Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học trên địa bàn quận đống đa

Đánh giá kết quả giáo dục dược Bộ Giáo dục và Đàotạo chọn là khâu đột phá đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam.Đánh giá kết quả giáo dục nếu được thực hiện tốt sẽ giúp: - Học s

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN BẢO KHANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - NĂM 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN BẢO KHANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học PGS.TS Trần Trung

HÀ NỘI - NĂM 2016

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc vớitình cảm chân thành tới PGS.TS Trần Trung Thầy đã tận tình hướng dẫn,tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luậnvăn

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể các thầy giáo, cô giáo, cán bộ viênchức trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốtthời gian học tập và viết luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới tất cả cán bộ phòng GD&ĐT quận Đống

Đa, Ban giám hiệu cùng giáo viên các trường tiểu học trong quận Đống Đa,thành phố Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi trao đổi, điều tra, khảo sát để tôi

có đầy đủ tư liệu hoàn thành luận văn

Mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng luận văn không tránh khỏi thiếusót, kính mong được sự chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo và những ý kiếnđóng góp của các bạn đồng nghiệp

Hà Nội, tháng 09 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Bảo Khanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, vàchính xác

Tác giả luận văn

Nguyễn Bảo Khanh

Thực hiện chưa đầy đủ CNTT:

Công nghệ thông tin

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

MỤC LỤC

1 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Các phương pháp nghiên cứu 3

7 Đóng góp của luận văn 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới 6

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 9

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Biện pháp quản lý 11

1.2.3 Đánh giá 111.2.4 Đánh giá kết quả học tập của học sinh 12

1.3 Đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học 13

1.3.1 Vị trí, vai trò, chức năng của đánh giá kết quả học tập của học 13sinh trong quá trình dạy học

1.3.2 Một số nguyên tắc đánh giá kết quả học tập 161.3.3 Các hình thức đánh giá kết quả học tập của học sinh 20

1.4 Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học 25

1.4.1 Vai trò của hiệu trưởng trong công tác quản lý hoạt động đánh 25giá kết quả học tập của học sinh

1.4.2 Những nội dung quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của 27HS

1.4.2.1 Quản lý thời gian đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học

1.4.1.2 Quản lý nội dung và cách thức đánh giá kết quả học tập của HStiểu học

1.4.2.3 Quản lý thông qua dự giờ giáo viên

1.4.2.4 Quản lý việc đánh giá, ghi nhận xét trong hồ sơ đánh giá họcsinh

1.5 Những yêu cầu đối với hiệu trưởng về quản lý hoạt động đánh giá 33kết quả học tập của HS tiểu học

1.5.1 Nhiệm vụ của hiệu trưởng trong công tác quản lý công tác đánh 33giá kết quả học tập của HS

1.5.1.1 Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.5.1.2 Thành lập, quản lý, điều hành hội đồng đánh giá kết quả họctập của học sinh

Kết luận chương 1 36

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Khái quát về giáo dục tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 38

2.1.1 Thực trạng về số lượng, chất lượng học sinh tiểu học 38

2.1.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên tiểu học 42

2.1.3 Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 43

2.2 Thực trạng về hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh ở 44

các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 2.2.1 Thực trạng về sử dụng các hình thức, phương pháp đánh giá 44

2.2.2 Thực trạng về xây dựng ngân hàng câu hỏi cho các môn học 46

2.3 Thực trạng công tác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập 46

của học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 2.3.1 Thực trạng quản lý việc ra đề kiểm tra định kỳ 46

2.3.2 Thực trạng việc quản lý việc tổ chức kiểm tra định kì 50

2.3.3 Thực trạng quản lý việc chấm bài kiểm tra định kì 51

2.3.4 Thực trạng việc ghi nhận xét trong hồ sơ đánh giá học sinh 52

2.3.4.1 Đối với học bạ 2.3.4.2 Đối với sổ theo dõi chất lượng giáo dục 2.3.5 Thực trạng việc quản lý của hiệu trưởng trong đánh giá kết quả học 53

tập của HS tiểu học cuối cấp học 2.4 Đánh giá chung 55

2.4.1 Ưu điểm 55

2.4.2 Tồn tại, hạn chế 56

Kết luận chương 2 58

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động đánh giá 59

kết quả học tập của học sinh các trường tiểu học 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 59

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính biện chứng 59

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 59

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 59

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của 60

học sinh các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa 3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về ý nghĩa và tầm quan trọng của 60 hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học cho cán bộ quản lý và giáo viên 3.2.2 Biện pháp 2: Hiệu trưởng tăng cường quản lý qui trình, kế hoạch 63

hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh tại các trường tiểu học 3.2.3 Biện pháp 3: Hiệu trưởng quản lý cách đánh giá, ghi điểm, ghi 66

nhận xét cho học sinh của giáo viên 3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường quản lý cách đánh giá, ghi điểm, ghi 70

nhận xét trong hồ sơ học sinh của giáo viên 3.2.5 Biện pháp 5: Hiệu trưởng tăng cường công tác chỉ đạo nâng cao 72

chất lượng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh 3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 73

3.4 Khảo nghiệm tính khả thi và sự cần thiết của các biện pháp 75

quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 3.4.1 Mục đích thực nghiệm 75

3.4.2 Đối tượng thực nghiệm 75

3.4.3 Nội dung thực nghiệm 75

3.4.4 Tiến trình thực nghiệm 75

3.4.5 Kết quả thực nghiệm 76

Kết luận chương 3 77

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 79

1 Kết luận 79

2 Kiến nghị 81

DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 84

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

PHỤ LỤC 88

1

1 Lý do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đàotạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế của Ban chấp hànhTrung ương Đảng được ban hành ngày 04 tháng 11 năm 2013 Ngày 28 tháng

11 năm 2014, Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ tám đã biểu quyết thông quanghị quyết mới của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáodục phổ thông (Nghị quyết số 88/2014/QH13) Ngày 27 tháng 3 năm 2015,

Thủ tướng chính phủ đã kí Quyết định số 404/QĐ-TTG về phê duyệt đề án đổi

mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông Thực hiện các văn bản trên BộGiáo dục và Đào tạo đã xác định một số các vấn đề ưu tiên trong chương trìnhhành động của Ngành Đánh giá kết quả giáo dục dược Bộ Giáo dục và Đàotạo chọn là khâu đột phá đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam.Đánh giá kết quả giáo dục nếu được thực hiện tốt sẽ giúp:

- Học sinh (HS) đánh giá đúng mức độ đạt được của mình trong học tập,rèn luyện phát triển phẩm chất, năng lực và nguyên nhân của những hạn chế

để kịp thời khắc phục nhằm cải thiện thành tích;

- Giáo viên (GV) thấy được sự phát triển về thành tích của mỗi HS cũngnhư những nguyên nhân của thành công hay hạn chế trong hoạt động sư phạm

để kịp thời điều chỉnh, đổi mới phương thức dạy học nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục, dạy học;

- Cán bộ quản lý giáo dục thấy được thực trạng mức độ phát triển giáo dụccủa địa phương hay cơ sở để có thể kịp thời đưa ra những chiến lược, chínhsách phù hợp nhằm đạt mục tiêu giáo dục;

- Phụ huynh HS, cộng đồng thấy rõ hơn kết quả và nguyên nhân của thànhcông hay hạn chế của HS, GV để tham gia cùng với nhà trường trong việcnâng cao chất lượng giáo dục.

Giáo dục tiểu học là cấp học đầu tiên, là cơ sở nền tảng của giáo dục phổthông Trong những năm vừa qua, sự đổi mới, nhất là đổi mới trong đánh giá

kết quả giáo dục cấp Tiểu học đã được thực hiện Sự ra đời của Thông tư 30/2014/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Qui định đánh giá học sinh tiểu học và Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT

về Sửa đổi bổ sung một số điều của Qui định đánh giá học sinh tiểu học ban

hành kèm theo Thông tư 30/2014/TT-BGD&ĐT đã tạo ra những chuyển biến

tích cực trong việc đánh giá kết quả giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáodục tiểu học Tuy nhiên, để chuyển đổi từ đánh giá kết quả giáo dục theochương trình được xây dựng theo nội dung hiện hành sang đánh giá kết quảtheo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực đã tạo ra không ít khó khăncho GV tiểu học, công tác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS

ở các trường tiểu học cũng gặp không ít khó khăn Nếu quản lý tốt hoạt độngđánh giá kết quả học tập của HS ở các trường tiểu học sẽ giúp đạt được mụctiêu giáo dục, tìm hiểu nguyên nhân, đưa ra những quyết định sư phạm giúp

HS học tập ngày càng tiến bộ và đáp ứng nhiệm vụ đổi mới kiểm tra đánh giá,hội nhập quốc tế về giáo dục Nếu quản lý không tốt sẽ tạo sự đánh giá khôngchính xác với HS, gây hoang mang cho phụ huynh HS

Xuất phát từ mục tiêu trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu là Quản lý hoạt động

đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa nhằm góp phần hỗ trợ cán bộ quản lý và GV ở các trường tiểu

học cũng như phụ huynh và các cá nhân quan tâm đến đánh giá kết quả giáodục HS tiểu học nhằm thực hiện tốt hoạt động đánh giá kết quả học tập của

HS, đáp ứng nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS các trường tiểu học.

3.2.Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS các trườngtiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

4 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng một các đồng bộ các biện pháp về quản lý hoạt động đánhgiá kết quả HS tiểu học thì sẽ nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đánh giákết quả học tập của HS ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về đánh giá và quản lý công tác đánh giá kếtquả học tập

5.2 Khảo sát đánh giá thực trạng công tác đánh giá và quản lý hoạt độngđánh giá kết quả học tập của HS ở các trường tiểu học trên địa bàn quận ĐốngĐa

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tậpcủa HS ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa và tổ chức khảonghiệm để bước đầu đánh giá tính cần thiết và khả thi của các giải pháp

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu lý

luận về các vấn đề có liên quan đến đề tài quản lý hoạt động đánh giá kết quả

học tập của HS ở các trường tiểu học Hệ thống lại các kinh nghiệm về quản

lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ở các trường tiểu học, tìm hiểuphân tích nội dung, cách quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ởcác trường tiểu học trong và ngoài nước

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Tổ chức tiến hành phát phiếu điều

tra, phỏng vấn ý kiến chuyên gia, tham dự các đợt tập huấn bồi dưỡng chocán bộ quản lý Tiểu học được tổ chức hằng năm tại quận Đống Đa, thành phố

Hà Nội để đánh giá thực trạng hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ởcác trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa

6.3 Phương pháp khảo nghiệm sư phạm: Tổ chức khảo nghiệm sư phạm để

xem xét tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đổi mới quản lý hoạt độngđánh giá kết quả học tập của HS ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống

Đa, thành phố Hà Nội Kết quả khảo nghiệm sư phạm được xử lý bằngphương pháp tính toán về tỷ lệ và phân tích thường dùng trong khoa học giáodục

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đánh giá kết quả họctập của HS tiểu học theo tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đàotạo hiện nay

7.2 Tiến hành điều tra, khảo sát thực trạng hoạt động đánh giá kết quả họctập của HS ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố HàNội

7.3 Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đánhgiá kết quả học tập của HS tiểu học tại các trường tiểu học trên địa bàn quậnĐống Đa, thành phố Hà Nội

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, khuyến nghị, nội dung luận văn gồm 3chương cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của

HS ở các trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tậpcủa HS ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà NộiChương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của

HS các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Hoạt động quản lý là một hoạt động lâu đời nhưng lý thuyết về khoa họcquản lý lại mới xuất hiện trong xã hội hiện đại Cho đến cuối thế kỷ 19, cácnghiên cứu và lý thuyết về khoa học quản lý còn rất mờ nhạt, chưa có mộtcông trình tổng hợp nào về nguyên tắc và kỹ thuật quản lý một cách đầy đủ.Trong giai đoạn này, nhiều nhà nghiên cứu đã đã khái quát được các chứcnăng của một quá trình quản lý Khoa học quản lý từ đó dần bắt đầu đan xenvới các ngành khoa học khác như: kinh tế học, tâm lý học, điều khiển học Đối với khoa học giáo dục, những lý thuyết nền tảng về khoa học quản lý

đã giúp cho các nhà giáo dục học xây dựng nên lý thuyết khoa học về quản lýgiáo dục, đồng thời tạo tiền đề thuận lợi cho việc nghiên cứu hoạt động quản

lý dạy học trong nhà trường Trong các công trình nghiên cứu đó, các tác giảcũng đều khẳng định quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá HS là một nội dung

cơ bản của công tác quản lý nhà trường Có nhiều quan điểm khác nhau vềquản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS như:

- Quản lý hoạt động đánh giá HS theo mục tiêu giáo dục, theo tiêu chíhay hướng vào mục đích yêu cầu của chương trình giảng dạy là phổ biến vàgiữ vai trò chủ đạo Việc quản lý hoạt động đánh giá HS từng bước được cụthể hóa theo các cấp: chung, bộ phận, cụ thể Ngay từ thế kỷ 19, nhiều nhàgiáo dục học cũng đã đưa ra các hình thức đánh giá trong dạy học, nhưO.W.Caldwell và S.A.Courtis đã có kế hoạch áp dụng hình thức đánh giá theotinh thần đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy như các bài trắc nghiệm (test)

từ năm 1845 Nhà giáo dục học Hoa Kỳ, Tyler Ralph, vào những năm 20 - 30của thế kỷ trước đã chú ý nhấn mạnh hơn tầm quan trọng, cách tiến hành việcđánh giá giáo dục và đưa ra định nghĩa về đánh giá giáo dục: "Quá trình đánhgiá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện được của các mục tiêutrong các chương trình giáo dục." Việc đánh giá HS cũng là quá trình xác địnhmức độ thay đổi hành vi của học sinh vì mục tiêu giáo dục là nhằm tạo ra cácthay đổi trong hành vi của HS” [32] Do vậy, theo các tác giả thì trong côngtác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS cần lưu ý:

- Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập là để đo lường hiệu quả dạyhọc Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS phải hướng đến hiệuquả đào tạo, chất lượng giáo dục Makarenco (1888-1939), nhà giáo dục học

Xô Viết cho rằng tính hiệu quả của quá trình giáo dục phụ thuộc vào sự quản

lý quá trình đánh giá kết quả học tập của HS đã có hiệu quả đến đâu Sự kiểmtra, đánh giá cần thiết cho việc tìm hiểu hiệu quả quá trình giáo dục, chấtlượng hoạt động của các GV và trình độ của HS Hiệu quả kiểm tra phụ thuộcvào việc tổ chức rõ ràng, lập kế hoạch, phân công đúng đắn trách nhiệm, sựthay thế lẫn nhau và lựa chọn thời gian thích hợp dành cho việc kiểm tra [18]

- Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS là để điều chỉnh vàcần tiến hành theo quy trình Tác giả Robert F.Mager người Pháp đã nhậnđịnh việc quản lý đánh giá kết quả học tập của HS là việc nhìn nhận tình hình

HS và GV để có kế hoạch cho công việc tiếp theo và giúp cho HS tiến bộ

- M.I.Kondakov cũng đã từng viết trong cuốn "Cơ sở lí luận của khoahọc quản lý giáo dục" [17] cho rằng quản lý hoạt động đánh giá kết quả giáodục của học sinh trong giáo dục không phải là quá trình hời hợt mà là quátrình được nghiên cứu, phân tích sâu sắc Điều đó cho thấy chính nhờ vậy,người lãnh đạo sẽ đi sâu được vào bản chất của quá trình sư phạm, hiểu rõ mọi

kế hoạch, cách tổ chức, thực hiện kế hoạch đó đã đạt được hiệu quả như thế

nào, những bất cập, thiếu sót nào cần điều chỉnh Cũng từ những yêu cầu củacông tác quản lý trường học nói chung và việc thực hiện quản lý hoạt độngđánh giá học sinh nói riêng, mà M.I.Kondakov đã nêu ra phong cách vàphương pháp công tác của người lãnh đạo nhà trường, đồng thời nêu lênnhững phẩm chất và năng lực cần thiết để tiến hành quản lý hoạt động đánhgiá kết quả học tập của HS một cách hiệu quả.

- Jacques Delors, chủ tịch Hội đồng Châu Âu (1985-1995), từ 1996 ông

là Chủ tịch ủy ban quốc tế về giáo dục đã cho rằng quản lý trong giáo dụckhông chỉ để quản lý hoạt động giảng dạy của GV, mà còn để “duy trì cáccuộc đối thoại của GV về phát triển tri thức, phương pháp và các nguồn thôngtin” [31] Từ đó ông nhấn mạnh cần quản lý thật tốt quá trình đánh giá kết quảhọc tập của HS một cách cụ thể, có hệ thống và thường xuyên những gì mà

HS đã học được và quan tâm đến kết quả học tập, rèn luyện của HS cũng nhưvai trò của GV trong việc giúp HS đạt được những kết quả đó

Hiện nay, các nhà khoa học giáo dục và quản lý giáo dục đã và đang đưa ranhững công trình nghiên cứu có nhấn mạnh vai trò hoạt động quản lý hoạtđộng đánh giá kết quả học tập của HS Đồng thời nhiều nước trên thế giớicũng đều quan tâm đến việc đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục vàtriệt để áp dụng các biện pháp giáo dục và xã hội để đảm bảo sự khách quan,công bằng cùng hiệu quả của việc quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tậpcủa HS trong nhà trường

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS trong nhà trường đượcxem như là một trong những nội dung quan trọng của hoạt động quản lý giáodục Những đề tài nghiên cứu và phát triển những lý thuyết về quản lý đã vàđang được nhiều nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục của nước ta thực

hiện Trong đó, một số đề tài đã đề cập tới quá trình quản lý hoạt động đánhgiá HS trong nhà trường Cụ thể là:

- Trong đề tài khoa học cấp nhà nước: "Cơ sở lý luận của việc đánh giátrong quá trình dạy học ở trường phổ thông" của Lê Đức Phúc [24], đã kháiquát những lý luận chung nhất, nhấn mạnh một số quan điểm, nội dung về vấn

đề tổ chức kiểm tra để đánh giá chất lượng học tập của HS

- Trong luận văn thạc sỹ: "Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học vàgiáo dục trên lớp" [30] của Nguyễn Thị Bích Yến có đề cập việc thực hiệnmột quy trình quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá dạy học và giáo dục củahiệu trưởng dựa trên cơ sở các chức năng quản lý Trong đó, HS có vị trí làtrung tâm của quá trình đó

Nhiều tác giả khác cũng đưa ra các nhận định về thực trạng quản lý việcđánh giá kết quả học tập của HS trong giáo dục hiện nay và các nguyên tắc cơbản của đánh giá là phải đảm bảo tính toàn diện; đảm bảo sự phù hợp với mụctiêu giáo dục; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của đối tượng được đánh giá;đảm bảo tính kế thừa, phát triển; đảm bảo khách quan, công khai, minh bạch;đảm bảo độ tin cậy và độ giá trị; đảm bảo phù hợp với điều kiện giáo dục ViệtNam và định hướng hội nhập quốc tế Đồng thời các tác giả cũng bàn luận vềcác biện pháp quản lý của cán bộ quản lí, các ưu điểm, nhược điểm của cáchình thức kiểm tra cùng các nhận định và giải pháp như: "Đổi mới đánh giákết quả giáo dục học sinh tiểu học" của Nguyễn Đức Minh [19] , “Lý luậnchung về quản lý, quản lý giáo dục” của Nguyễn Thị Tính [29]

- Vấn đề quản lý công tác đánh giá kết quả học tập của học sinh còn có

cơ sở pháp lý là những điều lệ, qui chế, quy định của Bộ GD&ĐT:

+ Quyết định số: 04/2008/QĐ-BGD&ĐT ngày 04/02/2008 Quyết định Banhành về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường Tiểu học [2];

+ Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộ GD&ĐT quiđịnh đánh giá học sinh tiểu học [6];

+ Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 của Bộ GD&ĐT vềsửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học banhành kèm theo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/4/2014 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT [7]

Đảng và Nhà nước thể hiện rõ trong đường lối, quan điểm về GD&ĐT làthực hiện chức năng quản lý nhà nước theo sự phân công của chính phủ đểlàm tốt các nhiệm vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triểngiáo dục; xây dựng cơ chế chính sách và cơ chế quản lý nội dung, chất lượngđào tạo Công tác quản lý đánh giá kết quả học tập của HS để đảm bảo chấtlượng giáo dục là vấn đề rất được xem trọng Trong Luật Giáo dục (số38/2005 QH 11 ngày 14/6/2005) tại mục 4 về nội dung quản lý nhà nước vềgiáo dục và cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, điều 99, khoản 4 qui địnhrằng: Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục gồm có "tổ chức, quản lý việcbảo đảm chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng giáo dục" [16]

Nhìn chung, các nhà nghiên cứu giáo dục đã có nhiều công trình nghiêncứu về quản lý giáo dục, nhưng đối với việc quản lý hoạt động đánh giá kếtquả học tập của học sinh tại trường tiểu học thì mới chỉ dừng lại ở các nhậnđịnh ban đầu, các nghiên cứu thường tập trung ở cấp THCS mà chưa có mộtcông trình nào chuyên sâu nghiên cứu về quản lý hoạt động đánh giá kết quảhọc tập của học sinh tại trường tiểu học

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lí

Có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý nhưng khái niệm được sử dụngnhiều nhất cho rằng quản lý là điều khiển, chỉ đạo một hệ thống hay một quátrình theo những quy luật, định luật hay những quy tắc tương ứng nhằm để

cho hệ thống hay quá trình đó vận động theo ý muốn của người quản lý nhằmđạt được những mục đích đã định trước.

Quản lý trong giáo dục là hoạt động có ý thức của nhà quản lý giáo dụcnhằm đạt tới mục tiêu giáo dục Nhà quản lý giáo dục cùng với đông đảo độingũ GV, HS và các lực lượng xã hội,…bằng hành động của mình sẽ biếnnhững mục tiêu đó thành hiện thực

là các cách thức cụ thể để thực hiện phương pháp quản lý

Trong giáo dục, biện pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hành củacán bộ quản lý giáo dục nhằm tác động đến khách thể (đối tượng) quản lýtrong nhà trường và các cơ sở giáo dục bằng các chức năng quản lý để giảiquyết những vấn đề trong công tác quản lý giáo dục làm cho quá trình giáodục đạt được mục tiêu giáo dục được đề ra trong Luật giáo dục và chiến lượcgiáo dục của nước ta

1.2.3 Đánh giá

Thuật ngữ “đánh giá” là đưa ra nhận định tổng hợp về các dữ kiện đo lườngđược qua các kì kiểm tra/ lượng giá trong quá trình và kết thúc bằng cách đốichiếu, so sánh với những tiêu chuẩn đã được xác định rõ ràng trước đó trongcác mục tiêu

Có nhiều định nghĩa về đánh giá, song trong khuôn khổ luận văn này tôichỉ xin nêu ba cách chọn nội hàm có ý nghĩa nhất thường gặp:

- Đánh giá là quá trình thu thập, xử lý thông tin để lượng định tình hình

và kết quả công việc giúp quá trình lập kế hoạch, quyết định và hành động cókết quả

- Đánh giá là quá trình đo nghiệm, so sánh kết quả đạt được với mục tiêu,mục đích từ đó đề ra biện pháp cải tạo thực trạng, điều chỉnh nâng cao chấtlượng và hiệu quả hoạt động dạy học

- Đánh giá là một hoạt động nhằm nhận định, xác nhận giá trị thực trạngvề: mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chất lượng, hiệu quả công việc, trình độ, sựphát triển, những kinh nghiệm được hình thành tại thời điểm hiện tại đang xét

so với mục tiêu hay chuẩn mực đã được xác lập

Từ những định nghĩa trên chúng ta có thể khái quát đánh giá là một quátrình bao gồm:

- Chuẩn bị kế hoạch đánh giá;

- Thu thập, phân tích thông tin và xử lý kết quả;

- Chuyển giao các kết quả thu được đến những người liên quan để họhiểu về đối tượng đánh giá hoặc giúp những người có thẩm quyền đưa ra cácnhận định hay các quyết định liên quan đến đối tượng đánh giá

1.2.4 Đánh giá kết quả học tập của HS

Đánh giá kết quả học tập của HS là quá trình thu thập, phân tích và lí giảicác thông tin một cách có hệ thống để mô tả thực trạng, đối chiếu với mục tiêugiáo dục đã được đặt ra nhằm đưa ra kết luận về mức độ học sinh đạt được sovới mục tiêu giáo dục và những nhận xét để giúp HS có thể cải thiện thànhtích

Trong cuốn tài liệu “Đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học” của Trần Kiều,tác giả đã cho rằng “Đánh giá kết quả học tập là thuật ngữ chỉ quá trình hình

thành những nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về trình độ,phẩm chất của người học Hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy học dựatrên cơ sở những thông tin đã thu thập được một các hệ thống trong quá trìnhkiểm tra” [14].

Trần Kiều cũng cho rằng “có thể coi đánh giá kết quả học tập của HS là xácđịnh mức độ đạt được về kiến thức, kĩ năng và thái độ của người học đối chiếuvới mục tiêu của chương trình môn học”

Trong cuốn “Cơ sở lí luận của việc đánh giá chất lượng học tập của HS”,tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc khẳng định “Đánh giá kết quả họctập là quá trình thu thập và xử lí thông tin về trình độ,khả năng thực hiện mụctiêu học tập của HS, về tác động nguyên nhân của tình hình đó nhằm tạo cơ

sở cho những quyết định sư phạm của GV và nhà trường cho bản thân HS để

họ học tập ngày một tiến bộ hơn” [20]

Vì vậy, đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học là quá trình thu thập, phântích và lí giải các thông tin một cách có hệ thống để mô tả thực trạng, đốichiếu với mục tiêu giáo dục tiểu học đã được đặt ra nhằm đưa ra những kếtluận về phẩm chất, năng lực mà học sinh đạt được so với mục tiêu và nhữngnhận xét để giúp HS có thể cải thiện thành tích

1.3 Đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học

1.3.1 Vị trí, vai trò, chức năng của hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học trong quá trình giáo dục

1.3.1.1 Vị trí

Quá trình giáo dục bao gồm bốn bước cơ bản là thiết lập mục tiêu, xâydựng chương trình, thực hiện giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục Tuy làbước cuối cùng của cả quá trình giáo dục, nhưng đánh giá giáo dục hay đánhgiá kết quả học tập của HS đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực hiệnnhiệm vụ giáo dục và đào tạo con người đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn

nhân lực dảm bảo sự phát triển của xã hội Trong giáo dục thì đánh giá đượcthực hiện ở tất cả các giai đoạn nên nhiều nhà giáo dục còn coi nó là trung tâmcủa quá trình giáo dục chứ không phải là một bộ phận phụ thuộc của quá trìnhnày.

1.3.1.2 Vai trò

Đánh giá kết quả học tập của HS là khâu quan trọng của quá trình giáo dục.Đánh giá kết quả học tập của HS được thực hiện ở tất cả các giai đoạn của quátrình giáo dục gồm đầu vào, quá trình thực hiện và đầu ra Như vậy, đánh giákết quả giáo dục không phải là khâu cuối cùng mà được thực hiện trong suốtquá trình học tập

Đánh giá đầu vào nhằm lấy thông tin về phẩm chất, năng lực của HS trướckhi vào học để có những chuẩn bị cần thiết cho việc thực hiện mục tiêu giáodục trong giai đoạn tiếp theo

Đánh giá trong quá trình giáo dục được thực hiện để kịp thời có thông tin

về sự tiến bộ cũng như những hạn chế, khó khăn mà HS gặp phải để đưa rabiện pháp khuyến khích, động viên và hỗ trợ kịp thời nhằm đạt mục tiêu giáodục đặt ra Đánh giá kết quả học tập của HS trong quá trình thực hiện thườngxuyên còn giúp giáo viên có những điều chỉnh hợp lí về phương pháp, hìnhthức tổ chức giáo dục, dạy học và huy động các nguồn lực khác (phụ huynh,cộng đồng) tham gia vào những hoạt động giáo dục, dạy học khác nhau

Đánh giá đầu ra nhằm xác định xem HS đó có đạt được mức độ nào về pháttriển phẩm chất, năng lực theo yêu cầu do chương trình giáo dục qui định haykhông Tuy nhiên, để đưa ra những nhận xét, kết luận cuối cùng về kết quảhọc tập và sự tiến bộ của HS thì cần phải tổng hợp cả kết quả đánh giá đầuvào và quá trình học tập, rèn luyện của HS

Đánh giá kết quả học tập của HS được thực hiện khách quan, công bằng sẽđảm bảo cho dạy thật, học thật được hiện thực hóa

1.3.1.3 Chức năng

Trong quá trình giáo dục trong nhà trường nói chung và nhà trường tiểuhọc nói riêng thì hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS là một khâu quantrọng nhằm xác định thành tích học tập, rèn luyện và mức độ chiếm lĩnh trithức, kỹ năng, thái độ học tập, rèn luyện của HS, nó vừa đóng vai trò bánh lái,vừa giữ vai trò động lực của giáo dục Có nghĩa là nó có tác dụng định hướng,thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động giáo dục và hoạt động quản lý giáo dục Đánhgiá chính xác, công bằng sẽ góp phần thúc đẩy HS tiến bộ, đồng thời điềuchỉnh quá trình học tập, cải tiến việc dạy và học, hình thành phát triển nhâncách HS Như vậy đánh giá vừa mang chức năng phát hiện, điều chỉnh, vừamang chức năng phát triển và chức năng giáo dục

- Chức năng phát hiện, điều chỉnh:

Thông qua việc tiến hành các hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tậpcủa HS, GV phát hiện kịp thời trình độ và năng lực của HS Từ đó GV cónhận xét, đánh giá, xác định kết quả đã đạt được, khẳng định những hạn chế,

sự yếu kém và tìm ra những nguyên nhân chủ quan, khách quan ảnh hưởng tớihoạt động học tập của các em Mặt khác, GV và các cấp quản lý căn cứ vàonhững "liên hệ ngược" phản ánh từ kết quả kiểm tra, đánh giá để kịp thời cóphương hướng khắc phục những yếu kém, kịp thời điều chỉnh những sai sót,lệch lạc mà học sinh đã bộc lộ thông qua các hình thức kiểm tra nhằm hoànthiện quá trình dạy học

- Chức năng phát triển:

Đánh giá mang chức năng phát triển là cách đánh giá tiềm năng của HS,mang tính định hướng trong quá trình tiếp nhận kiến thức của HS Kiểm tra vàđánh giá giúp khắc sâu một cách có hệ thống những tri thức đã thu lượmđược Trên cơ sở đó củng cố, rèn luyện, hoàn thiện những kỹ năng, kỹ xảo và

phát triển năng lực chú ý, khả năng ghi nhớ, vận dụng, đặc biệt là năng lực tưduy, sáng tạo của các em.

- Chức năng giáo dục:

Việc kiểm tra, đánh giá giúp cho HS có nhu cầu, động cơ đúng đắn tronghọc tập; có thói quen ban đầu về tự học, tự lực huy động vốn trí thức, kỹ năngcủa mình để giải quyết các nhiệm vụ học tập Đồng thời thông qua kiểm tra,đánh giá giúp cho HS tiểu học bắt đầu tự ý thức, tự chịu trách nhiệm, có ý chívươn lên đạt kết quả cao trong học tập Qua kiểm tra, giáo dục ý thức tổ chức

kỷ luật, tính trung thực, thẳng thắn đấu tranh chống những biểu hiện sai trái vềthái độ, hành vi, thói quen xấu trong khi làm Các chức năng của đánh giá cómối quan hệ chặt chẽ với nhau Trong đó chức năng phát hiện, điều chỉnh là

cơ sở, nền tảng ban đầu trong việc đánh giá tính vững chắc của kiến thức HS

Có nắm chắc được kiến thức mới có thể vận dụng một cách linh hoạt và sángtạo trong các tình huống học tập cũng như trong đời sống thực tiễn và như thếmới biết được cách trình bày, diễn đạt ý kiến, hiểu biết của mình một cách rõràng, logic Chức năng phát triển là sự kế thừa của chức năng phát hiện, điềuchỉnh, nhằm đánh giá khả năng sáng tạo, tính mềm dẻo, linh hoạt của tư duyngười học Chức năng giáo dục là hệ quả của chức năng phát hiện, điều chỉnh

và chức năng phát triển Có thể nói, thông qua vấn đề đánh giá việc nắm vữngkiến thức và và khả năng phát triển trí tuệ từ đó hình thành và phát triển nhâncách cho HS

1.3.2 Một số nguyên tắc đánh giá kết quả học tập của học sinh

Dựa vào mục tiêu đánh giá kết quả học tập của HS, thông qua thực tiễn vàkinh nghiệm của các nước cũng như tại Việt Nam thì để đảm bảo chất lượng,đánh giá kết quả học tập của HS cần thực hiện theo một số nguyên tắc cơ bảnsau:

- Đảm bảo tính toàn diện:

Đánh giá kết quả học tập của HS phải đảm bảo tính toàn diện vì nếu chỉdựa vào một khía cạnh hoặc một thời điểm nhất định để đánh giá thì sẽ dẫnđến những kết luận thiếu chính xác và ít giá trị thực tiễn Ví dụ lấy kết quả củamột lần kiểm tra hoặc thi để đánh giá kết quả học tập của HS mà không xemxét tới cả quá trình học tập hay chỉ dựa vào ý kiến chủ quan của giáo viênthông qua một số biểu hiện trên lớp mà không tính đến các nguồn thông tinkhác…

- Đảm bảo sự phù hợp với mục tiêu giáo dục:

Đánh giá phải dựa vào mục tiêu giáo dục vì toàn bộ các hoạt động giáo dụccủa nhà trường đều nhằm vào thực hiện các mục tiêu đã được qui định Nếuđánh giá không nhằm vào các mục tiêu giáo dục được qui định trong các vănbản pháp qui thì chắc chắn sẽ nhận được những kết quả sai lệch và không cógiá trị nhằm cải thiện chất lượng giáo dục Ví dụ: Đánh giá kĩ năng vận độngnhư bơi hoặc mức độ tay nghề của HS tiểu học Rõ ràng mục tiêu này không

có trong các qui định bắt buộc với học sinh tiểu học

- Bảo đảm sự phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của đối tượng được đánhgiá:

Đánh giá giáo dục phải đảm bảo phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi

vì mức độ nhận thức, độ chin muồi về nhân cách, ứng xử xã hội…của HS ởcác độ tuổi rất khác nhau Cùng một vấn đề, một nội dung đánh giá nhưngmức độ đòi hỏi đáp ứng đối với HS được đánh giá cần phải xem xét cho phùhợp với lứa tuổi điều này cũng rất quan trọng trong việc chọn các từ ngữ sửdụng trong đánh giá kết quả học tập của HS thông qua nhận xét, phiếu hỏi, bàikiểm tra,… HS tiểu học có mức độ phát triển sinh lí, khả năng nhận thức vàvốn ngôn ngữ nhất định Vì vậy, đánh giá kết quả học tập của HS tiểu họckhông nên đưa ra những nhiệm vụ, đòi hỏi vượt quá khả năng đáp ứng này

Việc đưa ra những nhiệm vụ không vừa sức, quá tải khiến HS mất tự tin và cóthể gây ra những tác hại về cả thể chất và tinh thần lâu dài.

- Đảm bảo tính khách quan, công khai, minh bạch

Đánh giá giáo dục để đưa ra những nhận xét khách quan không thể chỉ dựavào vào một bài kiểm tra, một nguồn thông tin hoặc theo một bộ công cụ vớicác tiêu chí, thường có tính áp đặt, của một nhóm/người nào đó Vì vậy, đểđánh giá khách quan HS tiểu học thì cần phải dựa vào việc theo dõi trong cảquá trình kết hợp với thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như: từchính học sinh, các bạn trong lớp, GV dạy các môn học khác, phụ huynh họcsinh và cộng đồng trong đánh giá các hoạt dộng xã hội nói chung và kết quảgiáo dục nói riêng luôn đòi hỏi phải có cái nhìn khách quan Những ý kiến chủquan dựa trên ý chí chủ quan của các các cá nhân hay tổ chức thường đưa đếnnhững kết luận thiên lệch, phiến diện về kết quả giáo dục Do đó, nguyên tắccần tuân theo trong đánh giá kết quả học tập của HS là người đánh giá phảithực hiện một cách khách quan, không phụ thuộc vào ý kiến chủ quan của một

số cá nhân nào đó, đặc biệt là chiều theo ý kiến của các nhà lãnh đạo Đánhgiá khách quan sẽ giúp cho học sinh tìm thấy được đúng mặt mạnh, mặt hạnchế của mình để tiến bộ Đánh giá không khách quan, kể cả chủ ý và khôngchủ ý đều gây ức chế, tạo tâm lí tiêu cực ảnh hưởng tới sự tiến bộ của HS

- Bảo đảm tính kế thừa, phát triển

Giáo dục là một lĩnh vực tác động đến tất cả mọi người dân và là sản phẩmcủa xã hội trong quá trình hoạt động Những thành tựu về giáo dục có đượcngày hôm nay là sản phẩm của hoạt động trong lĩnh vực này từ rất nhiều năm,nhiều thế hệ trước Do đó, những kinh nghiệm quí báu về đánh giá kết quả họctập của HS được đúc rút trong cả quá trình phát triển của giáo dục từ trướcđến nay cần phải được phân tích, áp dụng phù hợp với mục tiêu, nhiệm vụ

mới Đổi mới không có nghĩa là xóa bỏ tất cả những cái cũ Vì vậy, đánh giágiáo dục cần bảo đảm cả tính kế thừa và sự phát triển.

- Bảo đảm độ tin cậy và độ giá trị

Độ tin cậy được xác định qua việc đánh giá đúng mức độ đạt được của HSkhi thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc kết quả rèn luyện sau một giaiđoạn so với mục tiêu đã đặt ra Độ giá trị trong đánh giá kết quả học tập của

HS được xác định là có đánh giá đúng những cái cần đánh giá hay không Vídụ: Khi HS thực hiện bài tập làm văn tả về cảnh quê em, học sinh viết rất hay,chữ đẹp, đúng chính tả khi mô tả về cảnh của quê hương mình GV nhận xét

là bài viết chưa tốt vì thiếu số liệu về độ rộng của cánh đồng và chưa có nộidung hoạt động của các bạn HS Đánh giá như vậy là chưa đủ độ tin cậy và độgiá trị

- Đảm bảo phù hợp với điều kiện giáo dục Việt Nam và định hướng hộinhập quốc tế

Trong thời đại ngày nay, giáo dục của mỗi nước có những đặc điểm riêngnhưng đều chịu ảnh hưởng của xu thế phát triển chung Chương trình giáo dụccủa các nước phát triển đang chuyển nhanh từ giáo dục nội dung sang giáodục theo định hướng phát triển năng lực Chương trình giáo dục theo nội dung

là chương trình qui định khối lượng những kiến thức, kĩ năng mà HS theo độtuổi/theo lớp học cần phải học Chương trình theo định hướng phát triển nănglực là chương trình xác định những chuẩn về phẩm chất và năng lực HS cầnđạt sau mỗi giai đoạn giáo dục Trong đó, năng lực của HS được hiểu là khảnăng vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học được (trong nhà trường, tại gia đình

và ngoài xã hội) vào việc giải quyết những vấn đề của đời sống thực Với sựchuyển biến của chương trình giáo dục, đánh giá kết quả học tập của HS cũngcần chuyển sang đánh giá về năng lực của HS

1.3.3 Các hình thức đánh giá kết quả học tập của HS

Hình thức đánh giá kết quả giáo dục luôn cần phải phù hợp với mục tiêu,nội dung và phương pháp đánh giá Để đánh giá khả năng vận dụng kiến thức,

kĩ năng và sự thể hiện tình cảm, ý chí, mong muốn… của HS trong các hoạtđộng hàng ngày thì không chỉ thể dựa trên những thông tin của GV chủ nhiệm

ở trên lớp học được Hơn nữa, mỗi GV cũng là một con người với những đặcđiểm riêng nên khi đánh giá HS cũng sẽ có những sự chênh lệch nhất định Đểđảm bảo đánh giá kết quả học tập của HS có tính toàn diện, khách quan vàcông bằng với độ tin cậy và độ giá trị thì cần phải kết hợp các hình thức đánhgiá khác nhau như: đánh giá trên lớp, đánh giá của nhà trường, đánh giáthường xuyên, đánh giá định kì, đánh giá của GV, đánh giá của phụ huynh, tựđánh giá của HS, đánh giá của cộng đồng, đánh giá của bạn học

- Đánh giá trên lớp

Đánh giá trên lớp được thực hiện bởi GV chủ nhiệm, GV dạy học các bộmôn và cán bộ tổ chức các hoạt động giáo dục của HS Việc đánh giá nàyđược thực hiện thường xuyên bằng các phương pháp đánh giá khác nhau GVchủ nhiệm ở cấp tiểu học là người tiếp xúc trực tiếp hàng ngày với HS Vìvậy, trong số GV và cán bộ tham gia giáo dục, dạy học thì GV chủ nhiệm làngười hiểu rõ về HS trong lớp nhất và những nhận định, kết luận của GV chủnhiệm sẽ đáng tin cậy hơn Tuy nhiên, GV chủ nhiệm không thể đánh giáchính xác về các phẩm chất và năng lực của HS trong các lĩnh vực như Thểthao, Nghệ thuật (Vẽ, Âm nhạc), Tin học hay Ngoại ngữ… hoặc thái độ của

HS khi tham gia các hoạt động giáo dục khi không có GV chủ nhiệm Vì vậy,

để có thể đưa ra kết luận đánh giá khách quan và chính xác hơn về phẩm chất,năng lực của học sinh qua các hoạt động trên lớp thì GV chủ nhiệm cần lấythêm thông tin từ GV các bộ môn và cán bộ tổ chức các hoạt động giáo dụctrải nghiệm của HS (cán bộ đội, tình nguyện viên,…)

- Đánh giá của nhà trường

Đánh giá của trường học được tổ chức định kì (thường vào giữa kì và cuốicác học kì) nhưng cũng có thể thực hiện qua một giai đoạn như hết lớp 3, hếtlớp 5… Đánh giá của nhà trường được thực hiện với tất cả HS thuộc các khốilớp trong trường Để đánh giá kết quả giáo dục với số lượng đông HS, làm cơ

sở cho việc đánh giá công bằng giữa các HS trong khối, trong trường thì cầnphải chọn các đánh giá thích hợp đó là sử dụng đến điểm số Những đánh giákhác bằng định tính về năng lực, phẩm chất chung của HS trong trường đượcthực hiện để đưa ra những quyết sách chung cho cán bộ quản lí và GV trongtrường nhưng khó có thể sử dụng để tác động đến từng HS

Trong dạy học hàng ngày, các GV chủ nhiệm có thể đưa ra những nhận xét,kết luận đánh giá khác nhau đối với HS Một số GV có thể hơi khắt khe vàngược lại một số GV lại quá rộng rãi trong đánh giá kết quả học tập của HS.Hai xu hướng đánh giá kết quả học tập này có thể gây ức chế hay chủ quanđối với HS Thông qua kết quả đánh giá của nhà trường, GV sẽ có cơ sở điềuchỉnh để điều chỉnh mức độ và cách đánh giá của mình

Đối với cấp tiểu học, nhất là các lớp đầu cấp, điểm số không quan trọng đốivới HS và không có nhiều giá trị trong việc giúp HS tiến bộ Tuy nhiên dù ítgiá trị với HS nhưng điểm số giúp GV thấy rõ hơn kết quả giáo dục của HSsau quá trình thực hiện giáo dục và giúp gia đình có thể thấy được mức độ đạtđược mục tiêu giáo dục trong một lĩnh vực nào đó của con mình để cùng giáoviên có những biện pháp thích hợp hỗ trợ HS cải thiện kết quả học tập trongtương lai…

Với mục tiêu giúp HS xác định mức độ mình đạt được ở từng lĩnh vực sovới mục tiêu của chương trình giáo dục và không so sánh giữa các HS vớinhau, tại nhiều nước, điểm số của HS được coi là thông tin cá nhân chỉ có GV,

HS và phụ huynh của HS đó được biết, không thông báo rộng rãi

Trong nhiều trường hợp, do những nguyên nhân khách quan (HS mệt, tâm

lí không tốt,…) nên điểm số HS đạt được trong đánh giá tổng kết của nhàtrường không phản ánh đúng mức độ của HS thì GV chủ nhiệm cần dựa vàonhững kết quả HS đạt được trong suốt quá trình học trên lớp để đưa ra nhậnxét, kết luận cuối cùng và giải thích rõ cho HS, phụ huynh

Nhìn chung, đánh giá của nhà trường không thể là kênh chính để đưa ra kếtluận về kết quả học tập của HS Một bài kiểm tra dù được thiết kế rất tốtnhưng với một vài nội dung không thể giúp đánh giá toàn diện cả quá trìnhgiáo dục được Hơn nữa, bài kiểm tra/thi giữa kì, cuối kì cũng không thể chođầy đủ các thông tin chính xác về thái độ, tình cảm, ứng xử, hợp tác, giaotiếp… cũng như khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng của HS vào thực tế đờisống được Do đó, kênh chính để đánh giá kết quả học tập của HS tiểu họcvẫn phải dựa vào đánh giá thường xuyên trên lớp

- Đánh giá của HS

Đánh giá của HS có thể sẽ do HS tự đánh giá hoặc HS đánh giá bạn Hìnhthức đánh giá này sử dụng nhiều trong giáo dục hiện đại và là những bước cơbản giáo dục HS tinh thần “phê và tự phê” để hoàn thiện nhân cách

HS Tự đánh giá là một hình thức đánh giá mà HS tự đánh giá kết quả củaviệc nỗ lực thực hiện các nhiệm vụ học tập của mình Tự đánh giá về nănglực, sở thích, nhân cách và giá trị của bản thân sẽ giúp học sinh có nhận xétđúng về các mặt mạnh hoặc hạn chế của mình

Mỗi HS là một cá nhân với những đặc điểm riêng HS tiểu học còn chưa cónhiều kinh nghiệm nên số hành vi, biểu hiện bên ngoài chưa trùng khớp với ýmuốn thực Hơn nữa, nhiều vấn đề HS không muốn hoặc không thể nói ra vớingười ngoài nếu chưa đủ tin tưởng Vì vậy, kết quả đánh giá sẽ không chínhxác nếu chưa có thông tin của chính HS được đánh giá.

Với độ tuổi của mình, HS tiểu học, ở mức độ khác nhau, đã có thể tự đánhgiá được về bản thân Hơn nữa, việc cho HS tự đánh giá cũng là hình thứcgiáo dục phát triển phẩm chất và năng lực của HS

Thông thường, để tự đánh giá HS cần sử dụng các bộ công cụ đã được thiết

kế trước để đo về những nội dung họ muốn biết về bản thân Do đó, để HS cóthể tự đánh giá thì GV và HS cần cùng nhau xây dựng các mục tiêu, tiêu chíđánh giá cho mọi hoạt động giáo dục, dạy học để làm cơ sở cho việc đánh giá

Đánh giá của nhóm bạn sẽ đạt hiệu quả khi được tổ chức cởi mở, công khaivới tinh thần xây dựng khi có mặt học sinh được góp ý Những thông tin có

được từ đánh giá của các bạn học sẽ giúp GV có thêm cơ sở để đưa ra nhữngnhận xét trong đánh giá một cách khách quan hơn.

- Đánh giá của phụ huynh

Sự tham gia của gia đình trong đánh giá HS của hầu hết các quốc gia hiệnnay Thời gian HS ở gia đình chiếm một khối lượng lớn Các hoạt động, sinhhoạt của HS tại gia đình cũng đa dạng hơn Những người mà HS giao tiếp,hợp tác trong gia đình cũng rất phong phú (già, trẻ, lớn, bé, người trong giađình, khách…) Do đó, là người gần gũi và sử dụng thời gian nhiều nhất với

HS, phụ huynh sẽ là người có rất nhiều thông tin về mọi sự tiến bộ về phẩmchất, năng lực, dù nhỏ nhất của HS để có thể sử dụng bổ sung cho việc đưa ranhận xét, kết luận trong đánh giá của GV

Trách nhiệm trong việc giáo dục HS, trước hết là của gia đình Ý chí vànguyện vọng cũng như sự quan tâm của gia đình đóng vai trò đặc biệt quantrọng trong kết quả giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực của HS Vì vậy,

để giáo dục HS đạt kết quả cao thì sự phối hợp giữa nhà trường và gia đìnhcần phải gắn bó thật chặt chẽ Dựa trên mục tiêu giáo dục được thống nhất,thông tin về HS sẽ được thường xuyên hoặc định kì trao đổi giữa GV và phụhuynh theo các cách khác nhau như: gặp mặt khi đưa đón HS, gặp tại gia đình,gặp trong các cuộc họp phụ huynh, hoặc thông qua các phương tiện liên lạcnhư sổ liên lạc, tin nhắn, email,…

Với nguồn thông tin thu được từ gia đình, những nhận định, kết luận trongđánh giá kết quả giáo dục của học sinh sẽ có tính khách quan và độ tin cậy caohơn

- Đánh giá của cộng đồng

Ngoài thời gian ở trường và gia đình, HS còn có nhiều hoạt động trongcộng đồng (khu dân cư và các nơi công cộng khác) Do còn nhỏ tuổi, nênnhững qui tắc ứng xử xã hội, HS tiểu học chưa nhận thức được đầy đủ Hơn

nữa, khi ở ngoài xã hội, HS không có sự theo dõi, hỗ trợ của GV và gia đinhnên sẽ bộc lộ những biểu hiện của phẩm chất, năng lực một cách tự nhiên lànguồn thông tin hữu ích phục vụ cho đánh giá HS Thông tin từ hoạt động đadạng ngoài xã hội của HS sẽ giúp GV có cái nhìn toàn diện hơn và trong một

số trường hợp có thể lại là nguồn thông tin chính, giúp GV đưa ra kết luậntrong đánh giá kết quả rèn luyện, phát triển phẩm chất và năng lực của HS

1.4 Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học

1.4.1 Vai trò của hiệu trưởng trong công tác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập HS tại trường tiểu học

Đối với các cấp quản lý từ cơ sở trường học tới trung ương việc đánh giákết quả học tập của HS cả về định lượng và định tính chính là cơ sở để xâydựng chiến lược giáo dục về mục tiêu, về đội ngũ GV, về vấn đề đổi mới nộidung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục

Với câu hỏi đặt ra cho chúng ta là công tác đánh giá kết quả học tập của HS

có cần thiết trong nhà trường tiểu học hiện nay không? Nó có ảnh hưởng tớiviệc dạy và học như thế nào? Ảnh hưởng gì tới sự phát triển nhân cách HS ?

Nó có quan hệ ra sao đối với việc phát triển xã hội? Vậy tổ chức quản lý việcđánh giá kết quả học tập của HS như thế nào cho phù hợp với bối cảnh khôngthi tốt nghiệp tiểu học - trung học cơ sở hiện nay, làm thế nào để đạt hiệu quảtrong chiến lược phát triển con người toàn diện? Những vấn đề được giảiquyết từng bước theo cơ sở biện chứng của lý luận khoa học giáo dục

Đất nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa,đổi mới giáo dục chính là chìa khoá để phát triển các mặt kinh tế, văn hoá xãhội và khoa học kỹ thuật, tạo chỗ đứng vững chắc trên trường quốc tế và pháttriển bền vững

Quan điểm của Đảng là đổi mới quản lý giáo dục, đổi mới cách đánh giáxếp loại HS và đổi mới trong thi tuyển nhằm tạo sự công bằng trong giáo dục,

đồng thời nâng cao chất lượng dạy và học đáp ứng với thời đại công nghệthông tin Gần đây có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều cuộc hội thảo, nhiềuchuyên đề đã đi vào khai thác vấn đề nóng bỏng này Trong đó vấn đề nângcao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lí trường học là yêu cầu cấpthiết của hệ thống giáo dục nước ta trong giai đoạn hiện nay.

Như vậy đánh giá kết quả học tập của HS trong nhà trường là vấn đề rấtquan trọng, đảm bảo mối liên hệ thường xuyên và bền vững trong quá trìnhdạy và học, do đó việc quản lý tổ chức thực hiện hoạt động đánh giá kết quảhọc tập của HS là vấn đề then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục trong cácnhà trường

Quản lý tốt việc đánh giá kết quả học tập của HS là thúc đẩy các mối liên

hệ trong dạy học gắn bó chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau, trong đó vừa làxác định kết quả học tập của HS, vừa là tiền đề để ra các quyết định quản lýđúng đắn trong việc chỉ đạo của nhà trường Quản lý hoạt động đánh giá kếtquả học tập của HS là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công táccủa hiệu trưởng Do vậy, hiệu trưởng cần căn cứ biên chế năm học; các côngvăn hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT để có kế hoạchchỉ đạo, điều hành nhà trường thực hiện tốt hoạt động đánh giá kết quả học tậpcủa HS

Hiệu trưởng nhà trường sẽ thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:

Chỉ đạo các khối tổ chức khảo sát chất lượng đầu năm các khối lớp 2 3

-4 - 5, đặc biệt chú ý đến học sinh lớp 5 lớp cuối cấp

- Triển khai thực hiện kiểm tra định kì Giữa kì I, cuối kì I, Giữa kì II, Cuối

năm theo hướng dẫn của Thông tư 30/2014/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 8

năm 2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Qui định đánh giá HS tiểu học và

Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT về Sửa đổi bổ sung một số điều của Qui định

đánh giá HS tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30/2014/TT-BGD&ĐT; kết

hợp cùng các văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở và Phòng GD&ĐT

- Thực hiện kiểm tra các khối lớp trong việc tổ chức thực hiện đánh giá kếtquả học tập của học sinh

- Tổ chức, hướng dẫn các GV thực hiện đúng các tiêu chuẩn, tiêu chí vềcho điểm, ghi nhận xét trong sổ theo dõi chất lượng giáo dục và sổ học bạ

- Quản lý việc đánh giá, xếp loại thường xuyên và định kì của các lớp theo

Thông tư 30/2014/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo về Qui định đánh giá HS tiểu học và Thông tư BGD&ĐT về Sửa đổi bổ sung một số điều của Qui định đánh giá HS tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30/2014/TT-BGD&ĐT

22/2016/TT Báo cáo các kết quả phân loại chất lượng HS về Phòng GD&ĐT và lưutrữ kết quả kiểm tra đánh giá của các khối lớp để tổ chức sơ kết, tổng kết,phân tích ưu điểm, tồn tại, đề ra các giải pháp cho các kỳ tiếp theo

- Hoàn thiện những mẫu báo cáo thống kê để thu thập chính xác các số liệu

về chất lượng chung của toàn trường, cho từng khối lớp, với các mức đánh giá

về học tập như: Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Chưa hoàn thành; Đánh giá vềphẩm chất, năng lực với các mức như: Tốt, Đạt, Cần cố gắng,từ đó phân tích,đánh giá thực trạng chất lượng và đề ra các biện pháp nhằm đưa chất lượngchung của nhà trường tiếp cận với mục tiêu đề ra trong năm học phù hợp vớiyêu cầu chung của ngành

1.4.2 Những nội dung quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của

Vào giữa học kì I, cuối học kì I, giữa học kì II và cuối năm học, GV căn cứvào quá trình đánh giá thường xuyên và chuẩn kiến thức, kĩ năng để đánh giá

HS đối với từng môn học, hoạt động giáo dục theo các mức: Hoàn thành tốt;Hoàn thành; Chưa hoàn thành

Vào cuối học kì I, cuối năm học đối với các môn học: Tiếng Việt, Toán,Khoa học, Lịch sử và Địa lí, Ngoại ngữ, Tin học, Tiếng dân tộc có bài kiểmtra định kì; Đối với lớp 4, lớp 5 có thêm bài kiểm tra định kì môn Tiếng Việt,môn Toán vào giữa học kì I và giữa học kì II

- Đánh giá thường xuyên sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lựccủa HS

Hàng tháng, GV thông qua quá trình quá trình quan sát, ý kiến trao đổi vớicha mẹ HS và những người khác (nếu có) để nhận xét HS, ghi vào sổ theo dõichất lượng giáo dục về sự hình thành và phát triển từng năng lực, phẩm chấtcủa mỗi HS, tổng hợp theo các mức sau: Tốt; Đạt; Cần cố gắng

Do đó hiệu trưởng cần quản lý chặt chẽ thời gian đánh giá từng đợt của GVtại trường tiểu học để phân tích, tổng kết tình hình thực hiện việc đánh giá kếtquả học tập của HS và có những chỉ dẫn, góp ý bổ sung khi cần thiết Tránhtình trạng thả lỏng, thả nổi dẫn đến việc đánh giá HS không thực chất Học kỳ

I học 18 tuần bắt đầu từ 6/9 năm nay đến 06/1 năm sau với quy định 2 lầnkiểm tra định kỳ là kiểm tra định kỳ giữa kỳ I ở tuần 9 và kiểm tra định kỳcuối kỳ I ở tuần 18 Học kỳ II gồm 17 tuần thực học bắt đầu từ 10/1 đến 19/5cũng với 2 lần kiểm tra định kỳ đó là kiểm tra định kỳ giữa kỳ II và cuối nămhọc, kiểm tra định kỳ giữa kỳ II vào tuần 27 và cuối năm học vào tuần 35.Việc quản lý thời gian kiểm tra này là một yêu cầu bắt buộc đối với tất cả cáctrường tiểu học trong toàn quốc, do đó khi thực hiện việc này yêu cầu các hiệutrưởng trường tiểu học phải đảm bảo theo quy định một cách khoa học và hiệuquả

1.4.2.2 Quản lý nội dung và cách thức đánh giá kết quả học tập của

HS tiểu học

- Quản lý nội dung đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học

Nội dung đánh giá được qui định trong Thông tư 30/2014 và Thông tư22/2016 có hai điểm chính và đã thể hiện được các vấn đề cơ bản trong đánhgiá kết quả giáo dục, dạy học tiểu học:

+ Đánh giá quá trình học tập, sự tiến bộ và kết quả học tập của HS theochuẩn kiến thức, kĩ năng từng môn học và hoạt động giáo dục khác theochương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học:

Việc đánh giá cần thực hiện kết hợp cả đánh giá trong quá trình và đánh giátổng kết nhằm xác định sự tiến bộ của HS Đánh giá phải dựa vào các tiêuchuẩn đã được qui định trong chương trình giáo dục chứ không phải dựa vàonội dung sách giáo khoa hoặc bất cứ tài liệu nào khác

+ Đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực của HS:

Số năng lực cần thiết với HS tiểu học rất nhiều Tuy nhiên, sự giao thoagiữa các năng lực luôn luôn tồn tại và khi đã có một số năng lực thì các nănglực khác cũng phát triển Thông tư 30/2014 đã đưa ra ba nhóm năng lực cơbản của HS tiểu học cần phải được đánh giá gồm:

Nhóm 1: Tự phục vụ, tự quản;

Nhóm 2: Giao tiếp, hợp tác;

Nhóm 3: Tự học và giải quyết vấn đề

- Quản lý cách thức đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học

Quản lý các cách thức đánh giá là một yêu cầu bắt buộc và phải thườngxuyên liên tục Quản lý các cách thức đánh giá nhằm đảm bảo yêu cầu kháchquan trung thực việc đánh giá kết quả học tập của HS, đây cũng là điều mong

mỏi của phụ huynh HS và của toàn xã hội Thông tư 30 đã qui định về cách