Giáo án văn 6 hay bạn nên tham khảo

Đây là bộ giáo án tôi soạn cẩn thân nhất bạn có thể tải về tham khảo để thấy là có thể dùng thay cho bộ giáo an bạn đang dùng.bộ giáo án này được soạn đúng theo PPCT của bộ GD ban hành,,bao gồm cả phần tích hợp với các nội dung khác mà bộ GD quy đinh

Trang 1

Ngày soạn:1/1/2012

Ngày dạy :2/1/2012

Tiết 73 + 74 : BÀI 18 Văn bản : BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

(Tô Hoài )

I/ Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

- Nhân vật,sự kiện, cốt truyện trong văn bản truyện viết cho thiếu nhi

- Dế Mèn: một hình đẹp của trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo

- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích

2 Kĩ năng:

- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả.

- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích

- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hoá khi viết văn miêu tả

3.Thái độ:

- Giáo dục hs không nên kiêu căng, tự cao tự đại, cần khiêm tốn, biết giúp đỡ mọi người nhất là những người yếu đuối, gặp khó khăn

II/ Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài

- Những kĩ năng cơ bản được giáo dục trong bài: kĩ năng nhận thức, kĩ năng tư duy

III/ Chuẩn bị :

GV : Nghiên cứu sgk, sgv, tài liệu tham khảo đồ dùng dạy học

HS : Học bài cũ , chuẩn bị bài mới, đồ dùng học tập

IV/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học

1 Ôn định tổ chức ( 1’)

2 Kiểm tra bài cũ (2’) Kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs

3 Bài mới

* Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới (2’)

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.

- Phương pháp: Thuyết trình.

GV giới thiệu ngắn gọn về nhà văn Tô Hoài là nhà văn nổi tiếng của nền VHVN đặc

biệt cho trẻ thơ Ông có nhiều tác phẩm có giá trị nhưng có tác phẩm đã để lại dấu ấn sâu sắc nhất là

* Hoạt động 2 (19’): Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

- Mục tiêu: Tìm hiểu đề để nắm được nội dung mà đề cần nói đến

- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.

- Cho hs đọc phần chú thích sgk, trình bày

những nét cơ bản về nhà văn Tô Hoài và những

ý chính về tác phẩm

- GV khái quát , mở rộng: Bút danh Tô Hoài

ông lấy tên con sông Tô Lịch – tên huyện Hoài

Đức Hiện nay ngoài 80 tuổi nhưng ông vẫn

Đọc phần chú thích

I Giới thiệu tác giả - tác phẩm :

( sgk )

Trang 2

viết đều đặn , là một trong những nhà văn hiện

đại việt nam với số lượng : 150 cuốn

? Nêu những hiểu biết của em về tác phẩm ?

- Truyện gồm 10 chương kể về cuộc phiêu lưu

của DM qua thế giới thiên nhiên tuổi thơ, tác

phẩm được viết khi nhà văn 21 tuổi, dựa vào kỉ

niệm của tuổi thơ ở vùng bưởi quê mình

- Thể loại là kí nhưng thực chất là truyện – một

tiểu thuyết đồng thoại , sử dụng 2 nghệ thuật

chủ đạo: tưởng tượng và nhân hóa

Đọc và tóm tắt văn bản

Bước 1: Gv hướng dẫn đọc: Diễn cảm, chú ý

- Đoạn 1: DM tự tả chân dung mình đọc với

giọng đọc to, vang, chú ý nhấn giọng ở các ĐT,

TT miêu tả thể hiện sự kiêu căng

- Đoạn 2: Trêu chi Cốc chú ý đối thoại:

+ DM: Trịch thượng, khó chịu

+ DC: Yếu ớt, rên rỉ

+Chị Cốc: Giọng tức giận

- Gọi 2 hs đọc văn bản

Bước 2: Tóm tắt văn bản.

Yêu cầu hs tóm tắt văn bản, lắng nghe, nhận xét,

bổ sung cách tóm tắt của hs

* Hoạt động 2 (40’): Tìm hiểu văn bản.

- Mục tiêu: Nắm đựơc nội dung của văn bản.

- K ĩ thuật: Khăn phủ bàn

* Hoạt động 3(40P) Tìm hiểu vb.

? Truyện được kể bằng lời của nhân vật nào?

Được kể theo ngôi kể thứ mấy ?

- Ngôi kể thứ nhất

? Bài văn chia làm mấy đoạn ? nội dung chính

của mỗi đoạn ?

* Vb chia làm 2 đoạn :

- Đoạn 1: từ đầu -> sắp đứng đầu thiên hạ rồi :

Bức chân dung tự họa của DM

- Đoạn 2: còn lại -> Bài học đường đời đầu tiên

Trang 3

- Câu 1,2 vb / T3.

- Cho hs đọc bằng mắt đoạn 1 sgk

? DM xuất hiện phần đầu vb được tác giả giới

thiệu bằng một câu văn rất khái quát, đó là câu

văn nào ?

? Để làm nổi bật được một chàng dế thanh niên

cường tráng tác giả đã miêu tả qua những chi

tiết, hình ảnh nào ?

( Cho hs thảo luận nhóm theo các phần : Hình

dáng, tính cách, hành động )

- Hình dáng: càng mẫn bóng vuốt cứng

nhọn hoắt cánh dài chấm đuôi người màu

nâu bóng mỡ đầu to, nổi từng tảng răng đen

nhánh râu dài, uốn cong

của tác giả khi miêu tả DM?

? Có thể thay những từ gần nghĩa hoặc đồng

nghĩa với những từ đó , em có nhận xét gì ?

? Nhận xét trình tự miêu tả, cách trình bày đoạn

văn của tác giả ?

? DM lấy làm “ hãnh diện với bà con” về vẻ

đẹp của mình, theo em DM có quyền hãnh diện

như thế không ?

? Qua đó chúng ta thấy hiện lên một chàng dế

ntn?

- GV khái quát ý , chuyển sang tiết 2

- GV cho hs khái quát vẻ đẹp của DM trong

phần 1 vb – Gv chuyển ý (33p)

? Tính cách của DM được miêu tả qua

những chi tiết nào ? ( hành động, ý nghĩ )

- Tính cách:

=> Kiêu căng, hợm hĩnh

và không tự biết mình

Trang 4

? Từ đó em thấy DM có những nét nào đẹp, nét

nào chưa đẹp ?

GV: Đây là đoạn văn đặc sắc, độc đáo về nghệ

thuật tả vật, dùng nhiều tính từ, động từ, từ láy,

? Mang tính kiêu căng vào đời, DM đã gây ra

những chuyện gì để phải ân hận suốt đời ?

- Khinh thường DC, dẫn đến cái chết của DC

? Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh, tính nết

của dế choắt ?

- DC: Như gã nghiện thuốc phiện cánh ngắn

ngủn, râu một mẩu mặt mũi ngẩn ngơ, hôi như

cú mèo có lớn mà không có khôn

? So sánh, nhận xét về hình dáng, tính cách của

DM và DC ?

-> Trái ngược, đối lập nhau

? Dưới con mắt của DM, DC hiện ra như thế

nào ? ( xưng hô, hình dáng, tính cách )

- Xưng hô: chú mày

- Yếu ớt, xấu xí, lười nhác, đáng khinh

? Thái độ đó tô đậm tính cách gì của DM ?

? Hết coi thường DC, lại gây sự với chị cốc, vì

sao DM lại gây sự với người lớn hơn ?

- Cho hs thảo luận nhóm: Diễn biến tâm lí của

DM trong sự việc trên ?

? Việc DM dám gây sự với chị Cốc có phải là

hành động dũng cảm không ? Vì sao?

-> Kẻ phải chịu trực tiếp trò đùa này là DC

? Nhưng DM có chịu hậu quả nào không ? nếu

có thì đó là hậu quả gì ?

? Thái độ của DM như thế nào khi DC chết?

? Theo em sự ăn năn, hối hận của DM có cần

thiết không ? Có thể tha thứ được không ?

? Cuối truyện hình ảnh DM đứng lặng hồi lâu

- Bàng hoàng vì hậu quả

không lường trước được

- Hoảng hốt, bất ngờ vì

cái chết và lời khuyên của DC

Trang 5

Trả lời

- Ăn năn, hối hận nghĩ

về bài học đường đời đầu tiên

* Hoạt động 4 (10’): Tổng kết

- Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức nội dung của văn bản.

? Câu chuyện rất hấp dẫn người đọc, có ý nghĩa

giáo dục cao Điều gì làm cho truyện có những

thành công đó ?

- Cách miêu tả loài vật sinh động, ngôn ngữ

miêu tả chính xác, giàu yếu tố gợi hình

- Kể chuyện từ ngôi kể thứ nhất linh hoạt, trí

tưởng tượng độc đáo

? Nêu ý nghĩa của văn bản ?

- Cách miêu tả loài vật sinh động, ngôn ngữ

miêu tả chính xác, giàu yếu tố gợi hình

- Kể chuyện từ ngôi kể thứ nhất linh hoạt, trí

tưởng tượng độc đáo

- GV khái quát ý, cho hs đọc ghi nhớ

Trả lời

III – Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung:

Ghi nhớ: (SGK)

* Hoạt động 5 (14p): Củng cố – luyện tập.

- Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức nội dung của văn bản.

- Cho hs đọc phân vai theo nhân vật: Người dẫn truyện, DM, DC, Cốc

* Hoạt động 6 ( 2p): Dặn dò

- Về nhà làm bài tập 1, hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở

- Chuẩn bị bài “Phó từ”Đọc kĩ và làm các bài tập trong các mục ; trả lời các câu hỏi của các phần sgk

V Rút kinh nghiệm :

Trang 6

Ngày soạn :1/1/2012

Ngày dạy : 2/1/2012

Tiết 75 – BÀI 18 PHÓ TỪ

A Mục tiêu cần đạt :

1.Kiến thức:

- Hiểu được khái niệm phó từ

- Ý nghĩa khái quát của phó từ

- Đặc điểm ngữ pháp của phó từ( khả năng kết hợp, chức vụ ngữ pháp)

2 Kĩ năng:

- Nhận biết phó từ trong văn bản

- Phân biệt các loại phó từ

- Sử dụng phó từ để đặt câu

3 Thái độ:

- Có ý thức vận dụng phó từ trong khi nói và viết

GV : Nghiên cứu sgk, sgv, ( Sách nâng cao, thiết kê…), đồ dùng dạy học

3 Bài mới

* Hoạt động 2 (7’): Tìm hiểu mục I

- Mục tiêu: Tìm hiểu khái quát về phó từ.

- Kĩ thuật : khăn phủ bàn

Tìm hiểu mục I

- Yêu cầu hs đọc ví dụ 1 sgk T12, phần bảng

Trang 7

b Được, rất, ra, rất.

? Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ

loại nào ?

ĐT: Đi, ra, thấy, soi, nhìn

TT: Lỗi lạc, ưa nhìn, to, bướng

? Xác định các cụm trong các câu ? các từ in

đậm ở những vị trí nào trong cụm ?

- GV nhận xét, đưa ra khái quát :

- Yêu cầu lấy ví dụ theo mô hình

-> Nhấn mạnh: những từ in đậm trên chỉ bổ

sung ý nghĩa cho ĐT, TT không bổ sung ý

nghĩa cho DT Những từ đó gọi là phó từ ( hư

b.Soi gương được và

2 Kết luận:

(Ghi nhớ / 12)

* Hoạt động 3 (11’): Tìm hiểu mục II

- Mục tiêu: Nắm được các loại phó từ.

- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình

Tìm hiểu mục II.

? Hãy xác định các phó từ trong các câu sgk /

13

PT đứng trước

PTđứng sauChỉ QH thời

- Mức độ: quá, vô cùng, cực kì, hơi, khá

- Tiếp diễn: cứ, đều, cùng, nữa

- Phủ định: chẳng

- Cầu khiến: hãy, chớ

- Kết quả và hướng: được rồi, xong, lên,

Trang 8

chăng, nên chăng.

? Hãy tìm thêm một số từ trong mỗi loại

trên ?

- Gv cung cấp thêm:

+ PT tần số: Thường, năng, ít, hiếm, luôn

luôn, thường thường

+ PT tình thái, đánh giá: vụt, bỗng chợt, đột

nhiên, tình lình, thoắt

- GV khái quát ý, cho hs đọc ghi nhớ Đọc ghi nhớ * Ghi nhớ 2 / 14. * Hoạt động 4 (17’): Thực hành bài tập. - Mục tiêu: khắc sâu kiến thức về phó từ - Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình * Bài tập 1: Làm cá nhân, trả lời cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung a Đã đến ( thời gian); không còn ngửi thấy ( pt phủ định, tiếp diễn tương tự); đã cởi bỏ (thời gian); đều lấm tấm ( tiếp diễn tương tự); đương trổ (thời gian) lại ( tiếp diễn) sắp (thời gian) buông tỏa ra( kết quả) những ; cũng ( tiếp diễn) sắp ( thời gian) có ; đã ( thời gian) về b Càng đã ( thời gian)xâu được ( kết quả)sợi chỉ * Bài tập 2 ( Đọc to bài tập, thực hiện theo hướng dẫn GV, một số em đọc bài làm của mình, cả lớp theo dõi nhận xét, bổ sung ) + Về nội dung : thuật lại sự việc DM trêu chị cốc dẫn đến cái chết bi thảm của Dế Choắt Làm cá nhân Viết đoạn văn III – Luyện tập: Bài tập 1: Tìm phó từ , cho biết phó từ bổ sung cho ĐT, TT Bài tập 2: Viết đoạn văn Bài tập 3: Viết chính tả * Hoạt động 4 (9’) Hoạt động tiếp nối - Mục tiêu: khái quát kiến thức về phó từ - Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình ( GV sử dụng phiếu học tập): ? Nhắn lại khái niệm phó từ ? các loại phó từ ? ? Xác định các phó từ, vị trí của các phó từ trong các câu sau: a Đẹp vô cùng tổ quốc ta ơi b Trăng đang mọc c Bức tranh sơn mài rất đẹp - về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở, học bài cũ - Chuẩn bị bài “ Tìm hiểu chung về văn miêu tả” V Rút kinh nghiệm:

Trang 9

Ngày soạn : 8/1/2012

Ngày dạy 9/1/2012

Tiết 76 - BÀI 18 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

- Nhận diện được đoạn văn bài văn miêu tả

- Bước đầu xác định được nội dung của một đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định đặc điểm nổi bật của đối tượng được miêu tả trong đoạnn văn hay bài văn miêu tả

3 Thái độ:

- Hiểu được những tình huống nào thì người ta dùng văn miêu tả

GV : Nghiên cứu sgk, sgv, ( Sách nâng cao, thiết kê…), đồ dùng dạy học

3 Bài mới

GV cho hs nhắc lại những kiến thức sơ lược về văn miêu tả ở bậc tiểu học- Gv nhận

xét để hiểu thêm, khắc sâu thêm về văn miêu tả bài học này chúng ta sẽ tìm hiểu

- Mục tiêu: Tìm hiểu khái quát văn miêu tả.

Tìm hiểumục I

- Yêu cầu hs đọc ví dụ 1 sgk T15,?

? Ở trong những tình huống nào cần dùng

văn miêu tả ? vì sao ?

- Cả ba tình huống đều dùng văn miêu tả

( căn cứ vào hoàn cảnh và mục đích giao

Trang 10

+ Tình huống 2: Tả cái áo cụ thể để người

bán hàng lấy không bị lẫn, mất thời gian

+ Tình huống 3: Tả chân dung người lực sĩ

-> Việc sử dụng văn miêu tả rất cần thiết

? Từ việc tìm hiểu 3 tình huống trên, hãy

nêu một số tình huống khác tương tự ?

( Gợi ý: muốn mua cái áo, con gấu bông ở

chơ làm thế nào để mẹ phân biệt được

chiếc áo, con gấu bông đó để mẹ mua cho

em ? )

- Tả con gấu bông

- Tả ngôi trường của em

Đọc thầm văn bản, xác định 2 đoạn văn

miêu tả DM, DC )

- Cho hs đọc thầm vb” Bài học ” xác định

2 đ.v miêu tả DM –DC

? Hai đoạn văn đã giúp chúng ta hình dung

được 2 chú dế Những chi tiết cụ thể nào

giúp em hình dung dược điều đó ?

- DM: càng, vuốt, kheo , đầu, cánh, râu,

? Qua những tình huống và đoạn văn trên ,

em hiểu thế nào là văn m

-> Giúp người đọc người nghe hình dung

được những đặc điểm, tính chất nổi bật của

sự việc, sự vật, con người, phong cảnh

những cái đó như hiện ra trước mắt người

tả DM, DC )

Trả lời

Trả lờiĐọc ghi nhớ

* Các đoạn văn miêu tả

trong văn bản “ Bài học ”

- Miêu tả DM

“ Bởi tôi ăn uống Lên vuốt râu”

- Miêu tả DC “ Cái anh hang tôi”

2 Kết luận :

(Ghi nhớ/ 16 )

- Mục tiêu: khắc sâu kiến thức văn miêu tả.

Luyện tập.

- Cho hs đọc bài tập 1, thảo luận nhóm

- Yêu cầu hs tự ghi vào vở

Đọc bài tập, thảo luận nhóm, cử đại

II Luyện tập:

1.Bài tập 1: sgk / 16.

Trang 11

Đoạn văn a: tái hiện chân dung DM , DM

được nhân hóa khỏe, đẹp, trẻ trung

( càng mẫn bóng, vuốt cứng, nhọn hoắt )

Đoạn văn b: Tái hiện hình ảnh chú bé Lượm nhỏ bé, nhanh nhen, đáng yêu ( bé loắt choắt, chân thoăn thoắt, đầu nghênh nghênh, ca lô đội lệch, mồm huýt sáo, Đoạn văn c: Tái hiện cảnh hồ, ao, bãi sau trận mưa lớn, một thế giới loài vật ồn ào, náo nhiệt ( nước có, sếu, vạc, cãi nhau cò bì bõm )

- Đọc và nêu yêu cầu của bài tập 2 -GV hướng dẫn hs làm bài tập 2: Cần nêu được những đặc điểm sau: + không khí :Lạnh lẽo, ẩm ướt, gió bấc và mưa phùn, đêm dài ngày ngắn + Bầu trời u ám, nhiều mây, cây cối trơ trọi, khẳng khiu + Câu cối : Mùa của hoa: Đào, mai, mận chuẩn bị cho mùa xuân đến + Khuôn mặt

+ nét mặt miệng răng

diện trả lời cá nhân Đọc to bài tập, thực hiện theo hướng dẫn, thảo luận, trả lời Đoạn văn a: Đoạn văn b: Đoạn văn c: 2 Viết đoạn văn: a Tìm ý viết đoạn văn nêu đặc điểm nổi bật của mùa đông b Tìm ý tả lại khuôn mặt mẹ * Hoạt động 4 (5’) Hoạt động tiếp nối - Mục tiêu: khái quát lại kiến thức - Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình GV khái quát lại bài - về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở, học bài cũ - Chuẩn bị bài “ Tìm hiểu chung về văn miêu tả” + Đọc vb “Sông nước Cà mau ” , nghiên cứu ghi nhớ sgk V Rút kinh nghiệm:

Trang 12

Ngày soạn : 8/1/2012

Ngày dạy : 9/1/2012

Tiết 77+78 : BÀI 18 Văn bản : SÔNG NƯỚC CÀ MAU

( Đoàn Giỏi )

I Mục tiêu cần đạt :

- Sơ giản về tác giả tác phẩm Đất rừng phương Nam

- Vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con người một vùng phương Nam

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích

2 Kĩ năng:

- Nắm bắt được nội duung văn bản truyện hiện đại có yếu tố miêu tả kết hợp với thuyết minh

- Đọc diễn cảm phù hợp với nội dung văn bản

- Nhận biết các biện pháp nhgệ thuật được sử dụng trongvăn bản và vận dụng chúng khi làm văn miêu tả cảnh thiên nhiên

3 Thái độ:

- Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ một văn bản miêu tả phong cảnh, cảnh vật

- Những kĩ năng cơ bản: kĩ năng nhận thức, kĩ năng tư duy

GV : Nghiên cứu sgk, sgv, ( Sách nâng cao, thiết kế…), đồ dùng dạy học

2 Kiểm tra bài cũ (5’) Trình bày những suy nghĩ, bài học của bản thân em sau khi học xong văn bản, từ nhân vật DM ?

3 Bài mới

GV dẫn dăt câu thơ: Tổ quốc tôi như một con tàu Mũi thuyền ta đó mũi Cà Mau

- Mục tiêu: Tìm hiểu khái quát tác giả tác phẩm

I Giới thiệu tác giả - tác phẩm

( sgk / 20)

1 Tác giả:

Trang 13

trong truyện nào ?

“ Đất rừng phương nam”

Đọc và tìm hiểu chú thích

Bước 1: hướng dẫn đọc: Diễn cảm, chú ý:

- Đoạn đầu giọng đọc chậm, giọng miên

man, đều đều, càng về sau cần đọc nhanh

* Hoạt động 3 (33’): Tìm hiểu vb.

- Mục tiêu: Tìm hiểu nọi dung cơ bản của tác phẩm

Tìm hiểu vb.

? Bài văn miêu tả cảnh gì ? được miêu tả

theo trình tự nào ?

* Bài văn tả cảnh quan sông nước vùng Cà

Mau ở cực nam của tổ quốc

- Trình tự miêu tả : đi từ ấn tượng chung về

thiên nhiên vùng đất Cà Mau -> miêu tả

thuyết minh về kênh rạch, sông ngòi với

cảnh vật hai bên bờ -> cảnh chợ năm căn

? Dựa vào trình tự miêu tả em hãy tìm bố

cục của đoạn văn ?

* Bố cục: 3 phần

- Phần 1: Từ đầu -> màu xanh đơn điệu: ấn

tượng ban đầu về toàn cảnh sông nước cà

mau

- Phần 2: Tiếp -> khói sóng ban mai : cảnh

kênh rạch sông ngòi

- Phần 3: Cảnh chợ năm căn

? Xác định ngôi kể, vị trí người kể chuyện,

vị trí đó có thuận lợi gì cho việc quan sát,

miêu tả ?

* Ngôi kể thứ nhất

-> tác giả nhập vai người kể xưng tôi ( chú

bé An)- người kể ở vị trí trên con thuyền

xuôi theo các kênh rạch Vị trí đó thuận lợi

cho việc miêu tả cảnh quan theo trình tự tự

nhiên hợp lí

- Ch hs đọc phần 1 vb

? Trong phần đầu văn bản những dấu hiệu

nào của thiên nhiên Cà Mau gợi cho con

Trả lời

Xác định bố cục

Trả lời

Đọc phần 1

II Tìm hiểu văn bản :

1 Ấn tượng ban đầu về toàn cảnh sông nước Cà Mau :

Trang 14

người nhiều ấn tượng khi đi qua ?

? Đó là ấn tượng nào ?

- Sông ngòi, kênh rạch chi chít như mạng

nhện

- Trời, nước, cây toàn một màu xanh

- Tiếng sóng biển rì rào

? Các ấn tượng đó được diễn tả qua các

giác quan nào của tác giả ?

-> Thị giác, thính giác

? Những biện pháp nt mà tác giả sử dụng

trong đoạn văn ?

-> Tả xen kể, liệt kê, điệp từ, so sánh

? Trong đoạn văn tác giả làm nổi bật những

nét độc đáo nào của cảnh sông nước cà mau

? -> Nét độc đáo trong cách đặt tên sông,

tên đất, dòng chảy năm căn và rừng đước

năm căn

? Những biểu hiện cụ thể làm nên sự độc

đáo của tên sông, tên đất xứ sở này

- Căn cứ vào đặc điểm của nó mà gọi tên

+ Rạch mái giầm ( nhiều cây mái giầm)

+ Kênh bọ mắt ( nhiều bọ mắt )

+ Kênh ba khía ( nhiều con ba khía)

+ Năm căn ( nhà năm căn )

? Em có nhận xét gì về cách đặt tên ?

-> Dân dã, mộc mạc theo lối dân gian

? Những địa danh đó gợi ra đặc điểm gì về

thiên nhiên và cuộc sống Cà Mau ?

- Phong phú, đa dạng hoang sơ gắn bó với

cuộc sống lao động của con người

?Ở đoạn văn tiếp theo tác giả tiếp tục tả con

sông năm căn và rừng đước, dòng sông

Những sự vật ấy được miêu tả bằng những

chi tiết nổi bật nào ?

- Dòng sông: rộng hơn ngàn thước nước

- Sông ngòi, kênh rạch

- Trời, nước, cây

- Tiếng sóng biển

=> Không gian rộng lớn mênh mông

2 Cảnh sông ngòi, kênh rạch Cà Mau:

Trang 15

dựng cao ngất như mọc dài thành bãi,

? Đoạn văn tả sông và đước năm căn tạo

nên một thiên nhiên như thế nào trong

tưởng tượng của em ?

- Tả trực tiếp bằng thị giác, thính giác.

- Dùng nhiều từ so sánh

? Em có nhận xét gì về các động từ

chỉ hoạt động trong câu “ Thuyền chúng tôi

thoát qua kênh bọ mắt, đổ ra cửa sông lớn,

xuôi về năm căn” có thể đổi chỗ các động

từ ấy cho nhau được không ?

- Thoát ra: con thuyền vượt qua một nơi

khó khăn nguy hiểm

- Đổ ra: Diễn tả con thuyền từ kênh nhỏ đổ

ra con sông lớn

- Xuôi về: diễn tả con thuyền nhẹ nhàng

xuôi theo dòng nước nơi êm ả

-> Không thể thay đổi vị trí vì sẽ làm sai lạc

nội dung đặc biệt là sự diễn tả trạng thái

của con người trong mỗi khung cảnh

- Cho hs đọc phần 3 văn bản

? Cà Mau không chỉ độc đáo ở cảnh thiên

nhiên sông nước mà còn hấp dẫn ở cảnh

sinh hoạt nơi cộng đồng chợ búa Quang

cảnh chợ năm căn hiện lên vừa thân thuộc

vừa lạ lùng, điều đó được thể hiện qua

những chi tiết nào ?

- bán nhiều thứ hàng của nhiều dân tộc

? Trong đoạn văn này tác giả đã sử dụng

chủ yếu nghệ thuật nào ?

Trang 16

-> Lối kể liệt kê, dùng từ miêu tả so sánh

? Với những nghệ thuật đó cho chúng ta

hình dung về chợ năm căn

nập, độc đáo

? Hãy khái quát lại những nét nghệ thuật

đặc sắc

- Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật linh

hoạt: kể xen lẫn miêu tả, so sánh, dùng

nhiều động, tính từ m.tả sự vật

- Quan sát, miêu tả cụ thể các chi tiết đặc

sắc, độc đáo

- Lời văn giàu hình ảnh

Nội dung của văn bản ?

- Cảnh sông nước Cà Mau đẹp, rộng lớn,

hùng vĩ, đầy sức sống

- Cuộc sống trù phú, độc đáo ở những vùng

đất tận cùng phía nam của tổ quố

Trả lời

Đọc ghi nhớ

III – Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung:

*Ghi nhớ ( SGK)

*Hoạt động 5 (15’): luyện tập.

- Mục tiêu: khắc sâu lại kiến thức

? Viết đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận

của em về vùng đất Cà Mau qua vb ?

- Học sinh trình bày bài viết của mình

- Hs nhận xét,

- GVnhận xét chung,

? Đọc thêm đoạn thơ sgk / 23

IV.luyện tập.

? Viết đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của em về vùng đất Cà Mau qua vb ?

*Hoạt động 6 (6’): Hoạt động tiếp nối

- Mục tiêu: khái quát kiến thức.

GV khái quát lại nội dung bài

- Về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở

- Chuẩn bị bài “so sánh” Đọc kĩ và làm các bài tập trong các mục ; trả lời các câu hỏi của các phần sgk

V Rút kinh nghiệm :

Trang 17

- Có ý thức vận dụng phép so sánh trong văn nói và văn viết của bản thân.

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

Đặt 2 câu có phó từ đứng trước ĐT, TT và 2 câu có phó từ đứng sau ĐT, TT?

3 Bài mới

GV lấy ví dụ so sánh để dẫn vào bài

- Mục tiêu: Tìm hiểu khái quát về so sánh.

- Yêu cầu hs đọc ví dụ1 sgk T20 phần bảng

Trang 18

hình ảnh so sánh trong các câu?

+ búp trên cành

+ Hai dãy trường thành vô tận

? Trong những câu trên các sự vật, sự việc

nào được so sánh với nhau ?

? Vì sao lại so sánh được như vậy ?

-> Cơ sở so sánh: vì giữa chúng có những

điểm giống nhau nhất định(nét tương đồng

GV: “Trẻ em” mần non của đất nước có nét

tương đồng với “búp trên cành” mần non

của cây cối -> đó là sự tương đồng về hình

thức lẫn tính chất

? So sánh như vậy nhằm mục đích gì ?

-> Nhằm làm nổi bật được cảm nhận của

người viết, người nói về những sự vật được

nói đến làm cho câu văn, câu thơ có hình

ảnh, gợi cảm

- Cho hs tìm hiểu câu 3 mục I

? Ở đây có sự so sánh sự vật nào với sự vật

nào ? - So sánh con mèo – con hổ

? Hai sự vật này có gì giống và khác nhau ?

+ Giống nhau về hình thức: lông vằn

+ Khác nhau về tính chất : mèo hiền, hổ dữ

? Qua đó em hiểu thế nào là so sánh?

- Gv khái quát lại, cho hs đọc ghi nhớ

Các hình ảnh so sánh với nhau có điểm giống nhau nhất định ( về hình thức, tính chất, chức năng)

2 Kết luận:

(Ghi nhớ / 24)

- Mục tiêu: Tìm hiểu cấu tạo của phép so sánh.

- Kẻ bảng, hướng dẫn hs điền những tập

hợp chứa hình ảnh so sánh vào mô hình

( Lắng nghe, điền vào bảng theo mẫu sgk)

búp trên

hai dãy trường

? Lấy ví dụ có chứa từ so sánh – kẻ vào

bảng mô hình ?

Lắng nghe, điền vào bảng theo mẫu sgk

II Cấu tạo của phép so sánh :

* Mô hình phép so sánh:

Trang 19

* Ví dụ: a Áo chàng đỏ tựa ráng phai

? Trong ví dụ b thiếu bộ phận nào ?

-> Thiếu phương diện so sánh

- Yêu cầu đọc to bài 3 mục II

? Cấu tạo của phép so sánh ví dụ a-b có

điều gì đặc biệt ?

Lắng nghe, điền vào bảng theo mẫu sgk

* Ghi nhớ 2 /T 24.

* Hoạt động 4 (15’): Tìm hiểu mục III

- Mục tiêu: khắc sâu kiến thức về so sánh.

? Nêu yêu cầu bài tập ?

* Bài tập 1: ( Làm nhóm, báo cáo, nhận

xét, bổ sung)

a Thầy thuốc như mẹ hiền ( người –

người ) Sông ngòi kênh rạch như mạng

nhện(vật - vật)

b Cá bơi hàng đàn như người bơi ếch

( vật – người )

- Sự nghiệp của chúng ta như rừng cây

đương lên đầy nhựa sống và ngày càng lớn

mạnh nhanh chóng ( cái cụ thể - cái trừu

tượng )

* Bài tập 2 ( Đọc to bài tập, thực hiện theo

hướng dẫn GV, trả lời cá nhân )

- Khỏe như voi / trâu

- Đen như cột nhà cháy / bồ hòn

- Trắng như bông / tuyết

- Cao như sào / sếu

* Bài tập 3: Tìm những câu có phép so

sánh trong vb “ Bài học ” “ sông nước ”

- Cho hs làm

cá nhân, trả lời, cả lớp nhận xét, bổ sung

- Cho hs làm

cá nhân , báo cáo

III – Luyện tập:

Bài tập 1: Tìm ví dụ theo

Trang 20

* Hoạt động 5 (5’): Hoạt động tiếp nối.

- Mục tiêu: khái quát lại nội dung bài.

GV khái quát lại bài

+ về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở, học bài cũ

+ Chuẩn bị bài “ Quan sát, tưởng tượng ”

+ Đọc kĩ các đoạn văn trong mục I, trả lời các câu hỏi trong mục I V/Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn : 9/1/2011 Ngày dạy : 10/1/201 Tiết 79 + 80 : BÀI 19 QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

I/ Mục tiêu cần đạt :

- Mối quan hệ của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Vai tò, tác dụng cuat quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

2.Kĩ năng:

- Quan sát ,tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả

- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: quan s át,tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả

3.Thái độ:

- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết văn bản

Trình bày bài tập 4 (b)

3 Bài mới

GV Nhận xét nào sau đây chưa chính xác về vai trò và đặc điểm của văn miêu tả :

a Giúp hình dung được những đặc điểm nổi bật của một sự vật, sự việc, con người

Trang 21

b Làm hiện ra trước mắt những đặc điểm nổi bật của một sự vật, sự việc, con người.

c Bộc lộ rõ nhất năng lực quan sát của người viết, người nói

d.* Bộc rõ nhất tâm trạng của người, vật được miêu tả

- Mục tiêu: Tìm hiểu về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:.

- Yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả thảo

luận theo hệ thống câu hỏi sgk

? Đoạn văn 1 đối tượng miêu tả là ai ?

những đặc điểm nổi bật được thể hiện qua

những từ ngữ, hình ảnh nào?

? Tìm những câu văn có sự liên tưởng, so

sánh , sự liên tưởng và so sánh có gì độc

đáo ?

- Đối tượng miêu tả: DC

- Đặc điểm nổi bật: gầy, ốm yếu, đáng

thương

- Đặc điểm đó được thể hiện qua từ ngữ,

hình ảnh: gầy gò, lêu nghêu, bè bè, cánh

ngắn củn

Như gã nghiện thuốc phiện như người cởi

trần mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn,

- Đối tượng miêu tả: Cảnh đẹp thơ mộng và

hùng vĩ của sông nước Cà Mau

- Đặc điểm nổi bật: Sông ngòi, kênh

rạch màu xanh của trời, nước tiếng

gió dòng sông Năm Căn rừng đước

- Sử dụng những

đáo ?

- Miêu tả cảnh mùa xuân tươi đẹp và náo

nức như ngày hội

Đọc các đoạn văn sgk / 27, thảo luận nhóm

Tổ 1 báo cáo kết quả thảo luận, cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung

I Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:

* Các đoạn văn: sgk / 27

Đoạn văn 1:

Đoạn văn 2:

Trang 22

- Đặc điểm nổi bật: Cây gạo, hoa gạo,

chim

- Những câu văn thể hiện sự liên tưởng, so

sánh và nhân hóa

Như mạng nhện như người bơi ếch như

hai dãy trường thành

- Miêu tả cảnh mùa xuân tươi đẹp và náo

nức như ngày hội

đáo ? ở đây tác giả sử dụng bp nghệ thuật gì

?

+ Như một tháp đèn khổng lồ

+ ngàn lửa hồng tươi, ngàn bông nõn

+ Chim trò chuyện, cãi nhau, gọi nhau

( GV nói kĩ về sự liên tưởng của tác giả khi

tưởng tượng làm cho đoạn văn trở nên

chung chung, trở nên khô khan, mất sinh

động không gợi được trí tưởng tượng của

người đọc

? Qua đó ta hiểu văn miêu tả cần có những

thao tác nào quan trọng ?

- Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn

Trang 23

- Gọi hs đọc, nêu yêu cầu bài tập 1, làm cá

cầu thê húc, đền ngọc sơn, gốc đa già

Bài tập 2: Đọc kĩ đoạn văn và tìm những

hình ảnh tiêu biểu, đặc sắc

- Yêu cầu hs làm cá nhân

.- Người tôi rung rinh một màu nâu bóng

- Đầu to, nổi từng tảng

- Răng nhai ngoàm ngoạp

- Râu dài, uốn cong

- Hãnh diện với bà con

Bài tập 3: Quan sát, ghi chép những đặc

điểm tiêu biểu ngôi nhà hoặc gian phòng

em ở, những đặc điểm nào là tiêu biểu:

- Khuôn viên màu sơn

- Cửa sổ của ra vào

- Trang trí

Bài tập 4: Các liên tưởng, so sánh

- Mặt trời như cái mâm lửa / lồng bàn

khổng lồ/ nửa quả cầu

- Bầu trời trong sáng và mát mẻ như khuôn

mặt em bé sau giấc ngủ dài

- Những hàng cây như những bức tường

thành cao vút

- Núi đồi như bát úp

- Những ngôi nhà như viên gạch / bao diêm

Bài tập 2: Tìm những hình ảnh tiêu biểu đặc sắc miêu

tả DM của nhà văn Tô Hoài

Bài tập 3: Quan sát, ghi chép những đặc điểm tiêu biểu ngôi nhà hoặc gian phòng em ở, những đặc điểm nào là tiêu biểu

Bài tập 4: Các liên tưởng, so sánh

Bài tâp 5: Viết đoạn

* Hoạt động 4 (5p): Hoạt động tiếp nối

- Đọc thêm phần sau sgk / 30

+ về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở, học bài cũ

- Chuẩn bị bài “ Bức tranh của em gái tôi”: Đọc kĩ vb nhiều lần, tóm tắt ngắn gọn vb, trả lời các câu hỏi sgk

Trang 24

V/Rút kinh nghiệm:

Trang 25

- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuật kể truyện.

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức nhân vật chính

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật

- Đọc - hiểu nội dung văn bản truỵen hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lí nhân vật

- Kể tóm tắt truyện

3 Thái độ;

- Giáo dục hs cần có tình yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, không tự ái, ích kỷ trước những người hơn mình

Em học tập được điều gì về nghệ thuật viết văn MT

3 Bài mới

GV giới thiệu tác phẩm

GV: Tạ Duy Anh là cây bút trẻ xuất hiện

trong văn học thời kì đổi mới, có nhiều

truyện gây được hứng thú cho người đọc

- “ Bức tranh của em gái tôi” là câu chuyện

khá gần gũi với cuộc sống bình thường của

lứa tuổi thiếu niên nhưng đã gợi ra những

điều sâu sắc về mối quan hệ, thái độ, cách

cư xử giữa con người với con người

Bước 1: Gv hướng dẫn đọc: Diễn cảm,

truyện có nhiều nhân vật, nhiều lời thoại

Đọc thầm chú thích sgk

trình bày ý chính về tác giả, tác phẩm

I Giới thiệu tác giả - tác phẩm

Trang 26

cần chú ý phân biệt rõ giữa các lời kể, lời

đối thoại, diễn biến tâm lí người

- Mục tiêu: Tìm hiểu nọi dung cơ bản của tác phẩm

? Xác định nhân vật chính trong truyện?

- Nhân vật chính : cả 2 anh em Kiều

Phương vì cả 2 nhân vật đều hiển diện

trong truyện và mang chủ đề sâu sắc của

truyện: Lòng nhân hậu – sự đố kị

? Truyện kể theo lời của nhân vật nào? Tác

dụng của ngôi kể này ?

- Truyện kể theo lời kể của người anh –

ngôi kể thứ nhất

-> Nhân vật người anh được miêu tả chủ

yếu ở đời sống tâm trạng

? Theo dõi truyện em thấy tâm trạng của

người anh diễn biến qua các thời điểm

nào ? -> Nhân vật kể chuyện tự soi xét tình

cảm, ý nghĩ của mình để vươn lên Do đó

chủ đề tác phẩm càng có ý nghĩa đánh giá,

tự nhận thức – một phẩm chất rất cần thiết

trong sự hoàn thiện nhân cách

? Khi phát hiện ra người em gái chế thuốc

vẽ từ nhọ nồi người anh đã có thái độ, ý

nghĩ gì ? Ý nghĩ đó nói lên thái độ gì của

người anh đối với em gái

? Khi mọi người phát hiện ra tài năng vẽ

của Kiều Phương thì người anh có thái độ

và hành động gì ?

? Tại sao người anh lại lén trút tiếng thở dài

sau khi xem tranh ?

- Thở dài buồn chán, bất lực, muốn gục

bàn khóc

- Hay gắt gỏng với em, xét nét từng sự việc

với em

- Thấy em có tài thật còn mình thì kém cỏi

? Nhưng khi em gái bộc lộ tình cảm chia

Thực hiện

Trả lời

III Tìm hiểu văn bản :

1 Nhân vật người anh:

- Ngạc nhiên, xem thường khi thấy em chế thuốc vẽ

- Buồn, ghen tỵ, đố kị với tài năng của em

- Gắt gỏng, xét nét trong từng sự việc của em

Trang 27

vui với người anh vì được giải thưởng tranh

, người anh có cử chỉ gì ?

- Đẩy nhẹ em ra

? Tại sao người anh lại có cử chỉ không

thân thiện đó ?

- Vì không chịu được sự thành đạt của em,

càng thấy mình thua kém em

-> Tức tối, ghen tức với người hơn mình

- Ghen tỵ là thói xấu làm ta bé nhỏ đi

? Đằng sau cử chỉ và thái độ không bình

thường đó là tâm trạng của người anh, đó

là tâm trạng ntn?

? Nếu cần một lời khuyên , em sẽ nói gì với

người anh lúc này ?

- Ghen tỵ sẽ chia rẽ tình cảm tốt đẹp của

con người

- Ghen tỵ với em sẽ không có tư cách làm

anh

- Ghen tỵ là thói xấu làm ta bé nhỏ đi

? Người anh đã muốn khóc khi nào ?

-> Khi thấy mình hoàn hảo quá trong bức

tranh của em gái

? Bức chân dung của chú bé được miêu tả

như thế nào ?

GV Phân tích kĩ hình ảnh: Tư thế nhân vật

trong tranh đẹp, trong sáng Ánh sáng ấy

chính là ánh sáng mong ước của bản chất

trẻ thơ , người em không vẽ chân dung

bằng dáng vẻ hiện tại mà bằng tình yêu,

lòng nhân hậu, bao dung, tin tưởng vào bản

chất tốt đẹp của anh trai mình

? Tâm trạng của người anh khi xem tranh

như thế nào ?

? Theo em người anh muốn khóc vì ngạc

nhiên hay xấu hổ hay hãnh diện ?

- Ngạc nhiên không ngờ mình hoàn hảo thế,

em tài thế

- Hãnh diện vì 2 anh em đều hoàn hảo

- Xấu hổ vì mình xa lánh, ghen tỵ với em

gái, tầm thường hơn em gái

? Cuối truyện người mẹ nói: “ Không phải

con đâu, đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu

của em con đấy” Câu nói đó gợi cho em

- Sững người ngỡ

ngàng hãnh diện xấu hổ muốn khóc khi nhìn bức tranh của em gái

-> Sự hối hận chân thành

Trang 28

suy nghĩ gì về nhân vật người anh ?

Người anh nhận ra thói xấu của mình, nhận

ra tình cảm trong sáng, nhân hậu của em

gái

- Biết xấu hổ, người anh có thể thành người

tốt như bức tranh của em gái

chủ yếu nghệ thuật nào ?

-> Miêu tả nội tâm

? Tại sao bức tranh chứ không phải vật

khác mà có sức cảm hóa người anh đến như

vậy ?

-> Bức tranh là nghệ thuật, là sức mạnh của

nghệ thuật, là tìm kiếm cái đẹp, làm đẹp

cho con người, nâng con người lên bậc

thang cao nhất của cái đẹp đó là : chân,

thiện, mĩ

? Theo em nhân vật người anh đáng yêu

hay đáng ghét ?

- Đáng trách nhưng cũng đáng thương,

thông cảm vì những tính xấu nhất thời và

quan trọng hơn người anh đã nhận ra lỗi

lầm, tấm lòng của người em và biết sửa

chữa, vươn lên

- GV khái quát ý , chuyển sang tiết 2

* Hoạt động 1(5p): Yêu cầu hs tóm tắt lại

văn bản- Gv khái quát lại phần 1, tiếp tục

phân tích (28p)

? Trong truyện này nhân vật người em gái

hiện lên với những nét đáng yêu, đáng quý

nào về tính cách và tài năng ?

- Tính tình: Hồn nhiên, trong sáng, độ

lượng, nhân hậu

? Theo em tài năng hay tấm lòng của người

em gái đã cảm hóa được người anh ?

- Tài năng: Vẽ sự vật có hồn, vẽ những gì

yêu quí nhất

Cả tài năng và tấm lòng nhưng nhiều hơn

vẫn là tấm lòng trong sáng, hồn nhiên, độ

lượng cho anh trai

? ở nhân vật này điều gì khiến em cảm mến

2 Nhân vật người em:

- Hồn nhiên, hiếu động

- có tài năng hội họa

-> Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu

Trang 29

? Tại sao tác giả lại để cho người em vẽ bức

tranh người anh hoàn thiện đến thế

- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em dành

cho anh, em muốn dành cho anh những

điều tốt đẹp

? Qua vb cho em hiểu gì về nghệ thuật kể

chuyện và miêu tả trong truyện hiện đại ?

? Khái quát nội dung văn bản ?

? Học xong truyện em tự rút ra cho bản

- Miêu tả chân thực diễn biến tâm lí nhân vật

2 Nội dung:

( Ghi nhớ sgk

? Viết đoạn văn ngắn thuật lại tâm trạng của

người anh trong truyện khi đứng trước bức

tranh được giải của em gái ?

- GVnhận xét chung,

Học sinh viết

IV.luyện tập.

* Hoạt động 6 (11’) Hoạt động tiếp nối.

- Mục tiêu: khái quát kiến thức về phó từ.

* Rút kinh nghiệm :

Ngày soạn : 16/1/2011

Ngày dạy : 17/1/2011

Tiết 83 – 84 - BÀI 20

LUYỆN NÓI QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG,

SO SÁNH, NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

Trang 30

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

- Những bước cơ bản về lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắckhi miêu tả một đối tượng cụ thể

2 Kĩ năng:

- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợo lí

- Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói

- Nói trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nói đúng nội dung tác phong tự nhiên

3 Thái độ:

- Biết vận dụng lí thuyết vào bài nói trước tập thể lớp

Em học tập được điều gì về nghệ thuật viết văn MT

3 Bài mới

GV Giới thiệu bàì chuyển tiếp từ bài cũ, tầm quan trọng của tiết luyện nói Tự tin trình bày trước lớp

- Mục tiêu: Lập dàn ý và luyện nói

- Bước 1: Thảo luận, thống nhất dàn bài

chung, trình bày trước lớp

- GV gợi ý bài tập 1: Bước mở đầu giới

I Lâp dàn ý và luyện nói:

1 Đề 1: sgk / 36.

Trang 31

thiệu -> Miêu tả Kiều Phương sáng tạo

ngoài sgk -> cuối cùng cảm nghĩ của bản

thân về nhân vật

- Hình dáng: Gầy, thanh mảnh, mặt lọ lem,

mắt sáng, miệng rộng

- Tính cách: hồn nhiên, trong sáng

nhân hậu, độ lượng

- Tài năng: hội họa

- Gọi tổ 2 báo cáo kết quả lập dàn ý câu (b)

- Hình dáng: Gầy cao, đẹp trai

- Tính cách: hay ghen tỵ, nhỏ nhen, hay

mặc cảm, biết ăn năn, hối lỗi

- Bài tập 2 GV hướng dẫn: Chú ý bằng

quan sát, so sánh, liên tưởng và nhận xét

làm nổi bật những đặc điểm chính, trung

thực không tô

vẽ, làm dàn ý, không viết thành văn, không

đọc mà nói thành lời

- Bước 2: Luyện nói trước lớp.

Gọi các nhóm trình bày , yêu cầu các nhóm

nhận xét, bổ sung

- Gv nhận xét, đánh giá sự chuẩn bị của hs

Tổ 1,2 báo cáo kết quả thảo luận, cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung

Tổ 3,4 báo cáo kết quả thảo luận, cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung)

Luyện nói với nhau trong nhóm, cử đại diện trình bày, các nhóm nhận xét, sửa lỗi sai

a Nhân vật Kiều Phương:

b Nhân vật người anh:

- Sở thích của đối tượng miêu tả

- Tình cảm của mình

3 Kết bài:

Khái quát lại tình cảm của đối tượng miêu tả với mình

- Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn

miêu tả:

GV giới thiệu nội dung, yêu cầu của tiết 2

- Cho hs đọc và nêu yêu cầu bài tập 3,4 sgk

- Tiến hành thảo luận nhóm theo phân công

GV: (36p)

Tiết 2 Dạy ngày 19/1/2011

II Thực hành luyện nói

Trang 32

+ Tổ 1,2: Bài tập 3.

+ Tổ 3,4: Bài tập 4

- Bước 1: Thảo luận, thống nhất dàn bài

chung, trình bày trước lớp

- Bài tập 3 GV hướng dẫn cần đảm bảo các

ý sau:

+ Đó là một đêm trăng như thế nào ?

(Nhận xét)

+ Đêm trăng đó có gì đặc sắc, tiêu biểu :

bầu trời, đêm, vầng trăng, cây cối, nhà cửa,

- Bài tập 4: Gv yêu cầu hs trình bày dàn ý

theo các yêu cầu của sgk

- Bước 2: Luyện nói trước lớp.

Gọi các nhóm trình bày , yêu cầu các nhóm

nhận xét, bổ sung

- Gv nhận xét, đánh giá sự chuẩn bị của hs

Cử đại diện trình bày, các nhóm nhận xét, sửa lỗi sai

Bài tập 3 : Lập dàn ý

miêu tả một đêm trăng nơi

em ở ( sgk )

Bài tập 4: Lập dàn ý và

nói về quang cảnh một buổi sáng bình minh trên biển hoặc quang cảnh buổi sáng trên quê hương

em

* Hoạt động 4 (5’) Hoạt động tiếp nối.

- Mục tiêu: khái quát kiến thức về phó từ.

GV khái quát lại nọi dung bài

- Tự đứng trước gương hoặc nói trước người khác trình bày bài nói của mình

- Chuẩn bị bài “ Vượt thác” : Đọc vb nhiều lần, tìm hiểu về tác giả và tác phẩm, trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu vb , nghiên cứu trước ghi nhớ sgk

V/ Rút kinh nghiệm :

- Tình cảm của tác giả đối với cảnh vaatj quyê hương, với người lao động

- Một số phép tu từ được sử dụng trong văn bản nhằm miêu tả thiên nhiên và con người

Trang 33

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm; giọng đọc phải phù hợp với sự thay đổi trong cảnh sức thiên nhiên

- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng con người và thiên nhiên trong đoạn trích

3 Thái độ:

- Giáo dục hs tình yêu thiên nhiên, đất nước

Tóm tắt ngắn gọn vb “ Bức tranh của em gái tôi” ? Trình bày những cảm nhận của em sau khi học xong vb ?

3 Bài mới

GV Hình ảnh con người và thiên nhiên luôn được các nhà văn xây dựng song song với nhau làm nổi bật nên cuộc sống của người dân lao động

Bước 1: Gv hướng dẫn đọc: Diễn cảm, chú

ý thay đổi nhịp điệu phù hợp với nội dung

Trang 34

? Hãy phân đoạn vb ?

* Bố cục : 3 phần

- Phần 1: từ đầu -> Vượt thác nhiều

- Phần 2: tiếp -> Thác cổ cò

- Phần 3 : còn lại

? Trong ba phần đó, phần nào có nội dung

tả cảnh thiên nhiên, phần nào tả cảnh người

- Mục tiêu: Tìm hiểu nội dung cơ bản của tác phẩm

?Bài văn được miêu tả theo trình tự nào ?

Xác định vị trí quan sát để miêu tả của tác

giả , vị trí ấy có thích hợp không ? vì sao ?

- Bài văn miêu tả dòng sông Thu Bồn và

quang cảnh hai bên bờ theo hành trình của

con thuyền do dượng Hương Thư chỉ huy ở

vị trí trên con thuyền di động và vượt thác

? Cảnh dòng sông được tác giả miêu tả

bằng những chi tiết nổi bật nào ?

Hình ảnh con thuyền ( cánh buồm nhỏ căng

phồng, rẽ sóng lướt bon bon chất đầy sản

vật, trôi chầm chậm.)

? Tại sao tác giả miêu tả dòng sông lại chỉ

bằng hoạt động của thuyền ?

- Con thuyền là linh hồn, là sự sống của

dòng sông, miêu tả con thuyền chính là

miêu tả dòng sông

? Cảnh bờ bãi ven sông được tác giả miêu

tả bằng những hình ảnh cụ thể nào?

- Bãi dâu trải bạt ngàn,

- Cây cổ thụ mãnh liệt đứng trầm ngâm

vb ) Trả lời

Trả lời cá nhân

Trang 35

Dùng nhiều từ láy gợi hình ( trầm ngâm,

sừng sững, lúp xúp )

- Phép nhân hóa ( những cây cổ thụ )

- Phép so sánh(những cây to mọc giữa )

-> Nghệ thuật nhân hóa, so sánh, từ láy

? Qua đó em thấy cảnh thiên nhiên hiện ra

với cảnh tượng như thế nào ?

? Theo em có được cảnh tượng thiên nhiên

như thế là do cảnh vốn có hay do tài năng

của người tả cảnh ?

- phần do cảnh, phần do người tả có khả

năng quan sát, tưởng tượng, có sự am hiểu

và có tình cảm yêu mến cảnh vật quê hương

? Ở đoạn đầu vb và đoạn cuối vb có hai

hình ảnh “ những cây cổ thụ trên bờ sông”

hãy chỉ ra 2 hình ảnh đó và cho biết tác giả

sử dụng cách chuyển nghĩa ở mỗi hình

ảnh ? nêu ý nghĩa của từng trường hợp ?

-> Đoạn 1: vừa báo trước một khúc sông

dữ, hiểm như vừa mách bảo con người dòn

nén sức mạnh chuẩn bị vượt thác

-> Đoạn 3: hình ảnh so sánh vừa thích hợp,

tương quan giữa tả cây to với những cây

lúp xúp xung quanh, vừa biểu hiện được

tâm trạng hào hứng, phấn chấn và mạnh mẽ

của con người vượt qua được nhiều gếnh

thác nguy hiểm tiếp tục đưa

- Cho hs chú ý phần 2 vb.

? Hình ảnh người lao động được miêu tả

tròn vb là nhân vật Dượng Hương Thư,

cảnh lao động của dượng Hương Thư diễn

ra trong hoàn cảnh nào ?

- Lái thuyền vượt thác giữa mùa nước to,

nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá

dựng đứng, thuyền vùng vằng cứ chực tụt

xuống

? Em ngĩ gì về cảnh lao động của dượng

Hương Thư ?

-> Đầy khó khăn, nguy hiểm, cần tới sự

dũng cảm của con người

? Tìm chi tiết miêu tả ngoại hình, hành

động của nhân vật dượng Hương Thư trong

Trả lời

Tìm chi tiết

=> Cảnh thiên nhiên đa

dạng, phong phú, giàu sức sống

2 Cảnh vượt thác của dượng Hương Thư:

* Ngoại hình:

* Hành động:

Trang 36

- Như pho tượng đồng đúc bắp thịt cuồn

cuộn

hàm răng cắn chặt quai hàm bạnh ra mặt

nảy lửa

* Hành động: co người phóng chiếc ghì

chặt đầu sào thả rút ghì trên ngọn sào

? Theo em nét nghệ thuật nổi bật trong

miêu tả nhân vật Hương Thư ở đoạn văn

trên là gì ? Tác dụng của biện pháp nghệ

thuật đó ?

-> Nghệ thuật so sánh, gợi tả một con người

rắn chắc, bền bỉ, quả cảm có thể chất và

tinh thần vượt lên khó khăn

Nghệ thuật so sánh, gợi tả con người quả

cảm, dày dạn kinh nghiệm

? Các hình ảnh so sánh đó có ý nghĩa gì

trong việc phản ánh người lao động và

trong việc biểu hiện tình cảm của tác giả ?

miêu tả ngoại hình, hành động của dượng Hương Thư

* Hoạt động 4 (5p) Tổng kết

? Qua vb cho em hiểu gì về nghệ thuật miêu

tả trong văn bản ?

- Sử dụng nhiều bp nghệ thuật linh hoạt ( so

sánh, nhân hóa, từ gợi tả )

- Năng lực quan sát, trí tưởng tượng phong

phú, sự liên tưởng lôgic của tác giả

? Khái quát nội dung văn bản ?

? Hai bài “ sông nước Cà Mau” “ Vượt

thác” đều miêu tả cảnh sông nước, em hãy

nêu những nét nghệ thuật đặc sắc của phong

cảnh thiên nhiên miêu tả ở mỗi bài và nghệ

thuật miêu tả của tác giả ?

Trang 37

- Mục tiêu: khái quát kiến thức.

- Chuẩn bị bài “So sánh (tt) ” Đọc kĩ và làm các bài tập trong các mục ; trả lời các câu hỏi của các phần sgk

* Rút kinh nghiệm :

Trang 38

- Các kiểu so sánh cơ bảnvà tác dụng của so sánh trong nói viết

2 Kĩ năng:

- Phát hiện sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra được những so sánh đúng, so sánh hay

- Đặt câu có sử dụng phép tu từ so sánh theohai kiểu cơ bản

3 Thái độ:

- Có ý thức vận dụng phép so sánh trong văn nói và văn viết của bản thân

Lấy 2 ví dụ so sánh, chỉ rõ mô hình cấu trúc

3 Bài mới

GV lấy ví dụ so sánh để dẫn vào bài

- Mục tiêu: Tìm hiểu so sánh.Tác dụng của so sánh

- Yêu cầu hs đọc ví dụ 1 sgk T41?

? Vậy có mấy kiểu so sánh ? Lấy ví dụ về

phép so sánh ngang bằng và không ngang

bằng ?

-> Có 2 kiểu so sánh

- Con hơn cha là nhà có phúc

- Tâm hồn tôi là buổi trưa hè

- Cô giáo như mẹ hiền

- Con đi đánh giặc mười năm

Đọc ví dụ

Tìm phép so sánh

I So sánh là gì ?

1 Ví dụ 1: Sgk /24

Trang 39

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

GV cung cấp thêm một số từ so sánh: Như,

tựa, hơn, hơn là, chừng hư, kém, còn hơn

- Gv khái quát lại, cho hs đọc ghi nhớ

- Cho hs đọc đoạn văn sgk

? Đoạn văn trên có những câu văn so sánh

nào ?

- Có chiếc tựa như mũi tên xuống đất

như cho xong chuyện

- Có chiếc lá như con chim

- Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái

đùa như thầm bảo rằng

- Có chiếc lá như sợ hãi

? Sự vật nào được đem ra so sánh và so

sánh trong hoàn cảnh nào ?

- Sự vật được đem ra so sánh: những chiếc

lá ( sự vật vô tri, vô giác )

? Phép so sánh trong đoạn văn trên có tác

dụng gì đối với việc miêu tả sự vật, sự

việc? và có tác dụng gì đối với việc thể hiện

tư tưởng, tình cảm của người viết ?

- Chiếc lá được so sánh trong hoàn cảnh đã

1 Ví dụ: sgk / 42.

2 * Ghi nhớ 2 /T 42

* Hoạt động 4 (15’): Tìm hiểu mục III

- Mục tiêu: khắc sâu kiến thức về so sánh.

Luyện tập.

- Cho hs làm cá nhân

? Nêu yêu cầu bài tập ?

* Bài tập 1:

a Tâm hồn tôi là một -> ngang bằng

b Chưa bằng chưa bằng -> không

Làm cá nhân

III – Luyện tập:

Bài tập 1: Chỉ ra các

phép so sánh, kiểu so sánh, tác dụng của phép

so sánh

Trang 40

ngang bằng

c Như nằm trong -> ngang bằng

- Ấm hơn ngọn lửa hồng -> không ngang

bằng

- GV hướng dẫn hs phân tích tác dụng của

phép so sánh

* Bài tập 2 ( Làm cá nhân , xem lại vb “

vượt thác” tìm những câu văn có sử dụng

phép so sánh )

Hs làm cá nhân, trả lời,

cả lớp nhận xét, bổ sung

Hs làm cá nhân , trình bày một số bài viết

Bài tập 2: Tìm những

câu văn sử dụng phép so sánh trong bài “ Vượt thác”

Bài tập 3 Viết đoạn văn

ngắn (3-5 câu) tả dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ có sử dụng 2 kiểu so sánh đã học

* Hoạt động 5 (5’): Hoạt động tiếp nối.

Sử dụng phép so sánh phù hợp có tác dụng có tác dụng ntn đơi với việc tả sự vật, sự việc

và đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết ?

- về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở, học bài cũ

- Chuẩn bị bài “ Chương trình địa phương” : Đọc kĩ các bài tập trong mục I, trả lời các câu hỏi trong mục I.II

V.Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn : 24/1/2011

Ngày dạy : 25/1/2011

Tiết 87

SỰ TÍCH SÔNG CÔNG NÚI CỐC

(Văn học địa phương)

A/ Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

Định dạng
Số trang	203
Dung lượng	2,52 MB

Giáo án văn 6 hay bạn nên tham khảo

ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

Hình ảnh Lượm còn sống mãi