Kiến thức - Bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của những người dân thuộc địa bị bóc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh
Trang 1TUẦN 29 Tiết 105 : Văn học : Thuế máu.
Tiết 106 : Văn học : Thuế máu.
Tiết 107 : Tiếng Việt : Hội thoại.
Tiết 108 : Tập làm văn : Tìm hiểu yếu tố biểu cảm vào bài văn
nghị luận.
Ngày soạn : 22 / 03 /11
Ngày giảng: 28 / 03 /11
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Hiểu được bản chất giả dối, tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp
- Thấy rõ tính chiến đấu, lập luận sắc bén cùng nghệ thuật trào phúng trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc
1 Kiến thức
- Bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của những người dân thuộc địa bị bóc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản
- Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Đọc – hiểu văn chính luận hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận
- Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
b Kĩ năng sống:
- Giao tiếp: trao đổi, trình bày, phê phán, vạch trần bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp
- Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận
- Xác định giá trị bản thân: trao đổi, tìm ra lí tưởng đúng cho bản thân
3 Thái độ : ( Tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh)
- Yêu nước, thương dân, tinh thần vô sản quốc tế
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và tài liệu có liên quan, bảng phụ, phiếu học tập, tranh ảnh Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo đinh hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
1.
Ổn định lớp:
2.
Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3.
Bài mới: Gv giới thiệu bài:
* Hoạt động 1: Khởi động
- KTDHTC: Động não, hỏi – đáp dẫn dắt HS vào bài giảng bằng cách trả lời câu hỏi sau:
? Chương trình Ngữ văn 7 các em đã học những văn bản nào của tác giả Nguyễn Ái Quốc?
( Những trò lố hay Varen và Phan Bội Châu)
GV gới thiệu: cùng với chủ đề lên án thực dân Pháp, thời gian Bác hoạt động cách mạng ở Pháp và Châu
Âu, người còn viết Bản án chế độ thực dân Pháp Bài học hôm nay, cô sẽ hướng dẫn các em tìm hiểu chương I của tác phẩm này với nhan đề “ Thuế máu”
Trang 2* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu chung:
? Dựa vào kiến thức đã học và sự chuẩn bị
bài ở nhà, em hãy giới thiệu sơ lược về tác
giả ?
? Văn bản “ Thuế máu” có xuất xứ từ đâu ?
Dựa vào chú thích * / sgk / 90, em hãy nêu
vài nét sơ lược về tác phẩm “ Bản án chế
độ thực dân Pháp” ?
- GV bổ sung thêm: “ Bản án …” được
viết bằng tiếng Pháp xuất bản ở Pa- ri
(1925) và xuất bản lần đầu tiên ở Việt Nam
(1946) Tác phẩm gồm 12 chương và phần
phụ lục, đoạn trích “ Thuế máu” là toàn bộ
chương I của tác phẩm Mỗi chương viết về
một chủ đề và tất cả hợp thành bản cáo
trạng đanh thép về tội ác tày trời của
CNTD đối với người dân các xứ thuộc địa
Để hoàn thành tác phẩm Người tìm đọc
nhiều tài liệu, gặp gỡ nhiều nhân chứng,
thống kê công phu nhiều con số -> với
thiên phóng sự này, lần đầu tiên trên thế
giới chế độ thuộc địa bị lên án một cách có
hệ thống, toàn diện và chính xác
- GV giới thiệu: Tác phẩm được viết theo
thể loại :Phóng sự điều tra chính luận: Là
một thể của kí nhằm phản ánh kịp thời
những vấn đề có tính thời sự, tìm hiểu và
đưa ra các cứ liệu xác thực giúp người đọc
nhận thức đúng đắn đầy đủ về vấn đề
ấy-Bác viết nhằm mục đích chính trị: Tố cáo
tội ác của bọn thực dân đối với các nước
thuộc địa Á- Phi, bước đầu vạch ra con
đường đấu tranh giải phóng dân tộc cho các
nước thuộc địa
? Xét về mặt hình thức “ Thuế máu” được
viết theo phương thức biểu đạt nào? Vì sao
em biết ?
? Kể tên những văn bản nghị luận mà em
đã được học ở học kì II ?
? Nếu là văn bản nghị luận thì luận đề “
Thuế máu” được triển khai bằng hệ thống
các luận điểm nào ?
@ - Nguyễn Ái Quốc tên gọi rất nổi tiếng của chủ tịch Hồ Chí Minh được dùng từ 1919- 1941 bút danh này gắn với tờ báo “ Người cùng khổ” “ Truyện kí Nguyễn Ái Quốc” mà chúng ta đã học một VB ở lớp 7 “ Những trò
lố hay là Va- Ren và Phan Bội Châu”,
“ Vi hành” ( NV 12) và đặc biệt
là tác phẩm “ Bản án chế độ thực dân Pháp” Sau năm 1945 Người lấy tên là chủ tịch Hồ Chí Minh
@ - Trích “ Bản án chế độ TDP”
( 1925)
- Thể văn Nghị luận phóng sự điều tra
@ Nghị luận- Vì người viết chủ yếu dùng lí lẽ và dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề “ Thuế máu”
@ 3 luận điểm- Đó chính là bố cục của đoạn trích Bố cục 3 phần từ “Chiến tranh và người bản xứ -> Chế độ lính tình nguyện” và “ Kết quả của sự hi sinh” có MQH chặt chẽ vừa theo lô- gíc thời gian vừa trọn vẹn một qui trình công nghệ đưa thân xác
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả (chú thích * sgk)
2 Tác phẩm:
- Trích “ Bản án chế độ TDP”
( 1925)
- Thể văn Nghị luận phóng sự điều tra
Trang 3? Em có nhận xét gì về cách đặt tên chương
“ Thuế máu” ?
- GV gợi ý: Trong các nghị định văn bản
của bất cứ một xã hội nào có qui định nộp
thuế bằng máu không? Cách đặt tên như
vậy nhằm mục đích gì ?
* Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh đọc –
hiểu văn bản:
- Yêu cầu đọc to, rõ, chính xác kết hợp
giọng điệu vừa mỉa mai, giễu cợt vừa cay
đắng xót xa Nên chú ý đọc những chỗ khó
“ Ấy thế mà…”, “ Đùng một cái…” nhất là
2 đoạn văn sử dụng nhiều câu hỏi ở cuối
phần II và ở phần III của văn bản ( Nếu quả
thật…để ghi nhớ công lao…)
- GV đọc mẫu một đoạn
-> Nhận xét cách đọc
? Xét về mặt hình thức “ Thuế máu” viết
theo phương thức biểu đạt nào? Vì sao em
xác định như thế?
? Kể tên các văn bản Nghị luận mà em đã
học trong chương trình Ngữ văn 8?
? Là văn bản nghị luận, vậy luận đề Thuế
máu được khiển khai bằng hệ thống luận
điểm nào?
? Mỗi luận điểm là một bộ phần của văn
bản, vậy em hãy nhắc lại bố cục của đoạn
trích?
GV chuyển ý: Bố cục của văn bản gồm 3
phần rành mạch Để thấy rõ nội dung và
nghệ thuật của đoạn trích chúng ta đi vào
phân tích văn bản
- HS quan sát phần I nhắc lại cho cô
luận điểm 1 là gì ?
?Em hiểu như thế nào về cụm từ “ Người
bản xứ”?
? Để làm sáng tỏ luận điểm 1, tác giả đã
lập luận bằng hai luận cứ Em hãy chỉ rõ ?
* GV treo bức tranh.
người dân thuộc địa vào guồng máy chiến tranh
@ - GV: Người dân thuộc địa phải chịu nhiều thứ thuế bất công,
vô lí: thuế gạo, thuế muối, thuế sắt,…song có lẽ một trong các thứ thuế tàn nhẫn, phũ phàng nhất
là bóc lột đến tận cùng sinh mạng của con người Bóc lột sức lực
mồ hôi đã là một tội ác, bóc lột xương máu lại là một tội ác ghê tởm hơn Cách đặt tên chương nhằm mục đích tố cáo tội ác của chính quyền thực dân đối với
người dân các nước thuộc địa
@ HS đọc tiếp -> hết
@ Nghị luận – người viết dùng lí
lẽ và dẫn chứng mang tính chất chính luận và trào phúng
@ - Chiến tranh và người bản
xứ
- Chế độ lính tình nguyện - Kết quả của sự hi sinh”
@ - Theo chú thích 1 / sgk
@ + Thái độ của các quan cai trị đối với người dân thuộc địa
+ Số phận của người dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Chiến tranh và
“người bản xứ”
a Thái độ của quan cai trị đối với người dân thuộc địa:
+ Trước chiến tranh :
- Tên da đen, tên “An- nam- mít” bẩn thỉu
- Chỉ biết kéo xe, ăn đòn
-> Coi thường, khinh bỉ, lăng nhục
+ Khi chiến tranh xảy
ra :
- “Con yêu”,“ bạn hiền”
- Phong danh hiệu “ chiến sĩ bảo vệ công
lí và tự do” -> Coi trọng, tâng bốc,
vỗ về
Trang 4? Em hãy cho biết bức tranh minh hoạ
cảnh gì ? Em hãy thuyết minh lại ?
- HS quan sát phần đầu văn bản
? Trước chiến tranh bọn cai trị gọi người
dân thuộc địa bằng những cái tên gì và đối
xử với họ ra sao? Tìm chi tiết minh hoạ ?
? Qua các chi tiết trên, em hiểu gì về thái
độ của các quan cai trị đối với người dân
bản xứ ?
- GV bình: Trước CT bọn thực dân gọi họ
“ Những tên da đen bẩn thỉu, những tên “
An- nam- mít” bẩn thỉu…ăn đòn” nghĩa là
họ chỉ được xem là giống người hạ đẳng,
ngu xi, bẩn thỉu, chỉ đáng làm tay sai đầy
tớ, nô lệ Thậm chí không được coi là
người mà gần với súc vật Ấy thế mà khi
cuộc chiến tranh vui tươi xảy ra thì mọi
chuyện lại khác
? Cuộc chiến tranh vui tươi mà tác giả
muốn nói đến ở đây là cuộc chiến tranh nào
?
? Khi chiến tranh xảy ra thì thái độ của các
nhà cầm quyền đối với họ hoàn toàn thay
đổi Tìm những chi tiết chứng tỏ sự thay
đổi đó ?
? Sự thay đổi đó nhằm mục đích gì ?
? Với những cái tên gọi mĩ miều mà bọn
thực dân dành cho người dân thuộc địa bộc
lộ thái độ gì ?
? Hãy so sánh thái độ đối xử của các quan
cai trị đối với người dân thuộc địa ở thời
điểm trước và khi chiến tranh xảy ra ?
? Cách lập luận ở đây có gì đặc biệt ?
( Gợi ý: NT, giọng điệu, các cụm từ đặt
trong dấu ngoặc kép- Các em đã được học
công dụng của dấu ngoặc kép rồi )
? Qua cách lập luận trên, tác gỉa muốn làm
nổi bật nội dung gì ?
- GV bình: Không phải ngẫu nhiên nhà
@ Cảnh người dân thuộc địa còm cõi đang kéo xe tay chở tên quan to mập họ phải làm việc vất
vả mà còn bị hành hạ đánh đập
@ Đọc chú thích 2 ( An- nam-mít)/ sgk
@ Coi thường, khinh bỉ, lăng nhục
@ Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (1914- 1918) mà Nguyễn Ái Quốc mỉa mai là “cuộc chiến tranh vui tươi”- Đó là cuộc chiến tranh phi nghĩa
@ Con yêu,…
@ Che dấu thủ đoạn lừa bịp, bản chất tàn bạo, độc ác của chúng
@ Coi trọng, tâng bốc, vỗ về
-> Tương phản đối lập, giọng điệu trào phúng, mỉa mai
=> Tố cáo sự giả dối, thâm độc của chính quyền thực dân
Trang 5cầm quyền thực dân đột ngột ( đùng một
cái ) quay ngoắt 180 độ biến những tên da
đen bẩn thỉu, những tên An- nam- mít bẩn
thỉu ->đứa con yêu…với những danh từ,
tính từ vang lên rất kêu, rất hào nhoáng,
đẹp đẽ Sự thay đổi đó chỉ là một thủ đoạn
lừa mị dân chúng một cách rẻ tiền và vụng
về để che dấu bản chất tàn bạo, độc ác của
thực dân Pháp và chúng ta còn thấy một
điều là bọn đế quốc thời nay không hẳn
giống bọn đế quốc thời xưa ở chỗ chúng
khôn ngoan hơn, không “uốn lưỡi cú
diều…tể phụ” ( Hịch tướng sĩ) Chúng lừa
bịp người dân bằng những lời đường mật,
thế rồi cuối cùng số phận của người dân
bản xứ ấy ra sao chúng ta tìm hiểu sang
phần b
- HS quan sát bằng mắt đoạn “ Nhưng
họ phải trả…đến hết
? Để làm rõ cái giá phải trả cho cái “ vinh
dự đột ngột” tác giả đưa ra những chứng cứ
nào ?
- HS gạch bút chì trong sgk
- GV dán bảng phụ - HS đọc
- GV: Với những lời hứa hẹn hào nhoáng
và cái giá thật đắt mà hàng vạn người dân
phải trả trong cuộc chiến tranh vui tươi ấy,
những người ra chiến trường thì phải xa lìa
vợ con, rời bỏ mảnh ruộng, đàn cừu, phơi
thây trên các bãi chiến trường, bỏ xác tại
miền hoang vu…lấy máu mình tưới lên
những vòng nguyệt quế, lấy xương mình
chạm nên những chiếc gậy của các ngài
thống chế, bỏ mình trên chiến trường
Những người ở lại hậu phương thì phải kiệt
sức trong các xưởng máy chế tạo thuốc
súng phục vụ chiến tranh để rồi khạc ra
từng miếng phổi Nghĩa là số phận của họ
chẳng khác gì nhau
- HS đọc chú thích 6, 7 / sgk
? Bên cạnh giọng văn nghị luận tác giả còn
sử dụng yếu tố nào nữa?
- GV: Yếu tố BC có vai trò gì trong văn
NL- Tiết 108 các em sẽ được tìm hiểu kĩ
- GV đọc lại đoạn văn cuối cùng
? Em có nhận xét gì về những số liệu mà
tác giả đưa ra? Việc đưa ra những con số
ấy có tác dụng gì?
? Ngoài yếu tố biểu cảm đoạn văn này tác
@ chú ý từ ngữ “ Ấy thế mà”, “ Đùng một cái” -> Trước CT coi thường bao nhiêu thì khi có CT lại coi trọng bấy nhiêu => Giả dối
@ NT, giọng điệu, các cụm từ đặt trong dấu ngoặc kép- công dụng của dấu ngoặc kép rồi
@ Tố cáo sự giả dối, thâm độc của chính quyền thực dân
@ Những chứng cứ:
- Phải đột ngột xa lìa vợ con
- Phơi thây trên các bãi chiến trường
- Bỏ xác tại những miền hoang vu
- Lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế
- Lấy xương mình chạm nên những chiếc gậy
- Kiệt sức trong các xưởng thuốc súng
- Tám vạn người bỏ mình trên đất Pháp
@ Tự sự, biểu cảm
@ Sáng tỏ hai luận cứ trên
@ Thuyết minh- bằng phương pháp dùng số liệu
b Số phận của những người dân thuộc địa:
- Phải đột ngột xa lìa vợ con
- Phơi thây trên các bãi chiến trường
- Bỏ xác tại những miền hoang vu
- Lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế
- Lấy xương mình chạm nên những chiếc gậy
- Kiệt sức trong các xưởng thuốc súng
- Tám vạn người bỏ mình trên đất Pháp
-> Liệt kê, dẫn chứng
cụ thể, hình ảnh sinh động, biểu cảm, giọng điệu giễu cợt, xót xa
=> Người dân là vật hi sinh của cuộc chiến tranh đẫm máu
Trang 6giả còn sử dụng thêm yếu tố nào nữa ?
? Yếu tố thuyết minh có tác dụng gì trong
văn nghị luận ?
? Em có nhận xét gì về cách lập luận của
tác giả ở đoạn văn này ? ( NT, d/c như thế
nào, h/ả, giọng điệu ra sao ?)
? Qua đó tác giả muốn làm nổi bật nội
dung gì ?
- GV bình: Việc nêu 2 con số chính xác 70
vạn và 8 vạn Hơn 10 % số người thiệt
mạng trên các chiến trường châu Âu là
những con số biết nói Đó chính là những
luận cứ hùng hồn nhất để lột mặt nạ giả
nhân giả nghĩa của nhà cầm quyền TD
trong cuộc chiến tranh chính quốc Bộ mặt
của bọn thực dân hiện nguyên hình là loài
dã thú trong thời đại văn minh Dẫn chứng
đó đã góp phần tố cáo mạnh mẽ tội ác của
bọn thực dân, gây lòng căm thù phẫn nộ
trong các dân tộc thuộc địa
? Em có cảm xúc suy nghĩ gì trước số phận
của người dân bản xứ ?
- GV khái quát và chuyển sang tiết2
Tiết 2 :
- HS đọc lại phần II
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC)
: Đọc hợp tác
- GV: Bọn cai trị thực dân đã huy động
được 70 vạn người bản xứ tham gia vào
cuộc chiến tranh phi nghĩa đó ? Vậy bọn
chúng đã làm thế nào? Tìm trong văn bản
các thủ đoạn, mánh khoé bắt lính của bọn
thực dân ?
? Người dân thuộc địa có thật “tình
nguyện” hiến xương máu như lời lẽ bịt
bợm của bọn cầm quyền không ?
? Nhận xét dẫn chứng mà tác giả sử dụng
trong đoạn văn này ?
? Em hãy nhận xét giọng điệu lời tuyên bố
của chính quyền thực dân “ Các bạn đã tấp
nập dầu quân…như lính thợ” / sgk / 89 ?
? Nhận xét về cách lập luận của tác giả: “
Nếu qủa thật…ngần ngại” ?
- HS thảo luận nhóm : 1 bàn / nhóm
-> Cử đại diện trả lời -> Nhận xét, bổ sung
- GV: Lập luận chặt chẽ, hùng hồn bằng
chứng xác thực làm cho ta thấy được sự
tương phản giữa lời nói và việc làm của
@ Giúp người đọc hiểu rõ về vấn đề
@ Liệt kê, dẫn chứng cụ thể, hình ảnh sinh động, biểu cảm, giọng điệu giễu cợt, xót xa
@ Người dân là vật hi sinh của cuộc chiến tranh đẫm máu
@ Các thủ đoạn, mánh khoé bắt lính của bọn thực dân ; Lời lẽ bịt bợm của bọn cầm quyền
@ Không
@ Dẫn chứng thực tế, sinh động mang nội dung tố cáo mạnh mẽ
@ Tuyên bố trịnh trọng, sự lừa bịp trơ trẽn, giọng điệu giễu cợt
@ Lập luận chặt chẽ, hùng hồn bằng chứng xác thực làm cho ta thấy được sự tương phản giữa lời nói và việc làm của bọn thực dân trong việc bắt lính Cách lập luận bằng câu hỏi phản bác có tính tố cáo mạnh mẽ thủ đoạn lừa bịp trắng trợn của bọn thực dân
2 Chế độ lính tình nguyện:
a/ Các thủ đoạn, mánh khoé bắt lính của bọn thực dân :
- Lùng ráp, vây bắt, cưỡng bức những người nghèo khổ, khoẻ mạnh
- Xoay sở, doạ nạt, kiếm tiền ở người nhà giàu
- Trói, xích, nhốt,… đàn áp dã man nếu chống đối
b/ Lời lẽ bịt bợm của bọn cầm quyền:
- Chính quyền thực dân vẫn rêu rao về lòng tự nguyện đầu quân của người dân thuộc địa
- Đi lính một cách bắt buộc: Trốn tránh, bỏ tiền ra, tự làm cho mình
bị thương -> Dẫn chứng thực tế, sinh động mang nội dung tố cáo mạnh mẽ
Trang 7bọn thực dân trong việc bắt lính Cách lập
luận bằng câu hỏi phản bác có tính tố cáo
mạnh mẽ thủ đoạn lừa bịp trắng trợn của
bọn thực dân
- HS đọc lại phần III
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC)
: Đọc hợp tác
? Bọn thực dân đã đối xử với họ như thế
nào sau khi đã bóc lột hết “thuế máu” ?
? Nhận xét giọng điệu đoạn cuối, cách
dùng kiểu câu?
? Em suy nghĩ gì về câu: “Chúng tôi chắc
rằng, chúng tôi cùng tin chắc rằng…” ?
? Em có nhận xét gì về trình tự bố cục các
phần trong chương ?
? Với cách bố cục đó tác giả muốn làm nổi
bật nội dung gì ?
? Nghệ thuật châm biếm, đả kích sắc sảo,
tài tình của tác giả được thể hiện ở các
phương diện nào ?
@ - Lột hết của cải mà học sắm được
- Đánh đạp vô cớ, đối xử như xúc vật
- Trở về giống người hen hạ ban đầu
- Đầu đọc bằng ma tý
@ Kiểu câu nghi vấn, giọng điệu châm biếm, mỉa mai
@ Lời lên án đanh thép chế độ thực dân, kêu gọi lương tri của loài người tiến bộ chống lại bọn thực dân, đứng về phía dân tộc bị
áp bức
@ Bố cục theo trình tự thời gian:
Trước, trong và sau khi xảy ra cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất
@ Bộ mặt giả nhân giả nghĩa trơ trẽn, bản chất tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp Mặt khác, thân phận thảm thương của người dân nô lệ ở các xứ thuộc địa cũng được miêu tả một cách cụ thể, sinh động
@ + Xây dựng hình ảnh sinh động giàu sức biểu cảm và sức mạnh tố cáo
+ Gắn với hình ảnh ngôn từ của tác phẩm cũng mang màu sắc trào phúng, châm biếm “ con yêu”,
“ bạn hiền”, “ chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”, “ lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế”, “ lấy xương mình chạm lên những chiếc gậy”, “ vật liệu biết nói”
+ Giọng điệu trào phúng đặc sắc
@ + Tác giả sử dụng có hiệu quả biện pháp nghệ thuật kể để nêu ra
3 Kết quả của sự hy sinh:
- Lột hết của cải mà học sắm được
- Đánh đạp vô cớ, đối
xử như xúc vật
- Trở về giống người hen hạ ban đầu
- Đầu đọc bằng ma tý
→ Kiểu câu nghi vấn, giọng điệu châm biếm, mỉa mai
→ Lên án đanh thép chế dộ thực dân, kêu gọi nhân dân đứng về phía dân tộc bị áp bức, đoàn kết chống lại thực dân
Trang 8? Nhận xét về yếu tố biểu cảm trong đoạn
trích vừa học ?
? Qua đoạn trích này em hiểu thêm được
những mục đích nào của văn chương
Nguyễn Ái Quốc ?
Gv tích hợp tấm gương đạo đức HCM:
Nguyễn Ái Quốc đã tố cáo bản chất độc ác,
giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp với
người dân các nước thuộc địa(trong đó có
người Việt Nam)bị bóc lột “thuế máu” cho
tham vọng xâm lược của chúng Và qua đó,
chúng ta thấy được tư tưởng nhân nghĩa, tư
tưởng yêu nước và độc lập dân tộc là
nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh
* Củng cố:
? Khái quát nét nghệ thuật đặc sắc của văn
bản?
? Phương thức biểu đạt chính của văn bản?
? Nội dung của văn bản?
? Trình bày ý nghĩa của văn bản?
? Vì sao tác phẩm “ Bản án chế độ thực dân
Pháp” vẫn có giá trị đến ngày nay?
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC)
: Kĩ thuật đặt câu hỏi
(* Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh
luyện tập và tự học:
- GV yêu cầu HS luyện đọc từng phần văn
bản sao cho chính xác, có sắc thái biểu cảm
phù hợp với bút pháp trào phúng của tác
giả ?
- HS đọc -> Nhận xét , bổ sung
những câu chuyện, những bằng chứng rõ ràng
+ Các hình ảnh được xây dựng mang tính biểu cảm cao + Trong đoạn trích yếu tố tự sự
và yếu tố biểu cảm được kết hợp chặt chẽ, hài hoà
@ + Dùng văn để bênh vực quyền lợi của nhân dân các nước thuộc địa và khích lệ tinh thần chiến đấu ở
họ + Dùng văn để vạch mặt, tố cáo tội ác của thực dân
đế quốc + Dùng văn như là một vũ khí chiến đấu
->Bày tỏ quan điểm chính trị rõ ràng của người viết
@ Nghị luận kết hợp với tự sự
và biểu cảm
@ - Gv chốt ý bằng ghi nhớ sgk/
@ Văn bản có ý nghĩa như một bản tố cáo thủ đoạn và chính sách
vô nhân đạo của bọn thực dân đẩy người dân thuộc địa vào các
lò lửa chiến tranh
@ Nhiều nơi trên thế giới vẫn còn xảy ra chiến tranh Nhân dân nhiều nước vẫn đang đổ máu để giành lại độc lập cho tổ quốc mình chứ nhất định không cúi đầu làm nô lệ, không chịu mất nước! Ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh)
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Có tư liệu phong phú, xác thực, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm
- Thể hiện giọng điệu đanh thép
- Sử dụng ngòi bút trào phúng sắc sảo, giọng điệu mỉa mai
2 Ý nghĩa:
Văn bản có ý nghĩa như một bản tố cáo thủ đoạn
và chính sách vô nhân đạo của bọn thực dân đẩy người dân thuộc địa vào các lò lửa chiến tranh
4.Hướng dẫn về nhà:
a Học bài:
- Học bài, phân tích để nắm vững những giá trị về nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Tìm đọc thêm một số tư liệu khác thể hiện những tội ác của thực dân Pháp đối với các nước thuộc địa của chúng
Trang 9- Đọc chú thích.
- Tìm hiểu các từ trái nghĩa được sử dụng trong văn bản
- Sưu tầm một số tranh, ảnh lịch sử minh họa cho nội dung bài học
- Đọc diễn cảm văn bản Thuế máu( lưu ý giọng điệu mỉa mai, đanh thép trong bút pháp trào phúng của tác giả)
b Soạn bài:
- Soạn : Hội thoại
+ Thế nào là hội thoại
+ Trong hội thoại , thường gặp những vai hội thoại nào ? Tìm ví dụ?
* Rút kinh
nghiệm:
Trang 10
Tiết109: Tiếng Việt HỘI THOẠI
Ngày soạn : 25 / 03 /11
Ngày giảng: 30 / 03 /11
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Hiểu khái niệm vai xã hội trong hội thoại
- Biết xác định thái độ đúng đắn trong quan hệ giao tiếp
1 Kiến thức :
- Vai xã hội trong hội thoại
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Xác định được các vai xã hội trong hội thoại
b Kĩ năng sống:
- Ra quyết định: lựa chọn cách sử dụng các vai xã hội để giao tiếp đạt hiệu quả
- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách lựa chọn các vai xã hội trong hội thoại
3 Thái độ :
- Ý thức thực hiện vai xã hội trong khi giao tiếp,
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1.Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ:
? Xác định kiểu hành động nói trong đoạn trích sau? Nói rõ trách nhiệm thực hiện hành động nói?
“….Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:
- Chú mày muốn cùng tớ vui không?
- Đùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây! Hừ….hừ
- Đùa một tý
- Hừ hừ cái gì kia
- Thôi, thôi….anh đừng trêu vào!”
→ Hành động hỏi, trình bày, điều khiển
→ Hành động trực tiếp
Gv dẫn dắt vào bài mới:
? Đoạn trích trên gồm mấy nhân vật? Các nhân vật đang làm gì?
3.
Bài mới: Gv giới thiệu bài:
- KTDHTC: Động não, hỏi – đáp dẫn dắt HS vào bài giảng bằng cách tự tham gia cuộc hội thoại ( trò chuyện với nhau): → Trong giao tiếp hàng ngày cũng như trong tác phẩm văn học thường diễn ra
các cuộc trò chuyện với nhau từ 2 người trở lên gọi là hội thoại
* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
vai xã hội trong hội thoại
- Gv treo bảng phụ
? Đoạn trích trên trong văn bản nào? Của ai?
? Đoạn văn gồm mấy nhân vật tham gia hội
@ Học sinh đọc ví dụ sgk/ 93
@ Văn bản “Trong lòng mẹ -Nguyên Hồng”
I Vai xã hội trong hội thoại:
* Ví dụ: sgk/ 93
- 2 nhân vật tham