Về phần tập làm văn thì 2 tiết về yếu tố miêu tả, tự sự trong văn nghị luận, các em cần chú ý vì nó khá cần thiết cho việc viết bài văn của các em sau này.. Các em nhớ theo dõi bài học [r]
Trang 1KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
Không ngờ thầy trò mình lại có một kì nghỉ tết lâu vậy nhỉ, đúng như câu nói của thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “ Chúng ta không đến trường chứ không ngừng học tập” Thầy trò mình vẫn phải cố gắng học, ôn tập để không quên kiến thức cũ,đồng thời tiếp thu được kiến thức mới
Song song với việc giảng dạy trực tuyến trên zoom, các thầy cô cũng vẫn gửi bài trên web của trường để các em tự học Kiến thức các tuần trước tương đối nặng, còn với hai tuần này kiến thức nhẹ nhàng hơn đôi chút, đó cũng là điều thuận lợi để các em tiếp thu và nắm bắt nội dung bài học
Về phần văn bản, các em chú ý đến tác phẩm “ Ông Giuốc - đanh mặc lễ phục”, đây là văn bản kịch, một tác phẩm kinh điển của nhà soạn kịch vĩ đại
Mô-li-e Tác phẩm hài kịch này sẽ cho các em những trải nghiệm thú vị với tiếng cười giòn tan nhưng cũng thâm thúy
Về phần tiếng Việt, có hai tiết lựa chọn trật từ trong câu, hai tiết này gồm lý thuyết và luyện tập, nếu như chương trình giảm tải mới do bộ đưa ra thì chúng ta dồn vào 1 tiết Nhưng do soạn trên web nên thầy cô vẫn soạn 2 tiết cho dễ nắm bắt
Về phần tập làm văn thì 2 tiết về yếu tố miêu tả, tự sự trong văn nghị luận, các em cần chú ý vì nó khá cần thiết cho việc viết bài văn của các em sau này Các em nhớ theo dõi bài học và bài tập nhé, cố gắng tự học trên web và chú ý các bài học trên zoom để có kết quả tốt nhất
Trang 2NỘI DUNG BÀI HỌC
Tiết 113 Kiểm tra văn
Tiết 114
LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU
I Nhận xét chung
1 Bài tập ví dụ SGK
2 Nhận xét.
Cho câu: “Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều sái cũ”.
- Có thể thay đổi trật tự từ trong câu như sau:
a Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều sái cũ
b Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều sái cũ, gõ đầu roi xuống đất
c Thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều sái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất
d Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều sái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét
e Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều sái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai
lệ thét
g Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều sái cũ, cai
lệ thét
=> Việc lặp lại từ “roi” ở ngay đầu câu có tác dụng liên kết chặt với câu trước
- Việc đặt từ “thét” ở cuối câu có tác dụng liên kết chặt với câu sau
- Việc mở đầu bằng cụm từ “Gõ đầu roi xuống đất” có tác dụng nhấn mạnh sự hung hãn và vị thế XH của cai lệ
3 Kết luận:
* Ghi nhớ: SGK
II Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ.
1 Bài tập ví dụ SGK.
2 Nhận xét.
* Đọc các đoạn trích trong bài tập 1, chú ý các câu in nghiêng
a Đùng đùng, cai lệ giật phắt cái dây thừng trong tay anh này và chạy sầm sập
đến chỗ anh Dậu.
Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.
=> Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt động
Trang 3b – Run rẩy cất bát cháo…, cai lệ và người nhà lý trưởng đã…
-> Trật tự thể hiện thứ bậc cao thấp của các nhân vật (cai lệ có địa vị xã hội cao hơn người nhà lí trưởng), đồng thời cũng có thể phản ánh thứ tự xuất hiện của các nhân vật (cai lệ đi trước, người nhà lí trưởng theo sau)
- với những roi song, tay thước và dây thừng.
-> tương ứng với trật tự của cụm từ đứng trước: cai lệ mang roi song, người nhà lí trưởng mang tay thước và dây thừng
* Đọc các đoạn trích trong bài tập 2, chú ý các câu in nghiêng
Cách viết của nhà văn Thép Mới có hiệu quả diễn đạt cao hơn vì nó có nhịp điệu hơn, đảm bảo được sự hài hòa về ngữ âm
3 Kết luận.
* Ghi nhớ: SGK
TIẾT 115
TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
Tiết 116
TÌM HIỂU CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ
VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận.
1 Bài tập ví dụ.
2 Nhận xét.
*Bài tập 1.SGK
a- Yếu tố tự sự: Kể một thủ đoạn bắt lính của chính quyền thực dân: Vị chúa tỉnh
ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền, trong một thời hạn nhất định phải nộp cho đủ một số người nhất định
Thoạt tiên, chúng tóm những người khỏe mạnh, nghèo khổ Sau đó, chúng mới đòi đến con cái nhà giàu Những ai cứng cổ thì chúng tìm ngay ra dịp để sinh chuyện với học hoặc với gia đình họ, và nếu cần thì giam cổ họ lại cho đến khi học phải dứt khoát chọn lấy một trong hai con đường: đi lính nguyện hoặc xì tiền ra b- Yếu tố miêu tả: (Tả cảnh khổ sở của người bị bắt đi lính)
Tấp nập đầu quân, không ngần ngại rời bỏ quên hương, hiến xương máu, lính khố đỏ hiến cánh tay lao động, lính thợ, tốp thì bị xích tay điệu về tình, tốp thì bị nhốt, lính Pháp canh gác, lưỡi lê tuốt trần, đạn lên nóng sẵn
=> Các yếu tố tự sự, miêu tả có vai trò là luận cứ(dẫn chứng) để giúp cho việc trình bày luận điểm được sáng tỏ
- Nếu 2 đoạn văn trên không có những yếu tố tự sự, miêu tả thì văn bản nghị luận
sẽ khô khan, mất đi sự sinh động, thuyết phục, hấp dẫn
Trang 4- Giúp làm sáng tỏ vấn đề: Tố cáo tội ác và sự lừa bịp của thực dân Pháp
KL: Yếu tố tự sự và miêu tả ttrong VBNL giúp cho luận cứ được trình bày cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn
* Bài tập 2.SGK
- Truyện chàng Trăng:
+ Tự sự: mẹ chàng Trăng thụ thai, bỏ Trăng trên rừng, Trăng không nói, không cười…cưỡi ngựa đá đi giết bạo chúa rồi biến vào mặt trăng
+ Miêu tả: Con thỏ trắng, cưỡi ngựa đá khổng lồ, đêm đêm soi xuống dòng thác Pông-gơ-nhi những vầng sáng bạc
- Truyện nàng Han :
+ Kể: Nàng Han liên kết người kinh, thêu cờ lệnh bằng chăn, dệt chỉ ngũ sắc, đánh giặc ngoại xâm…thắng trận biến thành tiên bay về trời, trên dãy núi Pu-keo vẫn còn đền thờ
+ Tả: Theo cờ lệnh bằng chăn dệt chỉ ngũ sắc, gần đấy có những vũng, ao chi chít nối tiếp nhau
- Thánh gióng: không kể, không tả
-> Các yếu tố tự sự, miêu tả làm sáng rõ luận điểm: sự giống nhau, gần gũi giữa các truyện anh hùng của dân tộc Việt Nam
KL: Khi đưa yếu tố tự sự và miêu tả vào VBNL cần phải nhằm MĐ làm rõ LĐ
và không phá vỡ mạch lạc của bài văn NL
II Luyện tập.
TIẾT 117+ 118
ÔNG GIUỐC- ĐANH MẶC LỄ PHỤC - Mô li-e
(Trích"Trưởng giả học làm sang")
I Đọc và tìm hiểu chú thích.
1 Tác giả:
- Môlie (1622- 1673) là nhà soạn kịch nổi tiếng người Pháp, chuyên viết hài kịch
- Ông cũng là diễn viên và thường đóng các vai chính
- Là người sáng lập ra hài kịch cổ điển Pháp
2 Tác phẩm:
* Kịch :
- Ở cấp độ loại hình : kịch là một trong ba phương thức cơ bản của văn học (kịch,
tự sự, trữ tình)
+Kịch được xây dựng trên cơ sở những mâu thuẫn lịch sử, XH hoặc những xung đột muôn thủa mang tính toàn nhân loại, những xung đột ấy được tái hiện bằng một cốt truyện có kết cấu chặt chẽ thông qua hành động kịch (bên ngoài, bên trong) Kịch thường chia làm nhiều hồi, cảnh
Trang 5+ Kịch bao gồm nhiều thể loại :bi kịch , hài kịch, chính kịch.
- Ở cấp độ thể loại : kịch là một thể loại văn học- sân khấu, kịch bản chính là phương diện văn học của kịch, kịch để diễn là chủ yếu (diễn viên với hành động,
cử chỉ, lời nói, trang phục)
* Hài kịch :
- Là một thể loại kịch, trong đó, tổ chức tình huống và hành động được thể hiện dưới dạng buồn cười hoặc ẩn chứa cái hài, nhằm giễu cợt, phê phán cái xấu, cái lố bịch, lỗi thời để tống tiễn nó ra khỏi đời sống XH một cách vui vẻ
- Nhân vật trong hài kịch thường không có sự tương xứng giữa thực chất bên trong với danh nghĩa bên ngoài của mình nên đã trở thành lố bịch
- Hài kịch gồm : hài kịch tình huống, tính cách, sinh hoạt, trào phúng
- Vở hài kịch " Trưởng giả học làm sang" là vở hài khịch viết năm 1760 gồm 5 hồi + Lớp kịch "Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục" là lớp kịch kết thúc hồi 2
II Tìm hiểu văn bản.
1 Thể loại và PTBĐ.
- PTBĐ: tự sự
- Thể loại: Kịch
2 Bố cục: 2 phần
- Phần 1( từ đầu dàn nhạc): Ông Giuốc danh và bác phó may
- Phần 2 ( còn lại): Ông Giuốc đanh và thợ phụ
3 Phân tích.
a Ông Giuốc- đanh và bác phó may.
- Chuyện đôi bít tất chật, bộ tóc giả, lông đính mũ, quan tâm nhất là bộ lễ phục + Ông Giuốc-đanh phát hiện: Hoa may ngược trên áo => Ông chưa phải là đã mất hết tính táo
- Bác phó may vụng chèo khéo chống, lí luận liều “những người quí phái đều mặc như thế này cả” - ông ưng thuận ngay
=> Ông Giuốc- đanh kém hiểu biết nhưng thích danh giá, sang trọng nên bị lừa + Khi ông Giuốc-đanh phát hiện phó may ăn bớt vải:
- Trách nhẹ: “Đáng lẽ đừng gạn vải áo của tôi mới phải”
- Phó may đánh trống lảng sang chuyện thử áo
b Ông Giuốc- đanh và tay thợ phụ.
- Ông lớn - Cụ lớn - Đức ông
=> Tay thợ phụ dùng mánh khóe nịnh hót để moi tiền
Ông Giuốc-đanh tưởng rằng cứ mặc lễ phục vào là nghiễm nhiên trở thành quí phái- thói học đòi làm sang của ông
Ông nói riêng: “Nó như thế là phải chăng, nếu không ta đến mất tong cả tiền cho
nó thôi” => Ông sẵn sàng cho hết cả tiền để được làm sang
=> Ông Giuốc-đanh ngu ngốc, háo danh, trở thành trò cười cho thiên hạ
4 Tổng kết:
Trang 6- Nghệ thuật: Nghệ thuật gây cười bậc thầy ( kết hợp giữa chính kịch và kịch dân gian Pháp)
- Nội dung – ý nghĩa:
+ Phê phán, chôn vùi những thòi hbư, tật xấu trong XH thông qua h/ảnh nv Giuốc -đanh( sự đối lập giữa thực chất bên trong với danh nghĩa bên ngoài)
-Tác giả Mô-li-e:
+ Căm ghét lối sống “Trưởng giả học làm sang”
+ Là nhà soạn kịch thiên tài nhất là hài kịch
+ Dùng V H, sân kháu làm công cụ để tẩy rửa, đả phá cái xấu trong XH
TIẾT 119
LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU
Bài tập 1.
Trong các đoạn trích, hoạt động, trạng thái được liệt kê theo thứ tự trước sau hoặc thứ bậc quan trọng (hoạt động chính, hoạt động phụ), cụ thể như sau:
a Mỗi việc được kể là một khâu trong công tác vận động quần chúng, khâu này nối tiếp khâu kia: đầu tiên là phải giải thích cho quần chúng hiểu, sau đó tuyên truyền cho quần chúng hưởng ứng, rồi tổ chức cho quần chúng làm, lãnh đạo để làm cho đúng, kết quả là làm cho tinh thần yêu nước của quần chúng được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến
b Các hoạt động được xếp theo thứ bậc: việc chính, việc diễn ra hàng ngày của bà
mẹ là bán bóng đèn, còn bán vàng hương chỉ là việc làm thêm trong những phiên chợ chính
Bài tập 2.
Các cụm từ in đậm được lặp lại ngay ở đầu câu là để liên kết câu ấy với những câu trước cho chặt hơn
+ LK với việc nó làm ở câu trước: ở tù
+ LK với VN được nêu ở câu trước: kho từ vựng
+ LK với sự vật được nêu ở câu trước: trâu và gạo nếp
+ Nhắc lại, tạo sự liên kết với câu trước về yếu tố thời gian:
Mười năm
Thắng lợi
Bài tập 3.
a.Đảo trật tự từ: VN->CN: nhấn mạnh đặc điểm của sự vật được nói đến :dáng vẻ lom khom của vài chú tiều,nét lác đác của mấy gian chợ bên sông , nỗi niền nhớ nước, thương nhà của con quốc quốc và cái gia gia Tất cả tạo cảm giác buồn man mác trong tâm trạng của t/g
Trang 7b Đảo VN lên trước -> nhấn mạnh vào vẻ dệp của anh bộ đội cụ Hồ.
Bài tập 4.
a Tôi thấy một anh bọ ngựa trịnh trọng tiến vào
c v
C V
b Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh bọ ngựa
c v
C V
Đối chiếu với văn cảnh, nhất là với câu cuối cùng trong đoạn trích, chúng ta thấy câu thích hợp để điền vào chỗ trống là câu (b)
Bài tập 5.
Với 5 từ xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy chung, can đảm, sẽ có rất nhiều
cách sắp xếp trật tự từ Nhưng cách sắp xếp trật tự từ của nhà văn Thép Mới là hợp
lí nhất vì nó đúc kết được những phẩm chất đáng quý của cây tre theo đúng trình tự miêu tả trong bài văn đay là một kinh nghiệm đáng quý cho HS khi viết đoạn kết
trong một bài văn nghị luận
TIẾT 120
LUYỆN TẬP ĐƯA CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ VÀO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
I.Chuẩn bị.
1 Đề bài.
Trang phục và văn hóa
2 Tìm hiểu đề
- Kiểu VB: Nghị luận
- Phép lập luận: bình luận
- Việc ăn mặc phải phù hợp với thời đại nhưng cũng phải lành mạnh , phù hợp với truyền thống văn hoá cuả dân tộc, với lứa tuổi và hoàn cảnh sống
- Mục đích: thuyết phục HS, thanh thiếu niên thay đổi cách ăn mặc cho đúng đắn hơn
II Luyện tập.
1 Xác lập và sắp xếp luận điểm.
- Sắp xếp theo thứ tự: a- c- e- b
Bổ sung: Các bạn cần thay đổi lại trang phục cho lành mạnh, đứng đắn.Ăn mặc giản dị,lịch sự chính là một nét đẹp trong truyền thống văn hoá của VN
2 Tập đưa các yếu tố miêu tả, tự sự vào bài văn nghị luận.
a Tìm hiểu cách đưa yếu tố tự sự, miêu tả vào đoạn văn nghị luận.
Trang 8- Yếu tố miêu tả: Một chiếc áo phông lòe loẹt, trước ngực loằng ngoằng hàng dãy chữ nước ngoài mà người mặc cũng không hiểu hết nghĩa, sau lưng là hình ảnh của một bộ phim đang ăn khách, một hình ảnh vừa thiếu đứng đắn lại vừa hoàn toàn không phù hợp với lứa tuổi thiếu niên Chiếc quần bò xé gấu, thủng gối đắt tiền Một mái tóc nhuộm vàng hoe, bên trên đôi giày to cao quá khổ là chiếc áo đen ngắn ngủn bó chặt lấy thân mình và chiếc quần trắng ống rộng lùng thùng
- Yếu tố tự sự : Các bạn không biết rằng họ đang tự biến mình thành những ông Giuốc-đanh trong lớp kịch “Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục” Ông Giuốc-đanh hăm
hở đặt may lễ phục vì ông ta tưởng rằng hễ mặc được một bộ lễ phục quý tộclà mình sẽ có ngay cái sang của nhà quý tộc, còn cứ “bo bo giữ kiểu áo quần trưởng giả thì đời nào được gọi là ông lớn” Nhưng do không biết thế nào mới đúng là sang trọng, ông đã làm mình thành trò cười với bộ quần áo may hoa lộn ngược -> Là luận cứ ( minh hoạ cho luận điểm)
b Chọn luận điểm, viết đoạn văn trình bày luận điểm trong đó có sử dụng yếu
tố tự sự và m/tả.
- Luận diểm 3: Việc ăn mặc cần phù hợp với thời đại nhưng phải phù hợp với truyền thống VH của dân tộc Với lứa tuổi và hoàn cảnh sống
- Luận điểm 4: Việc ăn mặc chạy theo các mốt như thế là tốn kém thời gian của các bạn, ảnh hưởng xấu đến học tập, gây tốn kém cho cha mẹ