+ Rút ra được bài học trong viết đoạn văn tự sự có sử dụng kết hợp được các yếu tố kể, tả, biểu cảm: đoạn văn được sắp xếp nhằm mục đích tự sự, các yếu tố miêu tả và biểu cảm được đưa và[r]
Trang 1S: 24/ 09 / 11 D: 26/ 09 / 11 Tiết 25+ 26:
ĐÁNH NHAU VỚI CỐI XAY GIÓ
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Cảm nhận đúng về các hình tượng và cách xây dựng các nhân vật này trong đoạn trích
1 Kiến thức :
- Đặc điểm thể loại truyện với nhân vật, sự kiện, diễn biến truyện qua một đoạn trích trong tác phẩm Đôn –
ki – hô –tê
- Ý nghĩa của cặp nhân vật bất hủ mà Xéc – van – tét đã góp vào văn học nhân loại: Đôn – ki – hô –tê và Xan – chô Pan – xa
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Nắm bắt diễn biến của các sự kiện trong đoạn trích
- Chỉ ra được những chi tiết tiêu biểu cho tính cách mỗi nhân vật ( Đôn – ki – hô –têvà Xan – chô Pan – xa)
b Kĩ năng sống:
- Tự nhận thức: giúp học sinh kĩ năng tự đánh giá, tự nhận thức về bản thân
- Tư duy phê phán: biết phê phán hành động sai trái, nhận định về những mặt tích cực, hạn chế của một sự việc, nhân vật
3 Thái độ :
- Giáo dục ý thức phê phán những vấn đề, những sự việc còn lạc hậu trong xã hội
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập, tranh ảnh
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Cảm nghĩ của em khi đọc xong “Cô bé bán diêm” của An – đéc – xen? ( 8 điểm)
Kiểm tra vở soạn ( 2 điểm)
Trả lời: -Văn bản là tiếng nói nhân đạo đối với số phận người nghèo
TUẦN 7:
- Tiết 25: Đánh nhau với cối xay gió
- Tiết 26: Đánh nhau với cối xay gió
- Tiết 27: Tình thái từ
- Tiết 28: Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Trang 2- Gợi được sự yêu thương, đồng cảm với người đọc
- Xót thương cho số phận, cuộc đời của những em bé bất hạnh
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu:
Đôn ki hô tê là bộ tiểu thuyết gần ngàn trang, là một tác phẩm văn học nổi tiếng của nhà văn Tây Ban Nha Xéc van tét Trong tác phẩm này, nhà văn đã dựng lại không khí đất nước Tây Ban Nha cách đây mấy thế kỉ với hình ảnh của những chiếc cối xay gió, các nhân vật hiệp sĩ rong ruổi trên đường
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chung:
? Dựa vào chú thích (*) sgk hãy giới thiệu một
vài nét lớn về nhà văn Xéc van tét?
GV: Xéc van tét là nhà văn nổi tiếng của đất
nước Tây Ban Nha và thế giới Ông từng trải
qua cuộc sống nghèo khổ đi lính rồi bị
thương và bị bọn cướp biển bắt giam
? Hãy nêu xuất xứ của văn bản "đánh nhau với
cối xay gió"? Cho biết văn bản này thuộc thể
loại gì? Thể loại giống văn bản nào mà ta đã
học?
GV: Bộ tiểu thuyết "Đôn ki hô tê" được sáng
tác trong nhiều năm, dày ngàn trang, nhan đề
của tiểu thuyết là tên nhân vật trung tâm Đây
là tác phẩm tiêu biểu cho sự nghiệp sáng tác
của ông
Bộ tiểu thuyết gồm 126 chương, chia làm 2
phần
+ Phần 1: 52 chương (xuất bản năm 1605)
+ Phần 2: 74 chương (xuất bản năm 1615)
Phần trích ta học hôm nay nằm ở phần 1 của tác
phẩm
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh đọc – hiểu
văn bản( Giáo viên yêu cầu học sinh ghi chép
trên bảng phụ)
* Hướng dẫn học đọc - tóm tắt - chia bố cục
- Khi đọc cần chú ý câu văn đối thoại, giọng
đọc phù hợp với tính cách của 2 nhân vật: ngây
ngô, tự tin, xen hài hước
- GV đọc mẫu một đoạn -> gọi HS đọc tiếp ->
nhận xét cách đọc của HS
- KTDHTC : Đọc hợp tác
? Em hãy nêu nhân vật và sự việc tiêu biểu
trong văn bản
GV định hướng: (đưa vào bảng phụ để HS dễ
tóm tắt)
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Xéc- Van- Tét (1547-1616)
- Ông là nhà văn Tây Ban Nhan
2 Tác phẩm::
- Thă loăi: tiău thuyăt
- VB: "ăánh nhau văi căi xay gió" trích trong tiểu thuyết “ Đôn Ki- hô- tê”
25
Trang 31 Nhìn thấy và nhận định về những chiếc cối
xay gió
2 Thái độ và hành động của mỗi người
3 Quan niệm và cách ứng xử của mỗi
người khi bị đau đớn
4 Chung quanh chuyện ăn
5 Chung quanh chuyện ngủ
? Dựa vào 5 sự việc chủ yếu trên, hãy tóm tắt
văn bản "Đánh nhau với cối xay gió"
? Theo em, văn bản chia làm mấy phần? giới
hạn, nội dung từng phần?
Phần 1: Từ "Chợt không cân sức": Nhìn,
nhận định về những chiếc cối xay gió
Phần 2: tiếp "Nói rồi toạc nửa vai": Thái độ,
hành động của mỗi người
Phần 3: Còn lại: Quan niệm và cách xử sự của
mỗi người khi bị đau và trong cuộc sống sinh
hoạt
II Đọc – hiểu văn bản:
GV: Từ đầu năm đến nay, các em đã được học một số văn bản tự sự như "Tôi đi học", "Trong lòng mẹ",
"Tức nước vỡ bờ", "Lão Hạc" Mỗi văn bản, tác giả xây dựng nhân vật theo một cách khác nhau Chẳng hạn: nhân vật Hồng theo diễn biến tâm trạng, Lão Hạc là về cuộc đời, chị Dậu là người yêu thương chồng con, là nhân vật điển hình
? Theo em, văn bản "Đánh nhau với cối xay gió", tác giả xây dựng nhân vật từ những phương diện nào?
(Miêu tả ngoại hình, nguồn gốc, hành động, suy nghĩ ) => bộc lộ tính cách nhân vật
GV bóc trên bảng phụ rồi hướng dẫn HS ghi
? Từ chú thích * (sgk tr78) em hãy giới thiệu về nguồn gốc, ngoại hình của 2 nhân vật Đôn ki hô tê và Xan cho pan xa?
? Truyện có những nhân vật tiêu biểu nào?
GV Nhan đề của văn bản là: "Đánh.nhau với cối xay gió" nhưng nội dung chính của văn bản không phải là
chú ý đến chuyện đánh nhau mà phải theo dõi cả 2 nhân vật Đôn và Xan suốt quá trình trước - trong và sau cuộc giao chiến
Trang 4GV:- Đôn ki ho tê thuộc tầng lớp quý tộc nghèo, trạc 50 tuổi, cao, gầy, cưỡi trên lưng một con ngựa còm, mình mặc áo giáp, đầu đội mũ sắt, vai vác giáo dài => toàn những thứ han gỉ mà lão lục tìm kiếm được của
tổ tiên đem đánh bóng, bắt chước nhân vật trong chuyện hiuệp sĩ, muốn làm hiệp sĩ lang thang để tiêu trừ quân gián ác, giúp đỡ người dân lương thiện
- Xan chô pan xa là người nông dân, bé, lùn, nhận làm giám mã cho Đôn ki hô tê
? Theo em, mục dích sống của Đôn ki hô tê là gì (Muốn làm hiệp sĩ)
? Tại sao anh lại muốn làm hiệp sĩ ? (Trừ lũ gian tà, cứu người lương thiện)
? Mục đích sống của Đôn là làm hiệp sĩ còn mục đích sống của Xan thì sao? (làm giám mã)
? Em hiểu thế nào là hiệp sĩ, giám mã, chiến lợi phẩm? (Đọc chú giải 1,2,5 sgk)
? Từ việc tìm hiểu chú thích * (sgk tr78) em thấy tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì khi giới thiệu về nguồn gốc, ngoại hình và mục đích của 2 nhân vật Đôn - Xan? (Đối lập)
GV: Chỉ mới tìm hiểu một phần ngắn của đoạn trích "Đánh… gió" của nhà văn vĩ đại Xéc-van-tét, chúng ta
đã hình dung được hình tượng của 2 nhân vật khá rõ nét Hai nhân vật có những nét khác nhau về ngoại hình cũng như nguồn gốc xuất thân Còn trong nhìn nhận, suy nghĩ và hành động, quan niệm sống như thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu ở tiết sau
TIẾT 26: Giáo viên chuyển ý sang tiết 2
Gọi HS đọc đoạn 1 (đoạn đầu) của văn bản
? Trên đường phiêu lưu, hai thầy trò nhà Đôn đã nhìn thấy gì? (Nhìn thấy ba bốn chục chiếc cối xay gió giữa đồng)
? Khi nhìn thấy những chiếc cối xay gió, Đôn đã suy nghĩ như thế nào? (Tưởng là những tên khổng lồ ghê gớm, coi đó là vận may để thu chiến lợi phẩm và quét sạch gian tà Vì là 3-4 chục chiếc cối xay gió -> Đôn coi đó là những tên khổng lồ)
? Đôn ki hô tê thì nhìn nhận như vậy còn Xan thì nhìn nhận ra sao? (Đó là những chiếc cỗi xay gió)
? Từ suy nghĩ và nhìn nhận đó, Đôn đã hành động như thế nào?
(Quyết giao chiến giết hết bọn chúng bởi là cuộc giao chiến chính đáng -> Đôn đã thúc ngựa xông lên)
? Nhìn thấy Đôn thúc ngựa xông lên, Xan đã làm gì?
? Do đâu mà Đôn nhìn những chiếc cối xay gió lại cho là những tên khổng lồ và xông vào đánh? Kế quả của cuộc giao chiến ấy ra sao?
(Vì quá mê truyện kiếm hiệp nên Đôn mới hành động như vậy Cuối cùng, ngọn giáo gãy tan tành, người và ngựa văng ra xa)
? Em có nhận xét gì về hành động đánh cối xay gió của Đôn?
(Đây là một hành động điên rồ, không bình thường)
? Sau cái ngã của Đôn thì Xan đã hành động như thế nào và tỏ thái độ gì?
(Thúc lừa đến cứu, lúc bấy giờ Xan rất tỉnh táo nên đã động viên an ủi chủ với giọng thương xót, chân thành
và hài hước)
? Qua suy nghĩ và hành động của Đôn khi nhìn thấy những chiếc cối xay gió? Em thấy Đôn có những điểm nào đáng khen, điểm nào đáng chê trách?)
- Khen: Dũng cảm, không sợ gian khó, quyết ra tay cứu khổ trừ gian, đương đầu với cuộc giao tranh không cân sức => khát vọng đẹp - hành động trở nên nực cười
- Trách: Đầu óc mê muội, sống hão huyền luôn luôn theo sách vở
Bình: Bằng sự suy nghĩ và hành động của mình, vì quá say mê truyện kiếm hiệp nên Đôn không còn tỉnh táo, sống xa rời thực tế -> suy nghĩ và hành động theo sách vở Chàng đánh nhau với cối xay gió nhằm mục đích "trở nên giàu sang phú quý", quét sạch cái giống xấu xa ra khỏi trái đất là phụng sự Chúa Mặc dù đầu
Trang 5óc mê muội nhưng Đôn vẫn có suy nghĩ và khát vọng cao đẹp, giàu lòng nhân ái Hành động của chàng cho
ta thấy chàng là người dũng cảm bởi trong cuộc giao chiến này lực lượng không cân sức nhưng lại trở nên hài hước vì đó chỉ là những chiếc cối xay gió
Chuyển y: Tính cách của 2 nhân vật bộc lộ ngày càng rõ trong quan niệm và cách xử sự trong khi đau ốm.
? Trở lại với nhân vật Đôn, ông quan niệm khi bị đau và trong sinh hoạt như thế nào? (Bị thương nhưng không rên rỉ, sau thất bại lão không ngủ, không ăn)
? Theo em, tại sao lão lại quan niệm như vậy? Em nhận xét gì về điều đó? (Vì lão m muội làm theo các hiệp
sĩ giang hồ trong sách Các em biết lão không ăn, không ngủ, không phải vì lão không có nhu cầu cá nhân
mà vì lão nhớ tình nương Duyn xê ni a xinh đẹp Điều này cũng đáng trân tọng nhưng thật nực cười là tình nương đó chỉ là do lão tưởng tượng ra một phụ nữ nông dân Lão quả là một nhân vật vừa đáng thương vừa đáng trách)
? Với Đôn-ki- hơ- t thì quan niệm như vậy còn Xan thì sao?
(Xan thì ngược lại, mặt tốt là đầu óc luôn tỉnh táo và rất thực tế, biết can ngăn Đôn khi tấn công với cối xay gió, nhưng mặt xấu là nhút nhát, hơi đau là luôn miệng kêu ngay, con người có những nhu cầu vật chất hàng ngày như ăn, ngủ là chuyện bình thường nhưng quá chú trọng như Xan lại trở nên tầm thường, lúc nào cũng quan tâm đến chuyện ăn, vừa đi vừa chè chén, rượu ít thì buồn rầu - mong muốn hưởng chiến lợi phẩm
? Xây dựng 2 nhân vật Đôn và Xan, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Việc dùng nghệ thuật đó có tác dụng ra sao?
(Nghệ thuật miêu tả, đối lập và hài hước => nổi bật tính cách của 2 nhân vật)
? Qua 2 nhân vật Đôn và Xan em khâm phục họ ở điểm nào? Điểm nào đáng chê?
- Khâm phục ở tư tưởng nhân nghĩa và tinh thần dũng cảm
- Cười chê sự máy móc, tuân thủ theo sách vở một cách hão huyền
? Em rút ra bài học gì từ câu chuyện "Đánh nhau với cối xay gió từ chân dung 2 nhân vật Đôn và Xan?
* Củng cố:
? Hãy nêu chủ đề của văn bản qua bức tranh minh hoạ này?
? Hãy nêu ý nghĩa của truyện?
? Từ nhữnh suy nghĩ, hành động của 2 nhân vật trong văn bản em tự rút ra cho mình bài học gì?
? Em hiểu gì nhà văn Xéc-van-tét từ việc xây dựng 2 nhân vật nổi tiếng này? (Ông sử dụng tiếng cười khôi
hài để giễu cợt cái hoang tưởng và tầm thường; đề cao cái thực tế, cái cao thượng)
? Tự sự đối lập nhau về nguồn gốc, ngoại hình, suy nghĩ, hành động và quan niệm có tác dụng gì trong việc khắc hoạ 2 hình ảnh của 2 nhân vật chính trong đoạn trích nói riêng và bộ tiểu thuyết nói chung?
GV: Sự tương phản về mọi mặt giữa Đôn và Xan -> tạo nên một cặp nhân vật bất hủ trong văn học thế Tuy đối ngược nhau nhưng họ là đôi bạn tri kỉ thân thiết, hai bên bổ sung cho nhau và chịu ảnh hưởng lẫn nhau Nhờ sự can ngăn, an ủi, khuyên nhủ của Xan -> Đôn tỉnh ngộ, gần Đôn, Xan thêm giàu tình yêu con người, biết yêu tự do công bằng và chính nghĩa Đây cũng chính là ý đồ nghệ thuật của tác giả khi tạo dựng cặp nhân vật bất hủ này, không chỉ trong đoạn trích và suốt cả tác phẩm
? Em hiểu gì nhà văn Xéc-van-tét từ 2 nhân vật nổi tiếng này? (Ông sử dụng tiếng cười khôi hài để giễu cợt cái hoang tưởng và tầm thường; đề cao cái thực tế, cái cao thượng)
=> GV chốt ra ghi nhớ (sgk tr80)
(Hướng dẫn HS kẻ bảng ghi vào vở) Phương diện Hiệp sĩ Đôn ki hô tê G.mã Xan chô pan xa
- Ng.gốc xuât thân - Quý tộc nghèo, trạc 50 tuổi - Nông dân
- Ngoại hình - Gầy gò, cao lênh khênh, mặc áo - Béo lùn, cưỡi trên lưng con lừa
Trang 6giáp, cưỡi trên lưng con ngựa còm thấp lè tè
- Mục đích sống - Làm hiệp sĩ -> trừ lũ gian tà, cứu
người lương thiện
- Làm giám mã
- Cách nhìn về cối xay
gió
- Bọn khổng lồ gian ác, ghê gớm
có cánh tay dài
- Cối xay gió
- Hành động - Một mình một ngựa xông lên ->
giáo gãy, người và ngựa văng ra xa
- Hét bảo, can ngăn
- Quan niệm - Bị thương không rên rỉ, không
ăn, thức suốt đêm để nghĩ tình nương
- Hơi đau là rên rỉ, ung dung đánh chén, tu bầu rượu, ngủ một mạch
Khát vọng sống tốt đẹp, dũng cảm đầu óc mê muội, hão Tỉnh táo thức tế nhưng hèn nhát tầm thường huyền nực cười đáng thương
=> Nghệ thuật: xây dựng cặp nhân vật bất hủ (tương phản mọi mặt) Nghệ thuật dựng cảnh, kể chuyện tài tình (kết hợp khéo léo miêu tả, biểu cảm) Thủ pháp trào lộng phóng đại pha cht hi hước
* Ghi nhớ SGK/ 80
- GV đưa bài tập 5/46 và 15/48 - Sách bài tập Ngữ văn vào bảng phụ -> yêu cầu học sinh làm
- Viết đoạn văn ngắn bộc lộ cảm xúc của em về nhân vật Đôn (viết theo lối diễn dịch)
- KTDHTC: Viết tích cực
* Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học
a Học bài:
- Đọc lại văn bản, nắm vững kiến thức bài học; hoàn thành viết đoạn văn
- Nhớ được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong văn bản
b.Soạn bài:
- Tình thái từ: Chú ý đọc kĩ các vd sgk, chú ý các từ in đậm.trả lời các câu hỏi sgk.Tìm hiểu chức năng tình
thái từ, cách sử dụng tình thái từ khi nói, viết Nghiên cứu kĩ phần luyện tập
* Rút kinh nghiệm: ………
………
………
………
Trang 7S: 25/ 09/ 11 D: 27/ 09/ 11 Tiết 27:
TÌNH THÁI TỪ
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Hiểu thế nào là tình thái từ
- Nhận biết và hiểu tác dụng của tình thái từ trong văn bản
- Biết sử dụng tình thái từ phù hợp với tình huống giao tiếp
1 Kiến thức :
- Khái niệm và các loại tình thái từ
- Cách sử dụng tình thái từ
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Dùng tình thái từ phù hợp với yêu cầu giao tiếp
b Kĩ năng sống:
- Ra quyết định: sử dụng tình thái từ phù hợp với tình huống giao tiếp
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách sử dụng tình thái
từ trong tiếng Việt
3 Thái độ :
- Dùng tình thái từ phù hợp trong nói và viết
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Hãy chỉ ra trợ từ và thán từ trong ví dụ sau:
a Ngay cả cậu cũng không tin mình ư?
b A! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à?
? Thế nào là trợ từ? Thế nào là thán từ?
? Đặt câu có sử dụng trợ từ và thán từ?
* Trả lời:
- Trợ từ: ngay Thán từ: A! ( 2 điểm)
- Khái niệm trợ từ ( 3 điểm)
- Khái niệm thán từ ( 3 điểm)
- Học sinh đặt câu ( 2 điểm)
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu:
GV giới thiệu bài từ việc kiểm tra bài cũ
- Từ "ngay cả" là trợ từ, biểu thị thái độ đánh giá sự việc
- Từ "A" là thán từ: dùng bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói hoặc để gọi đáp
- Còn từ "ư" ở vd (a) và từ "à" ở vd (b) nó làm nhiệm vụ gì và có chức năng như thế nào bài mới
Trang 8Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chức năng của
tình thái từ:
GV treo bảng phụ có ghi các vd trong sgk tr80
? Đọc các vd trên bảng phụ?
? Xét theo mục đích nói thì những câu a, b, c thuộc những
kiểu câu gì?
GV: Câu a là câu nghi vấn
Câu b là câu cầu khiến
Câu c là câu cảm thán
? Dựa vào đâu em khẳng định câu a là câu nghi vấn, câu b là
câu cầu khiến, câu c là câu cảm thán? (Dựa vào dấu hiệu ở
cuối câu và ngữ cảnh của câu văn)
? Nếu ta bỏ từ "a" ở câu a, từ "đi" ở câu b và từ "thay" ở câu c
thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi?
GV: Ý nghĩa của câu hoàn toàn khác: Không còn là câu nghi
vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán
? Vậy những từ "a", "đi", "thay" có trực tiếp làm thành phần
câu không? (Không làm thành phần câu)
? Mặc dù không làm thành phần câu nhưng khi đưa chúng vào
trong câu thì các từ đó có tác dụng gì về ý nghĩa?
GV: Từ "a" tạo nên câu nghi vấn, từ "đi" tạo nên câu cầu
khiến, từ "thay" tạo nên câu cảm thán
? Đọc vd (d) trên bảng phụ?
? Từ "ạ" trong vd có dùng để cấu tạo câu như từ "à", "đi",
"thay" ở vd a, b, c không? Vậy từ "ạ" dùng để làm gì? (Biểu
thị sắc thái tình cảm)
? Hãy cho biết sắc thái tình cảm mà từ "ạ" biểu thị?
(Biểu thị thái độ lễ phép, kính trọng)
? Vậy, ta gọi các từ in đậm "à", "đi", "thay" là tình thái từ Em
hiểu thế nào là tình thái từ? Chức năng và vị trí của nó?
? Để tạo dạng ba kiểu câu trên và biểu thị sắc thái tình cảm,
người ta dùng các tình thái từ nào? Lấy vd minh hoạ từng
loại?
? Đặt câu với từ : hả, với, sao, nhé?
GV đưa vd để củng cố nội dung phần I (đưa vào bảng phụ)
a Anh kia có giọng hát hay
b Tôi làm việc ở cơ quan kia
c
? Từ "kia" trong câu nào là tình thái từ? (câu c)
? Còn từ "kia" trong vd a, b thuộc thành phần nào?
* Lưu ý HS"; Cần phân biệt tình thái từ với những từ loại
khác, tránh nhầm lẫn
I Chức năng của tình thái từ:
* Ví dụ: SGK/ 86
a Từ "à" cấu tạo câu nghi vấn
b Từ "đi" cấu tạo câu cầu khiến
c Từ "thay" cấu tạo câu cảm thán
d Từ "ạ" biểu thị sắc thi tình cảm
* Ghi nhớ: 1 sgk tr81
Trang 9- Gio vin yu cầu học sinh đọc ghi nhớ 1/ sgk- 81.
GV đưa vd để củng cố nội dung phần I
a Con cò đậu ở đằng kia.
b.Nó thích xem phim Hàn Quốc kia.
?-Từ "kia" trong câu nào là tình thái từ? (từ kia trong câu b là
ttt; ở câu a là chỉ từ)
-GV đưa ra một tình huống về lời chào của HS : Cô ạ! Dẫn
dắt vào cách sử dụng tình thái từ
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS sử dụng tình thái từ.
Gv treo 4 vd trong sgk lên bảng phụ (HS đọc )
? Vận dụng kiến thức vừa tìm hiểu chỉ ra tình thái từ trong 4
câu trên? (Tình thái từ: à, a, nhe, ạ)
? Những tình thái từ trên được dùng trong hoàn cảnh giao tiếp
khác nhau như thế nào? ( Học sinh thảo luận)
Gv chốt ý: Câu 1 và 3: "à", "nhé" chỉ quan hệ bạn bè thân
mật, ngang hàng.Câu 2, 4: "ạ", "a" chỉ quan hệ dưới hàng ->
lễ phép, kính trọng
? Từ việc tìm hiểu các vd trên, khi sử dụng tình thái từ, ta cần
chú ý điều gì?
(Sử dụng tình thái từ phù hợp với tình huống giao tiếp cụ thể
-> đạt mục đích và hiệu quả giao tiếp)
- GV chốt ý rút ra ghi nhớ 2 sgk tr81
- GV đưa bài tập khắc sâu:
a Em chào thầy b Chào ông, cháu về
c Con đã học bài rồi d Mẹ ơi, con đi chơi một lát
? Hãy nhận xét chung về các câu trên? Sử dụng chúng như
vậy đã phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp chưa? Vì sao? Hãy
sửa lại cho đúng?
Hoạt động 4: Hướng dẫn HS luyện tập:
? Đọc yêu cầu BT1, Hãy chỉ ra tình thái từ ở B.tập 1
- GV cho HS chơi trò chơi: Ai nhanh nhất
- GV gợi ý: Câu có tình thái từ đánh dấu (+)
Câu không có tình thái từ đánh dấu (-)
- Cùng HS quan sát và nhận xét
Bài tập 2 yêu cầu chúng ta làm gì?
- HS thảo luận nhóm
- KTDHTC: Công đoạn
Nhóm 1: câu a, b
Nhóm2: câu c, d
Nhóm 3: câu e, g
Nhóm 4: Câu h và câu sau: Chính cậu cũng không tin tôi
ư?
- Đại diện nhóm trình bày rồi nhận xét
II Sử dụng tình thi từ:
* Ví dụ: SGK/ 81
- "à": hơi thân mật
- "ạ": hơi kính trọng
- "nhé": cầu khiến thân mật
- "ạ": cầu khiến kính trọng
* Ghi nhớ 2: sgk tr81
III- Luyện tập:
Bài 1: Tìm tình thái từ
d(-) i(+) Bài 2: Giải thích nghĩa của các tình thài từ
a "Chứ": Nghi vấn, dùng trong trường hợp điều muốn hỏi đáit nhiều khẳng định
b "Chứ": Nhấn mạnh điều vừa khẳng định
c "Ư": Hỏi, thái độ phân vân
d "Nhỉ": Thái độ thân mật
e "Nhé": Dặn dò thân mật
g "Vậy": Thái độ miễn cưỡng
Trang 10- GV chốt ý
Bi tập 4: Cho HS đặt 1 câu hỏi về quan hệ ngang hàng
BT thêm: HS làm vào phiếu học tập, GV thu bài từ 1-2 em,
chấm lấy điểm
Bài 5: Gọi HS đứng tại chỗ đặt câu
VD: Mẹ đã nói rồi mà
BT thêm: HS làm vào phiếu học tập, GV thu bài từ 1-2 em,
chấm lấy điểm - KTDHTC: Viết tích cực
* Căng că:
? Phân biệt tình thái từ với trợ từ và thán từ?
? Khi sử dụng tình thái từ, chúng ta phải chú ý điều gì?
h "Cơ mà": Thái độ thuyết phục
i "Ư": Thái độ phân vân
Bi4: Đặt câu hỏi:
a Học sinh- Thầy giáo( Thưa cô, ngày mai lớp em làm vệ sinh ở đâu ạ?)
b Bạn Nam nói với bạn nữ cùng lứa tuổi (Chiêu nay bạn đi cổ vũ bóng đá cho bọn mình nhé)
Bài 5: Đặt câu:
VD: Cậu đợi tớ một lát nghen VD: Chị du cho em đi ví?
BT thêm: Viết một đoan văn ngăn (3-5 câu), trong đó có sử dụng tình thái từ.
Lưu y: Gạch chân các tình thái từ ấy
* Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học:
a Học bài:
- Học bài và nắm vững phần ghi nhớ
- Làm BT 3 Hoàn thành bài tập thêm, tiếp tục lấy vd về tình thái từ
- Giải thích ý nghĩa tình thái từ tìm được trong văn bản “ Lão Hạc”
b Soạn bài : "Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm"
Gợi ý: Quy trình xây dựng đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm gồm có mấy bước? Đó là những bước nào?
? Xây dựng một đoạn văn cụ thể về nhân vật chị Dậu
* Rút kinh nghiệm: ………
………
………
………