MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT Thấy được đức tính giản dị là phẩm chất cao quý của Bác Hồ qua đoạn văn nghị luận đặc sắc II?. Kiến thức: - Sơ giản về tác giả Phạm Văn Đồng - Đức tính giản dị của Bác
Trang 1Tuần 25 Tiết: 92
TLV:
LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG MINH
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Khắc sâu những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận chứng minh
- Vận dụng những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chứng minh cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề xã hội gần gũi quen thuộc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
Cách làm một bài văn chứng minh cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề
xã hội gần gũi quen thuộc
2 Kỹ năng:
Tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý và viết các phần, đoạn trong bài văn chứng minh
3 Tư tưởng:
Có ý thức rèn luyện cách làm bài văn lập luận chứng minh chuẩn bị cho bài viết số5
III CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ
2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp(1’)
2 Kiêm tra bài cũ: (3’) Mỗi lớp 2 em
? Nêu các bước làm một bài văn chứng minh
3 Bài mới
a Giới thiệu bài mới(1’)
Để giúp các em nắm chắc và biết cách làm một bài văn chứng minh, tiết học hôm nay sẽ giúp các em luyện tập các bước làm một bài văn chứng minh
b Tiến hành hoạt động:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Hoạt động 1(15’)
Gọi HS đọc đề bài - HS đọc đề bài
* Đề bài: Chứng minh rằng
nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn luôn sống theo đạo lý
"Ăn quả nhớ kẻ trồng cây",
"Uống nước nhớ nguồn"
1 Tìm hiểu đề, tìm ý
a Tìm hiểu đề
Trang 2? Hãy xác định vấn đề
cần chứng minh?
- GV đó là một đạo lý
sống đẹp đẽ của dân
tộc ta
? Để chứng minh được
vấn đề cần lập luận
ntn?
? Em hiểu ''Ăn quả nhớ
kẻ trồng cây'' và ''
Uống nước nhớ nguồn''
là gì
? Em hãy diễn giải ý
của hai câu tục ngữ
trên ?
? Tìm những biểu hiện
của đạo lý: Ăn quả nhớ
kẻ trồng cây và uống
nước nhớ nguồn?
- HS suy nghĩ trả lời
- H/S nêu yêu cầu
Đưa ra và phân tích những dẫn chứng thích hợp để người đọc(nghe) thấy rõ điều đã nêu ở đề bài là đúng đắn và có thật
- Nêu ý hiểu
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây"
+ Nghĩa đen: Ăn trái thơm quả ngọt phải nhớ
ơn người đã trồng cây đó
+ Nghĩa bóng: Khi ta được hưởng những thành quả vật chất và tinh thần thì ta phải biết
ơn những người làm ra thành quả đó
- Uống nước nhớ nguồn : Khuyên người ta phải luôn nhớ tới cội nguồn của mình
- Là biểu hiện của lòng biết ơn, ân nghĩa thủy chung
- Những biểu hiện đạo lý
đó trong đời sống + Ăn một bát cơm nhớ người làm ruộng, ăn trái cây ngon nhớ người trồng cây, mặc chiếc áo mới nhớ người dệt vải
+ Gia đình làm cúng giỗ
tổ tiên, + ngày lễ hội để tưởng
- Vấn đề cần chứng minh: lòng biết ơn những người đã làm ra thành quả để mình được hưởng
- Yêu cầu chứng minh phân tích những dẫn chứng thích hợp
b Tìm ý
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây"
+ Nghĩa đen: Ăn trái thơm quả ngọt phải nhớ ơn người đã trồng cây đó
+ Nghĩa bóng: hưởng thành quả vật chất và tinh thần phải biết ơn những người làm ra thành quả đó
- Uống nước nhớ nguồn : Khuyên người ta phải luôn nhớ tới cội nguồn của mình
- Là biểu hiện của lòng biết
ơn, ân nghĩa thủy chung
- Những biểu hiện đạo lý đó trong đời sống
+ Ngày thương binh liệt sỹ + Ngày 20/11; 8/3
Trang 3? Người Việt nam có
thể sống thiếu các
phong tục, lễ hội đó
được không? Vì sao ?
? Em có suy nghĩ gì về
đạo lí: "Ăn quả
nhớ nguồn"
Hoạt động 2(20’)
? Nêu phần mở bài
? Trình bày nội dung
phần thân bài
? Tìm những biểu hiện
của đạo lý " ăn
quả ", " uống
nước "
nhớ tới những vị anh hùng dân tộc (giỗ tổ Hựng Vương, Hoàng công chất )
+ Ngày thương binh liệt
sỹ
+Ngày 20/11; 8/3
- Người Việt nam không thể sống thiếu các phong tục tập quán đó được vì
đó là đạo lý truyền thống
- Đạo lí cao đẹp
- Xấu hổ khi mắc lỗi, vui khi làm được điều tốt
- Tham gia hoạt động đền ơn đáp nghĩa
- Giới thiệu luận điểm cần chứng minh
- Trích dẫn câu tục ngữ…
* Giải thích ngắn gọn:
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, uống nước nhớ nguồn có nghĩa là như thế nào?
* Chứng minh
- Từ xưa dân tộc Việt Nam ta đã luôn nhớ tới cội nguồn, luôn biết ơn những người đã làm ra những thành quả cho mình được hưởng Con cháu kính yêu ông bà, cha mẹ, phong tục thờ cúng tổ tiên, giỗ chạp, cúng tế, lập đền, miếu ghi công, xây dựng tượng đài nghĩa trang liệt sỹ
- Không thể sống thiếu được
vì đó là đạo lý truyền thống
2 Lập dàn ý
a Mở bài
- Giới thiệu luận điểm cần chứng minh
- Trích dẫn câu tục ngữ…
b Thân bài
* Giải thích ngắn gọn: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, uống nước nhớ nguồn có nghĩa là như thế nào?
* Chứng minh
- Từ xưa dân tộc Việt Nam ta
…
Trang 4? Phần kết luận trình
bày nội dung gì ?
- Cho H/S viết đoạn
mở bài
- Gọi H/S đọc - nhận
xét
- H/S viết đoạn thân
bài
- H/S viết phần kết bài
- Gọi H/S đọc - nhận
xét
- Gọi H/S đọc – sửa
chữa
- Một số ngày lễ tiêu biểu: Ngày nhà giáo Việt nam, ngày thương binh liệt sỹ
- Một số phong trào tiêu biểu: Xây dựng nhà tình nghĩa, chăm sóc Bà Mẹ việt Nam anh hùng, ủng
hộ nhân dân các vùng bị thiên tai, lũ lụt
- Khẳng định truyền thống tốt đẹp của dân tộc
- MB: Trong cuộc sống cộng đồng người Việt Nam chúng ta luôn đề cao đạo lý " ăn quả nhớ
kẻ trồng cây và uống nước nhớ nguồn " đó là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Đã được truyền từ xưa đến nay
- Trình bày
- H/S viết
- Là một người Việt Nam em rất tự hào về truyền thống đạo lý trên,
em luôn tự nhủ phải giữ gìn đạo lý đó và trước hết biết ơn người nuôi dưỡng, dậy dỗ em nên người
- HS trình bày ý kiến
- HS đọc lại và tự sửa chữa
- Một số ngày lễ tiêu biểu: Ngày nhà giáo Việt Nam, ngày thương binh liệt sỹ
- Một số phong trào tiêu biểu: Xây dựng nhà tình nghĩa, chăm sóc Bà Mẹ việt Nam anh hùng…
c Kết luận Khẳng định truyền thống tốt đẹp của dân tộc
3 Viết văn
- Viết mở bài
- Viết thân bài
- Viết kết luận
4 Đọc lại và sửa chữa
4.Củng cố(4’)
Trang 5? Trình bày các bước trong bài văn lập luận chứng minh?
? Nêu dàn bài của bài văn lập luận chứng minh?
5 Dặn dò (1’)
- Học ghi nhớ
- Soạn: Đức tính giản dị của Bác Hồ
V RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
*********************************************
Tiết: 93 Tuần: 25
Văn bản: ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ
( PHẠM VĂN ĐỒNG)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Thấy được đức tính giản dị là phẩm chất cao quý của Bác Hồ qua đoạn văn nghị luận đặc sắc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Phạm Văn Đồng
- Đức tính giản dị của Bác Hồ thể hiện trong lối sống trong quan hệ với mọi ngưòi, trong việc làm và lời nói, bài viết
- Cách nêu dẫn chứng bình luận nhận xét; giọng văn sôi nổi nhiệt tình của tác giả
2 Kỹ năng:
- Đọc - hiểu văn bản nghị luận xã hội
- Đọc diễn cảm và phân tích nghệ thuật nêu luận điểm và luận chứng trong văn nghị luận
3 Tư tưởng:
Có ý thức học tập và rèn luyện theo cách sống giản dị của Bác Hồ
III CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ
2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp(1’)
2 Kiêm tra bài cũ: (4’) Mỗi lớp 2 em
? Sự giàu có và khả năng phong phú của Tiếng Việt được thể hiện ở những phương diện nào? Tìm một số dẫn chứng cụ thể để làm rõ các phương diện đó?
3 Bài mới
Trang 6a Giới thiệu bài mới(1’)
Ở bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ người đọc đã rất xúc động trước tình cảm bình dị của vị lãnh tụ dân tộc mà gần gũi như một người cha.Còn trong bài học hôm nay chúng ta lại một lần nữa cảm nhận được phẩm chất giản dị của Bác qua một đoạn văn nghị luận đặc sắc của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng-người học trò xuất sắc, Đồng-người cộng sự gần gũi nhiều năm của Bác
b Tiến hành hoạt động:
Hoạt động vủa GV Hoạt động của HS Nội dung
Hoạt động 1(2’)
? Nêu hiểu biết của em về
tác giả
- Gv (sgv.67)
? Em hiểu gì về tác phẩm
Hoạt động 2(10’)
- H/S trình bày ý hiểu
- HS
I Tác giả - tác phẩm
1 Tác giả
Nhà cách mạng nổi tiếng, Nhà văn học lớn của dân tộc, từng làm Thủ Tướng Chính Phủ trên 30 năm
2 Tác phẩm: SGK
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
- GV: Nêu yêu cầu đọc:
Rõ ràng, mạch lạc, giọng
sụi nổi, biểu hiện được
tình cảm của tác giả, lưu ý
các câu cảm thán
- GV: Đọc - Gọi 2 H/S
đọc bài
- Gọi H/S đọc chú thích
dấu sao
? Nhất quán là gì?
? Tươm tất nghĩa là gì?
? Văn bản trên thuộc kiểu
văn bản nào?
? Nêu luận điểm chính của
bài
? Em hãy nêu bố cục của
- Hs nghe
- H/S đọc, nhận xét
Hs theo dõi chú thích sgk
- H/S đọc chú thích
Có nghĩa tương đương với
"thống nhất": hợp lại thành 1 khối
- Có nghĩa với từ " tiêm tất" : chu đáo, cẩn thận, theo thứ tự( việc làm tiêm tất"
- Văn bản nghị luận chứng minh
- Luận điểm: Đức tính giản dị của Bác Hồ
- Bố cục: 2 phần
2 Từ khó
3 Tìm hiểu cấu trúc văn bản
- Văn bản nghị luận chứng minh
- Luận điểm: Đức tính giản dị của Bác Hồ
* Bố cục: 2 phần
Trang 7bài viết?
Hoạt động 3(20’)
GV: Đây chỉ là phần trích
cho nên không đầy đủ như
bài văn nghị luận nói
chung
? Phần 1 nêu lên vấn đề
gì?
? Trong phần mở đầu của
bài viết, tác giả đã nêu
luận điểm chính đó là gì ?
? Luận điểm gồm hai vế
Nhận xét ý nghĩa của từng
vế
? Phần này được trình bày
bằng 2 câu Hãy nêu vai
trò của từng câu?
? Luận điểm đã đề cập đến
2 phạm vi đời sống của
Bác: đời sống cách mạng
to lớn và đời sống hàng
ngày giản dị Theo em văn
bản này tập trung làm rõ
phạm vi đời sống nào của
Bác Hồ?
? Trong đời sống hàng
ngày đức tính giản dị của
Bác được bộ lộ Đức tính
này được tác giả nhận
định bằng những từ nào?
? Trong đó từ nào quan
trọng nhất? Vì sao
+ Phần 1: Từ đầu =>
Tuyệt đẹp + Phần 2: Còn lại
- H/S phát hiện
- H/S phát hiện
- Gồm 2 vế đối lập: Hoạt động chính trị lay chuyển trời đất >< đời sống vô cùng giản dị và khiêm tốn
- Câu 1: Nhận xét chung
- Câu 2: Giải thích nhận xét ấy.-> Bác vừa là bậc vĩ nhân lớn lao, phi thường, vừa là người bình thường rất gần gũi, thân thương với mọi người
- Đời sống hàng ngày giản
dị của Bác
- Trong sáng, thanh bạch
và giản dị
- Từ "thanh bạch" vì từ này thâu tóm đức tính giản
dị của Bác Trong "thanh bạch" có giản dị, trong
III Tìm hiểu văn bản
1 Phần 1:
(Nhận định khái quát về đức tính giản dị của Bác)
- Luận điểm: Sự nhất
quán giữa cuộc đời hoạt động cách mạng với đời sống giản dị của Bác
- 2 vế đối lập: Hoạt động chính trị lay chuyển trời đất >< đời sống vô cùng giản dị và khiêm tốn
- Câu 1: Nhận xét chung
- Câu 2: Giải thích nhận xét ấy.-> Bác vừa là bậc
vĩ nhân lớn lao, phi thường, vừa là người bình thường rất gần gũi, thân thương với mọi người
- Đời sống hàng ngày giản
dị của Bác
- Trong sáng, thanh bạch
và giản dị
- Từ "thanh bạch" vì từ này thâu tóm đức tính giản dị của Bác Trong
"thanh bạch" có giản dị,
Trang 8? Trong khi nhận định về
đức tính giản dị của Bác,
tác giả đã có thái độ như
thế nào?
? Em có nhận xét gì về
cách lập luận và ý nghĩa
của cách lập luận ấy?
? Phần 2, tác giả tập trung
vào vấn đề gì?
? Tác giả đã chứng minh
đức tính giản dị của Bác
qua những phương diện
nào?
? Để chứng minh đức tính
giản dị của Bác người viết
đó chứng minh ở phương
diện nào trong đoạn này?
? Tìm dẫn chứng cụ thể để
chứng minh sự giản dị
trong đời sống sinh hoạt
của bác?
? Qua tìm hiểu các dẫn
chứng trên em có nhận
xét gì về các dẫn chứng
đưa ra ở đây?
? Sự giản dị của Bác trong
quan hệ với mọi người
được tác giả nêu lên
những dẫn chứng ntn?
sáng và đẹp trong lối sống của người cách mạng
- Tin ở nhận định của mình "Điều rất quan trọng Hồ Chủ Tịch"
- Ngợi ca " rất lạ lùng, rất
kỳ diệu"
=> Cách lập luận ngắn gọn mà sâu sắc để làm nổi bật phẩm chất cao đẹp của Bác
H/S nhận xét
- Hai phương diện + Giản dị trong đời sống hàng ngày
+ Giản dị trong cách nói, viết
- Trả lời
- Bữa cơm, đồ dùng, cái nhà
+ bữa cơm( có vài ba món, ăn không rơi vãi, bát sạch cơm, thức ăn còn lại cất tươm tất)
+ nhà ở( vài ba gian, lộng gió và ánh sáng, thơm )
=> Dẫn chứng cụ thể, rừ
ràng, xác thực
+ Viết thư cho một đồng chí
+ Nói chuyện với các cháu + Đi thăm nhà tập thể công nhân
+ Việc gì làm được không cần người khác giúp
trong sáng và đẹp trong lối sống của người cách mạng
- Tin ở nhận định của mình "Điều rất quan trọng Hồ Chủ Tịch"
- Ngợi ca " rất lạ lùng, rất
kỳ diệu"
=> Cách lập luận ngắn gọn mà sâu sắc để làm nổi bật phẩm chất cao đẹp của Bác
2 Phần 2: Chứng minh
đức tính giản dị của Bác.
- Hai phương diện + Giản dị trong đời sống hàng ngày
+ Giản dị trong cách nói, viết
a.Giản dị trong đời sống sinh hoạt:
- Bữa cơm, đồ dùng, cái nhà
=> Dẫn chứng cụ thể, rừ
ràng, xác thực
- Trong quan hệ với mọi
ngườ
+Viết thư cho một đồng chí
+ Nói chuyện với các cháu
……
Trang 9? Nhận xét về cách đưa
dẫn chứng trong đoạn
này?
- Gv đọc: "Bác Hồ
sống nhân dân"
? Qua đoạn văn trên em
hiểu gì về lí do lối sống
giản dị của Bác Hồ?
? Em hiểu gì về ý nghĩa
của lối sống giản dị ở Bác
? Trong đoạn này người
viết chủ yếu chứng minh
tính giản dị của bác ở
phương diện nào?
? Tìm dẫn chứng để chứng
minh tính giản dị của bác
trong cách nói và viết?
? Tìm các câu văn có nội
dung giải thích lí do Bác
nói viết giản dị như vậy?
? Em hiểu gì về ý nghĩa
của lời bình luận này?
? Nét đặc sắc trong cách
nghị luận của bài văn là
gì?
+ Đặt tên cho 1 số đồng chí
-> Đưa dẫn chứng bằng cách liệt kê, chọn lọc, tiêu biểu
- Suy nghĩ trả lời
- H/S trình bày ý kiến
- Bác sống giản dị vì cuộc đời Bác luôn gắn liền với cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân.(Vì Người được tôi luyện trong cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân)
+" Sáng ra bờ suối
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng
Bàn đá chông
Cuộc đời
+ Tôi nói đồng bào nghe
rừ khụng
…
'' Không có gì quý hơn độc lập
- Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam ''
- Là những câu nói nổi tiếng, ngắn gọn, dễ thuộc,
dễ nhớ
- Có sức thuyết phục lôi cuốn cảm hứng lãng mạn
-> Đưa dẫn chứng bằng cách liệt kê, chọn lọc, tiêu biểu
- Bác sống giản dị vì cuộc đời Bác luôn gắn liền với cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân
- Lối sống giản dị + giá trị tinh thần khác = phẩm chất cao đẹp ở bác
-> Sâu sắc, sát thực tế, đúng với con người của bác
b.Giản dị trong cách nói, viết
- '' Không có gì quý hơn độc lập
- Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam ''
- Là những câu nói nổi tiếng, ngắn gọn, dễ thuộc,
dễ nhớ
->Có sức thuyết phục lôi cuốn cảm hứng lãng mạn
- Đề cao sức mạnh phi thường của lối nói giản dị
mà sâu sắc
Trang 10Hoạt động 4(2’)
- Gọi H/S đọc ghi nhớ
? Hãy tìm một số ví dụ để
chứng minh sự giản dị
trong thơ văn của Bác?
? Qua bài văn này, em
hiểu thế nào là đức tính
giản dị và ý nghĩa của nó
trong cuộc sống?
Hoạt động 5(1’)
- GV cho HS về nhà làm
- Đọc
- Kết hợp chứng minh, giải thích - bình luận
- Dẫn chứng cụ thể tiêu biểu, xác thực
- Đức tính giản dị trong lối sống, lời nói, viết là một
vẻ đẹp cao quý trong con người Hồ Chí Mịnh
- Phát hiện
- Khẳng định tài năng viết
thật giản dị của Bác
IV.Tổng kết.
1 Nghệ thuật :
2 Nội dung
* Ghi nhớ: SGK
V Luyện tập
1 Bài 1:
2.Bài 2:
Về nhà làm
4.Củng cố(3’)
Ghi nhớ SGK
5 Dặn dò (1’)
- Học ghi nhớ
- Soạn bài mới
V RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
*********************************************
Tiết: 94, 95 Tuần: 25
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5 NGHỊ LUẬN CHỨNG MINH
(Làm tại lớp )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Củng cố các kĩ năng làm một bài văn chứng minh
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
Kiểm tra đánh giá nhận thức của học sinh về kiểu bài nghị luận chứng minh qua một bài viết cụ thể