Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh các trường THCS ngoài công lập thành phố hạ long, tỉnh quảng ninh

Để hoạt động dạy và học đạt hiệu quảcao trong các trường THCS, cần thiết phải có những biện pháp quản lý hoạtđộng đánh giá kết quả học tập một cách thiết thực, cụ thể.. Mục đích nghiên c

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH VĂN NGHIÊM

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS NGOÀI CÔNG LẬP

THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN h t t p:// w ww.lrc.t nu e d u v n

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH VĂN NGHIÊM

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS NGOÀI CÔNG LẬP

THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.NGUYỄN THỊ THANH BÌNH

THÁI NGUYÊN - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Bản luận văn này là công trình nghiên cứu củariêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất

kỳ công trình nào Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về luận văn của mình

Tác giả luận văn

Đinh Văn Nghiêm

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc tôi xin trân trọngcảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Tâm lý giáo dục, Khoa Sau đại học; quý thầygiáo, cô giáo trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy,hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập vànghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS.TS.Nguyễn Thị Thanh Bình - người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn vàgiúp đỡ tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận vănnày

Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo phòng GD&ĐT, đội ngũ cán bộquản lý và giáo viên các trường THCS ngoài công lập thành phố Hạ Long đãtạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi có những tư liệu để hoàn thành luận văn

Do điều kiện thời gian và phạm vi nghiên cứu có hạn, luận văn khôngtránh khỏi những thiếu sót, tác giả luận văn kính mong nhận được sự góp ý,chỉ dẫn thêm của các Thầy, các Cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văntrở nên hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 11 năm 2015

Tác giả

Đinh Văn Nghiêm

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4 7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ơ TRƯƠNG THCS 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

9 1.2.1 Đánh giá 9

1.2.2 Kết quả học tập 10

1.2.3 Đánh giá kết quả học tập của HS 11

1.2.4 Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS 12

1.3 Một số vấn đề lý luận về đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường THCS 13

1.3.1 Mục đích của đánh giá 13

1.3.2 Vị trí của đánh giá kết quả học tập 14

1.3.3 Chức năng của đánh giá kết quả học tập 15

1.3.4 Vai trò của đánh giá kết quả học tập 16

1.3.5 Nguyên tắc đánh giá kết quả học tập 17

1.3.6 Quy trình đánh giá kết quả học tập của học sinh 19

1.3.7 Nội dung đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS 20

1.4 Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS 22

1.4.1.Vai trò quản lý của Hiệu trưởng nhà trường trong đánh giá kết quả học tập của học sinh 22

1.4.2 Nội dung quản lý 23

1.4.3 Phương pháp quản lý 25

1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý 25

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ NGOÀI CÔNG LẬP HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH 30

2.1 Thưc trang hê thống cac trương THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 30

2.1.1 Quy mô học sinh cấp THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 30

2.1.2 Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS ngoài công lập TP.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 31

2.1.3 Chất lượng đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 32

2.2 Thực trạng về hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 33

2.2.1 Các hình thức, phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh 33

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN h t t p:// w ww.lrc.t nu e d u v n

2.2.2 Các khâu soạn đề kiểm tra, xây dựng ngân hàng đề 35

2.2.3 Thực trạng tổ chức đánh giá kết quả học tập của học sinh 36

2.3 Thực trạng về quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập TP Hạ Long 40

2.3.1 Thực trạng quản lý quy trình đánh giá kết quả học tập của HS THCS ngoài công lập 41

2.3.2 Thực trạng quản lý việc tổ chức hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập 42

2.3.3 Thực trạng quản lý công tác chấm, trả bài và ghi điểm 44

2.3.4 Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập 45

2.3.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

46 Tiểu kết chương 2 48

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ NGOÀI CÔNG LẬP 49

3.1 Những nguyên tắc chỉ đạo đề xuất biện pháp 49

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 49

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 49

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi 50

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển 51

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

51 3.2.1 Biện pháp 1 Nâng cao nhận thức về trách nhiệm và bồi dưỡng năng lực đánh giá kết quả học tập của HS cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh 51 3.2.2 Biện pháp 2 Đổi mới và hoàn thiện quy trình đánh giá kết quả học

tập của học sinh THCS ngoài công lập TP Hạ Long 53

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

3.2.3 Chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đánh

giá kết quả học tập của HS 58

3.2.4 Biện pháp 4 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS 61

3.2.5 Biện pháp 5 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS 62

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 65

3.4 Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 65

Tiểu kết chương 3 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 70

1 Kết luận 70

2 Khuyến nghị 71

TÀI LIỆU THAM KHẢO 73

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô mạng lưới trường, lớp, HS cấp THCS ngoài công lập TP Hạ

Long, tỉnh Quảng Ninh 30Bảng 2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý, GV THCS ngoài công lập năm học

2014 - 2015 31Bảng 2.3 Tổng hợp chất lượng đại trà của các trường THCS ngoài công

lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 32Bảng 2.4: Đánh giá của GV về việc sử dụng các phương pháp kiểm tra -

đánh giá đối với các bài kiểm tra định kỳ 33

Bảng 2.5: Đánh giá của CBQL, GV, HS về công tác ra đề kiểm tra - đánh giá 36

Bảng 2.6: Đánh giá của CBQL, HS về mức độ nghiêm túc trong khi coi

kiểm tra, đánh giá 37Bảng 2.7: Đánh giá của CBQL, HS về mức độ phản ánh chất lượng học

tập của HS qua kết quả kiểm tra, đánh giá 38Bảng 2.8: Đánh giá của CBQL, GV về khâu chấm, trả bài kiểm tra 38

Bảng 2.9: Đánh giá của HS về khâu trả bài kiểm tra 39Bảng 2.10: Đánh giá của CBQL, GV về khâu ghi và quản lý điểm kiểm tra 40

Bảng 2.11: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ thực hiện việc tổ chức

quản lý một đợt đánh giá kết quả học tập của HS (%) 41

Bảng 2.12: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ thực hiện việc quản lý

hoạt động tổ chức KTĐG kết quả học tập của HS THCS 42Bảng 2.13: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ thực hiện việc quản lý

công tác chấm, trả bài và ghi điểm 44Bảng 3.1: Kế hoạch đánh giá kết quả học tập của HS 55Bảng 3.2 Tổng hợp ý kiến về mức độ cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp được đề xuất 66

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ áp dụng hình thức,

phương pháp đánh giá kết quả học tập của HS (%) 34Biểu đồ 2.2: Đánh giá của HS về thái độ của GV trong khi coi kiểm tra 37Biểu đồ 2.3: Đánh giá của CBQL, GV về hiệu quả quản lý công tác tổ

chức hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS (%) 43Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp 67Biểu đồ 3.2 Tỷ lệ đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp 68

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

1 Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã khẳng định: “Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lược giáo dục, đào tạo Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại” [31]; Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 cũng chỉ rõ:

“Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” [11].

Đổi mới giáo dục, đào tạo nói chung và đổi mới phương pháp dạy học,trong đó có kiểm tra - đánh giá (KTĐG) kết quả học tập nói riêng luôn đượcĐảng, Nhà nước quan tâm, chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng dạy và học làyêu cầu cấp thiết ở trường phổ thông Đổi mới phương pháp dạy học khôngthể tách rời đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Đây đều

là những mặt hoạt động độc lập nhưng có mối quan hệ biện chứng, gắn bó hữu

cơ với nhau Kiểm tra, đánh giá có vai trò vô cùng quan trọng, là một trongnhững biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học bộ môn đó là khâu mở đầucủa quá trình dạy học và cũng là khâu kết thúc của quá trình dạy học này để

mở ra một quá trình dạy học khác cao hơn

Dạy học là một quá trình khép kín, để điều chỉnh quá trình này mộtcách có hiệu quả cả người dạy và người học đều phải tiếp thu được nhữngthông tin ngược từ việc đánh giá kết quả giảng dạy và học tập Việc đánh giákết quả học tập làm sáng rõ tình hình lĩnh hội kiến thức của học sinh (HS), sựhình thành kỹ năng, kỹ xảo, góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, độclập, tự giác trong mỗi HS Đồng thời thông qua đánh giá kết quả học tập, giáoviên (GV) có thể rút kinh nghiệm quá trình dạy học của mình để từ đó cónhững điều chỉnh biện pháp sư phạm hợp lý hơn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

Thực tiễn việc đánh giá trong dạy học ở trường phổ thông nói chung và

ở các trường trung học cơ sở (THCS) nói riêng cho thấy: quan niệm về đánhgiá của GV, HS và xã hội cũng có nhiều bất cập, đánh giá còn nặng về ghi nhớmáy móc, dựa trên điểm số; việc đánh giá còn nặng về hình thức, về điểm, độchính xác chưa cao Chính vì vậy, việc đánh giá chưa phát huy được đúng vaitrò và khả năng của nó Để đánh giá HS, GV thường sử dụng phương pháp ra

đề kiểm tra Song cách ra đề kiểm tra còn đơn điệu, thiếu cơ sở khoa học, kếtquả đánh giá còn nhiều sai số hệ thống

Hiện nay, mục đích chính của việc đánh giá là nâng cao chất lượng họctập của HS Để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, GV phải xem đánhgiá là quá trình và là một phần không thể thiếu trong hoạt động giảng dạy củamình Mặt khác, đánh giá không còn là hoạt động của riêng GV mà phải là củaHiệu trưởng các trường học Hiệu trưởng sử dụng việc đánh giá thường xuyên(không chỉ thông qua các bài kiểm tra) để hướng dẫn HS học tập, GV giảngdạy và giám sát, nâng cao chất lượng trường học

TP (TP) Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh có 23 trường THCS; TH&THCS.Trong những năm qua giáo dục THCS TP Hạ Long đã đạt được những bướctiến đáng kể đóng góp cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội, đào tạo nguồnnhân lực cho địa phương Tuy nhiên chất lượng giáo dục THCS chưa thực sựxứng đáng với tiềm năng và lợi thế của các trường THCS trên địa bàn TP HạLong

Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy vàhọc tập chưa được như mong muốn là công tác đánh giá kết quả học tập của

HS ở các trường THCS trên địa bàn TP Để hoạt động dạy và học đạt hiệu quảcao trong các trường THCS, cần thiết phải có những biện pháp quản lý hoạtđộng đánh giá kết quả học tập một cách thiết thực, cụ thể Xuất phát từ thực

tiễn đó, tôi đã lựa chọn đề tài "Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh các trường THCS ngoài công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh”.

2 Mục đích nghiên cứu

Từ việc nghiên cứu lí luận và thực trạng, tác giả đề xuất một số biệnpháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS nhằm nâng cao chấtlượng quá trình dạy học tại các trường THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnhQuảng Ninh

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của HS các trường THCSngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS các trường THCSngoài công lập

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý đánh giá kết quả học tập của HS ở

trường THCS

4.2 Khảo sát thực trạng quản lý đánh giá kết quả học tập của HS tại các

trường THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

4.3 Đề xuất, khảo nghiệm một số biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập

của HS tại các trường THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

5 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS tại cáctrường THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đã đạt được một

số kết quả Nhưng vẫn còn bộc lộ một số hạn chế như: chưa đổi mới nhiềutrong các phương pháp đánh giá, công tác tổ chức chỉ đạo hoạt động này cònthiếu kế hoạch, chưa đồng bộ, Nếu đề xuất được một số biện pháp khả thi,đồng bộ, phù hợp với thực tiễn sẽ nâng cao được chất lượng quá trình dạy học

ở các trường THCS TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

Khảo sát, điều tra:

- CBQL: 02 Hiệu trưởng, 04 Phó Hiệu trưởng

- GV THCS: 48

6.3 Thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ năm học 2011 - 2012 đến nay

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các khái niệm, phạm trù quy luật các công trình nghiên cứu,tổng hợp tài liệu, sách báo, tạp chí, văn bản (liên quan đến lí luận của quản lýhoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh) Tổng hợp, phântích va khai quat các vấn đề có liên quan đến đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Được sử dụng với mục đíchphát hiện thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ở một

số trường THCS ngoài công lập và nguyên nhân của thực trạng đó

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng hợp những kinh nghiệm đã

có để tìm hiểu những thành tựu (hiệu quả) và hạn chế (cái bất ổn) của công tácquản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ở các trường THCS ngoàicông lập tại TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh những năm gần đây

7.3 Nhóm phương pháp khác

Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn một số cán bộ quản lý và GV ở haitrường về thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ởcác trường THCS để bổ xung cho kết quả điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học: Được sử dụng để xử

lý các số liệu thu thập được từ khảo sát thực tế

Phương pháp chuyên gia: Được sử dụng với mục đích xác định các biệnpháp đề xuất để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đánh giá kết quả họctập của HS ở các trường THCS ngoài công lập TP.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụlục, nội dung của luận văn được chia làm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý đánh giá kết quả học tập của HS ở

trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng quản lý đánh giá kết quả học tập của HS các

trường trung học cơ sở ngoài công lập, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

Chương 3: Các biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của HS các

trường trung học cơ sở ngoài công lập, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

CỦA HỌC SINH Ơ TRƯƠNG THCS

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia có những hình thức đánh giá khácnhau nhưng đều đưa ra những qui định chuẩn, phù hợp với yêu cầu của xã hộihiện tại Chẳng hạn: Thời kì phong kiến sử dụng thi, kiểm tra để đánh giá kếtquả của người học; Thời kì tiền công nghiệp thi, kiểm tra phải phù hợp vớitrình độ người học và coi đó là một cách thức dạy - học, có vai trò khuyếnkhích HS tích cực, tự giác học tập; Thời kì hậu công nghiệp kiểm tra - đánhgiá phát triển theo tiêu chí hướng vào mục đích, yêu cầu của chương trìnhgiảng dạy

Từ xa xưa, ở Trung Quốc đã dùng trắc nghiệm trí tuệ để chọn thê thiếphoặc người hầu, sử dụng các phép thử để chọn tướng, dùng người, … TrongTam Quốc Chí, Khổng Minh đã nêu ra một số thuật chọn tướng, dùng ngườinhư cho sắc đẹp để đánh giá tính đứng đắn, dùng vàng bạc để thử tính thanhliêm Trong các truyện dân gian việc kén rể, kén vợ, chọn dâu hiền, tôi trungxảy ra phổ biến được người ta còn tổng kết thành tục ngữ, ca dao, các câuthành ngữ

Đầu thế kỉ XVI, nhà giáo dục J.A Comenxki (1592- 1670) đã đưa ra môhình nhà trường và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng Đó là nhàtrường được phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi nhất định; các mônhọc trong nhà trường được quy định chặt chẽ có chương trình, có nội dung cụthể thống nhất; thời gian đào tạo cũng được ấn định, cách kiểm tra đánh giákết quả học tập của HS cũng được quy định rõ ràng

Đến thế kỉ XVIII thì hệ đánh giá chất lượng giáo dục đầu tiên được ápdụng phổ biến trong các nhà trường Lúc đầu hệ đánh giá có 3 bậc chính: Tốt-Trung bình - Kém; Sau đó chia nhỏ thành 5 bậc: Tốt - Khá - Trung bình -Yếu

- Kém Tuy nhiên để có thể đánh giá được theo 5 bậc chất lượng HS thì kiểmtra phải như thế nào để đánh giá được chính xác, phù hợp với đối tượng HSnhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy học mới là vấn đề được các nhàgiáo dục quan tâm

1.1.2 Ở Việt Nam

Khoa cử ở Việt Nam được hình thành khá sớm, các cuộc thi chọn ngườitài, người có học vấn được tổ chức định kỳ Thời nhà Lý thế kỷ XI - XIIIthông qua các kì thi Hương để chọn tú tài, cử nhân; thi Hội để chọn Thái HS,phó bảng, thi Đình để chọn Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa với 3 hìnhthức cơ bản là thi văn, thi võ, thi Lại viên Trong các kì thi này được quy địnhrất chặt chẽ nhiệm vụ của các lực lượng, sự thưởng phạt nghiêm minh Tuynhiên có nhiều phiền toái, gò bó, không phát huy hết khả năng sáng tạo của thísinh Cạnh đó kết quả của các kì thi thi này hoàn toàn phụ thuộc vào sự nhậnxét chủ quan của giám khảo

Khi cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công đã tạo ra bước ngoặt quantrọng trong đời sống chính trị - kinh tế - xã hội của nhân dân Vấn đề đánh giákết quả học tập của HS đã có nhiều đổi mới căn bản so với chế độ xã hội cũ.Thời kỳ Pháp thuộc, nền giáo dục Việt Nam mang tính nô dịch thuộc địa vớichủ trương đào tạo một số ít người làm tay sai, còn đại đa số nhân dân là mù

chữ (chính sách ngu dân để dễ cai trị) Song ở thời kỳ này các kỳ thi tuyển

được tổ chức rất nghiêm túc và được bảo đảm bằng pháp luật, trung tâm khảothí là đơn vị độc lập với Bộ Giáo dục Công tác kiểm tra - đánh giá chất lượnggiáo dục luôn gắn liền với mục tiêu đào tạo của thực dân phong kiến

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

Sau cách mạng tháng 8/1945 đến nay, việc đánh giá đã có nhiều biếnđổi căn bản so với chế độ xã hội cũ Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 3 lầncải cách, với mỗi lần mục tiêu giáo dục đào tạo được điều chỉnh cho phù hợpvới tình hình đất nước Đặc biệt là trong những năm gần đây, cùng với sự pháttriển giáo dục - đào tạo, hoạt động nghiên cứu đánh giá; nghiên cứu công tácquản lý hoạt động đánh giá có những phát triển mới Nhiều nhà nghiên cứu đãchỉ ra những yêu cầu về quản lý nhằm nâng cao chất lượng đánh giá góp phầnnâng cao chất lượng dạy - học Một số tài liệu nghiên cứu về đánh giá tronglĩnh vực giáo dục như:

* Nguyễn Đức Chính (2004), Đo lường đánh giá trong giáo dục, tập bài giảng lưu hành nội bộ - khoa Sư phạm, Hà Nội.

*Trần Thị Tuyết Oanh (2007), Đo lường và đánh giá kết quả học tập,

Nxb Đại học sư phạm Hà Nội

*Dương Thiệu Tống (2005), Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập, Nxb Khoa học xã hội.

* Nguyễn Công Khanh (2004), Đánh giá và đo lường trong giáo dục,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Các công trình trên đã đề cập đến các khái niệm, các lí luận về KTĐG

đo lường trong giáo dục nói chung cũng như việc KTĐG kết quả học tập của

HS nói riêng Ngoài các công trình trên còn có nhiều bài báo, luận án tiến sĩ,luận văn thạc sĩ cũng đã đề cập đến hoạt động đánh giá kết quả học tập của

HS ở các cấp học, bậc học của các vấn đề trên bằng các cách tiếp cận khácnhau như:

* Điêu Bình Dương (2009), Biện pháp chỉ đạo việc kiểm tra- đánh giá kết quả học tập ở trường trung học cơ sở của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên, Luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục, Trường

đại học Sư phạm Hà Nội

* Nguyễn Hữu Hoán (2014), Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ở huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, Luận văn thạc sỹ

khoa học giáo dục, Trường đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên

Tuy nhiên các công trình đã nói trên chỉ mới có các cách tiếp cận khácnhau của các hoạt động khác nhau của HS ớ các bậc học khác nhau, các địaphương khác nhau Cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên

cứu về "Quản lý đánh giá kết quả học tập của HS các trường THCS ngoài công lập thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh".

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Đánh giá

Bất cứ một quá trình nào, lĩnh vực nào mà con người tham gia vào cũngnhằm tạo ra những biến đổi nhất định Muốn biết những biến đổi đó diễn ra ởmức độ nào thì cần phải đánh giá Trong thực tiễn, đánh giá được thực hiện ởcác lĩnh vực khác nhau và diễn ra trong những tình huống rất đa dạng

Theo Đại từ điển tiếng Việt (1999) của tác giả Nguyễn Như Ý:

“ đánh giá là nhận xét, bình phẩm về giá trị .” [33] Theo từ điển tiếng Việt của tác giả Văn Tân:“ đánh giá là nhận thức cho rõ giá trị của một người hoặc một vật ” [30].

Theo Nguyễn Đức Chính, thuật ngữ đánh giá được định nghĩa: “Đánh giá là quá trình thu thập và xử lý thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mục tiêu đã và đang đạt được ở mức độ nào” [12] Hoặc “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và dữ liệu một cách hệ thống về năng lực và phẩm chất của người học và sử dụng các thông tin đó đưa ra quyết định về người dạy và người học trong tương lai” [12, tr.4].

Nếu nhìn dưới góc độ giáo dục học, “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và dữ liệu một cách có hệ thống nhằm mục đích giúp người học hoạch định chính sách lựa chọn một phương pháp khả thi để tiến hành công việc giáo dục của mình” [19, tr.12].

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

Trên cơ sở của tất cả những quan niệm trên, tôi nhận thấy rằng đánh giá

là hoạt động của con người nhằm phán xét về một hay nhiều đặc điểm của sựvật, hiện tượng, con người theo những quan niệm và chuẩn mực nhất định màngười đánh giá cần tuân theo

Trong lĩnh vực giáo dục, đánh giá là bộ phận hợp thành rất quan trọng,một khâu không thể tách rời của quá trình giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) Nếucoi quá trình GD&ĐT là một hệ thống thì đánh giá đóng vai trò phản hồi của

hệ thống, đánh giá có vai trò tích cực trong điều chỉnh hệ thống, là cơ sở choviệc đổi mới phát triển giáo dục Chính vì vậy, đánh giá là một trong nhữngvấn đề luôn được quan tâm

1.2.2 Kết quả học tập

Theo lý luận dạy học hiện đại, học tập là hoạt động nhận thức của ngườihọc được thực hiện dưới sự tổ chức điều khiển của nhà sư phạm, mục đích củahoạt động học tập là tiếp thu nền văn hóa, văn minh nhân loại và chuyển hóachúng thành năng lực thể chất, năng lực tinh thần của mỗi cá nhân người học.Đối tượng của hoạt động học là hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo tương ứngđược thể hiện ở nội dung của môn học, bài học bằng hệ thống khái niệm khoahọc và khái niệm môn học Kết quả học tập là bằng chứng sự thành công của

HS về kiến thức, kĩ năng, năng lực, thái độ đã được đặt ra trong mục tiêu giáodục

Theo Nguyễn Đức Chính: “Kết quả học tập là mức độ kiến thức, kỹ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực (môn học) nào đó”

[12] Kết quả học tập được hiểu theo 2 nghĩa: Mức độ người học đạt được so

với các mục tiêu đã xác định (theo tiêu chí), hoặc là mức độ người học đạt được so với các người cùng học khác (theo tiêu chuẩn).

Trong quá trình dạy học, kết quả học tập của người học thể hiện chấtlượng của quá trình dạy học, nó đích thực chỉ xuất hiện khi có những biến đổi

tích cực trong nhận thức, hành vi của người học Kết quả học tập phản ánhnhững gì mà người học đạt được sau một giai đoạn học tập Kết quả học tậpđược hiểu theo hai nghĩa Thứ nhất là mức độ người học đạt được so với cácmục tiêu đã xác định Thứ hai là mức độ mà người học đạt được so sánh vớinhững người cùng học khác như thế nào Kết quả học tập thể hiện ở kết quảcác bài kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kỳ và các kỳ thi, thể hiện bằngđiểm số theo thang điểm đã được quy định, bằng nhận xét của người đánh giá.

1.2.3 Đánh giá kết quả học tập của HS

Theo từ điển Giáo dục học - NXB Từ điển Bách khoa (2001), đánh giá

kết quả học tập là “xác định mức độ nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của

HS so với yêu cầu của chương trình đề ra“ [30] Kiểm tra, đánh giá kết quả

học tập của HS là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau Kiểm tra nhằm cungcấp thông tin để đánh giá và đánh giá thông qua kết quả của kiểm tra Haikhâu đó hợp thành một quá trình thống nhất là KTĐG

Đánh giá kết quả của HS là việc đưa ra những kết luận, nhận định, phánxét về trình độ của HS Muốn đánh giá kết quả học tập của HS thì phải kiểmtra, đo lường đề thu thập thông tin cần thiết

Qua các quan điểm nhận xét trên, ta có thể hiểu: đánh giá kết quả họctập là quá trình thu thập, xử lí thông tin về trình độ, khả năng mà người họcthực hiện các mục tiêu học tập đã xác định, nhằm tạo cơ sở cho những quyếtđịnh sư phạm của GV, cho nhà trường và cho bản thân HS để giúp họ học tậptiến bộ hơn

Đánh giá kết quả học tập của HS là đánh giá mức độ hoàn thành cácmục tiêu đề ra cho HS sau một giai đoạn học tập Các mục tiêu này thể hiện ởcác môn học cụ thể Thông qua đánh giá, kết quả học tập của học sinh sẽ thểhiện kết quả của quá trình GD&ĐT Đánh giá kết quả học tập đòi hỏi phải xác

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

định mức độ học sinh đạt được các mục tiêu của chương trình đề ra Việc đánhgiá kết quả khẳng định và công nhận những thành quả đã đạt được và địnhhướng những mục tiêu cần phấn đấu trong tương lai

Như vậy, chúng ta có thể hiểu đánh giá kết quả học tập là sự đốichiếu, so sánh kiến thức, kĩ năng, thái độ đạt được c ủa người học với cáckết quả mong đợi đã được xác định ở mục tiêu học tập, từ đó có những kếtluận phù hợp

Khi đánh giá kết quả học tập của HS cần căn cứ vào mục tiêu cụ thể củamỗi bài, chương, phần, lớp, cấp học đã đề ra, cụ thể là:

- Chú ý hơn tới việc đánh giá trình độ tư duy, năng lực và kỹ năng vậndụng kiến thức khoá học đề giải quyết vấn đề

- Đa dạng hoá nội dung, hình thức câu hỏi và bài tập nhằm đánh giáđược những mục tiêu đã đặt ra cho khoá học

- Tạo điều kiện và bồi dưỡng để HS biết đánh giá và tự đánh giá kết quảhọc tập khoá học

Như vậy, kết quả học tập của HS là thước đo của quá trình dạy - học,đánh giá chính xác kết quả học tập của HS là điều vô cùng cần thiết trong suốtquá trình dạy - học

1.2.4 Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS

Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh là tác động cótính chất, có mục đích của chủ thể quản lý đến hoạt động đánh giá kết quả họctập của học sinh để xác định mức độ nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của

HS so với chương trình đề ra

Phân tích định nghĩa ta thấy: chủ thể của hoạt động cao nhất là ngườiHiệu trưởng, bên dưới là các giáo viên (chủ nhiệm và bộ môn), một tập thểcùng tham gia đánh giá kết quả học tập của HS Hoạt động quản lý hướng tớimục tiêu cụ thể là xác định mức độ nắm được kiến thức của từng học sinh sovới chương trình đề ra theo yêu cầu của chương trình

Trong giáo dục, biện pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hànhcủa CBQL giáo dục nhằm tác động đến khách thể (đối tượng) quản lý trongnhà trường và các cơ sở giáo dục bằng các chức năng quản lý để giải quyếtnhững vấn đề trong công tác quản lý giáo dục làm cho quá trình giáo dục đạtđược mục tiêu giáo dục được đề ra trong Luật giáo dục và chiến lược giáo dụccủa nước ta.

1.2.6 Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh

Từ những phân tích khái niệm ở trên chúng tôi đưa ra khái niệm công

cụ như sau: Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh là cáccách thức của đội ngũ quản lý giáo dục từ Phòng giáo dục đến các nhà trường

sử dụng trong quá trình quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của họcsinh và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình này

1.3 Một số vấn đề lý luận về đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường THCS

1.3.1 Mục đích của đánh giá

Đánh giá là một quá trình giúp người học xác định kiến thức và kĩ nănghiện có, đặt ra kế hoạch học tập cho tương lai, giúp cho HS biết được mình

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN h t t p:// w ww.lrc.t nu e d u v n

đang ở mức nào trong việc đạt được mục tiêu học tập Việc đánh giá xác định

và thể hiện những bằng chứng về kĩ năng và kiến thức của người học đã đạtđược, đánh giá cũng được sử dụng để hỗ trợ trong việc cải thiện quá trình dạyhọc Đánh giá có các mục đích chính như:

- Xác định mức độ mà người học cần phải đạt được

- Xác định nhu cầu học tập của người học

- Hỗ trợ và quản lí quá trình dạy và học

- Xác định hoặc cấp chứng chỉ cho thành quả học tập của người học

- Xác định điểm mạnh và điểm yếu của chương trình hoặc quá trình học tập Một công cụ đánh giá hay một hoạt động đánh giá cụ thể có thể sử dụng

với nhiều mục đích, tuy nhiên không phải một hoạt động đánh giá hay công cụđánh giá nào cũng phải hướng tới tất cả các mục đích trên

1.3.2 Vị trí của đánh giá kết quả học tập

Trong quá trình dạy học, hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS làmột khâu quan trọng nhằm xác định thành tích học tập và mức độ chiếm lĩnhkiến thức, kỹ năng, vận dụng của người học Hoạt động đánh giá kết quả họctập của HS là khâu cuối cùng và là khâu quan trọng nhất trong quá trình dạyhọc

Xét trên quan điểm hệ thống, quy trình đào tạo được xem như một hệthống gồm các yếu tố như: mục tiêu, chương trình đào tạo, nội dung, hình thức

tổ chức dạy học, phương pháp dạy của thầy, phương pháp học của trò và cuốicùng là KTĐG kết quả của người học

Như vậy, đánh giá là khâu cuối cùng và cũng là khâu quan trọng nhấtbởi lẽ nó không chỉ cho ta biết quá trình đào tạo có đạt được mục tiêu haykhông, mà còn cung cấp thông tin hữu ích để điều chỉnh toàn bộ các hoạt động

xảy ra trước đó Nhưng đánh giá cũng có thể xem là bước khởi đầu cho chutrình tiếp theo với chất lượng mới hơn của cả một quá trình.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

1.3.3 Chức năng của đánh giá kết quả học tập

Đánh giá kết quả học tập hướng vào ba chức năng chủ yếu là chức năngđịnh hướng, chức năng hỗ trợ và chức năng xác nhận

* Chức năng định hướng: Với chức năng định hướng, kết quả đánh giá

có thể đo lường và dự báo trước khả năng của học sinh có thể đạt được trongquá trình học tập, đồng thời xác định những điểm mạnh, điểm yếu của HS,giúp cho GV thu thập các thông tin về HS như kiến thức, kĩ năng, hứng thúcủa HS đối với môn học, xem xét về sự khác biệt giữa các học sinh Xem xétkết quả của đánh giá cho phép đề xuất định hướng điều chỉnh những sai sót,phát huy những kết quả trong cải tiến hoạt động dạy - học với các phần kiếnthức đã dạy Đánh giá giáo dục được tiến hành trên cơ sở của mục tiêu giáodục Nó tiến hành phán đoán sự sai lệch giữa hiện trạng thực tế và mục tiêu đề

ra trước đó, làm cho khoảng cách này ngày một ngắn hơn Chính vì vậy đánhgiá là cái đích để người dạy hướng dẫn người học cùng vươn tới, hơn nữađánh giá giúp đơn vị giáo dục lập kế hoạch dạy - học để cùng hướng tới việcđạt mục tiêu Đánh giá giúp cho HS, GV trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy -học Do vậy, nó có tác dụng định hướng hoạt động học tập tích cực chủ độngcủa HS

*Chức năng xác nhận: Đánh giá thực hiện chức năng xác nhận là nhằm

xác định mức độ mà người học đạt được các mục tiêu học tập, đồng thời làmcăn cứ cho những quyết định phù hợp Chức năng này có ý nghĩa quan trọng

về nhiều mặt, đặc biệt là về mặt xã hội Đánh giá xác nhận bộc lộ tính hiệuquả của quá trình GD&ĐT Đánh giá xác nhận cung cấp những số liệu để thừanhận hay bác bỏ sự hoàn thành hay chưa hoàn thành khoá học, chương trìnhhọc hoặc môn học để đi đến quyết định là cấp chứng chỉ, cấp bằng hoặc lênlớp, Nó đòi hỏi phải thiết lập một ngưỡng trình độ tối thiểu và xác định vị tríkết quả của người học với ngưỡng này, từ đó đòi hỏi người học phải đạt được

mức độ tối thiểu các mục tiêu đã xác định Do vậy, một ngưỡng trình độ thốithiểu đưa ra là quan trọng.

* Chức năng hỗ trợ: Đánh giá thực hiện chức năng hỗ trợ là chuẩn

đoán, điều chỉnh để hỗ trợ việc học tập, giúp cho quá trình dạy học có hiệuquả Đánh giá thực hiện chức năng hỗ trợ đòi hỏi phải có cách xử lí thông tin

để vừa có tính chất thâu tóm đối với các thời điểm khác nhau của quá trìnhhọc tập, vừa có tính chất thúc đẩy, củng cố, mở rộng chất lượng vốn kiến thức,chỉnh lí, sửa chữa và nâng cao Đánh giá hỗ trợ cho học tập, đòi hỏi GV và HScùng tham gia tổ chức để đảm bảo cho sự thành công của quá trình dạy học

Ba chức năng trên luôn luôn quan hệ chặt chẽ với nhau Tuy nhiên, tùyvào đối tượng, thời điểm, hình thức, phương pháp đánh giá mà một chức năngnào đó có thể sẽ trội hơn

1.3.4 Vai trò của đánh giá kết quả học tập

Trong nhà trường hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học là một yêucầu cấp bách có tính chất đột phá để nâng cao chất lượng dạy học Đổi mớiphương pháp dạy học đòi hỏi phải tiến hành một cách đồng bộ đổi mới từ nộidung chương trình sách giáo khoa, phương pháp dạy học cho đến hoạt độngkiểm tra đánh kết quả dạy học Đánh giá có vai trò rất to lớn đến việc nâng caochất lượng đào tạo Kết quả của đánh giá là cơ sở để điều chỉnh hoạt động dạy,hoạt động học và quản lý giáo dục Nếu đánh giá sai dẫn đến nhận định sai vềchất lượng đào tạo gây tác hại to lớn trong việc sử dụng nguồn nhân lực Đánhgiá đúng thực tế, chính xác và khách quan sẽ giúp người học tự tin, hăng say,nâng cao năng lực sáng tạo trong học tập

Đánh giá trong quá trình dạy - học có vai trò của nổi bật là:

Đối với GV: Giúp GV biết được hiệu quả, chất lượng giảng dạy Trên

cơ sở đó không ngừng nâng cao và hoàn thiện mình về trình độ học vấn, về

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

phương pháp giảng dạy, từ đó điều chỉnh hay phát huy quá trình dạy học giúp

HS hoàn thiện hoạt động học

Đối với HS: Việc đánh giá có hệ thống và thường xuyên cung cấp kịp

thời những thông tin "liên hệ ngược" giúp HS điều chỉnh hoạt động học

- Về giáo dưỡng chỉ cho HS thấy mình đã tiếp thu điều vừa học đếnmức độ nào, còn thiếu sót nào cần bổ khuyết

- Về mặt phát triển năng lực nhận thức giúp HS có điều kiện tiến hànhcác hoạt động trí tuệ như ghi nhớ, tái hiện, chính xác hóa, khái quát hóa, hệthống hóa kiến thức, tạo điều kiện cho HS phát triển tư duy sáng tạo, linh hoạtvận dụng kiến thức để giải quyết các tình huống thực tế

- Về mặt giáo dục, giáo dục HS có tinh thần trách nhiệm cao trong họctập, có ý chí vươn lên đạt những kết quả cao hơn, cũng cố lòng tin vào khảnăng của mình, nâng cao ý thứcc tự giác, khắc phụ tính chủ quan tự mãn

Đối với cán bộ quản lý giáo dục: Cung cấp cho cán bộ quản lý giáo dục

những thông tin về thực trạng dạy và học trong một đơn vị giáo dục để cónhững chỉ đạo kịp thời, uốn nắn được những lệch lạc, khuyến khích, hỗ trợnhững sáng kiến hay, giúp đưa ra những quyết định phù hợp trong việc điềuchỉnh, cải tiến chương trình, nội dung đào tạo, hình thức tổ chức dạy họcnhằm bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu dạy - học

1.3.5 Nguyên tắc đánh giá kết quả học tập

1.3.5.1 Đánh giá phải đảm bảo tính khách quan

- Là sự phản ánh trung thực kết quả lĩnh hội nội dung tài liệu học tậpcủa HS so với yêu cầu do chương trình quy định

- Nội dung đánh giá phải phù hợp với các yêu cầu chung của chươngtrình đề ra

- Tổ chức đánh giá phải nghiêm túc, đúng quy định.

Để đảm bảo tính khách quan trong đánh giá, cần cải tiến phương pháp,hình thức kiểm tra đánh giá từ khâu ra đề, tổ chức thi kiểm tra tới khâu chođiểm Xu hướng chung là tùy theo đặc trưng môn học mà lựa chọn hình thứckiểm tra thích hợp Song dù hình thức nào, vấn đề “lượng hoá” nội dung mônhọc theo các đơn vị kiến thức để làm chuẩn cho việc kiểm tra đánh giá, chođiểm khách quan là cực kì quan trọng

1.3.5.2 Đánh giá phải đảm bảo tính toàn diện

Đánh giá phải bao quát được các mặt, các khía cạnh cần đánh giá theoyêu cầu, mục đích của giáo dục Đánh giá toàn diện đòi hỏi phải đánh giáđược đầy đủ các mục tiêu đã xác định, cho phép xem xét đối tượng đánh giámột cách đầy đủ, khách quan, chính xác, tránh sự phiến diện

1.3.5.3 Đánh giá đảm bảo tính thường xuyên có hệ thống

Quá trình đánh giá cần được thực hiện một cách thường xuyên theo kếhoạch và mang tính hệ thống Kiểm tra có hệ thống giúp thu thập chính xác,đầy đủ thông tin cần thiết cho việc đánh giá khách quan, toàn diện Ngoài ravới lượng thông tin đầy đủ sẽ có cơ sở chắc chắn để thực hiện điều chỉnh hoạtđộng giáo dục Do vậy, cần thực hiện kết hợp các hình thức kiểm tra đánh giáthường xuyên với kiểm tra đánh giá định kỳ; số lần, hình thức kiểm tra cầnphù hợp đảm bảo cho việc đánh giá kết quả học tập của HS

1.3.5.4 Đánh giá đảm bảo tính xác nhận và phát triển

Tính xác nhận là việc kiểm tra đánh giá phải khẳng định được hiệntrạng của nội dung phần đánh giá so với mục tiêu đánh giá (cả về mặt địnhtính lẫn định lượng) và nguyên nhân của hiện trạng đó dựa trên những tư liệukhoa học, chính xác và các lập luận xác đáng Tuy nhiên, giáo dục có tính chấtphát triển nên việc đánh giá cũng phải mang tính chất phát triển, tức là phảiđảm bảo chức năng phát triển của đánh giá giúp cho người học không chỉ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

nhận ra hiện trạng cái mình đạt được (chức năng xác nhận) mà còn có niềm tinvào khả năng của mình trong việc tiếp tục phát triển hoặc khắc phục nhữngđiểm không phù hợp Nói cách khác, đánh giá trong dạy học không đơn thuần

là phán xét kết quả học tập của người học mà thực sự là một nội dung của hoạtđộng dạy học

1.3.5.5 Đánh giá đảm bảo tính quy chuẩn, khoa học

Đánh giá dù theo bất kì hình thức nào cũng đều nhằm mục tiêu pháttriển hoạt động dạy học, đồng thời phải đảm bảo lợi ích cho người được đánhgiá Vì vậy, đánh giá cần tuân theo những chuẩn mực nhất định, những chuẩnnày được quy định rõ trong quy chế chuyên môn, phân phối chương trình vềnội dung, cách thức, thời điểm thực hiện kiểm tra đánh giá và công khai đốivới HS Do đó tránh được sự tuỳ tiện, ngẫu hứng trong quá trình đánh giá vàkết quả mới đảm bảo tính ổn định

1.3.6 Quy trình đánh giá kết quả học tập của học sinh

Tuỳ thuộc vào mục đích đánh giá, đối tượng đánh giá, cấp độ và phạm

vi đánh giá mà mỗi loại hình đánh giá sẽ được tiến hành theo các bước cụ thể.Tuy nhiên, đánh giá kết quả trong nhà trường bao gồm các bước như sau:

1.3.6.1 Xác định mục đích đánh giá

Xác định mục đích đánh giá là khâu đầu tiên của một tiến trình đánhgiá, đòi hỏi phải xác định được đánh giá kết quả học tập nhằm mục đích gì?Quyết định nào sẽ được đưa ra sau khi đánh giá? Như vậy, xác định mục đíchđánh giá sẽ hưỡng dẫn các bước tiếp theo của tiến trình đánh giá Các mụctiêu cần đánh giá căn cứ vào các mục tiêu học tập đã xác định

1.3.6.2 Xác định nội dung và các phương pháp đánh giá

Nội dung đánh giá căn cứ vào mục tiêu cần đánh giá, nội dung vàphương pháp đánh giá phải phù hợp với hình thức đánh giá, là đánh giáthường xuyên hay đánh giá định kì, đánh giá tổng kết, cũng như phù hợp vớiđặc điểm của môn học, vào đối tượng của học sinh

1.3.6.3 Lựa chọn công cụ đánh giá

Công cụ đánh giá có vai trò quan trọng trong việc đánh giá chính xáckết quả học tập của học sinh, xây dựng các bảng ma trận đề kiểm tra sẽ giúpđưa ra được một cấu trúc hợp lí để xác định đầy đủ, toàn diện và cân đối phạm

vi kiến thức, kĩ năng cần đánh giá Việc thông báo rõ các tiêu chuẩn và tiêuchí đánh giá cho những người đánh giá và những đối tượng được đánh giá sẽđưa đến tính thống nhất, giảm bớt những căng thẳng có thể xảy ra trong quátrình đánh giá

1.3.6.4 Thu thập và xử lí thông tin đánh giá

Trên cơ sở mục đích và mục tiêu, cần xác định những loại thông tin đểtiến hành thu thập Ở giai đoạn này vận dụng các công cụ và kĩ thuật để thuthập thông tin phù hợp với mục đích và đối tượng đánh giá Sau đó, cần xử líthông tin, đem đối chiếu với các tiêu chuẩn đã xác định ban đầu Việc đốichiếu các thông tin với tiêu chuẩn là cơ sở đưa đến kết luận Đây là giai đoạnphức tạp nên cần chú trọng để đảm bảo tính khách quan và chính xác

1.3.6.5 Kết luận và đưa ra những quyết định

Là công đoạn cuối cùng của quá trình đánh giá, sau khi phân tích vềđịnh tính và định lượng Trên cơ sở đối chiếu các thông tin với tiêu chuẩn, cầnhình thành kết luận chính xác, để đi đến những quyết định phù hợp Nhữngquyết định này phải có tác dụng xác nhận hay điều chỉnh nhằm nâng cao chấtlượng và hiệu quả của hoạt động học tập

1.3.7 Nội dung đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS

1.3.7.1 Chủ thể đánh giá kết quả học tập của học sinh trong trường THCS

Đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS được Hiệu trưởng nhàtrường xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra, giám sát ởtất cả các khâu trên cơ sở tuân thủ Thông tư số 58/2011/TT - BGDĐT, ngày12/12/2011 [7]; GV giảng dạy và GV chủ nhiệm là người thực hiện tất cả các

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

1.3.7.2 Hình thức đánh giá kết quả học tập của học sinh trong trường THCS

Như vậy, kết quả các bài kiểm tra là một trong những căn cứ quan trọng

để đánh giá kết quả học tập của HS và người trực tiếp đánh giá chính là cácgiáo viên giảng dạy

1.3.7.3 Phương thức đánh giá kết quả học tập của học sinh trong trường THCS

Phương thức đánh giá HS trong trường THCS hiện nay được thiết lậpqua hai hoạt động cơ bản là: đánh giá thường xuyên hàng ngày, ghi nhận ở hệthống sổ như sổ điểm, sổ điểm danh, sổ chủ nhiệm; đánh giá định kỳ qua bàikiểm tra 1 tiết trở lên và kiểm tra học kỳ

Kiểm tra định kỳ: các bài kiểm tra 1 tiết trở lên được tính hệ số 2; thờiđiểm kiểm tra với số lần kiểm tra tùy theo số tiết học/tuần được quy định

trong kế hoạch dạy học (do Sở GD&ĐT quy định).

Kiểm tra học kỳ được tổ chức 2 lần mỗi năm, được tính hệ số 3 Điểmkiểm tra học kỳ được tính chung với điểm đánh giá thường xuyên trong năm

để công nhận việc hoàn tất chương trình của HS, quyết định HS được lên lớphay không Cuối cấp học, HS được xét công nhận tốt nghiệp trung học cơ sởtheo quy chế xét công nhận tốt nghiệp của Bộ GD&ĐT

Phương thức đánh giá phổ biến qua các kỳ kiểm tra nói trên là làm bàiviết dưới hình thức tự luận Tuy nhiên, hình thức trắc nghiệm khách quanđang được sử dụng phổ biến trong kiểm tra từ khi bắt đầu thực hiện đổi mớinội dung chương trình giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết40/2000/QH10 của Quốc hội

Trên cơ sở các nguyên tắc và các quy định về hình thức, phương thứcKTĐG HS trong trường THCS nêu trên, GV tiến hành thực hiện tất cả cáckhâu trong quy trình KTĐG dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Hiệu trưởng

1.4 Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS

1.4.1.Vai trò quản lý của Hiệu trưởng nhà trường trong đánh giá kết quả học tập của học sinh

Hiệu trưởng là người lãnh đạo cao nhất của nhà trường Hiệu trưởngtrực tiếp điều hành và là người chịu trách nhiệm chính về các hoạt động trongnhà trường Chính vì vậy, Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm cao nhấttrong việc thực hiện triển khai các hoạt động liên quan đến công tác đánh giákết quả học tập của học sinh, là người theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạtđộng của giáo viên và học sinh trong tất cả các hoạt động dạy và học, trong đó

có hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh

Trong Luật Giáo dục, tại Điều 54 nêu rõ vai trò quản lý của người Hiệu

trưởng như sau: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận” [17].

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

Điều 21 của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và họcsinh trung học phổ thông (ban hành kèm theo Thông tư số: 58/2011/TT -BGD&ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011) quy định trách nhiệm của Hiệu trưởngnhư sau:

1 Quản lý, hướng dẫn giáo viên, nhân viên, học sinh thực hiện và phổbiến đến gia đình học sinh các quy định của Quy chế này; vận dụng quy địnhcủa Quy chế này để đánh giá, xếp loại học sinh khuyết tật

2 Kiểm tra việc thực hiện quy định về kiểm tra, cho điểm và đánh giánhận xét của giáo viên Hàng tháng ghi nhận xét và ký xác nhận vào sổ gọi tên

và ghi điểm của các lớp

3 Kiểm tra việc đánh giá, xếp loại, ghi kết quả vào sổ gọi tên và ghiđiểm, vào học bạ của giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm; phê chuẩn việcsửa chữa điểm, sửa chữa mức nhận xét của giáo viên bộ môn khi đã có xácnhận của giáo viên chủ nhiệm

4 Tổ chức kiểm tra lại các môn học theo quy định tại Điều 16 Quy chếnày; phê duyệt và công bố danh sách học sinh được lên lớp sau khi có kết quảkiểm tra lại các môn học, kết quả rèn luyện về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè

5 Kiểm tra, yêu cầu người có trách nhiệm thực hiện Quy chế này phảikhắc phục ngay sai sót

1.4.2 Nội dung quản lý

Trên cơ sở các chức năng quản lý và quá trình tiến hành hoạt động đánhgiá kết quả học tập của HS thì việc quản lý hoạt động này bao gồm những nộidung cụ thể sau đây:

- Lập kế hoạch đánh giá kết quả học tập của học sinh: Chỉ đạo lập kế

hoạch đánh giá kết quả học tập của HS một cách khoa học, chi tiết theo từngtháng, từng kỳ, từng năm học Chỉ đạo các buổi học tập nghiên cứu, tìm hiểunghiệp vụ, quy chế liên quan đến KTĐG Tăng cường tổ chức bồi dưỡng GV

về kỹ năng ra đề kiểm tra, viết đáp án và chấm bài bằng các hình thức trắcnghiệm, tự luận theo chuẩn kiến thức kĩ năng của từng môn học với các cấp

độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng Chỉ đạo chuẩn bị cơ sở vật chất và cácđiều kiện phục vụ cho KTĐG.

- Tổ chức thực hiện hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh:

Thực hiện đúng quy định Quy chế đánh giá, xếp loại HS THCS do BộGD&ĐT ban hành, thực hiện đủ số lần KTTX, KTĐK, KT học kỳ cả lý thuyết

và thực hành: đối chiếu mục tiêu, xem xét kế hoạch cụ thể, tổ chức thực hiệntheo quy trình

+ Khâu chấm bài, công bố kết quả và ghi điểm: Tổ chức giao nhận bài

kiểm tra, đánh phách, quản lý phách, tổ chức kiểm tra tập trung đối với các bàikiểm tra học kỳ, kiểm tra khảo sát theo hình thức trách nghiệm khách quan,trắc nghiệm tự luận Áp dụng đúng tiêu chuẩn cho điểm, có thang điểm thốngnhất theo đáp án từng câu và cả bài kiểm tra Chấm bài và trả bài kiểm trađúng thời hạn, có nhận xét chung và lời phê cụ thể cho từng bài để HS rútkinh nghiệm Nhận đơn, tổ chức chấm phúc khảo bài kiểm tra và trả lời nhữngcâu hỏi thắc mắc của HS về những vấn đề liên quan đến kiểm tra

+ Quản lý hồ sơ đánh giá kết quả học tập của học sinh: Lưu, quản lý điểm, kết quả học tập (bản gốc tờ ghi tên, ghi điểm), lưu và quản lý bài kiểm

tra, sổ điểm cá nhân, sổ điểm lớp, học bạ của HS Công bố bảng điểm của HScông khai cũng như gửi về gia đình cho cha, mẹ HS Báo cáo tình hình kiểmtra theo quy định của nhà trường và lưu giữ kết quả kiểm tra phục vụ cho tổnghợp, phân loại, đánh giá cuối kỳ, cuối năm của nhà trường

- Chỉ đạo thực hiện hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh:

chỉ đạo thực hiện theo đúng tiến trình ở trên, có đúng kế hoạch, quy trình, tiến

độ Nếu có phát sinh, sai sót thì uốn nắn, điều chỉnh kịp thời

- Kiểm tra hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh: Hiệu

trưởng phải thường xuyên kiểm tra hoạt động thanh tra, kiểm tra của các bộphận đối với hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS Số lần thanh tra,

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –

ĐHTN w ww.lrc.t nu e d u v n

kiểm tra có đảm bảo không? Đã kiểm tra đúng khâu còn bất cập chưa? Việcđiều chỉnh theo kết quả thanh tra, kiểm tra như thế nào? Tất cả những côngviệc đó nhằm mục đích nâng cao chất lượng hoạt động đánh giá kết quả họctập của HS

1.4.3 Phương pháp quản lý

Để công tác quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh đạt kết quảtốt, cùng với việc phải tuân thủ đúng các nguyên tắc quản lý, người Hiệutrưởng còn phải vận dụng sáng tạo và linh hoạt các phương pháp quản lý.Trong đó cần chú trọng tới ba nhóm phương pháp quản lý

Nhóm phương pháp kế hoạch hóa: căn cứ vào những kế hoạch đánh giákết quả học tập của học sinh đã được xây dựng từ đầu năm Người Hiệutrưởng thực hiện việc quản lý, kiểm tra công tác xây dựng kế hoạch của các bộphận (tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn), của các cá nhân (giáo viên) phảiphù hợp và thống nhất với kế hoạch chung, đặc điểm của học sinh

Nhóm phương pháp tổ chức: Hiệu trưởng thực hiện phương pháp tổchức để quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh có thực hiệnđúng kế hoạch, đúng nguyên tắc hay không ? Đang còn bất cập ở khâu tổ chứcnào để điều chỉnh, uốn nắn kịp thời

Nhóm phương pháp kiểm tra: Hiệu trưởng có thể kiểm tra trực tiếp hoặcgiám tiếp thông qua các bộ phận, kiểm tra định kỳ theo kế hoạch hoặc kiểmtra đột xuất các khâu trong quá trình đánh giá kết quả học tập của học sinh đểphát hiện và khắc phục những hạn chế

1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý

1.4.4.1 Các yếu tố chủ quan

Nhận thức của Hiệu trưởng đối với hoạt động đánh giá kết quả học tậpcủa HS có vai trò quan trọng đến kết quả Trước tiên phải nhận thức đúng

đánh giá kết quả học tập là gì? Từ đó mới tổ chức, chỉ đạo hoạt động đúnghướng Khi nhà trường thực hiện quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tậpcủa HS có nghĩa là nhà trường đã chấp nhận cung cấp cho người học thôngtin khách quan, khoa học giúp họ đánh giá điều chỉnh phương pháp học tậpcủa cá nhân Điều đó đồng nghĩa với việc coi người học là đối tượng phụ c vụchính của nhà trường Thách thức đầu tiên và lớn nhất đối với các nhà quản

lý, những người phải thay đổi từ phong cách đến phục vụ Những thách thứcnày có thể bao gồm từ khâu chuẩn bị đến điều hành cả bộ máy theo phongcách mới Chính bởi vậy mà nhận thức của các nhà quản lý có ảnh hưởngkhông nhỏ đến hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS, nếu nhận thứckhông đúng sẽ dẫn đến những quyết định sai lầm, ngược lại nếu họ có nhậnthức đúng đắn sẽ giúp họ đưa ra những tác động tích cực, những quyết địnhđúng đắn

Uy tín của người quản lý trường học, các phẩm chất nhân cách cũngảnh hưởng đến hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS Nếu người quản lýcông bằng, khách quan trong nhận xét, đánh giá giáo viên, cởi mở trong giaotiếp, hiểu biết, phân nhiệm hợp lý sẽ tạo nên uy tín của Hiệu trưởng và đượccấp dưới nghe theo Nếu người quản lý độc đoán, chuyên quyền, không côngbằng, chạy theo bệnh thành tích thì sẽ tạo cho giáo viên sự ức chế

Trình độ quản lý, đặc biệt là năng lực và kỹ năng quản lý nói chun g, kĩnăng quản lý hoạt động đánh giá nói riêng của Hiệu trưởng cũng có nhiềuảnh hưởng Bên cạnh sự am hiểu về hoạt động đánh giá thì việc nhà quản lýphải trang bị cho mình kỹ năng quản lý hoạt động này là cần thiết, kỹ năngquản lý thuần thục sẽ giúp cho quá trình quản lý hoạt động KTĐG trở lêntrôi chảy Có thể đề cập tới một số kỹ năng cơ bản sau: thiết lập mục tiêu,xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra việc thực hiệnhoạt động đánh giá