Giáo án ngữ văn 9 tuần 24

 Hoạt động 2: - HS biết: Vẻ đẹp ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ đượäcphát triển từ những câu hát ru xưa để ca ngợi tình mẹ và những lời ru.. - HS hiểu: Sự vận dụng câu ca d

Trang 1

Tiết:111

Ngày dạy:16/02/2017

CON CÒ ( Hướng dẫn đọc thêm )

- Chế Lan Viên -

1 Mục tiêu:

1.1:Kiến thức :

 Hoạt động 1:

- HS biết: Nét chính về tác giả, tác phẩm

- HS hiểu: Nghĩa của các từ khó

- HS biết: Vẻ đẹp ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ đượäcphát triển từ những câu hát ru xưa để ca ngợi tình mẹ và những lời ru

- HS hiểu: Sự vận dụng câu ca dao một cách sáng tạo của tác giả và những đặc điểm về hình ảnh, thể thơ và giọng điệu của bài thơ

- HS biết: Tổng kết nội dung bài học

1.2:Kĩ năng:

- HS thực hiện được: Kĩ năng cảm thụ và phân tích thơ

- HS thực hiện thành thạo: Đọc - hiểu một văn bản thơ trữ tình Cảm thụ những hình tượng thơ được sang tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng

1.3:Thái độ:

- HS có thói quen: Cĩ tình yêu thương, trân trọng tình cảm gia đình

- HS có tính cách: Giáo dục học sinh ý thức trân trọng tình mẫu tử thiêng liêng cao quý

2 Nội dung học tập:

- Nội dung 1: Đọc hiểu văn bản.

- Nội dung 2: Phân tích văn bản.

- Nội dung 3: Tổng kết.

3 Chuẩn bị:

3.1: Giáo viên: Tranh : Con cò Sưu tầm những bài ca dao hát ru

có hình ảnh con cò

3.2: Học sinh: Đọc trước bài Tìm hiểu chú thích, bố cục của bài

văn và về hình tượng con cò và ý nghĩa biểu trưng của nó

4 Tổ chức các hoạt động học tập:

4.1:Ổn định tổ chức và kiểm diện: ( 1 phút)

9A1 : 9A2:

4.2:Kiểm tra miệng: ( 5 phút)

 Câu hỏi kiểm tra bài cũ:

Trang 2

 Hình tượng con cừu và sói trong truyện ngụ ngôn của La Phông – ten như thế nào?(6đ)

Cừu con tội nghiệp, buồn rầu, dịu dàng, ngu ngốc, sợ sệt, đầnđộn Chó sói: là tên trộm cướp khốn khổ, bất hạnh, gầy dơxương, vô lại, luôn bị đòn, ghét kết bạn, bộ mặt lấm lét…vôdụng

 Nêu giá trị nghệ thuật của văn bản “ Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông- ten”? (2đ)

So sánh trong lập luận, nghị luận Nhân hóa hình tượng Cừu và Sói…

 Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:

 Em đã chuẩn bị những gì cho bài học hôm nay? (2đ)

 Đọc văn bản, tìm hiểu chú thích, tìm hiểu phầân Đọc - hiểu vănbản

Nhận xét Chấm điểm

4.3:Tiến trình bài học :

Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học

 Vào bài: Con cò là hình ảnh quen thuộc

trong cuộc sống cũng như trong thơ văn

Con cò còn tượng trưng cho tinh mẹ và ý

nghĩa của lời hát ru Để giúp các em

hiểu rõ hơn về điều này, hôm nay, cô

sẽ hướng dẫn các em tìm hiểu bài thơ “

Con cò” của Chế Lan Viên (1’).

 H đ1:Hướng dẫn HS đọc - hiểu văn

bản (10’)

 GV hướng dẫn cách đọc và đọc mẫu

 Gọi HS đọc Nhận xét

 Nêu những nét chính về tác giả?

 Tên thật: Phan Ngọc Hoan (1920- 1989),

quê ở Quảng Trị, lớn lên ở Bình Định

Nổi tiếng trong phong trào Thơ mới …

Năm 1996, ông được nhà nước truy tặng

giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học

nghệ thuật

 Nêu những nét chính về tác phẩm?

 Sáng tác năm 1962, in trong tập: “Hoa

ngày thường- chim báo bão”

 Kiểm tra việc nắm nghĩa các từ trong

b Tác phẩm: SGK – 47.

c Từ khó:

d Bố cục: 3 phần.

Trang 3

nào? Nội dung chính của mỗi phần?

 3 phần: P1: Hình ảnh con cò với

những lời ru của tuổi thơ

 P2: Hình ảnh con cò trở nên gần gũi

cùng con trong suốt chặng đường đời

 P3: Hình ảnh con cò gợi suy ngẫm về

ý nghĩa của lời ru và lòng mẹ đối với

cuộc đời của mỗi con người

 Qua những nội dung chính ở mỗi

phần, em thấy hình tượng con cò có mối

quan hệ như thế nào với của mỗi con

người?

 Gắn bó mật thiết từ khi bé thơ đến

khi trưởng thành và suốt cả đời người

 Hđ2: Hướng dẫn HS phân tích văn

bản (20’)

 Gọi HS đọc lại phần I

 Con cò thường là hình ảnh tượng trưng

 Riêng ở bài thơ này, hình tượng con

cò biểu trưng cho điều gì?

 Qua những lời hát ru đó, ta cảm

nhận được tình mẹ đối với con như thế

nào?

 Dành cho con một tình yêu thương sâu

sắc

 Những câu thơ đặt trong dấu ngoặc

kép ở phần một trích từ câu ca dao

nào?

 Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ, bay ra cánh đồng

Con cò bay lả bay la

Bay từ của phủ, bay về Đồâng Đăng

 Con cò mà đi ăn đêm …

ùng dân phân tích văn bản:

1.

Hình tượng con cò và ý nghĩa biểu trưng của nó:

- Hình ành con cò tượngtrưng co người nôngdân, người phụ nữ  Vất vả lo toan trongcuộc sống nhưng vẫnthể hiện được nhữngđức tính tốt đẹp vàniềm vui sống

- Ở bài thơ này, hìnhtượng con cò biểu trưngcho người mẹ và nhữnglời hát ru quen thuộc

Trang 4

Đừng xáo nước đục, đau lòng cò con.

 Giáo dục HS về tình mẹ thiêng

liêng, về lòng yêu thương phụng

dưỡng cha mẹ.

4.4:Tôûng kết: ( 5 phút)

 Câu 1: Bài thơ “Con cò” được viết theo thể thơ nào?

A Thơ bốn chữ C Thơ tự do

B Thơ năm chữ D Thơ tám chữ

 Đáp án: C

 Câu 2: Hình ảnh con cò trong bài thơ chủ yếu có ý nghĩa biểu

tượng gì?

A Biểu tượng cho người nông dân

B Biểu tượng cho người phụ nữ

C Biểu tượng cho tấm lòng người mẹ và lời hát ru.

4.5:Hướng dẫn học tập: (3 phút)

 Đối với bài học tiết này:

+ Đọc lại bài thơ

+ Nắm những nét chính về tác giả, tác phẩm, hình tượng concò và ý nghĩa biểu trưng của nó

 Đối với bài học tiết sau:

+ Chuẩn bị bài tiết sau: “ Con cò (tt)”

+ Tìm hiểu nét chính về nội dung và nghệ thuật của bài thơ + Trả lời những câu hỏi ở SGK

+ Tìm một số bài ca dao khác nĩi về con cị

5 Phụ lục: Tài liệu: Thông tin phản hồi:

-Tài liệu:

+ SGK, SGV Ngữ văn 9

+ Sổ tay kiến thức Ngữ văn 9

+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức- kĩ năng Ngữ văn 9 + Phân tích, bình giảng Ngữ văn 9

+ Ngữ văn 9 nâng cao

+ Một số kiến thức - kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 9

Trang 5

- Nội dung 2: Phân tích văn bản.

- Nội dung 3: Tổng kết.

3 Chuẩn bị:

9A1 : 9A2:

Bài thơ “Con cò” của Chế Lan Viên được sáng tác vào năm nào? (3đ)

A.Năm 1960 C Năm 1962

Nhân vật nào được nói tới trong bài thơ “Con cò”( 4đ)

con.

Bài thơ “Con cò là lời ru của ai? (3đ)

B Con cò D Tác giả

 Em đã chuẩn bị những gì cho bài học hôm nay?

 Tìm hiểu nét chính về nội dung và nghệ thuật của văn bản

Nhận xét Chấm điểm

Trang 6

Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học

 Vào bài:Hình ảnh con cò gắn với lời ru,

đi vào cuộc đời mỗi con người Việt Nam

Điều đó được thể hiện rất rõ trong bài

thơ “Con cò” mà tiết học hôm nay ,

các em sẽ tìm hiểu tiếp (1’)

 H đ2: Hướng dẫn HS phân tích tiếp

văn bản.( 25’)

 Con cò trong lời ru của mẹ đã gắn bó

ở những giai đoạn nào của đời con?

 Khi còn trong nôi, cò hóa thân trong

người mẹ luôn che chở lo lắng cho con

từng giấc ngủ

 Khi con đi học, cò hóa thân quan tâm

chăm sóc, nâng bước con đi

 Khi khôn lớn con muốn làm gì?

 Con muốn làm thi sĩ

 Vì sao con có ứớc mơ đó?

 Vì từ bé, tâm hồn con được chắp cánh

bao ước mơ, con muốn viết tiếp hình ảnh

con cò trong vần thơ

 Hình ảnh con cò ở đoạn có ý nghĩa

biểu trưng gì?

 Cò là hiện thân của mẹ: bền bỉ về

sự dìu dắt, nâng đỡ dịu dàng, âm thầm

nâng bước cho con trong cuộc đời

 Gọi HS đọc lại đoạn 3

 Phần III thể hiện rõ nét tấm lòng

của mẹ dành cho con Theo em, những

câu thơ nào thể hiện rõ nét tấm lòng

của người mẹ?

 Con dù lớn vẫn là con của mẹ

 Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con

 Những câu thơ này có ý nghĩa như

thế nào?

 Từ nghĩa biểu trưng của bài thơ con

cò, em có suy nghĩ gì về người, mẹ của

mình?

 Mẹ suốt đời thương yêu, chăm sóc cho

con …

 Giáo dục HS lòng kính yêu, biết ơn và

hiếu thảo với cha mẹ

 Trong bài thơ có những câu mang tính

II Phân tích văn bản (tt):

2.Con cò – cuộc đời:

a Khi còn trong nôi:

b Khi con đi học:

c Khi con khôn lớn:

3 Con cò – lòng mẹ:

- Lòng mẹ luôn theocon, làm chỗ dựavững chắc suốt cuộcđời con

- Nghệ thuật:

Trang 7

khái quát: “Con dù … theo con”; “Một con

cò … qua nôi” em hiểu như thế nào về

những câu thơ này?

 Những câu thơ đều thể hiện tình yêu

thương chan chứa của mẹ

 Giáo dục học sinh về tình yêu thương, trân

trọng tình cảm gia đình

 Qua tìm hiểu bài thơ, em có nhận xét gì

về thể thơ, nhịp điệu, giọng điệu bài thơ?

Dùng thể thơ tự do, nhịp thơ đa dạng, giọng

thơ êm ái, mượt mà; vận dụng ca dao

phù hợp; hình ảnh con cò tạo sự liên

tưởng, tưởng tượng

 Thể hiện rõ ý nghĩa biểu tượng và

sắc thái biểu cảm

 Những yếu tố ấy có tác dụng như

thế nào trong việc thể hiện tư tưởng

cảm xúc của bài thơ?

 Hđ3: Hướng dẫn tổng kết.(5’)

 Bài thơ có nét gì đặc sắc về nghệ

thuật?

 Vận dụng sáng tạo … sâu sắc

 Qua phần tìm hiểu ở trên, em thấy

nội dung của bài thơ nói về điều gì?

 Ghi nhớ SGK- 48

 Gọi HS đọc phần ghi nhớ

 GV nhấn mạnh ý trong phần ghi nhớ

 Giáo dục học sinh ý thức trân

trọng tình mẫu tử thiêng liêng cao

- Sáng tạo nên những câu thơ gợi

âm hưởng lời hát ru nhưng vẫn làm nổi bật được giọng suy ngẫm triết lý của bài thơ

- Xây dựng những hình ảnh thơ dựa trên những liên tưởng tưởng tượng độc đáo

2 Ý nghĩa văn bản:

- Bài thơ đề cao, ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng và khẳng định ý nghĩa của lời hát ru đối với cuộc đời mỗi con người

Trang 8

Câu 1: Hình ảnh con cò trong bài thơ mang ý nghĩa biểu trưng gì?  Đáp án: Tấm lòng người mẹ và lời ru của người mẹ.

Câu 2: Trong đoạn 2 của bài thơ, hình ảnh con cò được thể hiện

qua phép tu từ gì?

 Đáp án: A

Câu 3: Ý nào sau đây nêu đúng nét đặc sắc về nghệ thuật

của bài thơ?

A Sử dụng rộng rãi phép nhân hóa

B Vận dụng sáng tạo hình ảønh và giọng điệu của ca dao.

C Thể thơ tự do, giọng điệu linh hoạt

D Sử dụng nhiều hình ảnh có tính chất triết lí

+ Đọc lại bài thơ và cảm nhận rõ hơn về tấm lòng của

người mẹ

+ Làm bài tập trong phần luyện tập

+ Học thuộc long bài thơ

+ Nắm được giá trị nhân văn cao đẹp và tài năng sáng tạo nghệ thuật của Chế Lan Viên + Phân tích, cảm nhận về một đoạn thơ yêu thích nhất trong bài

Chuẩn bị : Cách làm bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí

+ Đọc kĩ các đề bài ở SGK

+ Tìm hiểu kĩ yêu cầu và nội dung của các đề bài

+ Lập dàn ý cho đề bài trên

-Tài liệu:

+ SGK, SGV Ngữ văn 9

+ Sổ tay kiến thức Ngữ văn 9

+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức- kĩ năng Ngữ văn 9 + Phân tích, bình giảng Ngữ văn 9

+ Ngữ văn 9 nâng cao

+ Một số kiến thức – kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 9

Trang 9

- HS thực hiện thành thạo: Vận dụng kiến thức đã học để làm được bài văn nghị luận

về một vấn đề , tư tưởng , đạo lí

1.3:Thái độ:

- HS có thói quen: Lập dàn ý , biết viết bài dựa vào dàn ý đã lập

- HS có tính cách: Giáo dục học sinh yêu thích thể loại văn nghị luận

Trang 10

- Nội dung 1: Tìm hiểu một số đề bài.

- Nội dung 2: Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí

3 Chuẩn bị:

3.1: Giáo viên: Bảng phụ ghi đề bài Dàn ý cho đề bài đđ

3.2: Học sinh: Tìm hiểu các đề bài Tìm hiểu cách làm bài nghị luận về một tư tưởng

đạo lí

4.T

ổ chức các hoạt động học tập :

9A1 : 9A2:

 Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí là gì? Yêu cầu về nội dung và hình thức? (6đ).

Ghi nhớ - Sách giáo khoa Ngữ văn 9 tập 2 trang 36.

 Trong những vấn đề sau, đề nào không thuộc lĩnh vực tư tưởng đạo lí? (2đ)

a Bàn về đạo lí: “Uống nước nhớ nguồn”

b Bàn về hai nhân vật Chó sói và Cừu non trong bài thơ

của La-phông -ten.

c Lòng biết ơn thầy, cô giáo

d Bàn về vấn đề tranh giành và nhường nhịn

 Đáp án: b

 Em đã chuẩn bị những gì cho bài học hôm nay? (2đ)

 Tìm hiểu các đề bài Tìm hiểu cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí

 Nhận xét, chấm điểm

Hoạt động của giáo viên và học

Vào bài: Để làm tốt bài văn nghị luận,

chúng ta cần tiến hành nghiêm túc

các bước tạo lập văn bản Vậy, bài

văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí sẽ làm như

thế nào? Qua tiết học này, các em sẽ

Đọc các đề bài và trả lời câu hỏi

I Đề bài nghị luận về

một vấn đề tư tưởng đạo lí:

Trang 11

 Các đề bài trên có điểm gì giống

và khác nhau? Chỉ ra.

Giống nhau: Là các đề cùng bàn

một vấn đề tư tưởng đạo lí nào đó

Khác nhau:

 Đề 1, 3, 10 là dạng đề mệnh lệnh.

Các đề còn lại là dạng đề mở rộng

Dạng đề không có mệnh lệnh,

không có yêu cầu chứng minh, giải

thích, bình luận,… những người làm bài

ngầm hiểu điều đó, bày tỏ suy nghĩ

đánh giá về tư tưởng, đạo lí ấy

Giáo viên gọi học sinh đặt ra một số

đề tương tự

Giáo viên cho học sinh trình bày, học

sinh nhận xét

Giáo viên nhận xét và chốt ý

 Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu

cách làm bài nghị luận về một

vấn đề tư tưởng, đạo lí (15’)

Giáo viên cho học sinh đọc sách giáo

khoa mục II và trả lời câu hỏi

Em hãy nêu yêu cầu của đề bài?

Về nội dung: Nêu suy nghĩ về câu

tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn”

Về tính chất: Nghị luận …về tư tưởng,

đạo lí

 Tìm ý của đề bài?

Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng

Nội dung câu tục ngữ thể hiện

truyền thống đạo lí của người viết

Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ

 Sau khi tìm ý, ta cần làm gì?

Sắp xếp các ý tìm được

 Giáo dục học sinh yêu thích thể

loại văn nghị luận về một vấn đề

tư tưởng đạo lí

* Đ ề bài:

- Bình luận câu tục ngữ:

“Gần mực thì đen, gầnđèn thì sáng”

- Suy nghĩ về bài ca dao:

“Con cò mà đi ăn đêm”

II Cách làm bài nghị luâïn về một vấn đề

- Về thể loại:

- Về nội dung:

 Câu 1: Ý nào sau đây không phù hợp với đề bài bàn về câu

nói:”Có chí thì nên”.

Trang 12

a Chí là chí hướng, quyết tâm, sức mạnh, tinh thần của conngười.

b Người có chí là người biết vươn lên trong mọi hoàn cảnh

c Người có chí là người luôn may mắn trong cuộc sống.

d Người học sinh cần rèn ý chí trong cuộc sống

 Câu 2: Nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống giống nghị

luận về đạo lí tư tưởng ở điểm nào?

a Cùng là văn nghị luận

b Cùng đưa ra lí lẽ và dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề

c Cùng đưa ra đạo lí tư tưởng đúng đắn

d Các ý trên đều đúng.

 Đáp án: d

+ Học thuộc nội dung bài,

+ Làm hồn chỉnh bài tập các bài tập trong vở bài tập

+ Chuẩn bị bài mới: “Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng , đạo lí”(tt)

+ Trả lời các câu hỏi theo sách giáo khoa

+ Chuẩn bị một trong các đề ở SGK (lập dàn ý)

-Tài liệu:

+ SGK, SGV Ngữ văn 9 Sổ tay kiến thức Ngữ văn 9

+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức - kĩ năng Ngữ văn 9 + Ngữ văn 9 nâng cao

+ Một số kiến thức - kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 9

- Nội dung 2: Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng , đạo lí.

- Nội dung 3: Luyện tập.

3 Chuẩn bị:

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	213 KB