= đọc diễn văn khai mạc
+ Nghe tiếng trống khai 30@ %%%
+ 01 cô giáo đón vào lớp
- Về nhà soạn bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
* Rút kinh nghiệm
-Ngày soạn: 16/6/2010 -Ngày giảng:20/8
Tiết 3:
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp HS hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
2 Tích hợp với văn ở văn bản Tôi đi học; với tập làm văn qua bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
3 Rèn luyện kĩ năng sử dụng từ trong mối quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng và hẹp
B Chuẩn bị
C Lên lớp
1 n định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ:
H: Thế nào là từ đồng nghĩa? Từ trái nghĩa? Cho ví dụ?
H: Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa các từ ngữ trong 2 nhóm từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa trên? HSTL: HS nhắc lại định nghĩa về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa
HS cho /01 ví dụ về các từ đồng nghĩa và các từ trái nghĩa
HS nhận xét: Các từ đồng nghĩa và trái nghĩa đều có mối quan hệ bình đẳng với nhau( từ đồng nghĩa có thể thay thế cho nhau trong một câu văn cụ thể còn từ trái nghĩa có thể loại trừ nhau khi lựa chọn đặt câu
3 Bài mới: GV dựa vào câu trả lời của HS để giới thiệu bài
Hoạt động của thầy
1 Hoạt động 1
- Qua phần tìm hiểu trên em
có nhận xét gì về nghĩa của
từ ngữ?
* Diễn giải: Nghĩa của từ
ngữ đó là mối quan hệ bao
hàm Nói đến mối quan hệ
“bao hàm” tức là nói đến
phạm vi khái quát của nghĩa
từ ngữ, 0 trong phạm vi
Hoạt động của trò
a Nghĩa của từ “Động vật” rộng hơn nghĩa của từ thú, chim, cá vì động vật bao gồm cả thú, chim và cá
->Nó có nghĩa chung nghĩa khái quát bao hàm
- 01 lại nghĩa của từ chim, thú, cá
hẹp hơn vì nó chỉ cụ thể hơn, chi tiết hơn, nó là nghĩa riêng, nghĩa /01
bao hàm
Nội dung cần đạt
I Từ ngữ nghĩa rộng – từ ngữ nghĩa hẹp
1 Tìm hiểu bài
a Động vật rộng hơn thú, chim, cá
b Thú, chim, cá có nghĩa
Trang 5khái quát nghĩa của từ ngữ
không giống nhau Có từ
ngữ có nghĩa rộng, có từ ngữ
có nghĩa hẹp
* Cấp độ khái quát của
nghĩa từ ngữ (tính chất rộng
hẹp chỉ là 0F đối)
H: Những từ ngữ 0 thế
nào /01 coi là có nghĩa
rộng, nghĩa hẹp?
* Gọi học sinh đọc ghi nhớ
SGK
Y/c học sinh vẽ sơ đồ mối
qua hệ bao hàm SGK, vòng
tròn
* Bài tập nhanh: Cho các từ
“cây, cỏ, hoa” tìm các từ
ngữ có phạm vi rộng và hẹp
hơn
b Nghĩa của từ “thú” rộng hơn: voi,
0F %
-Nghĩa của từ “Chim” rộng hơn tu hú, sáo
-Nghĩa của từ “cá” rộng hơn: cá rô, cá
thu
c.Thú rộng hơn voi, 0F %
Chim rông hơn tu hú, sáo
Cá rộng hơn cá rô, cá thu
- Thú, chim, cá hẹp hơn “động vật”
* Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng
hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác
- Từ ngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
- Từ ngữ có nghĩa hẹp /01 bao hàm trong phạm vi …
- một từ ngữ có thể có nghĩa rộng với những từ ngữ này 0 cũng có nghĩa hẹp đối với những từ ngữ khác
- 2 học sinh đọc ghi nhớ
rộng hơn voi, 0F 6 tu hú, sáo, cá rô, cá thu
c Thú, chim, cá rộng hơn voi, 0F 6 sao 0 hẹp hơn so với động vật
=>nghĩa của từ ngữ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác
2 Bài học
*Ghi nhớ: SGK/tr.8
Bài tập nhanh:
Thực vật > cây cỏ hoa > cây cam, dừa, cỏ gà
Hoạt động III: )0O dẫn HS luyện tập
4 Luyện tập- củng cố
Bài tập 1: Gv 0O dẫn HS tự làm
VD: Y phục > quần áo> quần đùi, quần dài; áo dài, áo sơ mi
Hoặc cụ thể hơn:
Y phục
Quần o
Quần đùi, quần dài o dài, o sơ mi
Bài tập 2: Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn so với nghĩa của các từ trong các nhóm
a Chất đốt > xăng, dầu hoả, ga, ma dút, củi, than
b Nghệ thuật > hội hoạ, âm nhạc, vănhọc, điêu khắc
c Thức ăn > canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán
d Nhìn > liếc, ngắm, nhòm, ngó
e Đánh > đấm, đá, thụi, bịch, tát
Bài tập 3: Tìm các từ ngữ có nghĩa /01 bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ khác
a Xe cộ bao hàm các từ xe đạp, xe máy, xe hơi
b Kim loại ( sắt, đồng, nhôm)
c Hoa quả ( chanh, cam, chuối)
d Họ hàng ( họ nội, họ ngoại, bác, chú, cô, dì)
Trang 6e Mang ( khiêng, xách, gánh)
Bài tập 4; Chỉ ra các từ ngữ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ:
a Thuốc b Thủ quĩ c Bút điện d Hoa tai
5 )0O dẫn về nhà
*Bài tập về nhà: bài 5 - 11
- Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
* Rút kinh nghiệm
Tiết 4 Tập làm văn
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: HS nắm /01 tính thống nhất về chủ đề của vănbản trên cả hai (0F diện hình thức và nội dung
2 Tích hợp với phần văn ở văn bản Tôi đi học; với phần Tiếng Việt ở bài Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
3 Rèn kĩ năng: Vận dụng /01 kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói, viết đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
B Chuẩn bị
C Lên lớp
1.n định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: GV cho HS nhắc lại khái niệm về văn bản , tính mạch lạc trong văn bản
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy
*Hoạt động 1: Tìm hiểu mục
I.SGK
Y/c H đọc lại văn bản "Tôi đi
học" của Thanh Tịnh cho biết
tác giả nhớ lại những kỉ niệm
sâu sắc nào trong thở thiếu thời
của mình?
- Những hồi 0ởng ấy gợi lên
cảm giác nh0 thế nào trong
lòng tác giả?
* Nội dung trả lời những câu
hỏi trên chính là chủ đề của
văn bản "Tôi đi học".hãy phát
biểu chủ đề của văn bản này?
- Vậy theo em chủ đề của văn
bản là gì?
* Chú ý phân biệt chủ đề và đề
tài
Ví dụ: Đề tài ng0@ nông dân
Chủ đề: Ngô Tất Tố: Ng0@
Hoạt động của trò
- Học sinh đọc
- Buổi tựu 30ờng đầu tiên, sự biến chuyển của trời đất, cảnh vật tâm trạng cảm giác của tác giả trên con đ0@ cùng mẹ tới
30ờng, khi nhìn ngôi tr0@ cùng các bạn, khi phải rời bàn tay mẹ vào lớp, lúc ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học
đầu tiên
- Cảm giác: hồi hộp, lo âu, ngỡ ngàng, mới lạ, tự tin
- Chủ đề: Những kỉ niệm và cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu tr0@ đầu tiên
- Là vấn đề trung tâm, vấn đề cơ
bản đ01 tác giả nêu lên đặt ra qua nội dung cụ thể của v/ bản (ý đồ, ý kiến, cảm xúc của t g)
Nội dung cần đạt
I Chủ đề của văn bản
- Những kỉ niệm sâu sắc của buổi tựu 30ờng đầu tiên
- Những cảm giác mới lạ của tác giả
Chủ đề của văn bản "tôi đi học"
*Khái niệm chủ đề của văn bản
*Ghi nhớ 1: SGK
Trang 7nông dân bị đẩy vào b0O
đ-0@ cùng vì nạn s0 thuế
*Hoạt động 2: Tìm hiểu mục
II
- Căn cứ vào đâu em biết văn
bản "Tôi đi học" nói lên những
kỉ niệm của tác giả về buổi đầu
tiên đến tr0@ U
* Văn bản "Tôi đi học" tập
trung tô đậm cảm giác trong
sáng nảy nở bằng nghệ thuật
khác nhau
- Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ
tâm trạng đó in sâu trong lòng
nhân vật tôi suốt cuộc đời?
- Tìm các từ ngữ các chi tiết
nêu bật cảm giác mới lạ xen
lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi
cùng mẹ tới 30ờng và khi cùng
các bạn vào lớp?
- Em hiểu nh0 thế nào về tính
thống nhất chủ đề của văn
bản? Tính thống nhất này thể
hiện ở những ph0F diện nào
trong văn bản?
- Văn bản sau có tính thống
nhất về chủ đề không? Vì sao?
"Cắm bơi một mình trong đêm
Đêm tối 0 0ng "
- Làm thế nào để có tính thống
nhất về chủ đề?
- Gọi HS đọc ghi nhớ
Căn cứ vào nhan đề của văn bản
- Các từ ngữ: Những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr0@ lần đầu tiên đến 30ờng, đi học, hai quyển vở mới
- Các câu: Hôm nay tôi đi học
Hằng năm của buổi tựu tr0@ %
Tôi quên thế nào đ01%%% trong sáng ấy
Hai quyển vở thấy nặng tôi bặm tay chúi xuống đất
- Trên /0ờng đi học: cảm nhận con /0ờng thay đổi
- Trên sân 30ờng: Cảm nhận ngôi tr0@ 6 khi xếp hàng vào lớp
- Trong lớp học: cảm thấy xa mẹ
- Văn bản phải thống nhất về chủ đề
- Thể hiện ở chỗ văn bản có đối t01 xác định, có tính mạch lạc Tất cả các yếu tố của văn bản đều tập trung thể hiện ý đồ,
ý kiến, cảm xúc của tác giả
- Phải l0 ý tìm hiểu nhan đề, quan hệ giữa các phần của văn bản: phát hiện các câu, các từ ngữ tập trung biểu hịên chủ đề
đó 0 thế nào
- Học sinh đọc
- Làm bài tập 1, 2
- Học sinh đọc yêu cầu bài tập 1: P/tích tính thống nhất của chủ
đề
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật tôi trong buổi tựu 30@ đầu tiên /0ợc xuyên suốt trong văn bản tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Các ph0F diện thể hiện tính thống nhất
- Phải làm nh0 thế nào để tìm hiểu tính thống nhất của văn bản
*Ghi nhớ 2: SGK/ tr.10
III Luyện tập
Hoạt động IV: )0O dẫn HS luyện tập
4 Luyện tập- củng cố
Bài tập 1: Phân tích tính thống nhất về chủ đề của vănbản “ Rừng cọ quê tôi”
HS đọc văn bản
GV 0O dẫn làm bài tập
Trang 8HS trả lời các câu hỏi phần G0O văn bản.
VD: Văn bản trên viết về rừng cọ ở quê 0F tác giả
*Cơ sở để xác định chủ đề và tính thống nhất về chủ đề của văn bản Rừng cọ quê tôi:
- Nhan đề của văn bản: Rừng cọ quê tôi( đối 01 phản ánh)
- Các đoạn vănđều nhằm mục đích làm hiện lên hình ảnh rừng cọ : giới thiệu rừng cọ, lá cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ
- Không nên thay đổi trật tự sắp xếp của văn bản vì: các ý lớn của phần thân bài đã /01 sắp xếp hợp lí
* HS dựa vào bố cục của văn bản để tự chứng minh
Bài tập 2: GV chia nhóm cho HS thảo luận
GV gợi ý: Những ý nào không 0O vào chủ đề thì sẽ làm cho 0@ viết lạc đề và văn bản thiếu tính thống nhất
VD: Văn 0F lấy ngôn từ làm (0F tiện biểu hiện
* )0O dẫn về nhà
* HS làm bài tập 3
- )0O dẫn: HS phải đọc lai văn bản Tôi đi học.Dựa vào văn bản để giải quyết các yêu cầu của bài 3
* Soạn văn bản: trong lòng mẹ
- )0O dẫn soạn bài: Đọc phần chữ in nhỏ để nắm /01 vị trí đoạn trích thì mới xác định /01 chủ
đề của văn bản đồng thời mới hiểu /01 diễn biến truyện và nhân vật chính của truyện
* Rút kinh nghiệm
-Ngày soạn: 19/8/2010 -Ngày giảng: 23/8
Tiết 5+6 Đọc- hiểu VB
Trong lòng mẹ
A Mục tiêu cần đạt:
Học sinh :
- Hiểu /01 tình cảnh đáng 0F và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận /01 tình yêu 0F mãnh liệt của chú đối với mẹ
- N0O đầu hiểu đợc văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng:thấm /01- chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
B.Chuẩn bị:
C Các ! lên lớp
1 n định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ
Đọc kĩ đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi
Hằng năm 0" vào cuối thu , lá ngoài /0@ rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng
bạc,lòng tôi lại nao nức…: Hôm nay tôi đi học.
- Phân tích tâm trạng của nhân vật Tôi trong đoạn văn
3 Bài mới
* Hoạt động 1: Đọc – chú thích
-Cần đọc văn bản với giọng điệu 0 thế
nào?
*: Lời của bà cô cần đọc với gọng lạnh
lùng , cay ca Đoạn văn diễn tả tâm
trạng của Hồng khi đọc với giọng mạnh
mẽ, khi đọc với giọng tha thiết mãn
nguyện
* Đọc mẫu : từ đầu đến “cho tôi lấy một
- phát hiện giọng điệu
I Đọc – chú thích
1 Đọc
2.Chú thích
a Tác giả
Trang 9đồng quà”
- Em hãy nêu những nét chính về nhà
văn Nguyên Hồng?
*bổ sung: Nguyên Hồng là một trong
những cây bút tiêu biều của dòng văn
học Hiện thực phê phán 30-45 Ông có
một tuổi thơ đau khổ và đầy sóng gió
Sinh ra tại Nam Đinh song chủ yếu sống
ở Hải Phòng , rất gần gũi với những
0@ lao động nghèo của đất Càng Thế
giới nhân vật của Nguyên Hồng chủ yếu
là những con 0@ sống G0O đáy cùng
của xã hội Vì vậy ông /01 mệnh danh
là nhà văn của những 0@ khốn khổ,
nhà văn của phụ nữ và nhi đồng
-Nêu xuất xứ của văn bản trong lòng mẹ
- Nêu nghĩa của các từ ngữ sau: rất
kịch; tha 0F cầu thực; mợ; tâm can;
cổ tục; bán xới; ảo ảnh
- Văn bản /01 viết theo thể loại nào?
-Nhân vật chính?
-Câu chuyên về bé Hồng /01 kể lại
trong những sự việc chính nào?
Chỉ ra phần văn bản 0F ứng với mỗi
sự việc
* Hoạt động 2: Phân tích
- Em hãy cho biết cảnh ngộ của bé Hồng
có gì đặc biệt?
Gv: Bình cảnh ngộ của bé Hồng
- Nhân vật 0@ cô trong cuộc đối thoại
với bé Hồng /01 khắc hoạ qua những
chi tiết nào về lời nói , nét mặt , cử chỉ?
? 0@ cô có mục đích và âm -0 gì
trong cuộc đối thoại đó? Bà ta muốn ám
chỉ điều gì khi nói rằng mẹ Hồng phát
tài và ngân dài tiếng “em bé”?
-Nói về nỗi khổ của mẹ Hồng 0 bà
vẫn 0@ hỏi rồi 0@ nói …thái độ của
nguời cô?
- Qua đó em cảm nhận 0 thế nào về
tâm địa của 0@ cô?
Gv bình: 0@ cô là đại diên cho hạng
0@ sống vô tình vô nghĩa, khô héo cả
tình ruột rà , máu mủ trong xã hội lúc
bấy giờ đúng 0 câu nói: “tiếng chuông
nhà thờ chỉ rung lên 30O những kẻ giàu
có khệnh khạng mà đóng sầm 30O
những số phận 0 bé Hông” Có thể nói
ngòi bút Nguyên Hồng đã dũng cảm và
mạnh dạn phê phán hạng 0@ này qua
- Trả lời cá nhân, bổ sung,
- trả lời cá nhân
- nêu nghĩa từ
- 2 sự việc chính:
+ cuộc đối thoại với 0@ cô
+ bé Hồng gặp mẹ
- Tìm chi tiết
- Phát biểu, bổ sung
- Nêu nhận xét
- Phát biểu cảm nhận
- Nguyên Hống là một trong những cây bút tiêu biểu của trào Q0 hiên thực phê phán 30-
45 của 0O ta
- Thế giới nhân vật của Nguyên Hồng là những 0@ lao động cùng khổ đặc biệt là phụ nữ và nhi đồng
- Tác phẩm chính:
b Văn bản
Trích 0F IV cuốn hồi kí Những ngày thơ ấu
c Từ ngữ khó:
d Thể loại: Hồi kí
e Bố cục: 2phần
- Cuộc đối thoại với cô
- Bé Hồng gặp mẹ
g s0F thức biểu đạt: tự sự kết hợp biểu cảm
II Phân tích
2 Cuộc đối thoại giữa Hồng và cô
a 0@ cô
- lời nói: 0@ hỏi – Hồng mày
có muốn vào Thanh Hóa ; giọng vẫn ngọt – mợ mày phát tài lắm ; 0@ mà nói rằng
- nét mặt : rất kịch; 0F 0@ kể các chuyện
- cử chỉ: vỗ vai
*Lạnh lùng, tàn nhẫn, thâm
độc
Trang 10việc khắc hoạ hình ảnh 0@ cô.
+30O lời nói của bà cô , bé Hồng có
những suy nghĩ gì ?về ai và những vấn
đề gì?
-Những suy nghĩ đó cho em hiểu gì về
bé Hồng?
-Tìm những từ ngữ diễn tả trạng thái tâm
lí và thái độ của bé Hồng khi nghe cô
nói xấu mẹ mình?
-Có gì đặc biệt về ngôn từ trong những
chi tiết đó ? tác dụng của nó trong việc
khắc hoạ tâm trạng của Hồng?
* … hàng loạt từ ngữ diễn tả tâm trạng
và hành động của bé Hồng đã biểu lộ
một nội tâm với nỗi đau đớn tột cùng
không kìm nén nổi , sự căm tức vừa táo
bạo vừa quyết liệt những cổ tục và thành
kiến của xã hội cũ 0 từ câu
chuyện riêng của đời mình , bé Hồng đã
có những nhận thức và rung cảm sâu
rộng hơn về những vấn đề mang ý nghĩa
xã hội sâu sắc
- Hồng gặp mẹ trong hoàn cảnh nào?
- Mẹ Hồng đã trở về và vào đúng ngày
gỗ đầu chồng mình Điều ấy có ý nghĩa
gì?
- Hồng đã có hành động và suy nghĩ gì
khi thoáng nhìn thấy mẹ và chạy đuổi
theo mẹ?Tác giả đã sử dụng nghệ thuật
gì để diễn tả suy nghĩ và hành động của
Hồng?
- Từ đó cho em cảm nhận gì về tấm lòng
của Hông? Tiêng khóc của Hồng có gì
khác với tiếng khóc trong cuộc đối thoại
với 0@ cô?
* Hành động và suy nghĩ của bé Hồng
thể hiện khát khao đến cháy bỏng tình
mẹ Và tiếng khóc là phản ứng tự nhiên
của biết bao tủi cực , đau đớn ,nhớ
0F chất chứa dồn nén giờ chuyển
thành niềm sung 0O , hạnh phúc bất
ngờ
- Trong lòng mẹ Hồng đã có những cảm
nhận và cảm giác gì?
- Em hãy nhận xét về bức tranh và thế
giới của tình mẫu tử /01 dựng lên
trong đoạn văn?
* Tình mẫu tử thiêng liêng và sâu thẳm
/01 tạo hình bằng một bức tranh ngôn
từ tràn ngập ánh sáng , màu sắc 0F tắn,
- Tìm chi tiết
- Tìm chi tiết -Tự bộc lộ
- Suy nghĩ, phát biểu
- tìm chi tiết
- Nhận xét
- Suy nghĩ, trả lời
- Nhận xét
b Bé Hồng
- suy nghĩ về cô: cô tôi chỉ có ý gieo rắc
- suy nhĩ về mẹ: 0 đời nào tình 0F yêu và lòng kính trọng mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến
- suy nghĩ về những thành kiến: Giá những cổ tục cắn, mà nhai, mà nghiến
- trạng thái tâm lí: 0@ đáp; im lặng; lòng thắt lại; 0O mắt ròng ròng cổ họng nghen ứ
* Hồng vừa đau đớn vừa căm giận vừa yêu 0F vừa tỉnh táo 30O rắp tâm thâm độc của 0@ cô
2 Bé Hồng gặp mẹ
+ Khi nhìn thấy mẹ: gọi, suy nghĩ : cái lầm đó không những làm tôi then mà còn tủi nữa ; thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại, oà lên khóc
Khát khao cháy bỏng /01 gặp
mẹ và sống trong tình mẹ
+ Trong lòng mẹ: nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác ; thấy những cảm giác ấm áp mơn man khắp da thịt ; phải
bé lại và lăn vào thấy 0@ mẹ có một êm dịu vô cùng
*Niềm hạnh phúc ,sung 0O cực điểm của bé Hồng khi /01
ở trong lòng mẹ /01 diễn tả bằng một loạt những từ ngữ gợi cảm xúc cảm giác và giọng văn dạt dào mê say
III Tổng kết
... tớiNội dung cần đạt
I Đọc – Chú thích
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả
- 19 11 – 1 988
- Sáng tác đậm chất trữ tình, tốt lên vẻ đằm thắm nhẹ nhàng lắng... tập nhà: - 11
- Chuẩn bị bài: Tính thống chủ đề văn
* Rút kinh nghiệm
Tiết Tập làm văn
Tính thống chủ đề văn
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến...
-Ngày soạn: 19 /8/ 2 010 -Ngày giảng: 23 /8
Tiết 5+6 Đọc- hiểu VB
Trong lòng mẹ
A Mục tiêu cần đạt:
Học sinh :
- Hiểu / 01 tình