( MINH HUỆ ) I/Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức:
- Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ .
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự ,miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác được sử dụng trong bài thơ .
2. Kĩ năng:
-Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn .
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện tâm trạng lo lắng không thể yên của Bác ; tâm trạng ngạc nhiên xúc động ,lo lắng và niềm vui sướng ,hạnh phúc của người chiến sĩ .
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự ,miêu tả, biểu cảm trong bài thơ . 3.Thái độ:
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ.
II/ Các kĩ năng sống cơ bản.
- Những kĩ năng cơ bản: kĩ năng nhận thức, kĩ năng tư duy.
III/ Chuẩn bị :
GV : Nghiên cứu sgk, sgv, ( Sách nâng cao, thiết kế…), đồ dùng dạy học.
HS : Học bài cũ , chuẩn bị bài mới, đồ dùng học tập . IV/ Tiến trình các hoạt động dạy - học .
1. Ôn định tổ chức ( 1’) .
2. Kiểm tra bài cũ (5’) Nội dung của bài “ Buổi học cuối cùng ’ 3. Bài mới .
Hoạt động GV Hoạt động HS Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp: Thuyết trình.
Hôm nay ta đang học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM thi hôm nay ta học văn bản “ Đêm nay Bác không ngủ ” để xem ta học tập được điều gì ở Bác?
* Hoạt động 2 (15’): Tìm hiểu mục I
- Mục tiêu: Tìm hiểu khái quát tác giả tác phẩm - Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
- Kĩ thuật : khăn phủ bàn
Hướng dẫn học sinh đọc chú thích * tr 66
? Khái quát nét cơ bản về nhà văn và những ý chính về tác phẩm?
Đọc – Hiểu văn bản
Bước 1: Gv hướng dẫn đọc:
Gv : Đọc mẫu rõ ràng diễn cảm ,giọng đọc
Đọc chú thích
* tr 66 Lắng mghe,
I. Tác giả ,tác phẩm : (SGK)
tâm tình, có hồn ,thể hiện được tâm trạng Bước 2: - Đọc: Học sinh đọc
- Giải thích từ khó
? Em hãy cho biết đây thuộc thể thơ gì ? Mấy chữ ?
Thể thơ : 5 chữ phù hợp với lối kể chuyện Bước 3: Cho hs đọc thầm chú thích
? Hãy chỉ ra bố cục của bài thơ?
Bố cục : 3 đoạn (2đoạn ) a. Đoạn 1. khổ 1 : Mở truyện b. Đoạn 2: khổ 2-> 15 Thân truyện c. Đoạn 3. khổ 16 : kết truyện Hãy kể lại câu chuyện này ? ? Hãy tìm đại ý của bài thơ?
* Đại ý : Tác giã đã thuật lại câu chuyện một đêm ở rừng Việt Bắc anh đội viên nhiều lần thức dậy thấy Bác không ngủ anh thương ,anh lo cho Bác nhưng Bác không ngủ vì Bác thương bội đội và dân công . Bài thơ thể hiện tình cảm lớn lao của Bác dành cho mọi người và sự kính yêu của anh đội viên đối với Bác .
Trả lời
Chỉ ra bố cục của bài
Trả lời
* Hoạt động 3. (15’): Tìm hiểu văn bản.
- Mục tiêu: Tìm hiểu nội dung cơ bản của tác phẩm - Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
Em hãy cho biết nội dung chính của bài thơ này
Em hãy cho bác thức trong hoàn cảnh nào ? Có nét gì đặc sắc trong hoàn cảnh đó ?
- Bác thức trong đêm lạnh ,ở tại mái lều xơ xác , trời mưa lâm thâm.Nét độc đáo ở đây là Bác chủ động thức chứ không phải vì không ngủ được
? Vì sao Bác lại thức ?
- Bác không ngủ được vì Bác lo cho chiến dịch ,lo cho vận mệnh của đất nước ,lo cho bộ đội ,dân công .
Tiết 2
Trả lời
Lắng mghe, Trả lời
Trả lời
II. Phân tích :
1. Tình cảm của Bác đối với bộ đội và dân công
Dạy ngày19/2/2011
Khái quát kiến thức tiết 1
? Vì sao Bác không đi nằm ngủ như các anh bộ đội ? Bác thúc để làm gì ?
Bác thức để đốt lửa cho ấm căn lều cho các chiến sỹ ngủ ngon .Bác thức đi dém chăn cho các anh ...
Tác giả gọi Bác là gì ? Vì sao lại gọi như vậy ?
? Vì sao anh đội viên lại mơ màng “ Như nằm trong giấc mộng ” và “ Ấm hơn ngọn lữa hồng ” khi nhìn Bác ?
- Câu thơ diễn tả nữa tỉnh và mê cuả người đang ngủ chợt tỉnh giấc .Bóng Bác cao lồng lộng là tượng trưng lớn lao cao cả của Bác và tình Bác ấm hơn lữa khi Bác quan tâm săn sóc đến giấc ngủ từng người .
Qua đó em cảm nhận được gì ở con người Bác ?
Khi thấy Bác không ngủ anh đã làm gì ? Anh đội viên thức dậy mấy lần ?
- Anh đội viên mời Bác ngủ .
- Anh đội viên thức dậy ba lần trong đêm âm thầm theo dõi từng cử chỉ của Bác từng diễn biến trên vẻ mặt Bác
? Tình cảm của anh đội viên đối với Bác ntn? Em hãy tìm những chi tiết nói lên điều đó .
Em hiểu gì về hình ảnh “Bóng Bác cao lồng lộng, ấm hơn ngọn lửa hồng" ?
? Câu thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ? ( so sánh )
- Anh ân cần săn sóc “ Bác ơi mời ...’’
Bác có lạnh lắm không? Và sau cùng là anh nằm lo Bác ốm ,lo cho chiến dịch bị ảnh hưởng .
? Em có nhận xét về thái độ của anh đội
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
=> Sự săn sóc lo lắng của Bác thể hiện tấm lòng yêu thương của Bác đối với nhân dân ,với chiến sỹ ,với vận mệnh của tổ quốc .Đó là lý do mà Bác không ngủ được .
2. Tình cảm của anh đội viên đối với Bác .
viên khi thức dậy lần thứ ba . Vì sao anh lại có thái độ như thế ?
- Lần thứ ba thức giấc anh hốt hoảng giật mình và nằng nặc mời Bác ngủ vì anh lo cho Bác lo cho cuộc kháng chiến chống thực đân Pháp .
? Tại sao từ chỗ lo lắng lại chuyển sang vui sướng và anh thức luôn cùng Bác ?
Trả lời
Khi hiểu được tâm trạng lo lắng của Bác, lòng anh tràn ngập niềm cảm xúc vui sướng bởi tình yêu thương đồng chí ,đồng đội ,yêu dân nhân ,yêu cách mạng của Bác.
* Hoạt động 4 (10’): Tổng kết .
- Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức nội dung của văn bản.
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
Hướng dẫn học sinh tổng kết
Qua bài này em học được điều gì? Ở Bác và anh đội viên ?
?Bài học này em cần ghi nhớ nghệ thuật và nội dung gì?
NT
- Lựa chọn sử dụng thể thơ năm chữ , kết hợp tự sự , miêu tả và biểu cảm .
- Lựa chọn, sử dụng lời thơ giản dị ,có nhiều hình ảnh thể hiện tình cảm tự nhiên ,chân thành .
- Sử dụng từ láy tạo giá trị gợi hình và biểu cảm ,khắc họa hình ảnh cao
GVKL: ghi nhớ
Trả lời
Đọc ghi nhớ
III. TỔNG KẾT : 1. Nghệ thuật:
2. Ý nghĩa
* Ghi nhớ : sgk (67)
* Hoạt động 4. Củng cố, Luyện tập : - Mục tiêu: Khái quát kiến thức
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
+ Học sinh đọc diễn cảm
+ Nhắc lại nội dung bài học và chốt lại ở phần ghi nhớ
* Hoạt động 5.. Dặn dò :
Về nhà học bài củ soạn mới “ LƯỢM”
V.Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
Ngày Soạn: 20/02/2011 Ngày dạy: 21/02/2011 TIẾT - 95 : ẨN DỤ
I/Mục tiêu cần đạt 1. Kiến thức:
- Khái niệm ẩn dụ , các kiểu ẩn dụ.
- Tác dụng của ẩn dụ . 2. Kĩ năng:
- Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép tu từ ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt.
- Bước đầu tạo ra được một số kiểu ẩn dụ đơn giản trong viết và nói . 3.Thái độ:
- Rèn luyên kỹ năng sữ dụng ẩn dụ trong nói và viết.
II/ Các kĩ năng sống cơ bản.
- Những kĩ năng cơ bản: kĩ năng nhận thức, kĩ năng tư duy.
III/ Chuẩn bị :
GV : Nghiên cứu sgk, sgv, ( Sách nâng cao, thiết kế…), đồ dùng dạy học.
HS : Học bài cũ , chuẩn bị bài mới, đồ dùng học tập . IV/ Tiến trình các hoạt động dạy - học .
1. Ôn định tổ chức ( 1’) .
2. Kiểm tra bài cũ (5’) Thế nào là phép nhân hóa?
? Tìm phép nhân hóa trong câu sau : Núi cao chi lắm núi ơi
Núi che mặt trời chẳng thấy người thân 3. Bài mới .
Hoạt động GV Hoạt động HS Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp: Thuyết trình.
Ẩn dụ là phép tu từ của Tiếng Việt cũng như nhân hóa . vậy hôm nay ta sẽ học về nó.
* Hoạt động 2 (15’): Tìm hiểu mục I - Mục tiêu: Tìm hiểu khái niệm ẩn dụ là gì ?.
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
- Kĩ thuật : khăn phủ bàn
Ân = kín / dụ = so sánh=> so sánh ngầm Giáo viên treo bảng phụ
Học sinh thảo luận
Người cha ở được dùng để chỉ ai?
VD: Người cha là Bác Hồ . Vì sao có thể ví như vậy ?
Vì tình cảm của Bác dàng cho bộ đội như
Học sinh thảo luận
I. Ẩn dụ là gì ? 1.Ví dụ
2. Nhận xét:
người cha dành cho con
? Cách nói này có gì giống và khác với so sánh?
Giống: So sánh Bác với người cha Khác: Lược bỏ vế A mà nêu vế B ? Vậy theo em ẩn dụ là gì ?
Học sinh làm bài tập nhanh . - Bài tập : Tìm phép ẩn dụ
Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ a. Mặt Trời 1 : nhân hóa (đi )
b. Mặt Trời 2 : ẩn dụ = Bác Hồ
Cơ sở nào để có sự liên tưởng như vậy ?
=> Cả mặt trời và Bác Hồ đều là cội nguồn của ánh sáng ,nguồn gốc của sự sống ,hạnh phúc cho đồng bào Việt Nam .
Trả lời
Học sinh thảo luận
Trả lời
=> Ẩn dụ là so sánh ngầm trong đó ẩn đi sự vật được so sánh mà nêu hình ảnh so sánh
* Ghi nhớ: sgk
* Hoạt động 2 (13’): Tìm hiểu mục II - Mục tiêu: Tìm hiểu các kiểu ẩn dụ.
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
GV: Treo bảng phụ : Các từ in đậm chỉ hiện tượng sự vật nào
+ Cây như que thắp lửa + hoa màu đỏ như lửa hồng Vì sao có thể ví như vậy ?
- (Thắp ) chỉ dùng việc châm lửa vào vật khác
- Từ (lửa hồng) là hiện tượng về sự vật bị bùng cháy .
=> Ở đây có quan hệ về mặt hình thức tương đồng
Ví dụ 2: :
Cụm từ “ nắng giòn tan” tạo một cảm giác đặc biệt
=> Chuyển đổi cảm giác sang thị giác (chuyển đổi cảm giác)
- Giòn tan : Thường dùng để nêu đặc điểm của bánh . Đây là cảm nhận của vị giác.
- Giáo viên chốt lại cho hs ghi Học sinh đọc bài tập II2 tr69
Cách dùng từ như vậy có gì đặc biệt so với
Tìm từ in đậm
Trả lời
Đọc bài tập
II. Các kiểu ẩn dụ : 1. Ví dụ :
cách nói thường ?
VD: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây ( cách thức ) Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng (phẩm chất)
Vậy ẩn dụ có mấy kiểu ?
Trả lời Đọc ghi nhớ
2. Nhận xét:
- Có bốn kiểu thường gặp + Ẩn dụ về phẩm chất + Ẩn dụ về hình thức + Ẩn dụ về cách thức + Ẩn dụ về chuyển đổi cảm giác
* Ghi nhớ : SGK
*Hoạt động 4 (6’): luyện tập.
- Mục tiêu: khắc sâu lại kiến thức
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình Hướng dẫn học sinh luyện tập
Hãy so sánh đặc điểm và tác dụng của ba cách diễn đạt sau
a. Cách nói thường
b. Cách nói so sánh gây ấn tượng
c. Cách nói ẩn dụ tạo sự liên tưởng thú vị . Học sinh thảo luận bài 2
Hãy tìm các phép ẩn dụ
a. Ăn quả /kẻ trồng cây (cách thức ) b. mực /đen ; đèn /sáng (phẩm chất) c. Thuyền /bến ( phẩm chất )
? Em hãy nêu lên nét tương đồng
Học sinh thảo luận
III. Luyện tập : Bài 1:
So sánh tác dụng Bài 2: Tìm các ẩn dụ
Bài 3: Học sinh về nhà làm
Hoạt động 5 (4’): Hoạt động tiếp nối - Mục tiêu: Khái quát kiến thức
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
GV chốt lại nội dung bài học qua ghi nhớ - Về nhà học bài củ soạn bài mới “ LƯỢM V.Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
Ngày soạn:20/02/2011
Ngày dạy : 21/02/2011 Tiết 96
LUYỆN NÓI VĂN MIÊU TẢ I.Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
- Phương pháp làm bài văn tả người.
- Cách trình bày miệng một đoạn ( bài ) văn miêu tả: nói dựa theo dàn bài đã chuẩn bị sẵn 2.Kĩ năng:
- Sắp xếp những điều đã quan sát và lựa chọn theo một thứ tự hợp lý.
- Làm quen với việc trình bày miệng trước tập thể : nói rõ ràng , mạch lạc, biểu cảm.
- Trình bày trước tập thể bài văn miêu tả một cách tự tin.
3.Thái độ:
- Ý thức tự diễn đạt, rèn luyện văn nói miêu tả . II/ Các kĩ năng sống cơ bản.
- Những kĩ năng cơ bản: kĩ năng nhận thức, kĩ năng tư duy.
III/ Chuẩn bị :
GV : Nghiên cứu sgk, sgv, ( Sách nâng cao, thiết kế…), đồ dùng dạy học.
HS : Học bài cũ, chuẩn bị bài mới, đồ dùng học tập . IV/ Tiến trình các hoạt động dạy - học .
1. Ôn định tổ chức ( 1’) . 2. Kiểm tra bài cũ (5’)
Ở phương pháp làm văn tả người, tả cảnh em cần ghi nhớ những gì?
3. Bài mới .
Hoạt động GV Hoạt động HS Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp: Thuyết trình.
Để giúp các em có kỹ năng diễn đạt lưu loát, mạch lạc , chúng ta tiến hành tiết luyện nói.
* Hoạt động 2 (5’): Tìm hiểu mục I
- Mục tiêu: Tìm hiểu chung phương pháp viết một đoạn văn, bài văn tả người.
- Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
- Kĩ thuật : khăn phủ bàn Yêu cầu giờ luyện nói Yêu cầu của giờ tập nói?
1. Nội dung
Vận dụng lý thuyết văn tả cảnh , tả người hợp lý vào bài nói (SBT, SGK/71)
2. Kỹ năng: Nói rõ ràng, mạch lạc, kưu loát, vận dụng tốt các kiến thức về văn tả cảnh, tả người, thái độ bình tĩnh, tự tin, nghiêm túc.
Kiểm tra sự chuẩn bị của HS ở nhà
Lắng nghe
I.Yêu cầu giờ luyện nói 1. Nội dung
2. Kỹ năng:
*Hoạt động 3 (25’): Thực hành
Mục tiêu: Củng cố,khắc sâu lại kiến thứcđã học về văn miêu tả.
Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình
Gv: giao nhiệm vụ cho HS: chia nhóm : 3 nhóm làm 3 bài..Chuẩn bị trong 10 phút.
Đại diện nhóm trình bày kết quả đã tìm hiểu và chuẩn bị.
Bài 1: Tả cảnh “Buổi học cuối cùng” tr 71.
Quan sát đoạn văn, tìm những chi tiết liên quan đến buổi học?
Giờ học gì? Thầy Ha-men làm gì ?HS của thầy làm gì?
Không khí lớp học lúc ấy ?
Âm thanh , tiếng động nào đáng chú ý ? GV cho HS nhóm khác nhận xét.
GV nhận xét bổ xung.
Bài 2:
? Giọng nói , lời nói , hành động?
? Cách ứng xử đặc biệt của thầy khi Phrăng đến muộn ?
? Cảm xúc của em về thầy ?
? Thầy Ha Men là người như thế nào ? GV cho HS nhóm khác nhận xét.
GV nhận xét bổ xung.
Bài 3: GV hướng dẫn cho HS lập dàn ý .
*MB: Giới thiệu lý do, khái quát hình ảnh người thầy trong trí tưởng tượng .
*TB: Tả cụ thể phút gặp gỡ ban đầu . Hình ảnh người thầy trong thực tế, khuôn mặt, dáng vóc, mái tóc, lời nói, cử chỉ, hành động, thái độ.
Trò chuyện với học trò cũ .
*KB: Cảm nghĩ của em.
HS chuẩn bị.
Đại diện nhóm trình bày.
Nhận xét bổ xung.
HS chuẩn bị.
Đại diện nhóm trình bày.
Nhận xét bổ xung.
II. Thực hành
Bài 1: Tả " Buổi học cuối cùng " :
Bài 2: Tả lại chân dung thầy giáo Hamen :
Bài 3: Nhận ngày nhà giáo Việt Nam 20/ 11 em theo mẹ đến chúc mừng thầy cô giáo cũ của mẹ nay đã về hưu. Hãy tả lại hình ảnh thầy, cô trong 1 lần gặp gỡ ấy.
Hoạt động 4 (7’): Hoạt động tiếp nối Mục tiêu: Khái quát kiến thức
Phương pháp: Đàm thoại, nêu vấn đề.Thuyết trình.
- Về nhà học bài củ soạn bài mới “ LƯỢM - Nhận xét: Sự chuẩn bị trong tiết học
- Chuẩn bị bài : Kiểm tra văn.
IV.Rút kinh nghiệm:
………
………...
...
...
Ngày Soạn: 22/02/2011 Ngày dạy: 23/02/2011 Tiết 97: