Văn hiến việt nam 2011 06 1

Chính cuộc đời lao động, học tập, chiến đấu bất khuất suốt 10 năm tìm đường cứu nước đã đưa Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa cộng sản, đến với Đảng Cộng sản, làm nền tảng định hình bản c

Tạp chí xuất bản 02 kỳ/tháng

Giấy phép hoạt động báo chí số 397/GP-BVHTT

TỔNG BIÊN TẬP

Nhà văn – TS Phạm Việt Long

PHOù TỔNG BIÊN TẬP THƯơØNG TRỰC

NB Nguyễn Thế Khoa

PHOù TỔNG BIÊN TẬP

TS Nguyễn Minh San

NB Trần Đức Trung

TRƯơÛNG BAN TRỊ SỰ

NB Nguyễn Hoàng Mai

THƯ ký TÒA SOẠN

NB Trần Thu Hiền

NB Từ My Sơn

GIAùM đOáC đIEàU HÀNH

NB Võ Thành Tân

PGĐ: NB Lê Hải Châu

GIAùM đOáC vPPT vAêN HIEáN vIỆT NAM

Phan Tôn Tịnh Hải

HỘI đOàNG BIÊN TẬP

GS Vũ Khiêu - Thượng tướng Nguyễn Nam

Khánh - GS Trần Bảng - GSTS Trần Văn Khê

- Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm - NS Vũ Mão

- NNC Tôn giáo Nguyễn Hữu Oanh - GSVS

Hồ Sĩ Vịnh - GS Trường Lưu - GSTS Thái Kim

Lan - TS.NSND Phạm Thị Thành - NSND

Đặng Nhật Minh - TS Hoàng Hải - TS Đoàn

Thị Tình - GSTS Nguyễn Thuyết Phong

BAN CHUyÊN đEà

văn phòng Ban Biên tập

Số 64 Trung Hòa (Số 6 - Lô 12B cũ) Khu ĐTM

Trung Yên - Hà Nội

vAêN PHÒNG đẠI dIỆN TẠI đÀ NAüNG

Tầng 5 khách sạn Eiffel - 117 Lê Độ - Đà Nẵng

ĐT: 0511.647 529 * Fax: 0511 811 972

Trình bày

Hoa việt media

De Đặng Phúc Đạt

TÀI TRơÏ PHAùT HÀNH

Doanh nghiệp sách Thành Nghĩa

CON NGƯỜI & SỰ KIỆN

4 Kiên trì và kiên định con đường mà

Bác Hồ và Đảng ta đã chọn

Nguyên TBT Lê Khả Phiêu

9 Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền

Thông Lê Doãn Hợp: Sẽ đưa Việt Nam cất cánh

Kim Thanh

12 Báo chí Việt Nam với việc Bảo tồn

và phát huy di sản văn hóa dân tộc

Đỗ Hoài

14 Đạm Phương nữ sử - Một nhà báo tài

năng

TS.Vũ Ngọc Thanh

17 GS.VS Đặng Vũ Minh: Nhà khoa

học hiểu biết và đồng cảm với tri thức Việt Nam

Hữu Hưng

HIỀN TÀI ĐẤT VIỆT

20 Trạng nguyên Vũ Duệ

Phú Thọ

22 Người phụ nữ được một nhà máy

nước ngoài mang tên

Nguyễn Sỹ Long

25 Nghệ sĩ nhân dân Tào Mạt với dấu

ấn nghệ thuật chèo

NSƯT Nguyễn Thế Phiệt

27 Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền: Còn

sống một ngày là còn hát

Thanh Thuận

30 Phan Quang - nghề báo nghiệp văn

GS.VS Hồ Sĩ Vịnh

TỪ TRONG DI SẢN

33 Văn miếu Xích Đằng: Một biểu

tượng của Văn hiến Hưng Yên

Nguyễn Kông

35 Xây dựng tính dân tộc trong xiếc thú

của Việt Nam

NSND Tâm Chính

VÌ SỰ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG

36 Công ty Vật tư công nghiệp quốc phòng:

Vững bước trong nền kinh tế thị trường

Hiền Trần

38 Công ty dược phẩm thương mại Đức

Hà: Coi trọng yếu tố cá nhân trong sự

phát triển chung

Đại Miêu

40 Công ty CP Hội thú y Việt Nam:

Thành công với thực phẩm chức năng

Mộng Huệ

42 Công ty CP Xây dựng đê kè và phát

triển nông thôn Hải Dương: Luôn đề cao chất lượng công trình

Thu Thu

44 Công ty TNHH Sitto Việt Nam: Luôn

vì quyền lợi bà con nông dân

Trần Thu

DOANH NHÂN TÂM TÀI

46 Nhà thuốc Đông y gia truyền Long

Lâm: Chuyện một nữ lương y giàu lòng nhân ái

Bùi Thọ

48 GĐ Công ty Bệnh viên đa khoa

quốc tế Vũ Anh: Nữ doanh nhân luôn đề cao yếu tố con người

52 Gạch men Hoàng Gia – Thương

hiệu hội nhập quốc tế

Anh phương

54 Công ty cp Tập đoàn Tân Cương

Hoàng Bình: Không ngừng đầu tư phát triển thương hiệu

Tử đơn

Ảnh bìa 1:

Lương y Phó Hữu Phúc - Chủ Phòng chẩn trị

y học cổ truyền dân tộc Phó Hữu Phúc

56 Vũ Thị Thu Sợi: Cô bé hát xẩm chợ

Rồng Ninh Bình

Yên Ninh

VĂN HÓA GIAO THÔNG

58 Cái đẹp và văn hóa giao thông

TS Hà Huy Phượng

60 Cùng nhau xây dựng văn hóa giao thông

BÌNH CHỌN GIẢI THƯỞNG

Danh sách các đơn vị đạt giải thưởng

“Doanh nghiệp tiêu biểu ASEAN”

Danh sách các đơn vị đạt giải thưởng

“Thương hiệu nổi tiếng ASEAN”

Danh sách doanh nhân đạt cúp vàng

“Doanh nhân Tâm Tài” 2011

PEOPLE AND EVENTS

4 Firmly and standing with the way

Uncle Ho and our Party had been

choosen

The former General Secretary of Vietnam

Le Kha Phieu

9 Interview Mr Le Doan Hop - Minister

of Information and Communications:

The Project will leed Vietnam

developping very fast

Kim Thanh

12 Vietnamese Press with nation

culture legacy preserving and

17 Prof Dr Sc Dang Vu Minh: One

hearted professor always support the

intelligentsia

Huu Hung

20 Anecdotes of Vu Due

Phu Tho

22 The woman who her name has been

named by a foreign Factory

Binh An

25 People Artist Tao Mat with Cheo stamp

Nguyen The Phiet

27 People Artist Thu Hien: sing till the

last day of life

Thanh Thuan

30 Phan Quang with his written work

Prof Dr Sc Ho Si Vinh

INSIDE HERITAGE

33 Xich Dang Temple of Literature - an

culture part of Hung Yen province

Nguyen Kong

35 Bulding folk-custom in Vietnamese

animal circus - People Artist.

Tam Chinh

FOR THE COMMUNITY DEVELOPMENT

36 Army industrial Material Company:

Keep stable in market economy

Hien Tran

38 Give prominence to individual

element in general development

Dai Mieu

40 Vietnam Vetenitary Association jsc.:

Success with function food

Mong Hue

42 Hai Duong rural development

and dyke struction jsc.: Always give prominence to work’s quality

Thu Thu

44 Sitto Viet Nam Ltd.: Always forward

Vietnamese Farmers’ benefit

Tran Thu

HEART - TALENT BUSINESSMEN

46 Head of- Long Lam Oriental medicine

House: story about an compassionate physician women

Bui Tho

48 Head of Vu Anh international Polyclinic

Hospital Jsc.: a busninesswoman always give prominence to human element

Quang Hoa

50 Physician Pho Huu Phuc: story about

a compassinate talent physician

Thu Hien

CULTURE FROM VIEWPOINT OF

52 Hoang Gia Brick: The brand

intergrated international

Anh Phuong

54 Tan Cuong Hoang Binh Group

jsc Continously invest in trademark development

Tu Dong

LIFE AROUND US

56 Vu Thi Thu Soi: little girl sing folk

song in Ninh Binh

65 Starting casting the Great Bell

ceremony in Nom Pagoda in Hung Yen

Con đường cứu nước – Con đường đến với

chủ nghĩa cộng sản và trở thành đảng viên.

Sau khi tham gia phong trào nổi dậy chống

sưu thuế ở Trung Kỳ năm 1908, chàng thanh

niên Nguyễn Tất Thành vào Sài Gòn và từ bến

Nhà Rồng ra đi, giữa lúc các cuộc đấu tranh của

Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám thất bại, kế

sách cứu nước còn mờ mịt chưa có đường ra

Có người thì muốn dựa vào Nhật, nhưng Nhật là

một “đế quốc da vàng”, có tham vọng lớn về đất đai, đã thỏa hiệp với Pháp đuổi hết những người Đông du ra khỏi Nhật Có người muốn dựa vào Pháp để chống Pháp bằng đường lối bất bạo động Dựa vào đế quốc để đánh đuổi đế quốc chẳng khác nào “đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau” mà thôi!

Điều kỳ lạ đầu tiên ở con người Hồ Chí Minh mà ngày nay và mai sau chúng ta còn cùng nhau

LTS: Kỷ niệm 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 – 5/6/2011), tại Thành phố mang tên Bác, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị-Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp tổ chức Hội thảo Khoa học về sự kiện này Đồng chí Lê Khả Phiêu – Nguyên Tổng

Bí thư BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã tham gia Hội thảo với bản tham luận gồm 4 phần: 1 Con đường cứu nước – Con đường đến với chủ nghĩa cộng sản và trở thành đảng viên; 2 Hồ Chí Minh với giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân; 3 Hồ Chí Minh với giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa; 4 Đi theo con đường mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân lựa chọn Tạp chí Văn hiến Việt Nam xin trân trọng trích đăng phần 1 và phần 4 của bản tham luận này Tên bài viết là của Tạp chí Văn hiến Việt Nam.

KIÊN TRÌ VÀ KIÊN ĐỊNH

Lê Khả Phiêu Nguyên Tổng Bí thư BChTƯ Đảng Cộng Sản Việt Nam l COn ĐƯỜng MaØ BaÙC HỒ VaØ ĐaÛng Ta ĐaÕ CHỌn

tìm hiểu mãi, ấy là: Khi có người hỏi: Lấy gì mà

ra đi, dựa vào đâu mà đi, thì Người đã giơ hai bàn

tay: - Đây!

Từ đó, với hai bàn tay lao động và ý chí cứu

nước mãnh liệt, chàng thanh niên Nguyễn Tất

Thành đã làm bồi tàu, phụ bếp, rửa chén từ 4 giờ

sáng đến 9 giờ tối, sau đó học ngoại ngữ đến 11

giờ đêm, để 4 giờ sáng hôm sau lại bắt tay vào

lao động Người đã quét tuyết, đốt lò, làm thợ

ảnh, quần quật làm thuê

Từ một thanh niên trong một gia đình nhà nho

nghèo thuộc tầng lớp trung lưu của xã hội thời

ấy, Nguyễn Tất Thành chấp nhận sống một cuộc

đời cùng khổ, bán sức lao động để kiếm sống và

học tập trong một hoàn cảnh cực kỳ cay nghiệt

trên đất người Từ một kẻ mất nước, bơ vơ, trơ

trọi, không nhà cửa, không gia đình, mẹ thì mất

sớm, cha thì tha phương, Nguyễn Tất Thành trở

thành một công nhân đích thực, có học vấn, tự

tin và kiên cường bước vào hàng ngũ đấu tranh

của các chiến sĩ xã hội Từ một người dân thuộc

địa chỉ biết đế quốc xâm lược và phong kiến bạo

tàn, Nguyễn Tất Thành đã nhận ra rằng: Đâu

đâu cũng có hai loại người, những người bị bóc

lột và những kẻ bóc lột, dù khác màu da, khác

tiếng nói, lớp người cùng khổ tất cả các nước đều

là anh em Nhờ sống với giai cấp công nhân và

lớp người cùng khổ trong xã hội tư bản, Nguyễn

Tất Thành hiểu được thực chất cái gì ẩn sau lá

cờ “tự do, bình đẳng, bác ái” và không để cho

những cái bên ngoài phô trương hào nhoáng lừa

dối mình Nguyễn Tất Thành đã tự mình chiến

đấu vượt qua những hạn chế để khẳng định

mình, từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, đem tiếng nói tràn đầy sức sống, làm cho người nghe đồng cảnh ngộ yêu mến, buộc những kẻ

cơ hội xu thời phải nể trọng Không ai giới thiệu Nguyễn Ái Quốc vào Đảng Chính cuộc đời lao động, học tập, chiến đấu bất khuất suốt 10 năm tìm đường cứu nước đã đưa Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa cộng sản, đến với Đảng Cộng sản, làm nền tảng định hình bản chất cộng sản của Người, đào tạo Người trở thành một chiến sĩ quốc tế của giai cấp công nhân và của các dân tộc bị áp bức

Giữa lúc dân tộc ta như một kiếp người cơm vãi cơm rơi, biết đâu nẻo đất phương trời mà đi, Nguyễn Ái Quốc đã nhận ra chân lý vĩ đại: Muốn cứu nước, không có con đường nào khác, ngoài cách mạng vô sản

Nguyễn Ái Quốc là hiện thân con đường hình thành Đảng cộng sản Việt Nam, con đường cách mạng Việt Nam

Người đã tự mình chứng kiến và không chỉ chứng kiến mà đã phải sống dưới “lưỡi lê của nền văn minh tư sản”, phân rõ dân tộc và thuộc địa, tư bản và vô sản Tin tưởng vững chắc ở thắng lợi cuối cùng của cách mạng, Người là tấm gương mẫu mực phấn đấu trở thành một người cộng sản suốt đời trung thành với lý tưởng yêu nước và xã hội chủ nghĩa

10 năm cực kỳ gian khổ, vật lộn trong chế độ áp bức bóc lột, kiếm sống và học tập, Người đã kiên cường đấu tranh phê phán những xu hướng

cơ hội đang lũng đoạn trong hàng ngũ cách mạng 10 năm nung nấu ý tưởng yêu nước và

Tôi vẫn học và ôn lại những điều Bác dạy, những lời Bác viết, lắng nghe những kỷ niệm của đồng bào, đồng chí và bà con cả nước về Bác Hồ Cho đến giờ phút này tôi nghiêm khắc tự thấy rằng tôi chưa học hết, chưa thấm nhuần đầy đủ những lời Bác dạy, những điều Bác viết, tình thương và sự gửi gắm của Bác đối với chúng ta, thế hệ hôm nay và các thế hệ mai sau.

Bởi vậy, lời phát biểu của tôi sau đây chỉ là những điều học được, hiểu được, những thu hoạch ít ỏi ban đầu về tư tưởng và đạo đức của Bác Hồ, với tinh thần tự phê bình và phê bình mà Bác thường nhắc tới.

Lê Khả Phiêu Nguyên Tổng Bí thư BCH TƯ Đảng Cộng sản Việt Nam

chủ nghĩa xã hội, chính 10 năm đó đã đặt nền

móng để trở thành, để có được một Nguyễn Ái

Quốc - Hồ Chí Minh kiên định, chung thủy, trước

sau như một, từ thủa mới làm cộng sản cho đến

phút cuối cùng của cuộc đời, một lòng vì giai

cấp công nhân, nông dân, trí thức cách mạng và

những người cùng khổ, vì nhân dân và dân tộc

Con đường cứu nước mà Người tìm đến cũng

là con đường rèn luyện tư cách cách mệnh, tư

cách của người cộng sản Điều đó gợi cho ta con

đường tu dưỡng bản thân để trở thành, để giữ

vững, để xứng đáng là đồng chí của Người, chiến

sĩ cộng sản

Với riêng tôi, điều đó đã giúp tôi hàng ngày tự

hỏi: Mình đã phấn đấu để trở thành một người

cộng sản như thế nào? Thái độ của mình với

giai cấp công nhân, nông dân, những người lao

động, những trí thức cách mạng, bà con dân tộc

ít người, tầng lớp nền tảng của xã hội đang phải

sống vất vả, đau ốm, thiếu kiến thức và nghề

nghiệp như thế nào? Mình phải tiếp tục rèn luyện

như thế nào để mãi mãi giữ vững tư cách cách

mệnh của người chiến sỹ cộng sản nồng nàn

yêu nước?

Không có tư cách cách mệnh của người chiến

sỹ cộng sản thì không thể nào đi tiên phong trong sự nghiệp cứu nước, không thể nào vì dân, vì giai cấp công nhân và lớp lớp cần lao bần hàn đau khổ, tận tâm và đến cùng

Đi theo con đường mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân lựa chọn

Khai phá được con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nhờ Đảng ta, từ những tổ chức tiền thân cho đến ngày nay, đã ráo riết học tập, kế thừa và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nền tảng

tư tưởng, Kim chỉ Nam cho mọi hoạt động Cho nên, để kiên định và kiên trì con đường mà Bác Hồ và Đảng ta đã lựa chọn thì trong mọi hoạt động của Đảng, phải lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và Kim chỉ Nam

Không thực hiện điều quan trọng này thì sa vào vũng bùn của chủ nghĩa cơ hội “tả khuynh” hoặc

“hữu khuynh”, lâm vào nguy cơ chệch hướng, tự phát hay tự giác phản bội lại thành quả cách mạng mà mồ hôi và xương máu chiến đấu hy sinh của nhiều thế hệ xây đắp nên

Hiện nay, nhờ có hòa bình, độc lập, thống nhất, kinh tế phát triển, giao lưu văn hóa và khoa học

Nhà Bác ở làng Sen

mở rộng, chúng ta được học tập nhiều gấp bội so

với trước Bằng cấp, chức danh, cấp quân hàm

nhiều hơn trước, cao hơn trước Điều đó rất quý

Nhưng, một vài lớp bồi dưỡng chính trị, một bằng

cử nhân, một chức danh tiến sĩ, một chức vụ

trung cấp, cao cấp trong Đảng và chính quyền

chưa thể đảm bảo là đã am tường sâu sắc chủ

nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Không thể hiểu chủ nghĩa Mác – Lênin và tư

tưởng Hồ Chí Minh một cách thô thiển, không có

gốc, không có hệ thống, sơ lược và chắp vá Có

hiện tượng chỉ hiểu câu chữ mà không nắm được

sự tinh túy và nguyên lý có tính chất phổ quát; có

hiện tượng cắt xén lý luận cơ bản, dẫn theo sách

vở phương Tây, sách vở chống cộng Không dày

công lăn lộn nghiên cứu thực tiễn Có hiện tượng

lợi dụng phát huy dân chủ, tự do dân chủ để

truyền bá những quan điểm sai trái trên báo chí,

trên mạng, trên các diễn đàn nghiên cứu

Những hiện tượng ấy là miếng đất cho xu hướng

giáo điều mới và xu hướng xét lại mới phát triển,

ngăn trở việc nắm vững và vận dụng chủ nghĩa

Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực

tiễn một cách đúng đắn

Bác Hồ dạy: “Đảng muốn vững thì phải có chủ

nghĩa làm cốt”

Tôi nghĩ rằng, chúng ta cần khắc phục một cách nghiêm túc những khuyết điểm về dạy và học chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên Cần lấy việc học tập chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm một tiêu chuẩn rèn luyện đảng viên và bồi dưỡng cán bộ

Phải kết hợp nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc học tập, soạn thảo các Nghị quyết của Đảng

Phải rà soát chương trình học tập chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường học

Phải coi trọng đào tạo một thế hệ giáo viên truyền giảng chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh có đạo đức và tài năng cao

Phải quan tâm tổng kết tình hình thực tiễn Tổng kết thực tiễn là dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để soi rọi tình hình và thực tiễn để kiểm tra đường lối chính sách và từng bước hoàn thiện đường lối, chính sách

Trình độ hiểu biết và khả năng vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là

Bến Nhà Rồng, nơi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước 100 năm trước

một tiêu chuẩn để tuyển chọn công chức, đào

tạo, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ

Cần kiên quyết chống lại các quan điểm sai

trái trong nội bộ Đảng và trong xã hội, các quan

điểm chống phá của các thế lực thù địch, các

khuynh hướng cơ hội, cố tình bôi bác chủ nghĩa

Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đang tạo

ra nguy cơ “tự diễn biến” rất nguy hiểm

Học tập đi đôi với rèn luyện Học tập chủ nghĩa

Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là rèn luyện

đạo đức, nâng cao ý chí chiến đấu phục vụ nhân

dân, phục vụ Tổ quốc, tác phong lãnh đạo và

tác phong làm việc, tác phong lao động, nền nếp

công tác và sản xuất, tinh thần đoàn kết thương

yêu lẫn nhau giữa các thế hệ và trong mỗi gia

đình Đặc biệt là cán bộ, đảng viên cần nêu cao

các tấm gương tốt, “một tấm gương tốt còn có giá

trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”, như

Bác Hồ dạy Thoái hóa về đạo đức sẽ dẫn đến

thoái hóa về chính trị

Cần nâng cao đạo đức cách mạng và lối sống

lành mạnh trong nhân dân và thanh niên, thiếu

niên Có chiến lược thực hiện lời Di chúc của

Bác Hồ: Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời

sau, vừa hồng vừa chuyên, thế hệ kế thừa sự

nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ

quốc xã hội chủ nghĩa

Cần nhớ mãi lời dạy của Người: “Muốn xây

dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những

con người xã hội chủ nghĩa”, “không có tư tưởng

xã hội chủ nghĩa thì không làm được công việc

của chủ nghĩa xã hội” Tập trung khắc phục bằng

được tình hình thoái hóa biến chất về lý tưởng xã

hội chủ nghĩa Không thể để đến Đại hội Đảng

lại lặp lại nhận định: “một bộ phận không nhỏ

cán bộ, đảng viên thoái hóa biến chất làm giảm

lòng tin của nhân dân đối với Đảng”

Hàng ngày, hàng ngàn vạn trang sách và trang

báo mấy chục năm qua đã nói nhiều về tệ tham

nhũng, quan liêu

Đảng đã đề ra nhiều biện pháp Tôi chỉ xin

nhấn mạnh một điểm: thực thà tự phê bình và

phê bình từ dưới lên trên và từ trên xuống dưới,

đặc biệt từ cấp lãnh đạo, các đồng chí lãnh đạo

cao nhất của Đảng và nhà nước, trong cán bộ

cao cấp, trung cấp

Không xây dựng được tinh thần và nền nếp

thực thà tự phê bình và phê bình thì không thể

nào xây dựng Đảng, Nhà nước, các đoàn thể

chính trị trong sạch và vững mạnh Sức mạnh

của một Đảng bộ, mỗi đảng viên không chỉ ở chỗ phát huy ưu điểm, mà còn là nhận ra, nhận rõ và kiên quyết sửa chữa khuyết điểm của mình.Việc thật thà tự phê bình và phê bình nên bắt đầu từ đợt học tập các văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI, nằm trong quá trình xây dựng chương trình hành động của Đảng bộ và đảng viên thực hiện Nghị quyết Đại hội XI

Cùng với thật thà tự phê bình và phê bình là kiên quyết và thực hành rộng rãi dân chủ trong Đảng và ngoài xã hội Bác Hồ dạy: “Thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn năng để có thể giải quyết được mọi khó khăn”

Cùng với mở rộng dân chủ là phải tăng cường kỷ luật, giữ vững chuyên chính Bác Hồ dạy:

“Chế độ nào cũng có chuyên chính, vấn đề là chuyên chính với ai? Như cái hòm đựng của cải, thì phải có cái khóa Nhà thì phải có cửa Dân chủ là cái quý báu nhất của nhân dân, chuyên chính là cái khóa, cái cửa đề phòng phá hoại Thế thì dân chủ cũng cần phải có chuyên chính để giữ lấy dân chủ.”

Để thực hiện mở rộng dân chủ, đề cao kỷ luật, thì một biện pháp rất quan trọng là phải kiểm tra, thanh tra và giám sát

Bên cạnh ưu điểm, hiện nay thanh tra, kiểm tra, giám sát còn né tránh, còn thỏa hiệp để giữ ghế, giữ ôn hòa, “nín thở qua sông”, chờ qua khỏi các kỳ đại hội, các kỳ bầu cử Vậy thì làm sao phân biệt được cán bộ tốt xấu, làm sao đưa được cán bộ tốt vào bộ máy lãnh đạo và quản lý? Rốt cục

“đảng viên, cán bộ là công bộc của nhân dân” chỉ là một khẩu hiệu Thanh tra đi, thanh tra lại vẫn không phát hiện được vấn đề Đến khi đổ bể mới biết Thanh tra xong, có kết luận rồi, nhưng

do nhân nhượng, thỏa hiệp với nhau nên không giải quyết được dứt điểm Động đến chức càng cao, càng khó thanh tra, kiểm tra Vậy sức chiến đấu của Đảng có còn hiệu lực nữa không?

Đi theo con đường mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn là một cuộc đấu tranh để xây dựng cái mới và loại trừ cái cũ không còn phù hợp, là sự nghiệp mãi mãi của các thế hệ Việt Nam Chúng ta khẳng định quyết tâm không gì lay chuyển nổi, tiếp tục thực hiện con đường cách mạng vinh quanh đó tới đích Chúng ta biết rằng: Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một thời kỳ dài, nhưng không phải là vô hạn Chủ nghĩa xã hội nhất định sẽ giành được thắng lợi cuối cùng n

Đề án “Đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về công

nghệ thông tin và truyền thông” đã được Thủ tướng

Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1755/QĐ-TTg

ngày 22/9/2010 Mục tiêu của đề án là đến năm 2020 Việt

Nam sẽ nằm trong số 55 nước đứng đầu thế giới và tỷ

trọng công nghệ thông tin và truyền thông đóng góp vào

GDP đạt từ 8 – 10% Phóng viên đã phỏng vấn Bộ trưởng

Bộ Thông tin & Truyền thông Lê Doãn Hợp xung quanh

đề án này.

Bộ trưởng có thể cho biết,

ý nghĩa của Đề án?

Có thể nói, Đề án là trí tuệ, trách nhiệm, quyết tâm của những người làm công nghệ thông tin nước nhà; của thế hệ trẻ Việt Nam; của hệ thống chính trị Việt Nam; của nhân dân, đồng chí, đồng bào cả nước Đề án được triển khai là nhiệm vụ trung tâm và bao trùm của đất nước ta từ nay đến năm 2020

Đây cũng là khát vọng của thế hệ trẻ Việt Nam muốn thay đổi thứ hạng của dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế trong nhiều lĩnh vực, trong đó có công nghệ thông tin Thực hiện tốt đề án là thực hiện tốt mong muốn của Bác Hồ “ Sớm đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu”

Với ý nghĩa to lớn và bao trùm như vậy, có thể hiểu thế nào là nước mạnh về công nghệ thông tin và truyền thông?

Liên minh Viễn thông quốc tế ( ITU) phân chia sự phát triển công nghệ thông tin và truyền thông ở các quốc gia thành 3 nhóm: Nhóm các nước dẫn đầu; nhóm các nước trung bình và nhóm các nước phát triển chậm hơn Hiện nay, Việt Nam đang ở nhóm các nước trung bình Chúng ta phải phấn đấu ở nhóm các nước đi đầu

Sáu mục tiêu trở thành nước mạnh trong lĩnh vực này và có thể gọi là sáu trụ cột của Đề án bao gồm: Phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin; phát triển hạ

Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp

tầng viễn thông băng rộng; sản

xuất công nghiệp công nghệ

thông tin; phổ cập và ứng dụng

công nghệ thông tin; xây dựng

doanh nghiệp và phát triển thị

trường công nghệ thông tin và

truyền thông

Nội dung chủ yếu của sáu

trụ cột này?

Về nguồn nhân lực công

nghệ thông tin Đến năm 2015,

30% số lượng sinh viên công

nghệ thông tin, điện tử, viễn

thông sau khi tốt nghiệp ở các

trường đại học có đủ khả năng

chuyên môn và ngoại ngữ để

có thể tham gia thị trường lao

động quốc tế Tỷ lệ người dân

sử dụng Internet đạt trên 50%

Đến năm 2020, tổng số nhân

lực tham gia hoạt động trong

lĩnh vực công nghiệp công nghệ

thông tin đạt 1 triệu người, trong

đó bao gồm nhân lực hoạt động

trong nước và nhân lực tham

gia xuất khẩu Tỷ lệ người dân

sử dụng Internet đạt trên 70%

Về công nghiệp công nghệ

thông tin Đến năm 2015, các

doanh nghiệp Việt Nam có đủ

năng lực thiết kế, sản xuất thiết

bị, thay thế dần các chi tiết nhập

khẩu, đẩy mạnh nghiên cứu

chế tạo vi mạch tích hợp, làm

chủ thiết kế và sản xuất được

một số sản phẩm phần cứng

công nghệ thông tin và truyền

thông mang thương hiệu Việt

Nam, đáp ứng nhu cầu trong

nước và xuất khẩu Việt Nam

nằm trong số 15 nước dẫn đầu

về cung cấp dịch vụ gia công

phần mềm và nội dung số

Quy mô và tính chuyên

nghiệp của các doanh nghiệp

phần mềm, nội dung số và

dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam được nâng cao, đủ sức cạnh tranh trên thị trường nội địa Hình thành được một số sản phẩm phần cứng, phần mềm, nội dung số mang thương hiệu Việt Nam phục vụ thị trường trong nước, hướng tới xuất khẩu

Đến năm 2020, hình thành được các tổ chức nghiên cứu và phát triển công nghệ thông tin và truyền thông mạnh, đặc biệt là các tổ chức nghiên cứu và phát triển công nghệ của doanh nghiệp, đủ năng lực nghiên cứu phát triển sản phẩm mới có công nghệ cao

Công nghiệp phần mềm và dịch vụ gia công của Việt Nam phát triển mạnh mẽ, Việt Nam nằm trong số 10 nước dẫn đầu về cung cấp dịch vụ gia công phần mềm và nội dung số Các doanh nghiệp phần mềm, nội dung số và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam làm chủ thị trường trong nước và tham gia xuất khẩu Nhiều sản phẩm, giải pháp phục vụ ứng dụng công nghệ thông tin của Nhà nước và doanh nghiệp do Việt Nam nghiên cứu, phát triển hoặc bản địa hóa từ các phần mềm tự do mã nguồn mở

Công nghiệp công nghệ thông tin, đặc biệt là công nghiệp phần mềm và dịch vụ trên nền công nghệ thông tin trở thành một ngành công nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất

Về hạ tầng viễn thông băng rộng Đến năm 2015, cơ bản hoàn thành mạng băng rộng đến các xã, phường trên cả nước, kết nối Internet đến tất cả các trường học; phủ sóng thông

tin di động băng rộng đến 85% dân cư; Việt Nam nằm trong số

65 nước trong bảng xếp hạng của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU)

Đến năm 2020, hoàn thiện mạng băng rộng đến hầu hết số thôn, bản; phủ sóng thông tin di động băng rộng đến 95% dân cư; Việt Nam nằm trong số

55 nước trong bảng xếp hạng của ITU (thuộc nhóm 1/3 nước dẫn đầu)

Về phổ cập thông tin Đến năm 2015, 20 - 30% số hộ gia đình trên cả nước có máy tính và truy cập Internet băng rộng; trên 90% số hộ có máy thu hình, trong đó 80% xem được truyền hình số bằng các phương thức khác nhau

Đến năm 2020, hầu hết các hộ gia đình trên cả nước sử dụng các dịch vụ số; 50 - 60% số hộ gia đình trên cả nước có máy tính và truy cập Internet băng rộng, trong đó 25 - 30% truy nhập băng rộng sử dụng cáp quang; hầu hết các hộ gia đình có máy thu hình xem được truyền hình số bằng các phương thức khác nhau Về ứng dụng công nghệ thông tin Đến năm 2015, cung cấp hầu hết các dịch vụ công

cơ bản trực tuyến tới người dân và doanh nghiệp mức độ 2 và

3 (nhận mẫu hồ sơ trên mạng và trao đổi thông tin, gửi, nhận hồ sơ qua mạng) 80% doanh nghiệp và tổ chức xã hội ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành, sản xuất kinh doanh Phổ cập ứng dụng công nghệ thông tin trong hệ thống giáo dục, y tế Đẩy mạnh

ứng dụng công nghệ thông tin

trong quốc phòng, an ninh

Bước đầu ứng dụng công

nghệ thông tin để giải quyết

các vấn đề kinh tế - xã hội

quan trọng, phạm vi ảnh hưởng

rộng, bao gồm: ứng dụng công

nghệ thông tin trong quản lý

giao thông đô thị, ứng dụng

công nghệ thông tin trong

công tác vệ sinh, an toàn thực

phẩm, ứng dụng công nghệ

thông tin trong công tác dự

báo thời tiết,…

Đến năm 2020, Chính phủ

điện tử Việt Nam thuộc loại khá

trên thế giới Việt Nam nằm

trong nhóm 1/3 nước dẫn đầu

trong bảng xếp hạng của Liên

hiệp quốc về mức độ sẵn sàng

Chính phủ điện tử

Hầu hết các dịch vụ công cơ

bản được cung cấp trên mạng

cho người dân và doanh nghiệp

ở mức độ 4 (thanh toán phí dịch

vụ, nhận kết quả dịch vụ qua

mạng) 100% các ngành công

nghiệp then chốt của đất nước,

các doanh nghiệp và tổ chức xã

hội ứng dụng công nghệ thông

tin trong quản lý, điều hành,

sản xuất kinh doanh

Về xây dựng doanh nghiệp và

phát triển thị trường công nghệ

thông tin và truyền thông Nâng

cao hiệu quả hoạt động sản

xuất kinh doanh của các doanh

nghiệp và tập đoàn công nghệ

thông tin và truyền thông của

Việt Nam như Tập đoàn VNPT,

Viettel, Tổng công ty Truyền

thông đa phương tiện (VTC),

FPT, Công ty cổ phần tập đoàn

CMC… trên cả hai lĩnh vực dịch

vụ và sản xuất công nghiệp

Hình thành Tập đoàn Truyền

thông đa phương tiện Việt Nam

(VTC)

Hỗ trợ, khuyến khích việc

ra đời của các doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông vừa và nhỏ, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông lớn, kinh doanh hiệu quả, năng lực cạnh tranh cao, trở thành các tập đoàn kinh tế mạnh, từng bước mở rộng ra thị trường khu vực và thế giới, hình thành thương hiệu “Công nghệ thông tin và truyền thông Việt Nam”

Đến năm 2015, phát triển các doanh nghiệp và tập đoàn công nghệ thông tin đạt trình độ, quy mô khu vực ASEAN, có các hoạt động kinh doanh trên thị trường quốc tế, trong đó một số doanh nghiệp có tổng doanh thu đạt trên 10 tỷ USD

Đến năm 2020, nhiều doanh nghiệp và tập đoàn công nghệ thông tin của Việt Nam hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả, đạt trình độ, quy mô thế giới, trong đó một số doanh nghiệp có tổng doanh thu đạt trên 15 tỷ USD

Cơ sở nào để tin vào tính khả thi về các mục tiêu của Đề án? Kỳ vọng về sự đóng góp của các doanh nghiệp cho sự phát triển chung này xuất phát từ đâu?

Năm 2011 là năm Bộ Thông tin & Truyền thông chỉ đạo quyết liệt đưa các mục tiêu của Đề án sớm đi vào thực tiễn

Quý I khởi động và 3 Quý còn lại là hành động

Trong quý I, Bộ đã và đang tổ chức các hội nghị chuyên đề với các hiệu trưởng, chủ nhiệm khoa công nghệ thông tin, các

doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, các địa phương triển khai Đề án toàn quốc Đây là sự phối hợp giữa Nhà nước, Nhà trường, Nhà doanh nghiệp

Khi thực hiện, phải có sự ra tay của doanh nghiệp thì tính khả thi mới cao Hiện nay, các tập đoàn đang được kỳ vọng như VNPT, Viettel doanh thu năm 2010 đạt khoảng 5 tỷ USD Tiến tới năm 2015 sẽ đạt 10 tỷ USD và 2020 đạt trên

15 tỷ USD như đã cam kết Các tập đoàn khác như VTC, FPT… đang đăng ký phấn đấu vươn lên Các cơ quan truyền thông đa phương tiện như VOV, Thông tấn xã Việt Nam , Đài truyền hình Việt Nam ngoài nhiệm vụ truyền thông cũng bắt đầu hướng vào sản xuất công nghiệp công nghệ thông tin và sẽ có những bước phát triển nhanh chóng trong thời gian tới Bên cạnh đó có sự tham gia của các doanh nghiệp nước ngoài và các doanh nghiệp liên doanh

Chúng ta cũng có thế mạnh là giới trẻ rất đam mê công nghệ thông tin Đây là nguồn tài nguyên quý giá góp phần vào thành công của Đề án Những gì chúng ta đặt ra hoàn toàn có cơ sở trở thành hiện thực Giai đoạn này chính là thời cơ vàng cho chúng ta tập hợp tất cả thành sức mạnh dân tộc Cơ hội này chỉ còn trong 15-20 năm Nếu không làm được chúng ta sẽ có lỗi với dân tộc, với mai sau

Cảm ơn Bộ trưởng! n

Nước ta có một kho tàng

di sản văn hóa vật thể

và phi vật thể đồ sộ,

trong đó có nhiều di sản được

UNESCO công nhận là di sản

thế giới Một vấn đề lớn đang

đặt ra là làm thế nào để bảo tồn

và phát huy giá trị những di sản

đó Báo chí giữ vai trò rất quan

trọng trong vấn đề này Trước

hết, báo chí tuyên truyền quảng

bá những giá trị của di sản đến mọi tầng lớp nhân dân Mỗi di tích đều gắn liền với lịch sử văn hóa của dân tộc Nhưng không phải ai, ngay cả người dân ở vùng có di tích cũng hiểu thấu đáo đến những giá trị của nó

Trước đây tình trạng người dân đến di tích thắp hương cúng lễ chỉ biết nơi đó là thiêng còn sự tích của nó như thế nào, tại sao

nó thiêng hầu như không biết là rất phổ biến Ấy là chưa kể đến giá trị kỹ thuật , mỹ thuật của các công trình kiến trúc từ thời Lý, Trần, Lê…lại càng khó cảm nhận Các công trình nghiên cứu về các di sản văn hóa rất

ít người đọc và biết tới Những năm gần đây, nhờ phát triển du lịch, phát triển các lễ hội truyền thống, các địa phương đã chú ý

Báo chí

với việc bảo tồn và phát huy

giá trị di sản văn hĩa

Đỗ hoài

l

Chùa Láng (Chiêu Thiền Tự), ngôi chùa được dựng từ thời Lý, thế kỷ 12

giới thiệu các di tích bằng tuyên truyền, cổ động, biển, bảng và các ấn phẩm như tờ rơi, sách bỏ túi…

Báo chí góp một phần không nhỏ trong việc giới thiệu các

di tích Các di tích nổi tiếng của nước nhà thường xuyên được giới thiệu rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng Mỗi người dân giờ đây đến mỗi di tích đã được giới thiệu khá kỹ càng tỉ mỉ, trong đó có phân tích những cái hay, cái đẹp cùng lai lịch của mỗi di tích Việc tuyên truyền quảng bá ấy có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao ý thức của người dân đối với di sản văn hóa mà ông cha ta để lại càng tăng thêm lòng yêu nước, tự hào dân tộc Từ đó, mỗi người có ý thức bảo vệ và phát huy các di sản Đã có thời kỳ vì quan niệm sai lầm chỉ nhìn thấy

di tích là nơi diễn ra cúng bái, mê tín dị đoan khiến cho đền đài, miếu mạo hương tàn khói lạnh, nhiều di tích bị xuống cấp hoang phế do tác hại của thiên nhiên, bão lũ Trong công cuộc đổi mới của đất nước, với cách nhìn đúng đắn với di sản, việc bảo vệ và phát huy di sản văn hóa dân tộc đã trở thành phong trào của quần chúng, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa Nhiều nơi nhân dân đã tự nguyện đóng góp sức người, sức của để tôn tạo các di tích, có những công trình hàng tỷ đồng Nhân dân chính là người đứng ra bảo vệ các đình chùa, đã phát hiện và ngăn chặn những vụ trộm cổ vật tại các di tích

Cùng với việc tuyên truyền, cổ vũ việc bảo vệ di tích, báo chí cũng góp tiếng nói ngăn

chặn sự xâm hại đến di tích

Tốc độ đô thị hóa nhanh, “tấc đất tấc vàng”, nhiều di tích bị lấn chiếm đất đai, nhiều công trình xây dựng vi phạm Luật

Di sản, phá vỡ cảnh quan môi trường đã được báo chí phanh phui kịp thời

Có thể nói việc ngăn chặn xây dựng động giả, chùa giả ở Chùa Hương, gây ô nhiễm môi trường ở Chùa Yên Tử…có sự đóng góp của báo chí Ngay cả việc trùng tu, tôn tạo các di tích không tôn trọng nguyên gốc, không đúng quy cách, báo chí cũng đăng tải những ý kiến phê bình xây dựng của các chuyên gia trong lĩnh vực này

Trong mùa lễ hội vừa qua, đã có hàng trăm bài báo, nhiều chương trình phát thanh, truyền hình đã nêu bật bản sắc văn hóa dân tộc với các hình thức độc đáo của các lễ hội truyền thống, nêu bật ý nghĩa tích cực của nó là tôn vinh các anh hùng dân tộc, những người có công với dân với nước hướng mọi người tìm về cội nguồn, tăng cường khối đoàn kết cộng đồng Những nét hay, nét đẹp của nghệ thuật dân gian được đề cập đậm nét và phân tích kỹ lưỡng Bên cạnh đó, báo chí cũng vạch ra những tồn tại yếu kém của công tác tổ chức quản lý kéo dài năm này sang năm khác

Nhiều hiện tượng tiêu cực trong lễ hội đã được nêu ra khá cụ thể và chi tiết như: Nạn đốt vàng mã, cúng tế linh đình mâm cao cỗ đầy, nạn mê tín dị đoan, buôn thần bán thánh…

Nhiều bài báo đã chỉ rõ: Một số địa phương đã lợi dụng lễ hội để kiếm lợi, thương mại hóa lễ hội đã làm che lấp bản sắc

văn hóa dân tộc của lễ hội Ý thức của người tham gia lễ hội còn nhiều bất cập như xả rác bừa bãi, gây mất vệ sinh môi trường, có nhiều hành vi cử chỉ vô văn hóa ở nơi công cộng, nặng về cầu lộc cầu tài cho cá nhân và gia đình mà quên mất

ý nghĩa lớn lao của lễ hội, quên cả không khí sinh hoạt văn hóa chung của cộng đồng Các tác phẩm báo chí đã gây thành dư luận góp phần bảo vệ và phát huy những giá trị của lễ hội, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trong lễ hội, thực hiện chỉ thị của Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội.Cuộc sống hiện đại đang sôi động, gấp gáp từng ngày không thể để tầng sâu văn hóa dân tộc im lìm dễ rơi vào quên lãng mà ngược lại phải đánh thức nó dậy trong tiềm thức mỗi con người, vì ở đó là cội nguồn, là bản sắc dân tộc, là nền tảng của sự phát triển bền vững Bác Hồ đã dạy: Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi Có rất nhiều vấn đề cụ thể đang đặt ra cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc: Làm thế nào để giữ được các di tích qua thời gian, qua sự hủy hoại của thiên nhiên? Làm thế nào để giữ gìn và phát huy các di sản phi vật thể qua quá trình hội nhập? Làm thế nào vừa phát huy vừa bảo vệ được di sản trong quá trình phát triển du lịch? Báo chí sẽ đồng hành cùng các nhà văn hóa, các nhà nghiên cứu để có những câu trả lời thỏa đáng cho những vấn đề bức xúc đang đặt

ra – Chúng ta hy vọng và chờ đợi những tác phẩm báo chí

Đỗ hoài

l

xuất sắc trong lĩnh vực này n

Một nhà báo tài năng

Đạm Phương nữ sử (1881-1947) “sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, văn hoá nghìn xưa của dân tộc đang buổi tàn đông, văn hoá ngoại lai thì xâm lấn thô bạo” (GS Hoàng Như Mai) là một người nổi tiếng, “nhiều “nhà” trong 1” (nhà báo, nhà thơ, nhà hoạt động văn hóa, xã hội) nổi tiếng đầu thế kỷ XX, trong đó, hoạt động báo chí đáng khâm phục và tài năng ký giả đáng ngưỡng mộ đã góp phần làm nên tầm vóc văn hoá của bà

ĐẠM PHƯƠNG NỮ SƯû

Hoàn cảnh bước vào nghề báo

Báo chí Việt Nam ra đời năm 1865 với tờ Gia

Định báo báo hiệu sự lên ngôi của chữ quốc

ngữ, đồng thời là một động lực đưa quốc ngữ

mau chóng trở thành một thành tố đắc lực của

văn hiến Việt Nam Tuy vậy, đầu thế kỷ XX, báo

tiếng Việt còn rất non yếu Đúng như nhà báo

cách mạng Trần Huy Liệu nhận xét: “Có miệng

không được nói, có tư tưởng không được giãi

bày, đó là cái số kiếp của 25 triệu đồng bào ta,

mà cũng là cái đặc ân chính phủ Pháp ban cho

25 triệu đồng bào ta Lịch sử báo giới ta trải qua

mấy chục năm nay, những người làm báo hoàn

toàn là những người miệng câm, tai điếc…Mỗi khi

ta cầm đến ngòi bút, cầm đến tờ báo không khỏi

bầm gan tím dạ, thẹn ruột đau lòng” (Pháp Việt

nhất gia, 1927)

Đạm Phương nữ sử đã bước vào “nghề báo”

trong hoàn cảnh như thế

Hoạt động báo chí đa dạng

Quãng đời làm báo không dài (khoảng từ

1918-1930) song bà Đạm Phương đã chứng tỏ là cây bút sung sức, tự tin, có mặt đều đặn với năng suất cao, cộng tác viên “ruột” của nhiều tờ báo nổi tiếng thời bấy giờ tại cả ba trung tâm là Hà Nội, Sài Gòn và Huế Cùng lúc, bà giữ chuyên

mục “Lời đàn bà” của nhật báo Trung Bắc tân

văn, góp bài đều đặn cho mục “Văn đàn bà” tạp

chí Hữu thanh, cộng tác thường xuyên với một

số cơ quan khác nữa với sức làm việc thật đáng kính phục

Với những tờ báo cộng tác, bà Đạm Phương luôn bảo đảm đủ và kịp thời bài vở Và nếu so sánh những bài đầu tiên ký Đạm Phương đăng

tạp chí Nam phong (1918) với những bài bà viết về sau, vào những năm 1929-1930 trên báo Phụ

nữ tân văn có thể nhận rõ bước tiến của tác giả

cả về nội dung lẫn hình thức Nếu các bài văn

xuôi đăng tạp chí Nam phong nhiều hơi văn biền

ngẫu, thi thoảng điểm xuyết mấy vần thơ cảm

hoài thì các bài viết đăng báo Trung Bắc tân văn,

Phụ nữ tân văn đề cập nhiều vấn đề xã hội, văn

TS.Vũ NgọC ThaNh

l

chương mạch lạc, sắc sảo, nhất là khi bà tham

gia luận chiến Tư tưởng và văn phong của bà

theo thời gian ngày càng “hiện đại hóa” so với

mặt bằng báo chí hồi bấy giờ

Nữ sử Đạm Phương nổi lên như một nữ ký

giả tiên phong, tung hoành trên nhiều mặt báo

suốt từ Bắc tới Nam trong cả một thập kỷ Theo

Lê Thanh Hiền, người biên soạn cuốn Tuyển

tập Đạm Phương nữ sử (NXB Văn học, 2010),

chưa kể số bài đăng trên Lục Tỉnh tân văn, Đạm

Phương nữ sử đã viết gần 200 bài báo, trong đó

có 129 bài đăng trên Trung Bắc tân văn

Đạm Phương nữ sử đã thực sự dùng báo chí

như một công cụ đấu tranh đắc lực cho quyền tự

do, dân chủ của con người và quyền bình đẳng

của phụ nữ Việt Nam Không dừng lại ở viết báo

tháng 5/1929, Đạm Phương còn nhiệt tình vận

động cho ra đời thêm tờ Phụ nữ Tùng san ở Huế

Không chỉ là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên viết

báo bằng chữ quốc ngữ, Đạm Phương còn đóng

góp đáng kể vào quá trình xây dựng nền quốc

văn bằng cách liên tục cho xuất hiện trên báo chí

thời đó nhiều bài viết ở các thể loại văn chương

khác nhau như khảo cứu, nghị luận, ký

Các bài báo với chủ đề, đề tài phong phú

Với nhiều chủ đề, đề tài “hot”, Đạm Phương

luôn bàn đến những vấn đề gần gũi, thiết thân,

“lưỡng quan” (được quan tâm và liên quan đến

độc giả), những mối bận tâm muôn thuở của con

người…nên mặc dù gần một thế kỷ đã qua, nhiều

tác phẩm của bà đến nay vẫn có ý nghĩa Có thể

thấy rõ điều đó khi đọc qua tiêu đề các bài báo

của Đạm Phương viết trên Lục Tỉnh tân văn như

Đờn bà đối với nghề nghiệp, Có biết dại mới nên

khôn, Tính thực thà, Phẩm hạnh người đàn bà,

Cái tính quen, Đức hạnh, Bàn về thực phẩm nước

ta, Cái hại nói láo, Tính ghen tuông của người đàn

bà, Đạo làm con…

Nhưng điều đáng quý không chỉ là số lượng,

phong cách chuyên nghiệp mà còn là giá trị các

bài báo, đúng như nhà văn Nguyễn Khắc Phê

nhận định: “Điều đáng nói hơn là trong hàng trăm

bài báo đó, Đạm Phương nữ sử đã kiên trì mục

đích phê phán những quan niệm lạc hậu, những

lề thói xấu, gợi mở cách sống tốt đẹp, biết trọng

danh dự và giá trị tinh thần hơn là vật chất…, góp

phần xây dựng đời sống văn hóa, đạo đức lành

mạnh với đối tượng chính là người phụ nữ và nhi

đồng” (Phụ nữ TP.HCM, 7/3/2011)

Đọc lại chuỗi bài báo của Đạm Phương từ

1918-1926 có thể tiếp cận được trong rất nhiều bài những tia sáng rực rỡ, khi bà phản đối mạnh mẽ việc trói buộc sự tự do, dân chủ, bình đẳng giữa con người với con người Trong bài phi lộ cho số

ra mắt tờ Phụ nữ Tùng san (tháng 5/1929), Đạm

Phương phân tích, lên án và đòi vứt bỏ những quy tắc phi nhân bản, bất bình đẳng của chế độ phong kiến áp đặt cho người phụ nữ “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”, “đàn bà phải thủ tiết thờ chồng sau khi chồng chết”, “phụ nữ không được học hành nhiều vì chỉ có bổn phận sinh con đẻ cái, cơm nước, quanh quẩn trong nhà” Trong khi phản đối những điều phi lý, bất công đó đối với phụ nữ, Đạm Phương không quên lưu ý phụ nữ thực hành tốt những chức năng gia đình của người phụ nữ Những phẩm chất tinh thần mà con người cần hướng tới hoặc tránh xa được Đạm Phương chỉ đích danh trong các bài giáo dục dành cho các bậc cha mẹ như cần ngăn ngừa cho trẻ các thói xấu như tham lam, nói dối, tin nhảm và cần rèn cho trẻ các tính tốt như lòng trung hậu, tính kiên nhẫn, lòng thương người

Theo GS Trần Ngọc Vương, “những chủ đề ưu tiên dưới ngòi bút của bà những năm tháng ấy chính là những chủ đề đạo đức, giáo dục, thực nghiệp với khát vọng rõ ràng: làm thế nào để dân được “khôn ra”, được giàu lên, đời sống xã hội phần nào có văn hóa hơn, bắt nhịp được với

“thời nay”

Nhưng rồi trên đường hướng chung, ngòi bút của bà nhanh chóng trở nên “ráo riết” hơn,

“chụm” hơn”

Những vấn đề giáo dục gia đình

Trong mọi trước tác của mình, Đạm Phương nữ sử đều đặt vấn đề giáo dục lên đầu, coi là khâu then chốt Từ những năm 30, nhà phê bình văn học Thiếu Sơn đã nhận xét: “Đạm Phương nữ sử là một bậc nữ sử tiên giác đã biết rõ cái hoàn cảnh mình, cái xã hội mình, muốn kiếm những phương thuốc để sửa đổi lấy nó, và muốn nêu ra những lý tưởng hoàn thiện làm mục đích cho sự cải cách này”

Bà từng viết loạt bài Gia đình giáo dục, Phép

giáo dục cho trẻ con trong nhà, Xã hội giáo dục…

trên các báo Đặc biệt, năm 1942, trong “Lời

nói đầu” của công trình Giáo dục nhi đồng tâm

huyết, Đạm Phương đã viết: “Quyển sách này lại là công trình kinh nghiệm của cả một gia đình Vì tôi là mẹ của một gia đình 11 con và bà của một đại gia đình trên 30 cháu vừa nội vừa ngoại Sự

kinh nghiệm giữa bầy con cháu ấy đã đem đến

cho tôi nhiều tài liệu rất thiết thực về giáo dục”

Điều đáng chú ý trong hàng loạt bài báo mang

tính giáo dục phụ nữ của Đạm Phương chính

là bà luôn nhấn mạnh đến bổn phận, nghĩa vụ,

lương tâm và trách nhiệm của con người Bởi,

theo bà “đóng góp cho xã hội là một nét đạo đức

của người biết bổn phận và có lương tâm” không

riêng gì nam giới mà cả phụ nữ Trong bài Muốn

cho nữ lưu biết chức nghiệp, phải có học hội nữ

công (Trung Bắc Tân văn, 1926), bà viết: “Nước

mình đàn bà con gái không phải không có óc

thông minh, cũng không phải không có tài năng

song không biết cách cùng nhau mà mưu sự

nghiệp hạnh phúc chung, làm cho sự nghiệp về

đường nữ công là cái phận sự của mình, phải nên

chăm chút để gây dựng một nền giáo dục hoàn

toàn mới mong mở mặt mở mày với người ta”

Tư tưởng dân chủ tiến bộ, mang tính xã hội

Tư tưởng dân chủ tiến bộ của Đạm Phương

được chuyển tải rõ ràng, sắc sảo, đầy thuyết

phục trong tất cả các bài báo của bà Là một tiểu

thư đài các xuất thân trên nhung lụa, được bao

bọc trong quyền hành vọng trọng của hoàng tộc

nhưng đồng thời cũng từng bước qua những định

kiến nặng nề của xã hội phong kiến đương thời

để bươn chải kiếm sống nuôi chồng con lúc gia

cảnh khó khăn nên Đạm Phương cảm nhận hết

sức sâu sắc ý nghĩa của tự do, dân chủ và bình

đẳng đối với sự phát triển năng lực và hạnh phúc

riêng tư của người phụ nữ

Nếu thời gian đầu Đạm Phương nữ sử nặng

về giáo dục các em nữ theo mô hình gia đình

nền nếp “công, dung, ngôn, hạnh” thì dần dà cái

nhìn của tác giả cởi mở, tiến bộ, sát cuộc sống

hơn, khi quan tâm đến toàn thể nhi đồng, nam

cũng như nữ, đến giáo dục gia đình nói chung

Bà coi trọng các ngành nghề thủ công, kể cả

nghề chân tay vất vả như nuôi tằm ươm tơ, miễn

là làm ra thu nhập Trên báo Trung Bắc tân văn,

(ngày 21/6/1926), bà cổ vũ phụ nữ tham gia công

tác xã hội: “Nữ công chẳng những giúp cho đàn

bà về đường tự lập, mà lại về đường sinh kế, và

thứ nữa là cái mầm mống của sự công nghệ thực

nghiệp nước nhà sau này” và “Để bước lên cái

bước thành nam nữ bình quyền, nữ giới cần có

học thức rộng” Như vậy, tư duy và hành động

của bà Đạm Phương càng về sau càng mang

tính xã hội rõ rệt

Tranh đấu cho nữ quyền, bình đẳng giới

Có thể khẳng định Sương Nguyệt Anh và bà Đạm Phương là hai nữ ký giả đầu tiên lên tiếng đấu tranh

vì nữ quyền và bình đẳng giới ở Việt Nam Quan điểm về vấn đề nữ giới, nữ quyền, dân chủ, bình đẳng giới và bình đẳng xã hội của bà là “Con người, nữ cũng như nam, sinh ra trên đời ai cũng đều có thể chất và tâm hồn, không ai là cây cỏ, không ai là thú vật Về thể chất, phụ nữ không mạnh mẽ bằng nam giới song lại có thiên chức làm vợ, làm mẹ, giáo dục con cái từ thuở nằm nôi, thậm chí từ khi cái thai còn trong bụng mẹ” Tâm đắc ý kiến của nhà

cách tân Trung Quốc Lương Khải Siêu “Cuộc vận

động nhân quyền theo nghĩa rộng tức là vận động nữ quyền”, trên báo Phụ nữ tân văn (ngày 6/3/1930)

bà đã viết: “Cái thiên chức ấy tùy theo thời thế hoàn cảnh mà cải tạo gia đình dính liền với xã hội, để gây hạnh phước cho quần chúng”

Theo bà Đạm Phương, “Muốn bình quyền, bình đẳng với nam giới, trước hết người phụ nữ phải có những khả năng cần thiết nhất là đức hạnh và tài năng Đức hạnh và tài năng đó trước hết phải được giáo dục và rèn luyện trong gia đình từ tuổi ấu thơ đến tuổi trưởng thành Song song với giáo dục gia đình, người phụ nữ phải được tiếp nhận từ nhà trường một nền học vấn cơ bản tối thiểu là học hết bậc tiểu học (thời Pháp) Với vốn tri thức

cơ bản đó, người phụ nữ phải học lấy một nghề để có thể sống tự lập và góp phần phát triển kinh tế, không phụ thuộc và ỷ lại vào nam giới, không ăn bám chồng con”

Nhận rõ thân phận của người phụ nữ lúc bấy giờ (tuyệt đại bộ phận mù chữ do không được học hành, bị khinh rẻ, bị chà đạp…), ngòi bút của Đạm Phương thường hướng mạnh về việc giải phóng phụ nữ, làm cho phụ nữ được bình

quyền, bình đẳng với nam giới Trong bài Bàn về

giáo dục con gái trên tờ Trung Bắc Tân văn Đạm

Phương viết: “Giáo dục phụ nữ là một vấn đề rất quan hệ cho một dân tộc tương lai Phải giáo dục cho họ có cái gì làm chuẩn đích để sau này ra đời họ biết đạo xử thế Vì cuộc đời như một cái bể rộng mênh mông mà cuộc đời mỗi con người như con thuyền đi trên mặt nước, có vững tay lái chèo mới mong lướt sóng ra khơi”

Với những cống hiến trong lĩnh vực báo chí trên đây có thể khẳng định Đạm Phương nữ sử là nhà báo chuyên nghiệp có bản lĩnh, có tay nghề Bà là một trong những ngôi sao sáng của Việt Nam đầu thế kỷ XX n

GIÁO SƯ, VIỆN SĨ ĐẶNG VŨ MINH

Một nhà báo viết về

GS.VS TSKH Đặng

Vũ Minh như sau:

“Tiếp xúc với ông, mọi người

đều có cảm nhận chung, rằng

ông là người điềm đạm, ân cần,

chu đáo và tôn trọng những

người đối thoại với mình” Tôi

nghĩ, đây là một nhận xét tinh

tế và chính xác

Có lần tôi tới thăm một nhà

vật lý lão thành thì được ông

cho xem bức thư tay chữ viết

nắn nót của GS VS Đặng Vũ

Minh bày tỏ sự trọng thị đối với

ý tưởng do ông đề xuất về dự

án xây dựng nhà chiếu hình vũ

trụ tại Thủ đô Nhà khoa học

này tâm sự: Tuy mình chưa

thực hiện được ý nguyện bấy

lâu nay song sự quan tâm, chia

sẻ của vị Chủ nhiệm Uỷ ban

Khoa học, Công nghệ và Môi

trường của Quốc hội cũng đã

động viên mình khác nào được

nghe những lời tri kỷ

GS.VS Đặng Vũ Minh là vậy

Trong ứng xử hằng ngày ông

luôn coi trọng chữ Tín và đồng cảm, giúp đỡ mọi người Tôi cho rằng, bản chất tử tế trong ông là kết quả bẩm thụ từ sự giáo dục của một gia đình trí thức có bề dày văn hóa

Thuở ấu thơ, khi Đặng Vũ Minh mới chưa đầy một năm tuổi, tháng 12 năm 1946, Toàn quốc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, thân phụ ông là Giáo

sư Đặng Vũ Hỷ, người từng giành được tấm bằng bác sĩ nội trú sáng giá ở Trường đại học

Y Paris, trở về nước đã sớm gia nhập Vệ quốc đoàn và được cử phụ trách Trạm quân y tiền phương ở Cổ Lễ, Nam Định;

sau đó phụ trách Viện quân y ở Thư Điền, Ninh Bình

Trong hồi ký GS Phạm Khuê nhớ lại hình ảnh người anh rể của mình trong những ngày đầu kháng chiến: “Đóng ở nhà dân tại thôn Thư Điền, tối nào anh

em cũng thắp đèn dầu học đến tận khuya mặc dầu cả ngày đã làm việc mệt lử…Hình ảnh người

thầy thuốc bận áo quần xanh – công nhân, chống gậy, xách cái hòm cấp cứu, na ná như hòm thợ cạo, đi khắp hang cùng ngõ hẻm để cứu chữa người bệnh và huấn luyện cho các “Thầy thuốc chân đất” rất quen thuộc với đồng bào địa phương…”

Chắc hẳn nhiều người đã biết, cố Giáo sư bác sĩ Đặng Vũ Hỷ là chuyên gia đầu tiên của Việt Nam về bệnh phong và bệnh

da liễu, Chủ nhiệm môn Da liễu Bệnh viện Bạch Mai, giáo sư Trường đại học Y Hà Nội, nhà khoa học đã được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên, năm 1996, và được dựng tượng tưởng niệm ở Trại phong Quy Hòa (Bình Định) Dưới chân tượng có khắc dòng chữ: “Cuộc đời tận tụy vì người bệnh, y đức trong sáng của

GS Đặng Vũ Hỷ để lại những nét sâu đậm trong lòng người mắc bệnh phong và những thầy thuốc chuyên khoa”

Xuất thân trong một gia đình

hƯõu hƯNg

l

&

Nhà khoa học hiểu biết

đồng cảm với tri thức Việt Nam

trí thức yêu nước, Đặng Vũ

Minh được giáo dục đào tạo

thấu đáo, lại có trí thông minh,

nên liên tiếp đạt được các thành

tựu khoa học xuất sắc Ông

tốt nghiệp Đại học Tổng hợp

Matxcơva năm 1968, bảo vệ

thành công luận án Phó Tiến

sĩ năm 1978, rồi luận án Tiến

sĩ khoa học năm 1984 tại Viện

Hàn Lâm Khoa học Liên Xô

Công trình khoa học của

Đặng Vũ Minh được các nhà

khoa học Liên Xô lúc bấy giờ

đánh giá là một phát minh

xứng đáng mang tên ông GS

Lep Conxtantinnovich Lepxki ở

Trường đại học Tổng hợp Xanh

Pêterbua nhận xét: “Công trình

khoa học của Đặng Vũ Minh mở

ra một trang mới trong nghiên

cứu phân hạch của u-ra-ni trong

thiên nhiên Tác giả công trình

đã phân tích một cách hệ thống

và kỹ lưỡng các sản phẩm phân

hạch dây chuyền của u-ra-ni

xảy ra cách đây 2 tỷ năm tại

một mỏ u-ra-ni lớn ở Ga-bông

(Châu Phi) song còn để lại dấu

vết trên Trái đất Đặng Vũ Minh đã làm sáng tỏ rất nhiều đặc tính quan trọng của một số sản phẩm phân hạch dây chuyền của u-ra-ni trong thiên nhiên;

đặc biệt là việc khí xê-non đã được tạo thành trong quá trình phân hạch có thành phần đồng

vị quan sát thấy trong các lò phản ứng hạt nhân hiện đại

Sau rất nhiều thực nghiệm, tác giả đã đưa ra một số giả thuyết giải thích nguồn gốc khí xê-non có thành phần đồng vị bất bình thường trong sản phẩm phân hạch của một nguyên tố hóa học nặng hơn u-ra-ni”

GS.TSKH Iuri Alêchxanđrơvich Xucôlicôp, nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực địa hóa đồng

vị và cũng là người thầy trực tiếp hướng dẫn nghiên cứu sinh Đặng Vũ Minh hoàn thành bản luận án thì nhìn nhận học trò của mình dưới góc độ nhân văn: “Đặng Vũ Minh có trí thông minh và óc suy tưởng bẩm sinh, có lòng vị tha, với phông văn hóa rộng Anh yêu văn học

Việt, văn học Nga, nói thạo bốn ngoại ngữ Với kết quả nghiên cứu xuất sắc của anh, tôi tin tưởng Đặng Vũ Minh khi trở về Tổ quốc sẽ tiếp tục đạt được những thành tựu lớn”

Không phụ lòng tin của thầy, trở về Việt Nam trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn của đất nước vừa trải qua hai cuộc chiến tranh, Đặng Vũ Minh đã tập trung nghiên cứu về các nguyên tố đất hiếm – một nguồn nguyên liệu quý và có trữ lượng đáng kể ở nước

ta Có thể nói, đất hiếm chỉ có giá trị lớn khi được tách chiết và làm sạch tới độ tinh khiết cao Trong hàng chục công trình nghiên cứu về đất hiếm tiến hành cùng với các cộng sự, GS Đặng Vũ Minh đã nghiên cứu tỷ mỉ và có hệ thống các phương pháp tách chiết và làm sạch các nguyên tố đất hiếm Lần đầu tiên ở Việt Nam, nhóm nghiên cứu của ông đã áp dụng thành công phương pháp chiết xuất

Gs.Vs Đặng Vũ Minh tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XII

nhiều bậc để tách các nguyên

tố đất hiếm Các đề tài cấp

Nhà nước do GS Đặng Vũ Minh

chủ trì đã được đánh giá xuất

sắc, một số kết quả nghiên cứu

đã được triển khai vào sản xuất

và đời sống Mùa hè năm 1999,

tại phiên họp toàn thể của Viện

hàn lâm khoa học Nga được tổ

chức tại Mát-xcơ-va, GS Đặng

Vũ Minh được bầu làm Viện sĩ

nước ngoài Viện hàn lâm khoa

học Nga Năm 2005, cùng với

bốn đồng tác giả, ông đã được

tặng Giải thưởng Nhà nước

về khoa học và công nghệ về

những công trình nghiên cứu

trong lĩnh vực công nghệ và

ứng dụng đất hiếm

Từ năm 1994 đến 2004, ông

làm Giám đốc Trung tâm khoa

học tự nhiên và công nghệ

Quốc gia Từ 2004 đến 2008,

ông làm Chủ tịch Viện Khoa

học và công nghệ Việt Nam

GS.VS Đặng Vũ Minh được

tín nhiệm giữ những chức vụ

Đảng và chính quyền không chỉ

vì ông giàu tâm huyết và trách

nhiệm nghề nghiệp, giàu tài

năng sáng tạo mà còn ở thái

độ chân thành trong đối xử,

giúp đỡ mọi người, lôi cuốn mọi

người bằng sự gương mẫu, chí

công vô tư Nhiều cán bộ khoa

học đã từng làm việc ở đấy vẫn

còn nhớ lãnh đạo của Trung

tâm Khoa học tự nhiên và

Công nghệ Quốc gia lúc bấy

giờ do ông đứng đầu đã công

khai việc phân bổ kinh phí của

nhà nước; khuyến khích cán bộ

học tập để nâng cao trình độ;

áp dụng quy chế để lựa chọn

và bổ nhiệm những cán bộ có

đức, có tài, ưu tiên dành biên

chế thu nhận cán bộ trẻ có

năng lực; tăng cường đáng kể

trang thiết bị nghiên cứu khoa

học cho các viện…

Hiện tại, GS.VS Đặng Vũ Minh là Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Uỷ viên Uỷ Ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tại Đại hội VI Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam vừa qua, ông được bầu làm Chủ tịch Liên hiệp hội Việt Nam

Trong bài trả lời phỏng vấn của phóng viên Bản tin KCP số 4/2010 trước thềm Đại hội VI của Liên hiệp hội Việt Nam, với nhan đề “Mỗi nhà khoa học phải có Tổ quốc của mình”, GS.VS Đặng Vũ Minh tâm sự: “Tất cả những gì mà tôi đã trải nghiệm trong những năm làm việc, tôi nhận thức sâu sắc rằng: Đại đa số trí thức Việt Nam có lòng yêu nước, yêu dân tộc, có truyền thống hy sinh cho cách mạng, gắn bó với đất nước từ những năm tháng khó khăn nhất và đã có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp đổi mới Đấy là tài sản vô giá của dân tộc…

Cần hiểu biết, đồng cảm với trí thức Việt Nam và có chính sách nhằm khuyến khích và tạo

ra môi trường, không gian sáng tạo…”

Nói về việc đào tạo – giáo dục thế hệ trẻ và tạo dựng sự nghiệp khoa học, GS.VS Đặng Vũ Minh rất lấy làm tâm đắc với những dòng ghi chép ở chiến khu Việt Bắc của cố Giáo sư Hồ Đắc Di, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Y Hà Nội, vốn là bạn đồng nghiệp của thân phụ ông:

Nếu cuộc đời mà từng giây phút trôi qua đều có ý nghĩa thì đó là cuộc đời cống hiến cho tương lai con em chúng ta;

Đào tạo các nhà khoa học phải chú trọng phát triển cả về

trí tuệ và đạo đức, bao gồm cả khoa học và nghệ thuật;

Tinh thần học thuật không có chỗ cho việc lạm dụng quyền hạn Chỉ khi đó, thông qua mối quan hệ không áp đặt, năng lực phán xét mới có thể nở rộ - đó là bông hoa đẹp nhất trong vườn hoa trí tuệ nhân loại, một yếu tố vô cùng quan trọng đối với khoa học;

Khi học thì phải biết nghi ngờ và khi làm thì phải có niềm tin;Trong khoa học, sự tiến bộ gắn liền với sự kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu và giảng dạy…;

Nghiên cứu khoa học tạo nên sự nhiệt tình cho những người trẻ tuổi Và thực sự chúng ta mang ơn họ vì rất nhiều phát minh quan trọng từ các nhà khoa học trẻ;

Chỉ sau khi học hỏi từ những nhà tiền bối, chúng ta mới có thế đứng trên vai họ để nhìn qua bên bức tường, nơi cất dấu những điều chưa biết…

Nhắc lại những lời nêu trên của GS Hồ Đắc Di, GS.VS Đặng Vũ Minh muốn nhấn mạnh đến công tác tập hợp, phát huy trí thức trẻ của Liên hiệp hội Việt Nam trong thời gian tới, song ông cũng không quên nói về vai trò của các nhà khoa học lão thành, đặc biệt là đối với các ngành khoa học xã hội - nhân văn, ở độ tuổi 70 vẫn là độ tuổi có cống hiến to lớn

Ông tin rằng, trong thời gian tới, Liên hiệp hội Việt Nam sẽ là tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh của trí thức khoa học và công nghệ trong và ngoài nước, đó là nhân tố quan trọng góp phần đưa khoa học - công nghệ trở thành động lực phát triển bền vững của đất nước.n

Trạng nguyên Vũ Duệ người

làng Trình Xá huyện Sơn

Vi phủ Lâm Thao, nay là

làng Lời Trịnh xã Vĩnh Lại huyện

Lâm Thao tỉnh Phú Thọ Thủa

nhỏ hàn vi và hay ốm yếu nhưng

cực kỳ thông minh, nhờ dùng trí

xóa được nợ cho cha, nên ông

được đi học

Số là có một ông phú hộ ở làng

bên cho bố Duệ vay khá nhiều

tiền thóc Lần đó phú hộ đến có

một mình Duệ ở nhà Ông khách

hỏi: “Bố mẹ cháu đi đâu” Duệ

trả lời: “Bố cháu đi giết người,

mẹ cháu đi cứu người” Vị khách

nghe giật mình, hỏi lại: “Sao lại có

chuyện kỳ quái thế, cháu nói rõ

cho ta nghe xem nào” Duệ hỏi:

“Cháu nói ra thì ông có thưởng

gì không” “Ta mua bánh cho

mà ăn” “Bánh thì nước non gì,

cháu chả nói” Ông khách trông

thấy áo Duệ có miếng vá, mới

bảo: “Thì ta may cho bộ quần áo

mới” Duệ lại cười: “Ông thưởng

thế hãy còn ít lắm” Ông khách

sốt ruột bảo: “Thì tao xóa nợ cho

bố mày vậy” Duệ sung sướng

chạy ra bờ ao lấy cục đất nhão

vào thưa: “Ông in tay vào đây đi,

cháu sẽ nói ngay” Ông khách

chiều lòng, bèn đưa bàn tay in

vào cục đất Lúc đó Duệ cười vang: “Ông ơi, đấy là bố cháu

đi nhổ mạ, mẹ cháu thì đi cấy”

Ông khách đờ người, nghĩ bụng

“thằng bé này giỏi quá, về sau ắt sẽ làm to” Vừa lúc đó thì bố mẹ Duệ đi làm về Duệ chạy ra cổng khoe: “Con vừa xóa được nợ cho bố rồi” Ông khách vui vẻ làm chứng luôn: “Nó nói đúng đấy, tôi đã in bàn tay vào cục đất cam đoan xóa nợ” Đoạn ông khách kể câu chuyện thú vị vừa rồi cho bố mẹ Duệ nghe Trước khi ra về, ông nhà giàu nói: “Thằng bé khẩu khí rất thông minh cần cho

đi học, nhất định nó sẽ làm quan

Món nợ cũ tôi đã xóa rồi, nếu lúc nào thiếu thì sang tôi giúp tiếp”

Bố mẹ Duệ nghe vậy nở nang từng khúc ruột, càng cố gắng làm lụng nuôi con ăn học

Năm 23 tuổi Vũ Duệ đi thi Hội rồi thi Đình đỗ Trạng nguyên khóa Canh tuất niên hiệu Hồng Đức thứ 21 đời vua Lê Thánh Tông (Dương lịch 1490) Năm sau Trạng Duệ được đi theo nhà vua về Thanh Hóa bái yết Sơn lăng Vua làm 6 bài thơ cảm khái, sai ông họa lại 6 bài họa của ông được học giả Lê Quý Đôn chép vào cuốn “Toàn

Việt Thi Lục” lưu ở đời

Nhận xét về Vũ Duệ, có lần vua Lê Thánh Tông nói trước quần thần rằng: “Ngày sau nước nhà có biến cố, hẳn người này đương nổi”

Ông làm quan trải 6 đời vua (Thánh Tông, Hiến Tông, Túc Tông, Uy Mục, Tương Dực, và Chiêu Tông), được thăng tới chức Thượng thư Bộ Lại, phẩm hàm tới Tòng nhị phẩm, tước phong Trình Khê hầu Ông được triều đình chiểu lệ cấp cho 12 mẫu ruộng thế nghiệp (cha truyền con nối), 50 mẫu ruộng và 10 mẫu bãi dâu tứ (cho hưởng một đời ông), 40 mẫu ruộng tế

Mùa hạ năm Tân Tị Quang Thiệu thứ 6 (1521) vua Lê Chiêu Tông sai ông viết văn bia tiến sĩ cho khoa Giáp Tuất Bài văn ấy có đoạn nói về phẩm chất của kẻ sĩ như sau: “ Các tiến sĩ khoa thi ấy vốn đã được tùy tài sử dụng, đều ở hàng liêu thứ, người thì theo hầu cương ngựa trong khi hoạn nạn, kẻ thì giúp bàn kế hoạch trong buổi trị bình, người thì trị dân coi việc, người thì khởi thảo văn từ, phẩm hạnh tài năng cũng

Trạng nguyên

Phú Thọ

l

Vũ Duệ

có thể thấy được đại khái Đến nay lại đội ơn được tô điểm, tấm lòng cảm kích biết đến dường nào Tất phải trong sạch để hưởng phúc, tất phải thuỷ chung lo báo đền Trước lấy khí thức sau mới đến tài nghệ, trước là đức hạnh rồi mới đến văn chương Là sao sáng, mây lạ, làm điềm lành cho đương thời, là vàng ngọc thiên nhiên làm của quý cho thế gian, là gươm Can Tương Mạc Gia để dẹp loạn, là gỗ Biền Nam Kỷ Tử để vững cột rường, là thóc lúa vải lụa để nuôi sống dân, là sâm linh chi truật để dưỡng thọ mạch nước, để cuộc trị nước đến chỗ phồn vinh và đặt thiên hạ vào thế bình yên như Thái sơn bàn thạch, mới có thể trên không phụ sự biểu dương của đức thánh, dưới không phụ vốn học vấn của đời mình ”

Làm tới Thượng thư Bộ Lại nắm quyền chọn bổ, xét hạch, thăng giáng và các việc có liên quan tới bổng lộc của các hàng quan chức, nhưng ông rất liêm khiết giản dị, về nhà vẫn mặc quần áo nâu sồng Nhân buổi thong thả, ông vác cuốc ra thăm đồng, đi đến gần cầu Xa Lộc thì gặp viên Tri huyện Sơn Vi ngồi trên cáng võng Thấy ông không chào, viên Tri huyện bèn bắt phạt phải khiêng cáng Khi đến cổng nhà ông Bảng nhãn Nguyễn Mẫn Đốc, ông gọi to

“Bảng Dòng đâu, ra khiêng cáng quan thay cho thầy”

(Ông Mẫn Đốc là học trò của Trạng nguyên Vũ Duệ, cũng đang làm quan Thị thư trong triều Dòng là tên cổ làng Xuân Lũng) Ông Mẫn Đốc nghe tiếng vội chạy ra, thấy vậy thất kinh, quát mắng viên Tri huyện:

“Sao ngươi dám to gan bắt cụ lớn Trạng nguyên Thượng thư

Bộ Lại khiêng cáng cho ngươi thế này” Viên Tri huyện lăn đùng từ trên cáng xuống run như cầy sấy khóc lóc sụp lạy hai ông như tế sao, nghĩ rằng phen này chắc chết Trạng Duệ biết vậy liền bảo: “Anh đợi đấy,

ta vào chơi một lát, rồi cõng ta về nhà thì ta tha cho” Thế là dân chúng hai bên đường được một mẻ cười no xem quan cõng trạng

Xã Vĩnh Lại và các xã Cao Xá, Bản Nguyên ở bên bờ sông Thao, cầy cấy trồng mầu trên đất bãi Mỗi năm mùa lũ lụt phù sa bồi lên mất nấm, lại tranh cãi nhau về bờ cõi kiện tụng liên miên Cụ Thượng bèn sai Tri huyện Sơn Vi triệu tập toàn thể các hộ ven sông về họp, phán rằng: “Từ nay cứ đến tháng bốn trước mùa lũ lụt, nhà nào cũng phải đem cọc tre

ra đóng giữ cõi Sau lũ lụt đã có cọc làm cõi mà đắp lại bờ, cấm xâm lấn nhau Ai làm trái sẽ phải phạt” Thế là chấm dứt được nạn đánh cãi nhau, dắt nhau đễn cửa quan kiện cáo, vừa mất tình hàng xóm vừa tốn tiền lót quan, dân rất biết ơn

Cuối đời vua Lê Chiêu Tông, trong triều đình xuất hiện bè đảng của Thái phó Nhân quốc công Mạc Đăng Dung, hé lộ âm mưu cướp ngôi Tháng 7 năm Nhâm Ngọ (1522), nhà vua rời kinh thành ra ngoài lên vùng Minh Nghĩa Sơn Tây cho người

đi đưa mật chiếu Cần Vương

Tháng 8 năm ấy Mạc Đăng Dung lập em nhà vua là hoàng đệ Xuân lên làm vua bù nhìn

Sau đó một tướng là Trịnh Tuy đón nhà vua vào Thanh Hóa

Trước tình hình đó, Thượng thư Vũ Duệ và Thị thư Nguyễn Mẫn Đốc mộ được 300 quân hương dũng đi theo vua, đến

huyện Lạc Thổ Ninh Bình thì vua tôi gặp nhau vô cùng mừng rỡ Đi vào đến huyện Cẩm Thuỷ Thanh Hóa thì bị quân Mạc truy đuổi kịp, hai bên đánh nhau kịch liệt Rồi vua tôi lạc nhau không biết đâu mà tìm Vũ Duệ quá mệt mỏi, mà quân Mạc đang lùng bắt, ông trỏ gươm lên trời kêu to: “Tôi cúc cung liều chết để đền nợ nước, nay đã đến lúc sức cùng lực kiệt mất rồi” Đoạn ông và ông Nguyễn Mẫn Đốc hướng về Lam Kinh bái lạy, và lao đầu vào đá tự vẫn

Sau khi dẹp xong nhà Mạc, nhà Lê trung hưng, năm Bính Ngọ Cảnh Trị thứ 4 đời vua Lê Huyền Tông (Dương lịch 1666), triều đình bàn luận công lao, xếp ông Vũ Duệ đứng đầu 13 người công thần tử tiết, di cốt ông Mẫn Đốc đứng thứ 3 Di cốt ông Vũ Duệ được đặt trong hòm gỗ bọc bằng bạc, ông Mẫn Đốc đặt trong hòm gỗ bọc bằng đồng đem từ Thanh Hóa về quê mai táng

Đền thờ Trạng nguyên Vũ Duệ đầu tiên làm ngay trên mộ của ông, được vua ban cho 3 chữ “Tiết nghĩa từ” ghi ở cổng đền, và tấm biển gỗ khắc 4 chữ

“Vương thất huân lao” đặt trong đền Sắc phong là Thượng đẳng phúc thần, xuân thu nhị kỳ tế lễ Kỳ tế xuân định lệ chi 8 quan 20 đồng tiền Huyện quan đứng ra giao cho xã tổng mua 1 con trâu, 1 con dê, 1 con lợn, 8 mâm xôi, 4 chĩnh rượu, 4 mâm oản quả, 4 mâm cá thịt, gạo thơm 10 đấu, 40 nén hương to,

4 đôi nến, 1000 tờ giấy tiền.Thực hiếm thấy có vị đại thần nào được Nhà nước phong kiến và xã hội vinh danh thượng thặng, cả khi còn sống lẫn khi đã qua đời như Trạng nguyên Vũ Duệ n

Vũ Duệ

BA LẦN BỊ BẮT VẪN LÀ …SỐ “0”

Trần Thị Vân, sinh năm 1930 tại thôn Phú

Đông, xã Điện Quang là một trong 3 xã vùng

Gò Nổi (Điện Bàn, Quảng Nam), trong một gia

đình nông dân nghèo Chế độ hà khắc, sự bóc

lột tàn bạo của bọn thực dân phong kiến đã thổi

bùng lên lòng căm thù giặc sâu sắc, tinh thần

yêu nước của người dân nơi đây Trong đó có

Trần Thị Vân Được sự dìu dắt của các anh, chị

đã tình nguyện tham gia hoạt động cách mạng từ

tuổi 12 tuổi Nhớ lại những năm tháng hào hùng

của quê hương, bà Vân tâm sự: “Lúc đó lũ trẻ

như bọn tui đâu biết sợ là chi, chỉ thấy tức lũ giặc

tận máu, nên hăng hái tham gia vào để diệt hết

lũ ác ôn như chúng mà thôi” Bốn năm sau đó,

Vân nhận nhiệm vụ phụ trách phong trào thiếu

nhi của xã Điện Quang, cán bộ phụ nữ cứu quốc

của thôn, kiêm đội trưởng đội du kích của thôn

Phú Đông Những ngày tranh đấu sôi nổi giúp chị

trưởng thành nhanh chóng Niềm vinh dự lớn đến

với Vân năm 20 tuổi, chị được kết nạp vào Đảng

Khi cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp sắp đi

vào hồi kết, năm 1951, Trần Thị Vân được phân công đi xây dựng cơ sở ở xã Điện Hồng, vùng thực dân Pháp tạm chiếm Những năm tháng trụ bám hoạt động cùng với đồng chí, đồng đội trên quê hương, bà được bầu làm Ủy viên BCH Hội phụ nữ xã, rồi Trưởng hội Phụ nữ xã Điện Hồng Đầu năm 1952, chị bị thực dân Pháp và tay sai địa phương vây bắt ở Vĩnh Điện và bị đưa về giam tại đồn Vân Ly (Gò Nổi) Địch điên cuồng dùng nhiều cực hình tra tấn, nhốt chị suốt 1 năm trong hầm tối, nhưng kết quả chúng mong muốn vẫn là con số không Đầu năm 1954, bộ đội ta đánh giải phóng đồn Vân Ly, Trần Thị Vân được về lại với quê hương, đồng đội Chị tiếp tục hoạt động trong phong trào phụ nữ của xã Điện Hồng Hơn một năm sau, Vân tạm biệt Điện Hồng, trở lại Điện Quang với chức danh bí thư chi bộ xã Lần thứ hai Trần Thị Vân bị bắt là khi chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm lê máy chém đi khắp Miền Nam, thẳng tay đàn áp khủng bố phong trào cách mạng với những thủ đoạn dã man, tàn bạo Chúng giam chị tại các địa điểm: khu Kỳ Lam, nhà lao Vĩnh Điện, lao Thông Đăng

- Hội An Mặc dù bị địch tra tấn vô cùng dã man, với đủ những ngón đòn tra khảo như: điện giật, dùi đâm, kim chích nhưng người con gái Gò Nổi vẫn cắn răng chịu đựng, cương quyết không khai báo, bảo vệ tuyệt đối tài liệu và cơ sở bí mật của Đảng Nhớ lại những ngày tháng bị giam cầm, tra tấn, bà Vân xúc động: “Địch bắt tui, giam vào một căn phòng nhỏ xíu Chúng bắt tui ngồi quỳ xuống đất, bẻ quặt hai tay ra phía sau và trói lại, dùng dùi sắt nung đỏ và dí vào khắp nơi trên cơ thể Tui chết đi sống lại không biết bao lần mà kể Song, mỗi lần như vậy, nghĩ đến Bác Hồ, nghĩ

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu

nước, huyện Điện Bàn (Quảng Nam) đã

đi vào lịch sử đấu tranh cách mạng với

những con người kiên trung như Nguyễn

Văn Trỗi, Trần Thị Lý, Trần Thị Chính,

Huỳnh Thị Thanh…Trong số đó, có một

người con gái được vinh dự gặp Bác Hồ

2 lần, tên của chị được đặt cho một nhà

máy ở Liên Xô (cũ) Người con gái đó

nay đã ngoại bát tuần, hiện đang sinh

sống tại Khu phố 6, Thị trấn Vĩnh Điện,

huyện Điện Bàn.

được một nhà máy

nước ngoài mang tên

được một nhà máy

nước ngoài mang tên

NguyễN Sỹ LoNg

l

đến Đảng, nghĩ đến các đồng chí, đồng bào của

mình, nhớ đến tấm gương trung kiên, bất khuất

của chị Lý, tui quyết ra sức chịu đựng ”

Không thể khai thác gì được, năm 1960, địch

đành phải trả tự do cho người nữ đảng viên kiên

trung Về với quê hương, không đợi sức khỏe

hồi phục sau những năm tháng trong lao tù, chị

nhận nhiệm vụ phụ trách đường dây bí mật của

tỉnh, trên các tuyến đường từ Điện Bàn đến Hòa

Vang, Đà Nẵng, Duy Xuyên Bất kể khó khăn

hiểm nguy, chị thường xuyên giữ liên lạc thông

suốt

Vuốt nhẹ khung Kỷ niệm chương Chiến sĩ cách

mạng bị địch bắt tù, đầy, bà Vân nhớ lại: “Tui bị

bắt lần thứ 3 trong một đợt tố cộng của địch ở địa

phương vào năm 1962, đây cũng là lần tui bị địch

tra tấn tàn bạo nhất” Theo lời bà, khi đó bà cùng

các chiến sĩ: Mẫn, Tẩn và một người chị chưa

nhớ được tên phải chạy trốn khỏi sự truy lùng gắt

gao của địch ở Gò Nổi Họ phải bơi dưới sông,

lợi dụng những bụi lau để ẩn mình, lâu lâu ngửa

mặt lên khỏi mặt nước để thở Cả đêm dầm mình

dưới dòng nước lạnh buốt, nên sáng hôm sau

kiệt sức, mọi người đành phải bò lên bờ, dùng

cây lau để ngụy trang Bị mật thám chỉ điểm, lần

lượt cả 4 người bị bắt Chúng giam các anh chị

vào một phòng chật ních ở nhà lao Hội An Tay

chỉ những vết thương chằng chịt trên thân thể, bà Vân cho biết đó là dấu tích của thời gian ở nhà lao Hội An Bà bị bọn cai ngục cùng với tên quận trưởng liên tục dùng nhiều hình thức tra tấn kéo dài hàng tháng trời Bà nói: “Mục đích của bọn tra tấn là bắt tui phải nhận là “thân cộng, là hoạt động chống lại “Chính phủ quốc gia”, phải

vu cáo những người kháng chiến cũ…” Trước sự điên cuồng của những tên đồ tể, Trần Thị Vân vẫn lẳng lặng với cái tên Trần Thị Tám Bất lực trước người con gái xinh đẹp bị đánh đến tàn tạ, địch chuyển chị ra kho đạn tại Đà Nẵng để tiếp tục tra tấn Nhưng mọi sự cố gắng của chúng đều vô vọng Năm 1964, địch buộc phải thả chị Vân được cơ sở đưa về vùng Gò Nổi, chạy chữa các vết thương Trở lại sống trong lòng nhân dân, giữa vòng tay đồng chí, đồng đội, Trần Thị Vân tiếp tục hoạt động cách mạng

KỶ NIỆM HAI LẦN ĐƯỢC GẶP BÁC HỒ

Đầu năm 1967, Trần Thị Vân được cấp trên chọn làm đại biểu của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam ra miền Bắc báo công và gặp Bác Hồ Khi đoàn vừa đến Hà Nội thì được một đồng chí cán bộ Trung ương cho biết: ngày mai Bác sẽ đến thăm Thế là giấc mơ ấp ủ bao năm được nhìn thấy Bác, được gặp Bác trực tiếp của bà sắp trở thành sự thật Bà Vân bồi hồi nhớ lại:

Bà Trần Thị Vân (áo dài, đứng thứ 7 từ trái qua) cùng các bạn bè tại Liên Xô (Ảnh do nhân vật cung cấp)

“Cả đêm hôm đó tui trằn trọc mãi, không ngủ

được mà chỉ mong thời gian nhanh đến sáng để

được gặp Bác” Phút giây thiêng liêng được gặp

người Cha già kính yêu của dân tộc đã đến Sau

khi ân cần hỏi thăm sức khỏe của từng người,

Bác hỏi thăm tình hình chiến sự ở miền Nam

Trần Thị Vân may mắn được ngồi bên cạnh Bác

Kỷ niệm sâu sắc ấy không bao giờ phai trong

kí ức người con gái Gò Nổi kiên trung Bà Vân

tâm sự như thuật lại câu chuyện vừa mới diễn

ra hôm qua: “Khi được bác Phạm Văn Đồng,

nguyên Thủ tướng Chính phủ, hỏi : “Vân, con có

gì thưa với Bác?”, lúc đó, khắp người tui nóng

ran lên Ấp úng hồi lâu, tui mới thưa rằng: “Thưa

Bác, con thấy mình thật may mắn khi được gặp

Bác ” Bác đặt tay lên vai tui, nhẹ nhàng: “Con

còn sống để được gặp Bác là may mắn lắm rồi

đó Biết bao đồng đội, đồng chí của chúng ta đã

hi sinh anh dũng ” Sau đó, Bác cùng đoàn ngồi

coi lại đoạn băng ghi cảnh Bác đang cưỡi trên

lưng ngựa tại Pắc Pó”

Lần thứ hai bà được gặp Bác là tại Khu nhà

nghỉ K5 (Hà Nội) Lúc đó, Bác hỏi Vân : “Thế

cháu ra Hà Nội cha mẹ cháu có biết không?”

Trần Thị Vân xúc động trả lời: “Dạ thưa Bác, ba

mẹ con bị địch bắt và tra tấn đã mất hết rồi ạ”

Chị thấy Bác cũng rơm rớm nước mắt Sau đó,

Bác bảo mọi người ra chụp chung với Bác một

tấm hình lưu niệm Ai cũng cố gắng chen nhau

để được đứng gần Bác Khi thấy chỗ Bác đứng

bị khuất dưới bóng cây, người thợ ảnh đã mời

Bác đứng qua bên chỗ khác Bác đã cầm tay chị

Vân bảo: “Cháu Vân cùng qua với Bác” Lúc đó,

Trần Thị Vân cảm thấy hạnh phúc biết bao Tuy

đã qua tuổi xưa nay hiếm, nhưng kỉ niệm hai lần

được gặp Bác Hồ luôn tươi mới trong lòng bà

TÊN BÀ TRÊN ĐẤT BẠN

“Đó là sự may mắn và cũng rất vinh dự cho tui, khi biết tên mình được đặt tên cho nhà máy Vô Sản Đỏ của Liên Xô (cũ)”, bà Vân tâm sự.Sau lần gặp Bác Hồ, Trần Thị Vân được tổ chức cho đi thăm Liên Xô (cũ) cùng với một số đồng chí khác Thật bất ngờ, khi vừa đặt chân lên đất nước của Lê-nin, Vân được những người bạn Nga mời đi thăm một nhà máy trước đó có tên Vô Sản Đỏ - bây giờ đã mang tên mới: Nhà máy Trần Thị Vân Càng bất ngờ và xúc động hơn, khi trước cổng nhà máy bức tượng chân dung Trần Thị Vân bằng đá được đặt nghiêm trang Nhân dịp chị sang thăm, Đại sứ quán Việt Nam tại Liên Xô và lãnh đạo nhà máy đã long trọng làm lễ kết nạp Trần Thị Vân vào một tổ sản xuất của nhà máy

Trò chuyện về việc vì sao tên mình vinh dự được lựa chọn để đặt tên cho nhà máy này, bà Vân trải lòng: “Khi sang Liên Xô, được gặp những người bạn, người đồng chí, những người cộng sản, và các người công nhân của nhà máy Vô Sản Đỏ, họ cho tui biết: “Dù ở cách xa đất nước Việt Nam, nhưng chúng tôi vẫn luôn dõi theo tin tức về cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam Biết được biết bao con người đã trở thành những anh hùng trong cuộc chiến đấu này và bà là một trong số những người đó mà chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ” Các bạn nghĩ rằng tui đã hi sinh trong những trận đòn roi “thừa sống thiếu chết” và bom đạn hung ác của kẻ thù

Do đó, Ban Giám đốc nhà máy Vô Sản Đỏ đã xin phép lấy tên tui để đặt cho nhà máy Nhưng sau đó, khi đọc bài viết của nhà báo Thép Mới viết về tui, mọi người vô cùng bất ngờ và xúc động biết rằng tui còn sống mạnh khỏe Lúc ấy, tui đã là Ủy viên BCH Hội Phụ nữ tỉnh Quảng Đà, Phó chủ tịch UBND huyện Điện Bàn” Kìm nén niềm xúc động dâng trào, bà Vân tiếp tục chia sẻ: “Đây là niềm vinh dự không chỉ cho riêng tui, mà cho cả quê hương, đất nước tui, cho đồng bào, đồng chí đã và đang ngày đêm cống hiến,

hi sinh vì cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ mà chính nghĩa của dân tộc Việt Nam”

Trần Thị Vân người con gái Gò Nổi quê hương Điện Bàn kiên trung trong hai cuộc kháng chiến

vì độc lập, tự do cho dân tộc mãi là tấm gương cho thế hệ người Việt Nam.n

NgheÄ SĨ NhâN DâN Tào mạT

Tào Mạt là một nhà viết kịch xuất sắc có

nhiều sáng tạo độc đáo đóng góp quan

trọng cho sân khấu chèo trên bước đường

kế thừa và phát huy những tinh hoa nghệ thuật

truyền thống Ông còn là một nhà văn sắc sảo

đã sáng tác hơn 700 bài thơ phần lớn là thơ viết

bằng chữ Hán với nét bút tài hoa để tặng những

người mà ông kính trọng và thân thiết Ông có

một vốn văn hóa dày dặn với sự hiểu biết sâu

rộng về triết học, tôn giáo phương Đông, văn hóa

cổ Việt Nam, những lời nói, bài viết, bài thơ của

ông lúc nào, ở đâu cũng “rút từ gan ruột” thể hiện

lòng nhân ái, sự thao thức trước cuộc đời cho

nên rất giàu ý nghĩa

Tôi may mắn được làm việc với ông khi được ông

giao cho sáng tác âm nhạc tập 1 và tập 2 (anh Đôn

Truyền viết nhạc tập 3) của Bài ca giữ nước Ông

luôn căn dặn chúng tôi làm sân khấu phải luôn có

cái cho khán giả xem, phải diễn tả được cái hay cái

độc đáo của nghệ thuật chèo để nó sống mãi với

không gian và thời gian Ông đặc biệt coi trọng việc

dạy cơ huấn cho diễn viên làm sao cho diễn viên hát to, hát khỏe, tròn vành rõ chữ, lấy hơi từ bụng không lệ thuộc vào micrô…Một thời gian dài kiên trì dạy cơ huấn, trình độ hát, múa, diễn xuất của diễn viên có tiến bộ rõ rệt Có được yếu tố cơ bản ấy ông mới phân vai hướng dẫn một cách cụ thể chi tiết để diễn viên nhập vai và sáng tạo Sự truyền dạy công phu ấy là bước chuẩn bị chu đáo cho việc dựng vở

Bài ca giữ nước.

Một thời gian dài vắng bóng trên văn đàn và sân khấu, NSND Tào Mạt đã dành tất cả tâm huyết cho

bộ chèo ba tập Bài ca giữ nước Với vở này có thể

nói lần đầu tiên nghệ thuật chèo có “Chèo pho” tức là chèo nhiều tập

Qua bộ ba chèo này ông đã gửi gắm tất cả những suy nghĩ nung nấu của mình về một triều đại trong lịch sử nước nhà, về phẩm chất vua quan, về mối quan hệ giữa quan và dân, về việc nước với việc nhà từ đó thể hiện lòng yêu nước, gắn bó với nhân dân và những bài học lịch sử

Chính vì vậy Bài ca giữ nước có nội dung sâu sắc,

Ông sinh ngày 23 -11 – 1931 tại làng Vũ Hữu Bằng (xã Hữu Bằng) huyện Thạch Thất tỉnh Hà Tây cũ (nay là Hà Nội), tên thật là Nguyễn Duy Thục, tên thường gọi là Nguyễn Đăng Thục, bút danh Tào Mạt Tham gia cách mạng từ năm 1942, được kết nạp Đảng 1946, hoạt động hơn 40 năm trong quân đội từ công tác liên lạc rồi trưởng thành được phong

quân hàm đại tá Bộ chèo ba tập Bài ca giữ nước

của ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Với dấu ấn

NSƯT NguyễN Thế PhieÄT

l

có sức truyền cảm mạnh

mẽ tới người xem và sống

mãi cùng thời gian

Nội dung của vở chèo

được thể hiện theo ba tập:

Tập 1 Lý Thánh Tông tuyển

hiền miêu tả chuyến đi xem

hội chùa Dâu của vua Lý

Thánh Tông Trong không

khí náo nhiệt của ngày hội,

bỗng nhiên nhà vua nghe

thấy một tiếng hát rất hay

nhưng trong đó có những

lời ai oán trách cứ quan lại

Vua cho tìm người có tiếng

hát hay Đó là một cô gái

hái dâu, khi gặp vua cô đã

giãi bày thẳng thắn những

việc làm sai trái của quan lại đồng thời cũng đưa ra

những ước nguyện, những lời hay ý đẹp về việc trị

vì đất nước Thấy cô gái hé lộ hiền tài, nhà vua đã

cho triệu về cung cùng chăm lo việc nước và sau

này trở thành Nguyên Phi Ỷ Lan

Tập 2 Ỷ Lan nhiếp chính Khi giặc Chế Củ xâm

chiếm phía Nam nước ta, vua Lý Thánh Tông cùng

Thái Uý Lý Thường Kiệt mang quân đi dẹp loạn,

Nguyên Phi Ỷ Lan chính là cô gái hái dâu ở Tập 1

đã thay vua trị vì đất nước Nguyên Phi Ỷ Lan đã

thường xuyên đi thị sát khắp nơi, nắm vững dân

tình, lột áo mũ bọn quan lại tham nhũng, chia thóc

cho dân trong lúc đói kém, vận động dân trồng dâu

nuôi tằm, cấy lúa để ổn định đời sống, ai có công

thì thưởng, ai có tội thì phạt được đông đảo nhân

dân đồng tình ủng hộ, được nhà vua vô cùng cảm

phục

Tập 3 Lý Nhân Tông kế nghiệp Con của Lý

Thánh Tông và Nguyên Phi Ỷ Lan kế nghiệp vua

là Lý Nhân Tông đã không phát huy được truyền

thống của vua cha Lý Nhân Tông xa rời nhân dân

khiến cho tình hình đất nước sa xút, quan lại ở địa

phương hoành hành dân đói khổ lầm than

Trong nghệ thuật chèo thường xuất hiện nhân

vật hề vừa để gây cười vừa để thể hiện tiếng nói

phản kháng của nhân dân Trong suốt cả ba tập

chèo, Tào Mạt đã dụng công xây dựng nhân vật

này và trở thành nhân vật sáng tạo nhất, độc đáo

nhất của vở diễn và đỉnh cao là ở Tập 3

Trong cảnh lầm than của đất nước dưới triều

Lý Nhân Tông, tiếng hát của ông hề già đã cất

lên tố cáo bọn tham quan ô lại, nói lên nỗi thống

khổ cùng cực của nhân dân Ông bị bọn quan tham của triều đình cho lính chùm chăn bắt ông

ra cánh đồng để thủ tiêu Đây là một cảnh diễn hết sức đặc biệt, kéo dài 23 phút về một cái chết chưa từng có trên sân khấu nước ta

Báo chí và các nhà nghiên cứu đánh giá rất cao tính nghệ thuật của cảnh chôn hề này Cảnh diễn ra ở giữa cánh đồng trong đêm trăng sáng với bốn tên lính và ông hề già Ông hề già nói với mấy tên lính: “Cả đời ta đi hát cho dân nghe, bây giờ ta không được hát nữa thì trước khi chết

ta chỉ xin các chú một điều” và, ông nhờ một tên lính chạy về nhà bê một vò rượu ra vừa uống vừa hát và có ý nguyện khi uống rượu say, lính sẽ quấn ông vào chăn và chôn xuống đất Suốt hơn

20 phút múa hát, ông hề già đã thể hiện những suy nghĩ, ước muốn của nhân dân, về thân phận của con người trước cuộc đời lầm than, bất công, khốn khổ Tào Mạt đã dồn tất cả tâm huyết và nghị lực vào cảnh diễn này khiến cho nó mang tính biểu tượng cao với ý nghĩa rất sâu sắc

Thành công của bộ chèo ba tập Bài ca giữ nước còn

có sự đóng góp không nhỏ của tập thể nghệ sĩ, diễn viên Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần, nay là Nhà hát Chèo quân đội Các nghệ sĩ đã thể hiện rất sâu sắc, tinh tế từng vai diễn, đặc biệt là vai hề

Sự chuẩn bị chu đáo cho đội ngũ tham gia vở diễn

của NSND Tào Mạt đã đạt được hiệu quả rõ rệt Bài

ca giữ nước mãi mãi là dấu ấn vàng son trên con

đường phát triển nghệ thuật chèo nói chung, trong đó có Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần n

Tập 2 bộ chèo Bài ca giữ nước

Một đời đắm đuối với câu hát

Chương trình nghệ thuật gần đây nhất mà NSND Thu Hiền tham gia là"Những ngôi sao sáng mãi" diễn ra đêm 24/4 mở màn cho chuỗi những hoạt động kỷ niệm 60 năm thành lập Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam (16/11/2011) Chương trình là cuộc hội tụ nhiều thế hệ nghệ sĩ ngôi sao của Nhà hát suốt mấy chục năm qua Được trở lại cái nôi xưa, chị và các nghệ sĩ, mắt ai nấy đều long lanh ngấn nước khi lại được hát cùng nhau trong không khí sôi động, ấm cúng và luôn tràn ngập tiếng vỗ tay cổ vũ, động viên trước những bài hát mà họ đã từng hát bao nhiêu năm trước Và cũng bởi đó chính là tình cảm của những người thân yêu dành cho nhau khi trở lại ngôi nhà chung là Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam Chị cho biết từ nay đến ngày kỷ niệm

Nói đến NSND Thu Hiền, hẳn

không ai còn cảm thấy xa lạ bởi

giọng hát mượt mà, sâu lắng qua

những bài hát của dòng nhạc

truyền thống cách mạng, nhạc trữ

tình và dân ca 49 năm trong nghề,

cho đến hôm nay, khi đã gần bước

sang tuổi 60, giọng ca ấy càng

thêm ngọt ngào, tinh tế vang mãi

cùng năm tháng Đứng trên đỉnh

cao nghề nghiệp, chị vẫn không

ngừng lao động nghệ thuật bền bỉ

với mong muốn gìn giữ âm hưởng

dân ca và truyền cảm hứng đến

những thế hệ tương lai.

Còn sống một ngày

ThaNh ThuaÄN

l

NGHEä Sĩ NHÂN DÂN THU HIEàN

chính thức, chị sẽ góp mặt trong nhiều chương trình

nghệ thuật đặc sắc do Nhà hát Ca múa nhạc VN

dàn dựng: Hương sắc Việt Nam, Một thời để nhớ,

chương trình chào mừng kỷ niệm các ngày lễ lớn và

các chương trình giao lưu nghệ thuật quốc tế Hiện

nay, dù đã nghỉ hưu tại Nhà hát Ca múa nhạc Việt

Nam và đã chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh

sinh sống cùng chồng con, nhưng NSND Thu Hiền

vẫn bay ra Hà Nội liên tục, đều đặn xuất hiện trong

các chương trình nghệ thuật lớn Rồi chị lại tất tả

vào Sài Gòn, đi đến miền Tây, miền Trung Dường

như chị sinh ra chỉ để hát, dành cho hát Và khi nào

chị còn sống là còn hát

Gặp chị mới thấy rõ dường như thời gian và những

lo toan của cuộc sống thường nhật không đủ sức

làm phai tàn nhan sắc của “người đàn bà hát” này

NSND Thu Hiền vẫn rực rỡ với gương mặt căng

mọng tràn đầy sức sống Và khi chị cất lên tiếng

hát, thì dường như mọi ranh giới về tuổi tác đều bị

xóa nhòa Nhiều người yêu tiếng hát ngọt ngào âm

hưởng dân ca của NSND Thu Hiền nhưng có lẽ ít ai

biết để có được giọng hát ấy chị đã phải khổ luyện

vất vả thế nào Sinh ra trong một gia đình nghèo ở

quê lúa Thái Bình, 10 tuổi chị trúng tuyển vào Đoàn

ca kịch Liên khu V và trúng tuyển Những ngày mới vào nghề, biết giọng ca của mình còn “non” hơn so với các bậc đàn chị, Thu Hiền đã tự tìm cách rèn luyện giọng hát của mình Với lòng yêu nghề và sự quyết tâm, chị đã siêng năng đến nhà thầy, phụ quét nhà, giặt quần áo để được nghe lỏm thầy chỉ bảo, hoặc khi cao hứng hát một mình Hễ tình cờ ai cất lên câu dân ca, chị lại lắng tai nghe để tự rút ra cách hát riêng

Rồi khi đất nước xảy ra chiến tranh, mới 15 tuổi, Thu Hiền đã cùng Đoàn Văn công Tây Bắc vào biểu diễn phục vụ động viên tinh thần chiến đấu chống giặc Mỹ của quân và dân tuyến lửa miền Trung Năm 1972, chị gia nhập vào Đoàn Ca nhạc dân tộc Trung ương Sau đó chị đã cùng Đoàn Văn công Tây Nguyên vào giải phóng Quảng Trị, tham gia vào cuộc trao trả tù binh Năm 1975, Thu Hiền cùng Đoàn Ca nhạc dân tộc Trung ương theo bước chân thần tốc vào giải phóng thành phố Huế Thời tuổi trẻ của chị đã trôi qua như thế Tháng ngày binh lửa ấy luôn hiện về trong tâm trí của chị Những kỷ niệm của một thời thiếu thốn, vất vả và gian khổ vẫn luôn làm chị xúc động mỗi khi kể lại Đã có lúc ở địa đạo Vĩnh Linh mặc dù bên trên mặt đất là mưa bom bão đạn ầm ầm, bên dưới địa đạo chị và các đồng nghiệp trong đoàn văn công vẫn hát cho dù phải dùng vỏ hộp sữa làm micro nhưng ai cũng hát say sưa, nhiệt tình Để rồi sau này, dù bao biến động của cuộc sống thì những năm tháng tuổi trẻ ấy vẫn là nỗi ám ảnh trong tâm trí chị, là động lực tiếp thêm sức mạnh để giọng hát Thu Hiền ngày càng có sức lan tỏa sâu rộng trong tâm trí người yêu nhạc

Với giọng ca đẹp, đậm đà màu sắc dân ca, Thu Hiền đã để lại những ấn tượng khó quên trong lòng người hâm mộ qua những bài dân ca, hay những

ca khúc mang chất liệu dân ca mà chị thể hiện Thu Hiền đã hát rất nhiều bài hát về Miền Trung nói chung và Nghệ Tĩnh nói riêng Cũng vì lẽ đó đã khiến khán giả yêu chị tưởng rằng chị là người con của mảnh đất miền Trung nắng gió Rất nhiều bài hát về miền Trung từ dân ca đến tân nhạc được chị thể hiện xuất sắc và để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả Chị kể rằng, mình bắt đầu hát những bài hát về miền Trung khi chị hành quân vào Nghệ Tĩnh Thời điểm đó, vùng đất Khu IV đang là trọng điểm đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ Khi chị đi đến Đức Thọ (Hà Tĩnh) thì vừa lúc máy bay Mỹ bay tới dội bom khiến cho cả vùng nơi chị đang trú ẩn tan hoang, đổ nát như không còn bất kỳ một sự sống nào Giữa bốn bề vắng lặng đó bỗng cất lên

Nghệ sĩ nhân dân Thu Hiền

một làn điệu dân ca Nghệ Tĩnh khiến chị ngơ ngẩn

lắng nghe, xúc động mãnh liệt Và chị đã tự nhủ

với lòng mình rằng, từ đây chị sẽ hát dân ca Nghệ

Tĩnh

Khi đã quyết đi theo dòng nhạc dân ca, chị đã phải

khổ luyện rất nhiều mới có được chất giọng miền

Trung ngọt ngào, chiếm trọn tình cảm của người

yêu nhạc Chị còn nhớ khi được nhạc sĩ Nguyễn

Văn Tý gửi gắm bài hát Một khúc tâm tình của

người Hà Tĩnh của mình cho chị, chị đã mất hàng

tháng trời đến nhà nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý để tập

hát bài này Ngay từ câu mở đầu “Chứ đi mô rồi

cũng nhớ về Hà Tĩnh " chị đã phải tập cả buổi, bị

nhạc sĩ mắng cho khóc đến đỏ cả mắt Nhưng Thu

Hiền không nản lòng Chị xin được về tập lại và đã

khiến vị nhạc sĩ kĩ tính phải ngỡ ngàng khi nghe

Thu Hiền nhập hồn mình vào bài hát, hát ngọt như

không thể ngọt hơn được nữa Ca khúc đó đã thành

công vang dội Hồi đó hầu như sáng chủ nhật nào,

chương trình Ca nhạc theo yêu cầu thính giả trên

Đài Tiếng nói VN cũng phát bài hát này Và Thu

Hiền đi đến đâu cũng được người hâm mộ yêu cầu

hát "Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh"

Thu Hiền là một trong những nghệ sĩ hiếm hoi

sống được bằng nghề, từ việc thu và bán băng đĩa,

dù cuộc sống cũng đầy chật vật và khó khăn Gần

50 năm trong nghề hát, NSND Thu Hiền đã phát

hành được số băng đĩa khá lớn lên đến con số 49

Đó là một con số đáng nể, là niềm mơ ước của

nhiều ca sĩ cùng thời chị Hiện nay dù đang là ca sĩ

có vị trí cao trong dòng nhạc trữ tình nhưng không vì

thế mà chị chạy theo thị trường, nhận những show

hát xô bồ Bởi chị biết cách dung hòa giữa cuộc

sống và nghệ thuật để luôn giữ được hình ảnh đẹp

trong mắt công chúng Dẫu rằng nghệ sĩ cũng cần

phải sống, cần phải mưu sinh nhưng chị luôn biết

điểm dừng, biết sàng lọc khán giả nếu đó không

phải là những bài chị thích Còn nhớ khoảng thời gian

đầu những năm 90 của thế kỷ trước, dòng nhạc dân tộc

rơi vào bế tắc, khi nhạc nhẹ “lên ngôi”, nhiều ca sĩ đã

chuyển sang hát nhạc trẻ, để đáp ứng nhu cầu của đông

đảo công chúng và cũng là để có thể tồn tại với nghề

Nhưng Thu Hiền vẫn chuyên tâm với dòng nhạc mình đã

theo đuổi Rồi khi nhạc hải ngoại tấn công mạnh mẽ vào

thị trường âm nhạc nước nhà, một mình chị đã ra 5 album

ca nhạc: Thu Hiền tuyển chọn, Hoa cau vườn trầu, Hương

cau, Tình thắm duyên quê, Ai ra xứ Huế Năm album này

Thu Hiền làm nó chỉ với một mong muốn kéo khán giả

quay lại với âm nhạc dân tộc Không ngờ, chúng lại được

công chúng đón nhận và yêu thích.Gần 50 năm trong

nghề, vừa hát vừa học, vừa tự trau dồi rèn luyện trong tập thể Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam, chị đã chiếm trọn cảm tình của những khán giả yêu mến giọng hát Thu Hiền Vì những cống hiến trong lao động nghệ thuật, Thu Hiền đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 1993

Những trăn trở với thế hệ trẻ

Hiện nay, dù đã ở trên đỉnh cao của sự nghiệp nhưng chị vẫn âm thầm, bền bỉ lao động nghệ thuật Chị vẫn hát, vẫn ra album nhưng không bao giờ muốn rùm beng như một số ca sĩ khác Ngay cả một live show riêng để đánh dấu cuộc đời ca hát chị cũng chưa từng thực hiện, trong khi đó các ca sĩ trẻ bây giờ tuy tên tuổi còn mờ nhạt cũng đã liên tục tổ chức chương trình của riêng mình Bởi chị quan niệm, tiếng hát từ trái tim người nghệ sĩ sẽ tự tìm đường đến với những tâm hồn đồng điệu Với chị, sự bình an trong tâm hồn mới là thứ quan trọng để rồi sau những giây phút hào nhoáng trên sân khấu chị lại trở về đúng với con người của mình, sống một cuộc sống giản dị, bình lặng Nói đến các ca sĩ trẻ bây giờ, chị chạnh buồn khi dòng nhạc dân tộc mà cả đời chị theo đuổi rất ít được các bạn trẻ quan tâm, theo học, kể cả trong thanh nhạc và sáng tác Các em thích hát nhạc trẻ vì lợi ích trước mắt là nhanh chóng được nổi tiếng, kiếm được nhiều tiền Nhiều ca sĩ trẻ nổi lên nhờ công nghệ lăng xê, nhưng tiếng hát của các em không chạm được đến trái tim của người nghe thì rồi cũng sẽ rơi vào quên lãng Thu Hiền bảo, làm nghề, đến với công chúng phải bằng tiếng hát Công nghệ có thể tạo nên một ngôi sao ca nhạc rất nhanh chóng Nhưng nếu không có tài năng và sự rèn luyện thì ngôi sao đó cũng nhanh chóng lụi tắt Nghệ thuật đích thực không phải là thứ nhất thời, càng không phải được đo bằng tiền Nó phải là một quá trình lâu dài, cần tới rất nhiều khổ công của người nghệ sĩ Gần 50 năm đi theo con đường ca hát, đã trải qua rất nhiều gian khổ bởi chiến tranh, binh lửa và đã thấm thía đủ những gian nan mà cuộc đời dành cho một nghệ sĩ chị luôn tâm niệm một điều: Nghệ thuật luôn đòi hỏi sự tự rèn luyện lâu dài của người nghệ sĩ Và, trong sâu thẳm tâm hồn của “người đàn bà hát” luôn có một mong muốn là sẽ có nhiều bạn trẻ theo đuổi dòng nhạc giống chị Dù bận bịu với những vai trò khác nhau của cuộc sống gia đình như người vợ, người mẹ, người bà và cả lịch diễn dày đặc chị vẫn luôn sẵn sàng mang kinh nghiệm ca hát tích cóp cả đời mình truyền lại cho các em có tinh thần nghiêm túc và kiên trì theo đuổi với một mong ước cháy bỏng về một sự phát triển thịnh vượng của dòng nhạc dân tộc mà chị cả đời tâm huyết, đeo đuổi./ n

Nhà báo, nhà văn Phan Quang thuộc thế

hệ đàn anh của tôi cả về tuổi đời lẫn tuổi

nghề Khi tôi mới là học sinh những năm

đầu trung học cơ sở thì ông đã là biên tập viên báo

Cứu quốc Liên khu IV, rồi phóng viên báo này ở

các mặt trận Bình Trị Thiên, Thượng Lào, có quan

hệ rộng với các nhà chính trị, nhà văn hóa ở vùng

tự do Bắc miền Trung Phan Quang không có điều

kiện học lên cao, nhưng nhờ đam mê sự nghiệp

báo chí, văn chương, đi nhiều, hiểu rộng, tinh thông

tiếng Pháp đã tạo cho ông một phông văn hóa tổng

quát (culture générale) và một phương pháp sáng

tạo khoa học

Hơn 60 năm cầm bút, sự nghiệp báo chí, văn học

của Phan Quang thật đồ sộ với 40 đầu sách, với

tuyển tập 3 cuốn (1999) và nay là tuyển tập 10 năm

mà tôi đang có trong tay Đó là chưa kể thì giờ vật

chất cho công tác quản lý (Ủy viên Bộ biên tập báo

Nhân dân, Chủ tịch Hội nhà báo Việt Nam nhiều khóa, Thứ trưởng Bộ Thông tin, Tổng giám đốc Đài tiếng nói Việt Nam, đại biểu Quốc hội ba khóa và là Phó chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại của Quốc hội) Có thể nói, ít có nhà văn, nhà báo, nhà khoa học nào mà có sự kết hợp hài hòa giữa công tác quản lý và công tác chuyên môn Cái trước bổ sung cho cái sau về chỗ đứng, cách nhìn; còn cái sau làm phong phú cho cái trước về tầm nhìn văn hóa, tố chất nhân văn trong ứng xử Một số người cứ thiên kiến nghĩ rằng, công tác quản lý sẽ làm thui chột công tác chuyên môn Ý kiến đó là sai lầm, chí ít là trường hợp Phan Quang

Có nhiều chuyện để bàn về Tuyển tập của một nhà báo lớn, một nhà văn thành danh với gần 1.000 trang sách có khối lượng thông tin lớn, kiến thức uyên bác, nhiều bài có tính học thuật cao, tính thực tiễn ngồn ngộn (có thể dùng làm tài liệu

PHAN QUANG

Nghề Báo Nghiệp Văn

Nghề Báo Nghiệp Văn

gS.VS hồ Sỹ VịNh

l

giảng dạy ở đại học báo chí, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền…), người viết dù có “chắc tay” cũng

khó truyền đạt cho hết ý đẹp, lời hay của tuyển tập

Vì vậy, trong bài viết này tôi xin nêu hai nội dung

tâm đắc, sở đắc

I Chất lý luận, học thuật trong một số tiểu

luận

Điều đọng lại sâu đậm nhất trong tôi là bài: Tư

duy và phong cách báo chí Hồ Chí Minh Bài viết

không dài, nhưng tác giả đã nói đủ những điều

cần nói mà Bác Hồ thường căn dặn báo giới: tính

chiến đấu,tính nhân dân, vai trò chiến sỹ của nhà

báo Ý mới của bài viết là tác giả đã tiếp cận đối

tượng từ góc nhìn văn hóa: “Báo chí vừa là một

bộ phận cấu thành văn hóa, vừa là phương tiện

xây dựng, truyền bá và thực thi văn hóa” (tr.660)

Quan điểm báo chí của Hồ Chí Minh là tự do tư

tưởng; văn phong báo chí phải giản dị, dễ hiểu

phổ thông, hoạt bát, nhưng không có nghĩa là

phàm tục, tự nhiên chủ nghĩa, thích thì tô hồng,

không thích thì bôi đen Nhà báo phải “viết cho

văn chương, cho người đọc thấy hay, thấy văn

chương mới thích đọc”

Hồ Chí Minh là người kế thừa V.I.Lênin và các

nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác trên bình diện

báo chí kiểu mới, mà nội dung liên quan đến bài

viết này là tính văn hóa Trong thời kỳ tân kinh tế

ở Nga, một câu hỏi đặt ra bức thiết đối với chính

quyền Xô Viết được Lênin đặt câu hỏi: “Chúng ta

thiếu gì? – và trả lời: tính văn hóa, sự hiểu biết

tri thức quản lý…” Vậy tính văn hóa trong báo chí

nằm ở đâu? Đó là quá trình dân chủ hóa, tự do

hóa đối với toàn dân Tri thức trên báo chí là cội

nguồn của tự do báo chí

Ngày nay báo chí là nơi hội tụ một khối lượng

khổng lồ tri thức, thông tin trôi nổi trên nhiều

phương tiện truyền thông Internet đang làm giàu

trí tuệ loài người, trực tiếp tham gia vào sản xuất

xã hội Nếu định hướng đúng thì ngay cả “sự

thật thấp hèn”, “sự thật màu xám” cũng có giá

trị phản biện hơn “sự giả dối cao thượng” như

những hiện tượng thổi phồng thành tích trong

một số ngành, đánh tráo việc chuyển giao đất

nông nghiệp cho sân Golf với mục đích vụ lợi, ý

đồ các dự án biến công viên Thống Nhất thành

một kiểu Disneyland hoặc trung tâm thương mại

hàng chục tầng tại công viên Tuổi trẻ đã bị huỷ

bỏ, do thiếu ý thức văn hóa

Nhân hội thảo về Ngô Tất Tố, Phan Quang có

bài Nghề báo, nghiệp văn nói về mối quan hệ

giữa văn học và báo chí với những kiến giải thuyết phục Văn học triết luận hơn báo chí nhưng báo chí lại logic hơn văn học Dù là người sinh trước, kẻ đẻ sau, nhưng đều là anh em một nguồn cội Cái này bổ sung cho cái kia, trong cái này có cái kia Phần lớn các nhà văn trước khi thành danh đều đã làm báo hoặc là nhà báo chuyên nghiệp Ông chê một số nhà báo “dường như mải mê săn nguồn tin trực tuyến trên Internet để chuyển vội đến người đọc mà sao nhãng…trau dồi chủ nghĩa…” Bài báo mà thiếu chất văn, tệ hơn là văn vẻ lủng củng thì không chỉ gây phiền hà cho người đọc mà còn làm hỏng tiếng mẹ đẻ Dự báo của ông về quá trình tích hợp giữa văn học và báo chí trong xu thế toàn cầu hóa là có cơ sở

(trang 659) Trong các bài Con người và tâm linh,

Về ý chí và tính cách Việt Nam, Cuộc bút chiến về nho giáo, Nhân tài nhìn từ hai phía, Tài năng và nhân cách, Văn hóa của người làm báo… Tuy

cách đặt vấn đề khác nhau, ý tưởng không giống nhau, nhưng cùng xuất phát điểm: Tầm nhìn văn hóa

Trong bài đầu tiên, Phan Quang luận giải mối quan hệ giữa thế quyền và tôn giáo theo quan điểm duy vật lịch sử Người cách mạng theo thuyết vô thần, nhưng tôn trọng quyền tâm linh của mỗi cá nhân, theo tôn giáo, tín ngưỡng hay không theo Bởi đó là quyền dân chủ được ghi trong Hiến pháp Đọc bài này, tôi liên tưởng tới những kiến giải của M.Gorki bàn về Chúa Trời Trên thực tế tôn vinh hay chống Chúa Trời gắn liền với điều thiện và cái ác Giả sử chúa Trời là biểu tượng của điều thiện thì hà cớ gì mà chống; đằng này Chúa Trời chỉ là cái thiện của những kẻ củng cố quyền lực của mình

Bài báo có một số thông tin thú vị về cải cách Thiên Chúa giáo Ngày nay chúng không còn là

“đấng toàn năng nữa”, điều đó cho phép cộng đồng Vaticăng II (1962-1965) ban hành một số quy định mới để phù hợp với thực tiễn mới: giữa đạo với đời, giữa đạo pháp với dân tộc, để các đạo hữu vừa kính Chúa vừa yêu nước Đọc Cuộc bút chiến về Nho giáo 1930 giữa hai bậc thức giả: Trần Trọng Kim và Phan Khôi, người đọc hôm nay rút ra được bài học về văn hóa tranh luận Quan điểm của họ đối lập nhau, sở đắc, cá tính rất khác nhau, nhưng cả hai đều nói năng lịch thiệp, gọi nhau bằng tiên sinh khi tranh luận, thẳng thắn phê bình những điều chưa phải; vừa công nhận những ưu điểm của người, vừa dũng

cảm nhận cái sai của mình mà điểm quy tâm

là nhờ ý thức dân tộc vì tương lai nền quốc văn

quốc ngữ dân tộc

II Nặng lòng với quê hương Quảng Trị

Một trùm bài viết về quê hương Quảng Trị, ở đó

đối với Phan Quang hễ chạm đến tuổi thơ, làng quê

nghèo, kỉ niệm tuổi học trò ở mảnh đất địa linh này

là dường như tâm hồn ông rung lên với những cảm

xúc dâng trào, những hoài niệm tha thiết Phan

Quang đã từng nói: “…Tôi vẫn thấy mình là người

Quảng Trị 100% với những bản tính khó sửa: thẳng

thắn, trung thực đến cực đoan, vụng về trong đối

xử…Nhưng xứ quê nghèo ấy lại có tiếng hát, giọng

hò nghe thân thương, da diết…nó đã tạo nên tâm

hồn đa cảm, tạng người lãng mạng của mình Tôi

được nhận từ quê hương nguyên vẹn con người tôi”

Hai phẩm chất thẳng thắn, trung thực và đa cảm,

lãng mạn thật ra không đối lập nhau mà bổ sung

cho nhau Điều này ta thấy rõ khi ông viết những ký

ức về làng quê gốc Quảng Trị

Quê hương đối với Phan Quang là những cảnh

vật gần gũi và những con người thân thuộc Đó

là vùng đất gió Lào, cát trắng, là con sông Thạch

Hãn mà mùa nước cạn thì trong veo hiền lành uốn

khúc, là tiếng “hò đập bắp” những đêm hè ở cái

làng có bãi trồng ngô ở thượng nguồn Ba Lòng, là

những câu hát ru từ giọng trầm buồn của người mẹ:

Rồi mùa thóc rạ, rơm khô, bạn về xứ bạn biết nơi

mô mà tìm; Chiều chiều ra đứng cửa sau, ngó về

quê mẹ ruột đau chín chiều… Ở đó là cội nguồn mà

trung tâm là thân phụ của ông, con người khí tiết,

khâm phục nghĩa lớn của phong trào Cần Vương,

với nghị lực biết ngẩng cao đầu để chờ vận nước

thống nhất

Nói đến quê hương Quảng Trị là nói đến tinh, khí,

thần của một vùng đất thiêng, ở đó đã sản sinh

ra những nhân kiệt Phan Quang có nhiều bài viết

về cố Tổng Bí thư Lê Duẩn nhà lãnh đạo kiệt xuất

của cách mạng Việt Nam, Phan Quang triển khai

bài viết theo những kỉ niệm mà ông trực tiếp nghe

“anh Ba” nói chuyện vào năm 1952 tại Chi hội văn

nghệ liên khu IV, lần Tổng bí thư gặp mặt các tổng

biên tập trong một cuộc tập huấn vào những năm

80, những chuyến đi về Vĩnh Linh, Triệu Phong, về

làng Hậu Kiên, làng Bích La…được ông ghi trong

nhật ký

Nhắc tới Nguyễn Hữu Ba, người nhạc sĩ đồng

hương thuộc lớp đàn anh, ông ca ngợi cuộc đời lao

động nghệ thuật cần mẫn và khiêm nhường vì sự

nghiệp chấn hưng, truyền bá âm nhạc dân tộc Viết

về Trần Hoàn, sau cái chết đột ngột của tài năng âm nhạc cách mạng, người vốn là đồng hương, đồng tuế, đồng sự, và có thời là cấp trên của mình, Phan Quang dành những tình cảm chân thành đối với nghệ sỹ chân chính, giàu lòng nhân nghĩa, suốt đời mang cái đẹp đến cho đời Ở chân dung Chế Lan Viên - nhà báo; tác giả tuyển tập tránh lặp lại những nhà phê bình đã có những khảo cứu công phu, mà khai thác vùng trí tuệ ít người biết của nhà thơ lớn Chân dung văn học của Phan Quang đậm chất trữ tình, với những câu chuyện trực cảm giàu liên tưởng trong trường hợp Thanh Tịnh

Nói về vốn thơ ca dân gian, tài độc tấu, kể chuyện của Thanh Tịnh, hay đọc Quê Mẹ của nhà thơ, ông nhớ tới thân phận mẹ mình thời son trẻ Viết về cán bộ lãnh đạo cấp nhà nước như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Linh…Ông khai thác sự đóng góp của họ về báo chí từ góc nhìn văn hóa

Phan Quang – Tuyển tập mười năm có trên 70 ảnh

phẩm, bút tích về mối quan hệ của ông với các nhà hoạt động chính trị, nhà văn hóa lớn, các nhà báo danh tiếng trong nước và quốc tế, về những chuyến

đi nước ngoài nhiều châu lục nói lên sự hoạt động đa dạng, năng động, mối quan hệ đầy uy tín giữa bạn bè quốc tế, khi ông là Phó Chủ tịch Tổ chức quốc tế các

nhà báo (OIJ), là nhà báo có tên trong từ điển Những

người nổi tiếng thế giới (Whos who in the world của Mỹ

năm 1995 – 1996)

Tuyển tập không tránh khỏi một số thiếu sót như việc cấu trúc các phần trong bố cục chưa thật sự logic: có nhiều tiểu luận đáng lẽ phải đưa vào phần

Trên đường tìm học và suy ngẫm thì lại đưa xuống

phần: Quê hương và thời cuộc Văn của Phan Quang

nói chung lưu loát, giàu cảm xúc, nhưng có một số câu, đoạn dài dòng, lời bất cập ý, ví dụ các trang 278, 261…

Mấy năm gần đây, từ khi nghỉ hưu (2003) tâm ông được nhàn, nhưng trí không bao giờ nhàn Ông đọc sách, viết báo, chuẩn bị tham luận khoa học, dự các cuộc sinh hoạt ở Hội nhà văn, Hội nhà báo và những chuyến đi…

Ông còn là chủ tịch hội đồng hương Quảng Trị tại Hà Nội Nếu có điều gì đó nói khái quát về con người của Phan Quang, thì tôi mượn lời của người xưa: có ba

điều bất hủ của một đời người: lập đức, lập công, lập

ngôn, thì Phan Quang – nhà báo, nhà văn bắt đầu sự

nghiệp văn chương, báo chí của mình bằng lập đức,

từ chữ đức, chữ tâm.n

Một tin vui đến với Hưng Yên: Thủ tướng

Chính phủ đã phê duyệt dự án xây dựng

Khu tám trường đại học tại Thành phố

Hưng Yên Dự án được phê duyệt khi hệ thống

đường giao thông đã phát triển và đang mở rộng

hơn nữa Việc xây dựng xong cây cầu Yên Lệnh

đã giúp Hưng Yên phá được thế “Ngõ cụt” trở

thành đầu mối giao thông quan trọng trong tuyến

đường Bắc Nam, đồng thời nối liền với các tỉnh

thành phố đồng bằng và duyên hải Bắc Bộ Dự

kiến khi hoàn thành khu đại học sẽ có một con

đường cao tốc nối Hưng Yên với Hà Nội tạo điều

kiện đi lại thuận lợi cho các giáo sư đến giảng

dạy tại các trường đại học Như vậy trên mảnh

đất có truyền thống văn hiến lâu đời sẽ mọc lên

một khu đại học quy mô lớn thời hiện đại

Phố Hiến xưa, Hưng Yên nay là vùng đất có bề

dày lịch sử và văn hóa đã sản sinh ra nhiều anh

hùng hào kiệt, các nhà văn hóa kiệt xuất Thứ

nhất kinh kỳ thứ nhì Phố Hiến, cách đây vài thế

kỷ, Phố Hiến là một thương cảng sầm uất đứng

sau Thăng Long mà thôi So với Kinh Kỳ, Phố Hiến không chỉ đóng vai trò phục vụ thị trường nội địa mà còn là một cửa khẩu có thế mạnh cả về nội thương lẫn ngoại thương Ba thập kỷ đầu của thế kỷ 17 nhiều thuyền của Nhật Bản, Trung Quốc… đã cập bến Phố Hiến Năm 1638, chiếc tàu đầu tiên của Hà Lan đến đây lập thương điểm.Tiếp theo là các tàu của Anh… Có lịch sử phát triển kinh tế lâu đời, Hưng Yên cũng là vùng đất học Suốt chiều dài lịch sử vùng đất Hưng Yên thời nào và lĩnh vực nào cũng có những người có công lao xuất sắc được sử sách ghi nhận Trong lĩnh vực quân sự xa xưa có Triệu Quang Phục, Phạm Ngũ Lão, thời cận đại có Nguyễn Thiện Thuật, Hoàng Hoa Thám…; Văn tài nổi tiếng có Nguyễn Trung Ngạn, Đoàn Thị Điểm rồi Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan…; Sân khấu chèo có Nguyễn Đình Nghị, sân khấu kịch có Học Phi; mỹ thuật có Tô Ngọc Vân, Dương Bích Liên Về

Y học có đại danh y Lê Hữu Trác Về khoa học có Nguyễn Công Tiễu, Phạm Huy Thông Học giả Dương Quảng Hàm đã từng là Hiệu trưởng trường Bưởi ở Hà Nội Sau này, có nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng quê ở Hưng Yên như các nhà văn Lê Lựu, Chu Lai, Nguyễn Thị Hồng Ngát, nhà văn liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý, các nhạc

sĩ Vĩnh Cát, Phó Đức Phương…Như vậy, không phải ngẫu nhiên Hưng Yên có di tích Văn Miếu Xích Đằng Nếu như Văn Miếu Quốc Tử Giám

ở Hà Nội là trường đại học đầu tiên của nước ta thì Văn Miếu-Xích Đằng là một biểu tượng của vùng đất học, vùng đất có truyền thống Văn hiến Hưng Yên

Văn Miếu Xích Đằng là văn miếu hàng tỉnh xây

Văn MIEáU xíCH Đằng

Một biểu tượng của

Văn hiến Hưng Yên

NguyễN KôNg

l

dựng năm Minh Mạng thứ 20 (1839) nằm trên

một khu đất cao rộng gần 4000 m2 thuộc thôn

Xích Đằng, phường Nam Sơn, TP Hưng Yên

Hiện vật quý nhất là chín tấm bia đá, trong đó

tám bia được lập năm Đồng Khánh thứ 3 (1888),

một bia được lập năm Bảo Đại Thứ 18 (1943) ghi

danh các nhà khoa bảng Hưng Yên Có 138 vị

đỗ đại khoa được ghi khắc vào bia từ thời Trần

đến năm 1919 – Khoa thi cuối cùng của khoa cử

Nho học, trong đó có 21 vị nay thuộc địa phận

tỉnh Thái Bình (Phủ Tiên Hưng ngày đó là của

Hưng Yên nay thuộc Thái Bình) Trong số đó học

vị cao nhất là Trạng Nguyên có: Trạng nguyên

Tống Trân, người thôn An Cầu, huyện Phù Cừ

đời Trần Ở làng An Cầu hiện còn đền thờ Tống

Trân Người đời sau đã viết truyện Tống Trân –

Cúc Hoa Một tác phẩm thơ Nôm dân gian nổi

tiếng ca ngợi tài đức, tình yêu và lòng chung thuỷ

của Tống Trân – Cúc Hoa Trạng nguyên thứ 2

là Nguyễn Kỳ người xã Bình Dân huyện Khoái

Châu đỗ vào thời nhà Mạc Lê Như Hổ người

làng Tiên Châu, xã Tiên Châu, huyện Tiên Lữ

(nay la thôn Lê Như Hổ) xã Hồng Nam – Tiên

Lữ Ông sinh năm 1511, mất năm 1581 Thời trai

trẻ, ông có sức vóc to lớn, ăn khoẻ, làm khỏe

Năm 30 tuổi, tài văn chương của ông đã nổi tiếng

khắp nơi Năm Quảng Hòa thứ nhất (1541), triều

vua Mạc Hiển Tông mở khoa thi, ông đỗ Tam

giáp đồng tiến sĩ Trong bữa tiệc mừng bạn đồng

khoa, ông ăn khỏe đến mức người bạn phải thất

kinh thốt lên: “Ngày xưa có ông Trạng Mộ Trạch

ăn khỏe lắm Bây giờ tôi thấy ông ăn khỏe hơn

cả ông Mộ Trạch”

Trước đây, hằng năm vào hai mùa Xuân Thu

nhị kỳ, các ngày 10 tháng Giêng và 14 tháng 8

tại Văn Miếu Xích Đằng đều tổ chức tế lễ Khổng

Tử, các quan lại trong triều đình về dự rất đông

Những năm gần đây, tỉnh Hưng Yên đã tiến hành

trùng tu tôn tạo Văn Miếu Xích Đằng, sửa sang

đường đi lối lại, tôn vẻ đẹp cảnh quan Nơi đây

đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa, niềm tự

hào của nhân dân về truyền thống hiếu học của

vùng đất văn hiến này Nơi đây cũng tập trung

rất đông học sinh trong ngày lễ tết, trong dịp thi

cử với ước mơ khát vọng đỗ đạt thành tài theo

bước các bậc tiền nhân

Việc Thành phố Hưng Yên xây dựng khu trường

đại học với quy mô lớn tôn thêm vẻ đẹp và giá trị

của Di tích Văn Miếu Xích Đằng n

Trở lại những năm 1922 thế kỷ trước, xiếc

thú chuyên nghiệp ra đời với nhiều thể loại trên sân khấu xiếcViệt Nam hồi đó, trước hết ở gánh xiếc Tạ Duy Hiển

Đến năm 1959, nhiều tiết mục thú dữ, thú lớn và thú nhỏ đã diễn ra liên tục hàng đêm tại sân khấu ngoài trời và sân khấu tròn hiện đại nhất Đông Nam Á

Môn loại này đã có những đóng góp đáng kể vào sự nghiệp phát triển của ngành xiếc Việt Nam Song quá trình phát triển của chúng cũng gặp rất nhiều khó khăn gián đoạn, rồi lại tái phục Nhưng cho đến nay, nói chung môn loại xiếc thú vẫn chưa phát triển tới tầm cao bởi lẽ xiếc thú là nghệ thuật, lại mang tính khoa học về “Gia súc hóa và thuần hóa thú xiếc” mà đội ngũ nuôi dạy thú cho đến nay vẫn chưa được học có bài bản, chủ yếu vẫn là lớp diễn viên con cháu cụ Tạ, nhiều người đã nghỉ hưu, họ có nhiều kinh nghiệm cụ thể về nuôi dậy thú nhưng được khai thác đúc kết thành giáo trình của ngành đến nay đã có ngót 100 năm chuyên nghiệp

Ngày nay, khác với những năm trước, ta có nhiều thuận lợi về thuần hóa thú xiếc, thực phẩm nuôi thú không thiếu, lại mới có khu chuồng trại khá hiện đại mà liên Đoàn xiếc Việt Nam vừa mới xây dựng

Để tiếp tục đưa bộ môn xiếc thú vươn tới tầm cao, đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ của công chúng ngày nay, phù hợp với yêu cầu hội nhập xiếc quốc tế Vì vậy đã đến lúc ngành xiếc cần tổng kết một cách cơ bản có lý luận quá trình xây dựng

XÂY DỰNG TÍNH DÂN TỘC TRONG

Xiếc thú của

Việt Nam

Xiếc thú góp phần vui nhộn cho sân khấu xiếc, nhất là Xiếc trên sân khấu tròn hiện đại, nó là một môn loại không thể thiếu được trong các chương trình xiếc, bởi nó rất sôi động và hấp dẫn, gây ấn tượng mạnh với mọi đối tượng khán giả, nhất là đối với

thiếu nhi.

NSND Tâm ChíNh

l

bộ môn xiếc thú Việt Nam nhằm rút ra những bài

học kinh nghiệm có hệ thống về “Gia súc hóa và

thuần hóa thú xiếc” Trên đời có bao nhiêu loại thú

thì có bấy nhiêu cách thuần hóa – ví dụ con chim bay

trên trời – người ta thường gọi chim trời cá nước – thế

mà các nghệ sĩ tài ba đã thuần dưỡng chúng để bắt

nó phải biểu diễn theo ý muốn của nghệ sĩ NSƯT Tạ

Duy Nhẫn người kế nghiệp cha Tạ Duy Hiển thổ lộ:

Muốn chim biểu diễn theo ý muốn thì khâu đầu tiên

là chọn chim rồi huấn luyện biến bộ não của chúng

“gia súc hóa”, thay đổi sâu sắc bản chất chỉ biết bay

lượn trên trời cao với rất nhiều thủ pháp như luyện tập

bài bản, đòi hỏi người thuần hóa chúng phải có kiến

thức, có kinh nghiệm, biết tác động qua những công

đoạn nhất định với con chim, con thú đó, đồng thời tạo

“Sinh lý dinh dưỡng” để cảm hóa, thuyết phục, từng

bước nắm bắt được khả năng phát triển của chúng

theo hướng nào; nghĩa là đối với tất cả các loài thú

phải khai thác ưu thế khách quan của con thú sao cho

phù hợp với dự kiến xây dựng tiết mục

Quá trình thuần hóa thú xiếc từ con hổ, báo,

voi đến con khỉ, con gà, con chó, con cá sấu, con

ngỗng…khi thuần hóa phải hết sức coi trọng vấn

đề “Sinh thái học” đó là điều kiện sinh sống của

từng con thú như không gian sinh hoạt tối thiểu, đảm bảo nhu cầu thức ăn cần thiết của mỗi loài thú, nhất là thú dữ, thú lớn…Mặt khác còn cần phải coi trọng cả vấn đề ánh sáng, bóng tối và tiếng động sao cho phù hợp với việc thuần hóa chúng bắt chúng phục vụ thật tốt cho đêm diễn.Hiện nay Liên Đoàn xiếc Việt Nam và các đơn vị nghệ thuật xiếc xã hội hóa cũng đang tìm hướng xây dựng xiếc thú sao cho thể hiện được sắc thái Dân tộc trong tiết mục và nâng cao tính thẩm mỹ của tiết mục xiếc thú để phù hợp với tâm lý, thị hiếu thẩm mỹ của Việt Nam nhằm mang lại nhiều tiết mục vui – ngộ nghĩnh của các loại thú, đồng thời giáo dục thẩm mỹ cho khán giả, đặc biệt là khán giả nhí

Thuần hóa thú đã là việc làm khó Thuần hóa chúng để biểu diễn theo những kịch bản mang tính giáo dục trước hàng ngàn khán giả với đèn pha rực rỡ nhiều màu, lập lòe gây tác động mạnh đến bộ óc hoang dã của chúng là một việc làm nghệ thuật lại càng khó khăn vô vàn, đòi hỏi rất nhiều công phu, khổ luyện và, trên hết, đòi hỏi tình yêu nghề của mỗi nghệ sĩ Xiếc.n

Chân dung người “thuyền

trưởng”

Trưởng thành từ một công

nhân quốc phòng, năm 1997

ông Nguyễn Đức Thuận chính

thức gắn bó với Gaet trong vai trò

Phó Giám đốc phụ trách Vật tư

và xuất nhập khẩu Đến nay, ông

đang giữ cương vị Chủ tịch HĐTV

kiêm Tổng Giám đốc Công ty

Thời gian trôi qua đã hàng chục

năm, trách nhiệm phải gánh vác

cũng đã nặng nề hơn nhưng với

ông dù ở vị trí nào cũng luôn thể

hiện tinh thần chủ động sáng

tạo, dám nghĩ dám làm, dám

chịu trách nhiệm, sẵn sàng nhận

và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ

được giao Với những đức tính

cần có của một doanh nhân,

“thuyền trưởng” Nguyễn Đức

Thuận đã vững vàng từng bước

dẫn dắt đơn vị vượt qua những

khó khăn thử thách, khẳng định

năng lực quản lý điều hành đơn

vị, được cán bộ công nhân viên

tin yêu, quý trọng

Dưới sự lãnh đạo của Tổng Giám đốc Nguyễn Đức Thuận, các chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách, thu nhập của cán bộ công nhân viên trong Công ty luôn năm sau cao hơn năm trước, riêng mức tăng thu nhập từ 17% trở lên

Cụ thể, năm 2008 doanh thu đạt trên 1.670.000 triệu đồng, thu nhập bình quân đạt 4,4 triệu đồng; năm 2009 doanh thu gần 1.830.000 triệu đồng, thu nhập bình quân 5,6 triệu đồng; năm

2010 doanh thu trên 2.500.000 triệu đồng, thu nhập bình quân 6,1 triệu đồng Về phía mình, công sức, trí lực của ông đã được ghi nhận xứng đáng bởi các hình thức khen thưởng: Doanh nhân tiêu biểu của Bộ Quốc phòng, danh hiệu Doanh nhân Văn hóa, Nhà quản lý giỏi, Tốp 100 doanh nhân Việt Nam tiêu biểu, Doanh nhân tiêu biểu Việt Nam - Lào

- Campuchia, Cúp vàng Doanh nhân vì cộng đồng, Nhà quản lý

xuất sắc thời kỳ đổi mới, Vì sự phát triển cộng đồng,…

Bí quyết làm nên thương hiệu nổi tiếng

Chuyên xuất nhập khẩu vật

tư, trang thiết bị phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng, sản xuất kinh doanh vật liệu nổ, phụ kiện nổ,… Gaet đã có gần

50 năm kinh nghiệm để khẳng định thương hiệu Tuy nhiên, trong thời gian qua, những biến động về cơ chế kinh tế cả trong và ngoài nước đã khiến đơn vị gặp không ít khó khăn trong việc phán đoán, đánh giá thị trường để hoạch định chiến lược sản xuất kinh doanh phù hợp Song nhờ tinh thần đoàn kết, nhất trí cao, tập thể cán bộ công nhân viên trong đơn vị đã cùng nhau phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần làm nên thương hiệu Gaet đã khác biệt (vật liệu nổ công nghiệp, dịch vụ nổ mìn, cơ khí chính xác quân sự) lại càng khác biệt hơn

Vững bước trong

nền kinh tế thị trường

CÔNG TY TNHH MTV VAäT TƯ QUỐC PHOøNG:

Là một doanh nghiệp kinh tế quốc phòng, ngoài việc phải thực hiện các nhiệm vụ quân sự do Bộ Quốc phòng giao, Công ty TNHH MTV Vật tư quốc phòng (viết tắt là Gaet) còn đảm trách nhiệm vụ kinh tế nhằm đem lại nguồn thu cho quân đội, Nhà nước, vừa nhằm củng cố quốc phòng, vừa đóng góp vào công cuộc xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh Nhiệm vụ nặng nề nhưng trong suốt thời gian qua, tập thể doanh nghiệp đã nỗ lực phấn đấu, tạo nên sự phát triển mạnh mẽ, kinh doanh tăng trưởng, vị thế được củng cố, được bạn hàng trong và ngoài nước tín nhiệm.

hiềN TRầN

l

Là một đơn vị quân đội nên

ngoài việc luôn tuân thủ tuyệt đối

kỷ luật của ngành, Gaet còn chú

trọng xây dựng văn hoá doanh

nghiệp bằng những hoạt động

vì lợi ích cộng đồng trong các

hoạt động sản xuất kinh doanh

Do đó, không chỉ cá nhân người

lao động của Công ty tự hào

mà các bạn hàng đến làm việc,

giao dịch cũng đặc biệt an tâm,

tin tưởng Thương hiệu Gaet do

đó ngày càng được nâng cao

không chỉ đối với thị trường trong

nước mà các quốc gia khác như:

Lào, Campuchia, Quata, UAE,

Malaixia, Dubai, Đài Loan,… cũng

đã biết đến Năm 2007, Công ty

được phép cung ứng vật liệu nổ

công nghiệp cho Tập đoàn Dầu

khí Việt Nam - một lĩnh vực đòi

hỏi chất lượng sản phẩm và trình

độ cung ứng dịch vụ cao - thêm

một lần nữa khẳng định vị thế,

thương hiệu của đơn vị đối với

các bạn hàng khác Đặc biệt tới

đây, khi nhà máy sản xuất thuốc

nổ năng lượng cao do đơn vị đầu

tư xây dựng từ năm 2007 đi vào

hoạt động, thương hiệu Gaet sẽ

ngày càng được nhân rộng

Dấu ấn mang tên Gaet

Doanh thu và thu nhập bình

quân mỗi năm một tăng, lãnh đạo Công ty không vì thế mà sao nhãng trách nhiệm đối với người lao động - những cá nhân góp phần làm nên thành công của Gaet ngày hôm nay Phúc lợi dành cho người lao động được thực hiện nghiêm túc như bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp được đóng 100% Hàng năm, tổ chức khám sức khoẻ định kỳ cho toàn bộ cán bộ công nhân viên Bên cạnh đó, Công ty cũng trích lập quỹ khen thưởng, trợ cấp khó khăn và nghiêm túc thực hiện, nhằm đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động

Những năm vừa qua, do công tác hoạch định chiến lược phát triển đúng đắn đã tạo đà thúc đẩy Công ty phát triển với tốc độ khá cao Nhờ đó, đơn vị đã có những đóng góp tích cực và thiết thực cho ngành nói riêng và cho đất nước nói chung Như với công tác từ thiện xã hội, Gaet luôn tham gia đầy đủ các phong trào phát động như ủng hộ các nạn nhân bị ảnh hưởng bão lụt, quỹ vì người nghèo, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng,… với số tiền hàng trăm triệu đồng mỗi năm

Với bề dày 50 năm tồn tại và phát triển cùng với những thành tích đáng nể trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, Công ty TNHH MTV Vật tư quốc phòng đã đạt không

ít thành tích đáng tự hào, nhất là mấy năm gần đây Đó là các thành tích: Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Ba, cờ thi đua Đơn vị xuất sắc, giải thưởng Vì sự tiến bộ và phát triển bền vững, Thương hiệu vàng, Quả cầu vàng, Cúp vàng Vì sự phát triển cộng đồng, Doanh nghiệp - doanh nhân tiêu biểu ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia, Doanh nghiệp phát triển bền vững, Doanh nghiệp vì cộng đồng, Giải vàng chất lượng dịch vụ, Doanh nghiệp xuất sắc toàn quốc,…

Vào trung tuần tháng 7/2011, Gaet vinh dự là một trong số ít các doanh nghiệp được trao cùng lúc ba Cúp vàng: Doanh nghiệp tiêu biểu Asean, Thương hiệu nổi tiếng Asean và Doanh nhân Tâm

- Tài Chứng tỏ nội lực của Công

ty đang ngày càng được củng cố và năng lực cạnh tranh ngày một nâng cao cả trong nước cũng như quốc tế n

Chủ tịch HĐTV kiêm Tổng Giám đốc Công

ty TNHH MTV Vật tư quốc phòng Nguyễn

Đức Thuận

Công ty có vốn điều lệ

gần 5 tỷ đồng, doanh thu

năm 2009 đạt xấp xỉ 29

tỷ đồng, năm 2010 là 35 tỷ đồng

Thông qua những con số ấn

tượng trên, mọi người đã có thể

hình dung phần nào về sự thành

công của doanh nghiệp Đức Hà

trong lĩnh vực kinh doanh dược

phẩm Và những con số biết nói

này cũng đồng thời thể hiện sự

giỏi giang, tháo vát của nữ doanh

nhân Lê Thanh Minh trong vai trò

Giám đốc Công ty Tuy nhiên,

cũng như nhiều doanh nhân khác, ngay từ những ngày đầu bước vào đời, chị không chọn lĩnh vực kinh doanh, nhưng cuộc sống vốn có nhiều chữ ngờ và có lẽ, nghiệp kinh doanh cuối cùng đã chọn chị Thực tế, trước khi trở thành doanh nhân, chị có một quãng thời gian dài làm kế toán tổng hợp cho một công ty dược phẩm Nhờ làm lâu thạo việc, chị thấy lĩnh vực này rất hợp với mình và chị quyết định thành lập Công ty với số vốn ban đầu là

150 triệu đồng - nhà thuốc đầu tiên Thời gian thấm thoắt trôi nhanh, đến nay, Công ty do chị quản lý đã trở thành một doanh nghiệp chuyên nhập khẩu thuốc tân dược để cung cấp cho các công ty kinh doanh thuốc trên toàn quốc với số vốn cố định lên tới 20 tỷ đồng Dân gian vẫn hay nói, để kinh doanh thành công, ngoài năng lực thì cần có cả sự may mắn Với chị, có lẽ chị có được cả hai dù vẫn biết rằng chẳng có sự thành công nào đến

Coi trọng yếu tố cá nhân

trong sự phát triển chung

CÔNG TY DƯỢC PHẨM VÀ THƯƠNG MẠI ĐỨC HÀ

Đại miêu

l

Ra đời năm 2002,Công ty Dược phẩm và Thương mại Đức Hà chuyên nhập khẩu và phân phối các sản phẩm thuốc chữa bệnh, đã có gần

10 năm hình thành và phát triển Trong quãng thời gian này, dưới sự quản lý, điều hành của nữ Giám đốc Lê Thanh Minh, doanh nghiệp đã nỗ lực vươn lên, bằng uy tín và khả năng của chính mình, trở thành nhà phân phối chính của hơn 50 loại thuốc được sản xuất từ nhiều quốc gia trên thế giới

Bà Lê Thanh Minh - Giám đốc Công ty Dược phẩm và Thương mại Đức Hà

một cách dễ dàng.

Như đã nói ở trên, hiện tại, Công

ty Đức Hà đang là nhà phân phối

chính của hơn 50 loại thuốc tân

dược có nguồn gốc từ Mỹ, Ba

Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài

Loan,… Do đó, cùng với sự gia tăng

số đầu thuốc nhập khẩu về, chị đã

kịp thời tuyển dụng một đội ngũ

cán bộ nhân viên, trình dược viên

lên đến gần 100 người (50 nhân

viên chính thức, 50 cộng tác viên)

để “guồng máy” của đơn vị vận

hành trôi chảy và hiệu quả Bên

cạnh đó, giúp chị vận hành “guồng

máy” một cách đắc lực là ban lãnh

đạo gồm những cá nhân được đào

tạo bài bản ở trong và ngoài nước,

giỏi về chuyên môn và quản trị

nguồn nhân lực Sở dĩ Đức Hà có

được đội ngũ nhân lực mạnh như

vậy là nhờ Ban Giám đốc đã chủ

động xây dựng một chính sách đãi

ngộ phù hợp nhằm thu hút, tập

hợp nhiều nhân sự giỏi để phục

vụ cho công việc Đặc biệt, Giám

đốc Thanh Minh là người biết dùng

người Bà rất coi trọng yếu tố cá

nhân để mọi người thể hiện được

sự năng động, sáng tạo cũng như

chứng tỏ năng lực bản thân Hơn

nữa, bà còn chủ trương lấy tinh

thần học hỏi làm cốt lõi trong việc

xây dựng văn hoá doanh nghiệp

và lấy việc đa sở hữu nhằm phát

huy tinh thần làm chủ của nhân

viên Do đó, người lao động luôn

thấy mình được tôn trọng, đánh

giá cao; luôn tích cực thể hiện bản

thân thông qua hiệu quả công việc thực tế Đáp lại, ngoài thu nhập bình quân đạt 5 triệu đồng/người/

tháng, Công ty luôn dành sự quan tâm đặc biệt tới các chế độ chính sách nhằm không ngừng cải thiện, nâng cao mức sống cho người lao động

Là người lãnh đạo chịu trách nhiệm cao nhất trong Công ty, bà Thanh Minh hiểu rằng muốn hoạt động kinh doanh phát triển thì đội ngũ nhân lực mạnh thôi chưa đủ, cần phải có nhiều chiến lược phù hợp hỗ trợ Cùng với ban lãnh đạo, bà đã triển khai kế hoạch đầu tư nghiên cứu thị trường thuốc tân dược trên toàn quốc Trên cơ sở kết quả có được, doanh nghiệp chủ động tìm kiếm đối tác, cung cấp kịp thời cho thị trường những dược phẩm cần thiết cho việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ người dân Chính vì vậy, đơn vị rất coi trọng việc hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước, đặc biệt là các đối tác lớn, luôn đề cao vấn đề công nghệ quản trị và nghiên cứu khoa học

Theo bà, việc hợp tác này không chỉ có lợi cho cả đôi bên, mà còn nhằm mục đích tăng cường học tập, trao đổi kinh nghiệm, rút ngắn thời gian quá độ trong quá trình phát triển Với uy tín có được, các đối tác mà Đức Hà đang hợp tác đều là những tập đoàn lớn, có vị thế nhất định trong lĩnh vực dược phẩm của Việt Nam và thế

giới như: Dongkoo Pharma (Hàn Quốc), Hanall Pharmaceutical (Hàn Quốc), Stedmon (Ấn Độ),… Lợi thế này đã thúc đẩy lãnh đạo Công ty đặt ra mục tiêu: sẽ phát triển và mở rộng quy mô phân phối thuốc tân dược ra các tỉnh và thành phố lớn trên toàn quốc trong tương lai gần

Đảm đương cương vị Giám đốc với công việc khá bận rộn nhưng doanh nhân Thanh Minh luôn dành một phần quỹ thời gian eo hẹp cho hoạt động từ thiện Dường như, trong lòng mỗi người phụ nữ Việt Nam luôn tiềm ẩn sự cảm thông, chia sẻ cho những số phận kém may mắn trong đời sống Chẳng hạn, chị đã từng đích thân tham gia vào những đoàn công tác khám chữa bệnh miễn phí cho nhân dân vùng sâu vùng xa: Sơn

La, Hà Tĩnh,… với những quà tặng là nhu yếu phẩm, chăn màn, quần áo, thuốc chữa bệnh,… Chị chia sẻ, càng đi nhiều càng thấy người dân các vùng sâu vùng xa còn nhiều vất vả, càng thấy mình cần phải tham gia tích cực hơn nữa, có trách nhiệm nhiều hơn nữa trong việc giúp họ thoát khỏi cuộc sống khốn khó, ốm đau, thiếu thốn Nghe những lời tâm sự của chị, càng thêm hiểu tấm lòng của những người nữ doanh nhân thành đạt khi họ luôn có mặt trong các hoạt động từ thiện Và chị, hoàn toàn xứng đáng khi được trao Cúp vàng Doanh nhân Tâm - Tài

2011.n

Từ một sinh viên tốt nghiệp

Khoa Thú y - Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Hoàng Triều đã đảm đương nhiều vị trí công tác như: bác sỹ thú y của Vụ Chăn nuôi, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), Trưởng phòng Kế hoạch vật tư rồi trở thành Giám đốc của Trung tâm Dịch vụ khoa học kỹ thuật thú y - chăn nuôi (Viện Thú y Trung ương) Năm

1994, sau khi về hưu, dựa trên nền tảng vững chắc là vốn kiến thức cùng kinh nghiệm về nghề phong phú, ông đã đứng ra thành lập và trở thành Chủ tịch Hội đồng sáng lập kiêm Giám đốc Trung tâm chuyển giao công nghệ Thú

y (Hội Thú y Việt Nam), nay có tên gọi mới là Công ty Cổ phần

Hội Thú y Việt Nam, vốn điều lệ

1 tỷ đồng Đồng thời, ông còn là Chủ tịch Hiệp hội sản xuất kinh doanh thuốc thú y Việt Nam Qua nghiên cứu, đánh giá nhu cầu thực tế của thị trường, bác sỹ thú y Hoàng Triều nhận thấy sản phẩm chức năng đang được người tiêu dùng ưa chuộng Là người năng động, dám nghĩ dám làm, lại công tác lâu năm trong ngành chăn nuôi - thú y, ông hiểu rất rõ đặc tính, tác dụng của cao xương ngựa bạch nên nắm bắt ngay cơ hội để đầu tư sản xuất kinh doanh cao xương ngựa bạch - một sản phẩm bảo vệ sức khoẻ cộng đồng

Tuy nhiên, vốn là một bác sỹ nên bản tính thận trọng khiến

CÔNG TY CỔ PHẦN HỘI THÚ Y VIỆT NAM

Với tiền thân là Trung tâm chuyển giao công nghệ thú y, năm

2008 Công ty Cổ phần Hội Thú y Việt Nam được thành lập Chuyên sản xuất, chế biến thực phẩm chức năng, hiện tại doanh nghiệp đang gặt hái không ít thành công từ sản phẩm cao xương ngựa bạch Vạn An - một thương hiệu mạnh được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng.

moÄNg hueÄ

l