5 đề tài đề tài luận văn thạc sĩ kế toán

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu của tác giả với đề tài: “Kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC” là hết sức cần thiết, gó

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

XXX

KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN

KIỂM TOÁN ASC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

MÃ SỐ:

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.

HÀ NỘI, NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan Luận văn này là công trình của riêng Tácgiả Số liệu sử dụng trong Luận văn là trung thực Những kết quảnghiên cứu của Luận văn chưa từng công bố trong bất cứ công trình nàokhác

Tác giả luận văn

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn tới Trường Đại học Công Đoàn, Khoa đào tạo Sau Đại học, Khoa Kế toán – Kiểm toán Trường Đại học Công Đoàn đã giúp đỡ Tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu Luận văn.

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình và hữu ích trong việc cho ý kiến nhận xét cũng như trong suốt quá trình thu thập dữ liệu từ Công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC.

Tác giả cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới quý Thầy/Cô là người hướng dẫn và có nhiều ý kiến đóng góp, sửa chữa quí báu trong quá trình nghiên cứu Luận văn của Tác giả.

Tác giả xin được chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên tinh thần và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho Tác giả trong suốt quá trình hoàn thành Luận văn!

Tác giả Luận văn

Luận văn thạc sĩ kế toán

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG KIỂM

1.2 Khái quát chung về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính 12

1.2.1 Khái niệm về chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính 12

1.2.2 Khái niệm, mục tiêu và vai trò kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính 15 1.2.3 Các loại hình kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính 181.3 Kiểm soát chất lượng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính 21

1.3.1 Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán 21

1.3.2 Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn thực hiện kiểm toán 23

1.3.3 Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn kết thúc kiểm toán 24

1.3.4 Kiểm soát chất lượng kiểm toán sau khi ký báo cáo kiểm toán 241.4 Kinh nghiệm của thế giới về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính 27

1.4.1 Kinh nghiệm của Hoa Kỳ trong việc kiểm soát chất lượng kiểm toán 27

1.4.2 Kinh nghiệm của Cộng hòa Pháp trong việc kiểm soát chất lượng kiểm toán 30

1.4.3 Bài học kinh nghiệm về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính cho

Chương 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN KIỂM TOÁN

2.1 Khái quát về công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC 35

2.2 Thực trạng kiểm soát chất lượng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại

2.2.1 Các cấp độ kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách

2.2.2 Kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán 46

2.2.3 Kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong giai đoạn thực hiện cuộc

2.2.4 Kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong giai đoạn kết thúc kiểm toán 64

2.3 Đánh giá thực trạng kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHẤT

3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính

3.2 Phương hướng hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính

3.3 Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại

3.3.1 Giải pháp kiểm soát chất lượng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán 78

3.3.2 Giải pháp kiểm soát chất lượng trong giai đoạn thực hiện kiểm toán 80

3.3.3 Giải pháp kiểm soát chất lượng trong giai đoạn kết thúc kiểm toán và lập báo cáo

3.4.2 Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC 86

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 ASC Công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

9 VACPA Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam

10 UBCKNN Ủy ban chứng khoán Nhà nước

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ Bảng

3 Bảng 2.3 Công văn gửi khách hàng sau khi ký hợp đồng kiểm toán 55

4 Bảng 2.4 Kế hoạch thực hiện kiểm toán gửi khách hàng 56

5 Bảng 2.5 Mục tiêu kiểm toán và các thủ tục kiểm toán trọng tâm 56

7 Bảng 2.7 Trích tóm tắt trang soát xét kế hoạch kiểm toán 58

8 Bảng 2.8 Bảng soát xét giấy tờ làm việc của KTV đối với trợ lý KTV 60

9 Bảng 2.9 Trích tóm tắt trang soát xét thủ tục kiểm toán chi tiết số dư

(kiểm tra các nghiệp vụ tăng tài sản cố định)

63

10 Bảng 2.10 Ví dụ một trang soát xét báo cáo tổng hợp kết quả kiểm

toán

65

11 Bảng 2.11 Soát xét việc hình thành ý kiến kiểm toán 67

12 Bảng 2.12 Kết quả khảo sát về việc lập kế hoạch kiểm toán 72

Biểu

2 Biểu 2.2 Bản phê duyệt cung cấp dịch vụ cho khách hàng 51

Sơ đồ

1 Sơ đồ 1.1 Phần hành kiểm toán cơ bản của kiểm toán tài chính 9

3 Sơ đồ 2.2 Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại ASC 43

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

PHẠM HUY HÙNG

KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU

HẠN KIỂM TOÁN ASC

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

MÃ SỐ: 60340301

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THỊ MỸ

HÀ NỘI, NĂM 2017

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trên thế giới, kiểm toán xuất hiện từ rất sớm, cụ thể có nghiên cứu cho rằng kiểm toánxuất hiện chính thức từ những năm đầu thập kỷ 30 của thế kỷ thứ XX ở Mỹ Tại Việt Nam, kiểmtoán độc lập chính thức ra đời vào năm 1991, tiếp đó kiểm toán Nhà nước ra đời vào năm 1994,

và kiểm toán nội bộ xuất hiện vào năm 1997 Sự ra đời của kiểm toán độc lập, được đánh dấubằng sự thành lập của hai công ty kinh doanh trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán là Công ty tráchnhiệm hữu hạn Kiểm toán Việt Nam (VACO) và Công ty trách nhiệm hữu hạn dịch vụ kế toán vàkiểm toán Việt Nam (AASC) (tháng 05/1991) Với cương vị là các công ty kiểm toán đầu tiên,VACO và AASC đã đóng góp nhiều công sức không chỉ trong phát triển công ty, mở rộng địa bànkiểm toán mà còn cả trong việc cộng tác với các công ty và tổ chức nước ngoài phát triển sựnghiệp kiểm toán ở Việt Nam [7, tr.19] Trải qua 26 năm tồn tại và phát triển, kiểm toán độc lậpViệt Nam đã được mở rộng với gần 160 công ty kiểm toán, (trong đó có 30 công ty kiểm toánđược chấp thuận kiểm toán đơn vị có lợi ích công chúng năm 2017), với 1805 kiểm toán viênđược cấp giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán năm 2017 (theo số liệu của BTC đếnngày 28/02/2017) Điều đó thể hiện sự phát triển tương đối mạnh mẽ của một loại hình doanhnghiệp đặc thù và không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường hiện nay Kiểm toán ra đời, tồn tại

và phát triển đã góp phần tạo niềm tin cho những người quan tâm đối với thực trạng hoạt động tàichính của doanh nghiệp, giúp hướng dẫn nghiệp vụ, củng cố nề nếp, công tác tài chính kế toáncho doanh nghiệp, cùng với đó là góp phần nâng cao hiệu quả trong hoạt động và hiệu năng trongquản lý

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, xuất hiện những câu hỏi được đặt ra: liệu vai trò, ý nghĩacủa kiểm toán có còn được duy trì để thỏa mãn sự kỳ vọng của đông đảo công chúng hay không?Khi mà thực tế liên tiếp xuất hiện những vụ bê bối về chất lượng kiểm toán của các công ty kiểmtoán độc lập

Trên thế giới, điển hình là sự sụp đổ của hãng kiểm toán hàng đầu thế giới ArthurAndersen năm 2002, đã làm tăng lên sự lo ngại về chất lượng kiểm toán Tiếp sau sự sụp đổ củaArthur Andersen là hàng loạt các bê bối khác về chất lượng kiểm toán của các công ty kiểm toánđộc lập được phanh phui liên quan đến việc đưa ra ý kiến không xác đáng về báo cáo tài chính(BCTC), như trường hợp phá sản của tập đoàn Viễn thông Worldcom, hay tập đoàn bán lẻ lớn thứhai của Mỹ Kmart (do PwC kiểm toán),…

Tại Việt Nam, tình trạng biến báo các số liệu kế toán, sự phù phép các thông tin tài chính

diễn ra khá phổ biến trong các doanh nghiệp, trên mọi lĩnh vực và thuộc nhiều thành phần kinh

tế Điển hình là sự kiện công ty cổ phần Bông Bạch Tuyết (mã chứng khoán BBT)

năm 2008 đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận gây nhiều tranh cãi, mà trách nhiệm phầnnhiều thuộc về các kiểm toán viên (KTV) trong việc đảm bảo độ tin cậy về tính trung thực – hợp

lý của các thông tin trên BCTC của công ty khách hàng Hay gần đây là liên quan đến công ty gỗTrường Thành năm 2016; Và câu chuyện ngân hàng Eximbank bị lỗ lũy kế và cổ phiếu rơi vàodiện cảnh báo vẫn còn rất nóng trên thị trường Lý do bị rơi vào diện cảnh báo là do lợi nhuận củaNgân hàng Eximbank năm 2015 từ lãi hơn 114 tỷ bị điều chỉnh hồi tố thành lỗ hơn 817 tỷ đồng.Điểm nổi bật đáng tranh luận trong lần này là câu chuyện đơn vị kiểm toán 2015 của Eximbank

là công ty kiểm toán KPMG đã nhấn mạnh đến những sai phạm trong hạch toán của Eximbank vàviệc chấp nhận của công ty kiểm toán khác Và đơn vị kiểm toán khác chính là E&Y – đơn vịkiểm toán của Eximbank trong suốt thời gian 2010- 2014 Người ta nghi ngờ về một đơn vị kiểmtoán được mệnh danh là Big4 trong lĩnh vực kiểm toán như E&Y Liệu có thật sự chỉ là thiếu sót

do nghề nghiệp không hay có những điều tiêu cực trong đạo đức nghề nghiệp của kiểm toánviên? … Nghiêm trọng hơn là việc UBCKNN ra quyết định xử phạt các công ty kiểm toán và cácKTV có sai phạm trọng yếu trong quá trình kiểm toán BCTC, mà gần đây nhất là UBCKNN đãđình chỉ tư cách kiểm toán viên được chấp thuận kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúngthuộc lĩnh vực chứng khoán kể từ ngày 7/11/2017 đến hết ngày 31/12/2017 đối với 4 kiểm toánviên thuộc công TNHH kiểm toán và kế toán Hà Nội (CPA Hà Nội), … Tất cả những điều nàycàng làm cho các cơ quan hữu quan, các nhà đầu tư, quan ngại nhiều hơn về chất lượng cũng nhưviệc kiểm soát chất lượng trong kiểm toán BCTC của các công ty kiểm toán

Các vụ việc xảy ra liên tiếp như vậy đã khiến niềm tin của các nhà đầu tư vào chất lượngdịch vụ kiểm toán ngày càng giảm dần Nhiều khía cạnh được đặt ra như vấn đề kiểm soát chấtlượng trong kiểm toán BCTC có được các công ty kiểm toán độc lập thực hiện hay không? Vànếu có thì được thực hiện như thế nào?

Hiểu được những vấn đề trên, các công ty kiểm toán đã và đang không ngừng nỗ lực hoànthiện các dịch vụ mà mình cung cấp Trong đó, chất lượng của dịch vụ kiểm toán là mối quan tâmcủa các đối tượng sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính Muốn nâng cao chất lượng, cần tiếnhành kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán

Nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm soát chất lượng kiểm toán từ năm 1998, BộTài chính đã tổ chức các cuộc kiểm tra đối với công ty kiểm toán Ngày 14/3/2003 Bộ Tài chính

đã ban hành chuẩn mực số 220 về kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán Đến ngày23/10/2014 Bộ tài chính đã ban hành thông tư số: 157/2014/TT-BTC quy định về kiểm soát chấtlượng dịch vụ kiểm toán

Về phía các công ty do nhận thức được chất lượng dịch vụ cung cấp là nhân tố quan trọng

để khẳng định uy tín, vị thế của mình trên thị trường nên việc nâng cao chất lượng kiểm toán làmột trong những yêu cầu cấp thiết có tính sống còn để tồn tại và phát triển

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu của tác giả với đề tài: “Kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC” là hết sức cần thiết,

góp phần làm sáng tỏ các vấn đề đang được quan tâm, đồng thời làm cơ sở cho việc đề xuất cácgiải pháp cần tập trung để hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán BCTC giúp công tyngày càng phát triển và tăng cường được tính cạnh tranh trên thị trường

2 Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Cho đến nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về kiểm soát chất lượng trong kiểm toánBCTC trên thế giới và tại Việt Nam, cụ thể:

Trên thế giới: theo quan điểm của DeAglelo (1981), chất lượng kiểm toán được hiểu làkhả năng KTV phát hiện và báo cáo các sai phạm trọng yếu trong việc trình bày và khai báo cácthông tin trên BCTC của công ty khách hàng được kiểm toán [1, tr 113-127] Theo đó khi đánhgiá về khả năng phát hiện các sai phạm trọng yếu thì cần kiểm soát tốt chất lượng nguồn nhân lực(trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của các KTV); Còn khả năng báo cáo sai phạm phụ thuộc vàotính độc lập của KTV

Với quan điểm quy mô công ty kiểm toán quyết định chất lượng kiểm toán, theo đó vớicông ty kiểm toán lớn thường cung cấp dịch vụ kiểm toán có chất lượng hơn các công ty nhỏ [2,tr.779-805] Theo đó, các công ty kiểm toán danh tiếng hơn sẽ cung cấp chất lượng kiểm toán tốthơn và chất lượng kiểm toán được cho là đồng đều như nhau giữa các công ty kiểm toán lớn

Tuy nhiên, sau sự sụp đổ của tập đoàn kiểm toán hàng đầu thế giới Authur Andersen(2002), một số nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng, chất lượng kiểm toán là không đồng nhất giữacác công ty kiểm toán có quy mô lớn (Libby và cộng sự, 2006; Carlin, 2008;…)

Tại Việt Nam, các nghiên cứu có liên quan đến chất lượng kiểm toán, điển hình có Luận

án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Mỹ (2013), “Hoàn thiện kiểm toán báo cáo tài chính của cáccông ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”; và đề tài cấp ngành của TS Hà ThịNgọc Hà cùng nhóm nghiên cứu năm 2011, “Các giải pháp hoàn thiện, tăng cường kiểm soát chấtlượng công tác kiểm toán BCTC các đơn vị có lợi ích công chúng”; hay gần đây là Luận án tiến

sĩ của tác giả Bùi Thị Thủy (2014), “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng kiểm toánBCTC các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”; … Trong các nghiêncứu trong nước kể trên các tác giả đã chỉ ra, phân tích, bàn luận và có những đánh giá rất sâu sắctrên các khía cạnh khác nhau, gắn với nội dung nghiên cứu của các tác giả

Ngoài ra còn một số đề tài luận văn thạc sĩ nghiên cứu về kiểm soát chất lượng kiểm toánBCTC, giới hạn phạm vi nghiên cứu trong một công ty kiểm toán cụ thể, như (Hoàng Thị ThuHiền, 2011, “Hoàn thiện kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệmhữu hạn Tư vấn Tài chính - kế toán và Kiểm toán - AASC”); (Hoàng Phương Thảo, 2012, “Hoànthiện kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán– PKF Việt Nam”); … theo nghiên cứu của tác giả thì các luận văn trên về mặt lý luận cơ bản cáccông trình này đã bám sát các nguyên lý hiện đại trên thế giới và được đúc kết trong các giáotrình kiểm toán của một số học viện, trường đại học lớn như Đại học Kinh tế quốc dân, Đại họcKinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Học viện Tài chính… và đã phân tích việc kiểm soát chất lượngkiểm toán theo hướng tiếp cận theo cấp độ kiểm soát.

Mặc dù vậy, cho đến thời điểm này theo tìm hiểu của tác giả thì chưa có công trình nàonghiên cứu về Kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty trách nhiệmhữu hạn kiểm toán ASC Kế thừa và dựa trên các quan điểm khác nhau từ các công trình nghiêncứu đã thực hiện, cũng như để có cơ sở nâng cao chất lượng kiểm toán BCTC, tác giả cho rằngviệc nghiên cứu hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH kiểmtoán ASC là cần thiết Kết quả nghiên cứu sẽ làm phong phú thêm kiến thức lý luận và thực tiễn

về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán BCTC tại Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là:

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về kiểm toán báo cáo tài chính, về kiểm soát chấtlượng trong kiểm toán báo cáo tài chính

Phân tích thực trạng kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công tyTNHH kiểm toán ASC Từ đó đánh giá những ưu điểm và tồn tại trong kiểm soát chất lượngtrong kiểm toán báo cáo tài chính của công ty và đề ra phương hướng và một số giải pháp nhằmhoàn thiện và nâng cao kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty tráchnhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đề tài đi vào nghiên cứu kiểm soát chất lượng kiểm toán trong quytrình kiểm toán báo cáo tài chính theo ba giai đoạn: chuẩn bị kiểm toán; thực hiện kiểm toán vàkết thúc kiểm toán

Phạm vi nghiên cứu:

Về không gian: Luận văn nghiên cứu kiểm soát chất lượng kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tàichính tại công ty TNHH Kiểm toán ASC

Về thời gian: Luận văn nghiên cứu kiểm soát chất lượng kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tàichính tại công ty TNHH Kiểm toán ASC, trong giai đoạn 2016-2017.

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, cácphương pháp chủ yếu được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm:

- Phương pháp thu thập thông tin:

Đối với dữ liệu sơ cấp: Tác giả đã sử dụng phương pháp quan sát, ghi chép để nghiên cứuđối với hệ thống sổ sách, cơ sở vật chất thực hiện công tác kiểm toán tại Công ty TNHH kiểmtoán ASC Việc tiếp cận đối với các Hồ sơ kiểm toán, tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫungẫu nhiên 20 hồ sơ khách hàng trong đó doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất kinh doanh là 8đơn vị, thương mại là 6 đơn vị, xây lắp là 2 đơn vị và doanh nghiệp dịch vụ là 2 đơn vị

Đối với dữ liệu thứ cấp: Tác giả thu thập thông tin qua các tin có sẵn như: báo cáo tàichính, báo cáo tổng kết trên website của Công ty TNHH kiểm toán ASC Tham khảo kết quả điềutra, phân tích ở một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ

- Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu: Tác giả đã sử dụng phương phápthống kê, so sánh để phân tích thực trạng, đánh giá mặt mạnh, mặt yếu, tìm nguyên nhân để từ đó

đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán BCTC tại Công tyTNHH kiểm toán ASC

6 Đóng góp của đề tài nghiên cứu

Một là, hệ thống hoá các vấn đề lý luận về kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chínhtại các công ty kiểm toán độc lập

Hai là, phân tích thực trạng kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công

ty TNHH kiểm toán ASC

Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong quy trình kiểmtoán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH kiểm toán ASC

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo; luận văn được chia thành bachương như sau:

Chương 1: Lý luận chung về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính Chương 2:

Thực trạng kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH kiểm toánASC

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài

chính tại Công ty TNHH kiểm toán ASC

Chương 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG

KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1.1 Lý luận chung về kiểm toán báo cáo tài chính

1.1.1 Khái niệm về kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm toán được hiểu chung là “hoạt động xác minh và bày tỏ ý kiến về thực trạng hoạtđộng cần được kiểm toán bằng hệ thống phương pháp kỹ thuật của kiểm toán chứng từ và kiểmtoán ngoài chứng từ do các KTV có trình độ nghiệp vụ tương xứng thực hiện trên cơ sở hệ thốngpháp lý có hiệu lực” [7, tr.37]

Hoạt động kiểm toán trong nền kinh tế thị trường phát triển rất đa dạng và phong phú.Tùy theo từng tiêu chí phân loại cụ thể, kiểm toán được phân ra thành các loại kiểm toán cụ thểkhác nhau

Kiểm toán BCTC là loại hình kiểm toán cụ thể khi phân loại theo đối tượng kiểm toán cụthể Kiểm toán tài chính vẫn chứa đựng những đặc trưng chung của hoạt động kiểm toán nhưchức năng, chủ thể kiểm toán, khách thể kiểm toán Từ đó, có thể khái quát về kiểm toán tàichính như sau:

“Kiểm toán BCTC là hoạt động xác minh và bày tỏ ý kiến về BCTC của các đơn vị do các KTV có đủ năng lực và trình độ chuyên môn tương xứng thực hiện theo hệ thống pháp lý

có hiệu lực” [7, tr.53].

1.1.2 Đặc trưng của kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm toán BCTC là loại hình kiểm toán cụ thể khi phân loại theo đối tượng cụ thể nêncần nghiên cứu một số đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, đối tượng kiểm toán là Bảng khai tài chính, bao gồm BCTC và các bảng kê

khai khác theo luật định BCTC là hệ thống báo cáo bằng văn bản được lập theo chuẩn mực vàchế độ kế toán hiện hành phản ánh các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu của đơn vị

Thứ hai, cách thức tiếp cận đối tượng kiểm toán nói chung trong kiểm toán BCTC có thể

tiếp cận theo khoản mục và tiếp cận theo chu trình

Thứ ba, phương pháp kiểm toán được sử dụng trong kiểm toán BCTC thường là thử

nghiệm cơ bản và thử nghiệm tuân thủ

Thứ tư, mục tiêu kiểm toán BCTC là (i) “Đạt được sự đảm bảo hợp lý rằng liệu báo cáo

tài chính, xét trên phương diện tổng thể, có còn sai sót trọng yếu do gian lận hoặc nhầm lẫn haykhông, từ đó giúp kiểm toán viên đưa ra ý kiến về việc liệu báo cáo tài chính có được lập phù hợp

với khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng, trên các khía cạnh trọng yếuhay không”;

(ii) Lập báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính và trao đổi thông tin theo quy định của

chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, phù hợp với các phát hiện của kiểm toán viên” [5, tr.37].

Thứ năm, cơ sở pháp lý đối với chủ thể kiểm toán

Thứ sáu, quy trình kiểm toán trong kiểm toán BCTC được chia thành 3 bước: chuẩn bị

kiểm toán; thực hiện kiểm toán; kết thúc kiểm toán;

1.2 Khái quát chung về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính

1.2.1 Khái niệm về chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính

Chất lượng kiểm toán có ý nghĩa rất lớn trong việc duy trì sự tin tưởng của công chúngvào quá trình trình bày và công bố báo cáo tài chính cũng như tính trung thực, hợp lý của thôngtin tài chính Các kiểm toán viên được trang bị kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ ở cấp độ cao vàđược trao quyền thực hiện, có tính hoài nghi nghề nghiệp thích đáng có thể đem lại trái tim vàlinh hồn của một cuộc kiểm toán có chất lượng Chính vì lẽ đó, kiểm soát chất lượng kiểm toánđược thừa nhận như một định chế bắt buộc và là trách nhiệm đã được quy định rõ trong Chuẩn

mực kiểm toán Việt Nam số 220 - Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán: “Chất lượng hoạt động kiểm toán là mức độ thoả mãn của các đối tượng sử dụng kết quả kiểm toán về tính khách quan và độ tin cậy vào ý kiến kiểm toán của kiểm toán viên; đồng thời thoả mãn mong muốn của đơn vị được kiểm toán về những ý kiến đóng góp của kiểm toán viên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, trong thời gian định trước với giá phí hợp lý”.

Vậy chất lượng hoạt động kiểm toán có thể được xem xét dưới ba góc độ:

Thứ nhất, mức độ người sử dụng thông tin thỏa mãn đối với tính khách quan và độ tin cậy

của kết quả kiểm toán;

Thứ hai, mức độ đơn vị được kiểm toán thỏa mãn về ý kiến đóng góp nhằm mục đích nâng

cao hiệu quả hoạt động kinh doanh;

Thứ ba, báo cáo kiểm toán được lập và phát hành theo đúng thời gian đã đề ra trong hợp

đồng kiểm toán và chi phí dịch vụ kiểm toán ở mức hợp lý

1.2.2 Khái niệm, mục tiêu và vai trò kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính Kiểm

soát chất lượng kiểm toán BCTC là một quá trình trong đó công ty kiểm toán

thực hiện nhiều thủ tục như hướng dẫn, giao việc, giám sát, kiểm tra công việc mà các kiểm toánviên thực hiện và kiểm tra các nhận xét, kết luận của nhóm kiểm toán trước khi phát hành báocáo kiểm toán

Mục tiêu chung của kiểm soát chất lượng kiểm toán BCTC là nhằm bảo đảm cho kiểm

toán viên tuân thủ đúng chuẩn mực nghề nghiệp và chuẩn mực chất lượng theo quy định, nhằmtạo ra những sản phẩm kiểm toán đạt tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng yêu cầu của các đối tượng

sử dụng kết quả kiểm toán.

Vai trò của kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm soát chất lượng kiểm toán, trước hết là nhằm đảm bảo kết quả kiểm toán đạt tiêu chíchất lượng, đáp ứng yêu cầu tin cậy của các đối tượng sử dụng các thông tin được kiểm toán.Ngoài ra, kiểm soát chất lượng kiểm toán còn đem lại nhiều lợi ích khác như:

Một là, cung cấp thông tin để các công ty kiểm toán xây dựng chính sách và thủ tục kiểm

soát chất lượng kiểm toán; tổ chức và điều hành hoạt động kiểm toán

Hai là, đánh giá trình độ, năng lực và đạo đức kiểm toán viên làm cơ sở cho việc đào tạo,

bồi dưỡng và phân công nhiệm vụ phù hợp, tuyển dụng và đề bạt

Ba là, đánh giá tính đầy đủ và hiệu lực của các chính sách và biện pháp kiểm soát chất

lượng để còn sửa đổi, điều chỉnh và bổ sung kịp thời những nội dung cần thiết trong các quy định

về chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với thực tiễn hoạt động kiểm toán

Bốn là, thông qua kiểm soát chất lượng kiểm toán để xử lý kịp thời các sai sót và có biện

pháp để phòng ngừa, ngăn chặn những sai sót đó có thể tái diễn trong tương lai

1.2.3 Các loại hình kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính Các

cấp độ kiểm soát chất lượng kiểm toán trong kiểm toán BCTC Công việc

kiểm soát chất lượng kiểm toán được thực hiện theo các cấp độ: Thứ nhất,

kiểm soát từ kiểm toán viên chính (trưởng nhóm kiểm toán) Thứ hai, kiểm

soát từ chủ nhiệm kiểm toán

Thứ ba, kiểm soát từ các chuyên gia (nếu có)

Thứ tư, kiểm soát của các thành viên ban giám đốc kiểm soát chất lượng kiểm toán (nếu có) Thứ năm, kiểm soát của thành viên ban giám đốc phụ trách khách hàng

Các loại kiểm soát chất lượng kiểm toán trong kiểm toán BCTC

Tuỳ theo từng tiêu thức phân loại mà có những loại kiểm soát chất lượng kiểm toán khácnhau Thông thường có những tiêu thức phân loại kiểm soát chất lượng kiểm toán như sau:

Theo chủ thể kiểm soát, thì kiểm soát chất lượng kiểm toán có kiểm soát từ bên trong

(nội kiểm) và kiểm soát từ bên ngoài (ngoại kiểm)

Theo thời điểm kiểm soát, thì kiểm soát chất lượng kiểm toán có 2 loại: kiểm soát trong

quá trình thực hiện và kiểm soát sau quá trình thực hiện kiểm toán

1.3 Kiểm soát chất lượng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính

Đối với kiểm soát chất lượng kiểm toán trong quá trình thực hiện kiểm toán, đây chính lànội dung kiểm soát chất lượng trong các giai đoạn của cuộc kiểm toán, bao gồm: chuẩn bị kiểmtoán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán

1.3.1 Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán

Nội dung của kiểm soát trong giai đoạn này là việc đánh giá tính đầy đủ và phù hợp củacác nội dung cơ bản sau trong kế hoạch kiểm toán, bao gồm:

Một là, Đảm bảo kế hoạch kiểm toán được lập theo đúng chuẩn mực nghề nghiệp, các

quy định pháp lý có liên quan, các hướng dẫn thực hiện kiểm toán của công ty kiểm toán;

Hai là, tính khả thi của mục tiêu kiểm toán và tính phù hợp của nội dung, phạm vi kiểm

toán;

Ba là, các nguồn lực hỗ trợ thực hiện cuộc kiểm toán như các phát hiện của kiểm toán

viên nội bộ, các kết luận thanh tra, kiểm tra của các tổ chức quản lý khác đối với khách thể kiểmtoán;

Bốn là, các vấn đề trọng yếu cần tập trung xử lý được phát hiện trong quá trình lập kế

hoạch kiểm toán; và hướng xử lý các vấn đề phát sinh từ các cuộc kiểm toán trước;

Năm là, đảm bảo tất cả các thành viên nhóm kiểm toán đều hiểu rõ kế hoạch kiểm toán,

hiểu rõ phần hành công việc được phân công và đảm bảo không có bất đồng về lợi ích nào khiếncho kiểm toán viên thực hiện công việc kiểm toán được phân công một cách không khách quan,chính xác;

Sáu là, xác định các nhân tố của hệ thống kiểm soát nội bộ của khách thể kiểm toán; và

tính hợp lý, đầy đủ của việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán;

Bảy là, sử dụng các thủ tục phân tích phù hợp; Xác định phương pháp chọn mẫu và tổng

thể; Đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát; và xác định mức trọng yếu kế hoạch trong quátrình lập kế hoạch và mức độ sai sót có thể chấp nhận được;

Tám là, tính hợp lý của việc bố trí thời gian kiểm toán; lập kế hoạch ngân sách và kế

hoạch thời gian nhân sự thực hiện kiểm toán; và tính phù hợp trong việc phân công công việc chocác kiểm toán viên với năng lực, trình độ nghiệp vụ tương xứng của từng kiểm toán viên

1.3.2 Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn thực kiểm toán

Trong giai đoạn này, kiểm soát chất lượng cần phải được tiến hành đồng thời theo từngbước công việc và thủ tục kiểm toán Việc kiểm soát trong giai đoạn thực hiện kiểm toán này tậptrung vào các nội dung cơ bản sau:

Một là, công việc kiểm toán được thực hiện theo đúng chuẩn mực nghề nghiệp, các

hướng dẫn về thực hành kiểm toán và các quy định của công ty;

Hai là, công việc kiểm toán được thực hiện theo đúng kế hoạch đã được lập và phê

duyệt; và các nhân viên tham gia kiểm toán phù hợp với yêu cầu đề ra trong kế hoạch về cấp bậcnhân viên, thời gian tham gia và chi phí cho việc thực hiện kiểm toán;

Ba là, tính đầy đủ về việc thực hiện các thủ tục kiểm toán đối với các phần hành quan

trọng được nêu trong kế hoạch kiểm toán; và tính phù hợp của các thủ tục kiểm toán được sửdụng nhằm đạt được mục tiêu kiểm toán và đưa ra các bằng chứng thuyết phục;

Bốn là, tính đầy đủ, kịp thời trong việc kiểm tra, giám sát kết quả sau mỗi giai đoạn, mỗi

bước công việc kiểm toán hoàn thành; Soát xét công việc của các chuyên gia (nếu có); Tính tuânthủ đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên theo nguyên tắc chính trực, độc lập, khách quan và

bí mật;

1.3.3 Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn kết thúc kiểm toán

Nội dung chính cần kiểm soát trong giai đoạn này bao gồm:

Một là, tất cả các phát hiện trong quá trình kiểm toán đều được đánh giá trên cơ sở trọng

yếu, bất thường và được ghi chép lại trên giấy tờ làm viêc, để có hướng xử lý hoặc để xin ý kiến

xử lý của cấp cao hơn;

Hai là, tính đầy đủ của các thủ tục kiểm toán được thực hiện trong giai đoạn kết thúc cuộc

kiểm toán; Các kết luận trên báo cáo kiểm toán được minh chứng bởi các bằng chứng kiểm toánđầy đủ và thích hợp;

Ba là, xem xét báo cáo có được lập theo đúng chuẩn mực kiểm toán hiện hành, các chính

sách, hướng dẫn thực hiện công việc của công ty và các tổ chức nghề nghiệp liên quan; Hình thức

và nội dung của báo cáo có phù hợp với các quy định đã được thiết lập (tiêu đề, chữ ký, ngàytháng, mục tiêu và phạm vi, cơ sở pháp lý);

Bốn là, báo cáo kiểm toán phải bao quát được tất cả các nội dung phản ánh mục tiêu của

cuộc kiểm toán, trường hợp không phản ánh đầy đủ tất cả các nội dung đó, phải có sự giải thíchđầy đủ; Báo cáo kiểm toán được hoàn thành đúng thời gian, do các kiểm toán viên có trình độchuyên môn phù hợp thực hiện;

Năm là, các sự kiện sau ngày khoá sổ được xem xét và trình bày thích hợp trên báo cáo

kiểm toán; Các gian lận được thông báo đến các cấp có thẩm quyền phù hợp; Hồ sơ kiểm toánđược cập nhật đầy đủ kết quả kiểm toán;

1.3.4 Kiểm soát chất lượng kiểm toán sau khi ký báo cáo kiểm toán

Đối tượng kiểm soát là những hồ sơ kiểm toán đã thực hiện Việc kiểm soát bao gồm 3giai đoạn sau: Giai đoạn chuẩn bị kiểm soát, giai đoạn thực hiện kiểm soát, giai đoạn lập vàthông báo kết quả kiểm soát

1.4 Kinh nghiệm của thế giới về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính

1.4.1 Kinh nghiệm của Hoa Kỳ trong việc kiểm soát chất lượng kiểm toán

Kiểm soát chất lượng kiểm toán từ bên ngoài

Kiểm soát chất lượng từ bên trong

1.4.2 Kinh nghiệm của Cộng hòa Pháp trong việc kiểm soát chất lượng kiểm toán

Kiểm soát chất lượng từ bên ngoài

Kiểm soát chất lượng từ bên trong

Để đạt được mục tiêu kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán, các công ty kiểm toánthường tập trung vào ba vấn đề sau: đánh giá khách hàng, kiểm soát hồ sơ và đánh giá sự hài lòngcủa khách hàng

1.4.3 Bài học kinh nghiệm về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính cho các công ty kiểm toán ở Việt Nam

Kiểm soát chất lượng từ bên ngoài

Thứ nhất, thành lập Uỷ ban Giám sát Chất lượng kiểm toán đối với các công ty kiểm

các công ty kiểm toán

Thứ ba, hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với kiểm

toán BCTC

Kiểm soát chất lượng từ bên trong

Thứ nhất, chú trọng nguồn nhân lực kiểm toán,

đối với bất kỳ loại hình kinh doanhdịch vụ nào thì yếu tố con người đều rất quan trọng

Thứ hai, bản thân các công ty kiểm toán cần nhận thức được việc xây dựng một cơ cấu tổ

chức khoa học, hợp lý và đặc biệt là việc thành lập phòng kiểm soát chất lượng kiểm toán là hếtsức cần thiết

Thứ ba, hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng của các công ty kiểm toán, trong đó đặc

biệt quan tâm tới việc xây dựng một Quy trình kiểm soát chất lượng hiệu quả cũng như đề caoVai trò của người kiểm soát độc lập trong công ty kiểm toán với từng cuộc kiểm toán cụ thể

Thứ tư, các công ty kiểm toán cần hoàn thiện về qui trình, kỹ thuật và hồ sơ kiểm toán,

từng bước ứng dụng công nghệ tin học vào trong quá trình thực hiện

Kết luận chương 1

Chương 2 THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN KIỂM TOÁN ASC

2.1 Khái quát về công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty

Công ty TNHH kiểm toán ASC là một công ty chuyên nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kiểmtoán, tư vấn tài chính, kế toán và tư vấn thuế

Mục tiêu hoạt động

Mục tiêu hoạt động

Phương châm dịch vụ của ASC

Ưu điểm nổi bật của ASC so với các tổ chức chuyên ngành tương tự

Các dịch vụ của ASC

Vài nét về thông tin tài chính của công ty

2.1.2 Đặc điểm hoạt động kinh doanh tại công ty

Đặc điểm về khách hàng

Đặc điểm về dịch vụ

Phương pháp tiếp cận trong kiểm toán BCTC của ASC

2.1.3 Tổ chức bộ máy của công ty

Tại trụ sở chính, việc tổ chức kiểm toán phân mảng theo các phòng nghiệp vụ do các phótổng Giám đốc hoặc trưởng phòng trực tiếp phụ trách Các phòng nghiệp vụ thực hiện các dịch vụtương tự nhau, không chia mảng tách biệt giữa các phòng nghiệp vụ nhằm tạo sự linh hoạt tronghoạt động của các phòng nghiệp vụ

2.2 Thực trạng kiểm soát chất lượng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

2.2.1 Các cấp độ kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

Công ty đã xây dựng và duy trì các cấp độ kiểm soát chất lượng như sau:

Tổng giám đốc là người chịu trách nhiệm cao nhất đối với hệ thống kiểm soát chất lượng

của công ty

Thành viên Ban Giám đốc phụ trách khách hàng là Phó Tổng Giám đốc điều hành công

ty, người phụ trách trực tiếp nhóm cung cấp dịch vụ tới khách hàng có nhiệm vụ soát xét kếhoạch kiểm toán và là người soát xét cuối cùng đối với HSKT trước khi phát hành dự thảo báocáo kiểm toán

Thành viên Ban Giám đốc soát xét chất lượng và kiểm soát rủi ro là Phó Tổng Giám đốc

điều hành không trực tiếp phụ trách nhóm kiểm toán

Sự kiểm soát của chủ nhiệm kiểm toán, là các Trưởng hoặc phó phòng nghiệp vụ chuyên

môn, có nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo cuộc kiểm toán thuộc phòng mình, soát xét, phê duyệt kếhoạch kiểm toán, nhân sự và thời gian,…

Kiểm toán viên chính, là các kiểm toán viên có đủ năng lực và kinh nghiệm để tổ chức và

triển khai một cuộc kiểm toán

Và các chuyên gia (khi cần), là các trưởng bộ phận trong các lĩnh vực (thuế, tư vấn…)

hoặc các Chủ nhiệm kiểm toán, tư vấn có kiến thức chuyên sâu về các lĩnh vực

2.2.2 Kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán

Kiểm soát chất lượng kiểm toán được thực hiện ở cả 3 giai đoạn của cuộc kiểm toán:chuẩn bị kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán

Kiểm soát chất lượng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán được cụ thể như sau:

Giai đoạn: Duy trì và chấp nhận khách hàng

Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán

Kế hoạch kiểm toán được coi là một công cụ quan trọng để có được một cuộc kiểm toánthành công giúp kiểm toán viên và công ty kiểm toán thu thập được những bằng chứng kiểm toánđầy đủ thích hợp, vừa đạt được các mục tiêu kiểm toán, vừa tiết kiệm chi phí cho công ty kiểmtoán Kế hoạch kiểm toán là căn cứ để giám sát, kiểm tra, kiểm soát chất lượng và tiến độ thựchiện công việc được giao của mỗi thành viên trong nhóm kiểm toán

Các bước kiểm soát bao gồm:

Kiểm soát của Chủ nhiệm kiểm toán

Trưởng nhóm kiểm toán

Kiểm soát của thành viên Ban Giám đốc chịu trách nhiệm soát xét chất lượng và kiểm soát rủi ro

Kiểm soát của thành viên Ban Giám đốc phụ trách khách hàng

2.2.3 Kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong giai đoạn thực hiện cuộc kiểm toán

Trong giai đoạn này, việc kiểm soát chất lượng sẽ được thực hiện thường xuyên, liên tụckhi đang thực hiện kiểm toán tại khách hàng Tất cả các công việc và giấy tờ làm việc của cáckiểm toán viên và trợ lý kiểm toán đều phải được kiểm tra, giám sát Người thực hiện việc kiểmtra, giám sát cũng hết sức linh hoạt theo nguyên tắc người ở cấp bậc cao hơn sẽ thực hiện kiểmtra, giám sát công việc của người ở cấp bậc thấp hơn

Trưởng nhóm kiểm toán là người chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng kiểm toán của

các thành viên trong nhóm kiểm toán Trưởng nhóm kiểm toán chịu trách nhiệm phân công

công việc cho các thành viên trong nhóm tuỳ theo năng lực của từng thành viên và là người chịutrách nhiệm kiểm soát chất lượng của cuộc kiểm toán đó.

Kiểm soát của Chủ nhiệm kiểm toán: thực hiện kiểm tra việc thực hiện kế hoạch kiểm

toán chi tiết Trong quá trình kiểm toán nếu có nội dung phát sinh ngoài kế hoạch kiểm toán đãlập, trưởng nhóm kiểm toán phải xin ý kiến chỉ đạo của Chủ nhiệm kiểm toán

Kiểm soát của các chuyên gia, thành viên Ban Giám đốc chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng, thành viên Ban Giám đốc khách hàng: Việc kiểm soát chất lượng trong giai đoạn thực

hiện cuộc kiểm toán chủ yếu do trưởng nhóm kiểm toán thực hiện Việc kiểm soát của các chuyêngia, thành viên Ban giám đốc chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng, thành viên Ban giám đốckhách hàng chỉ được thực hiện đối với các cuộc kiểm toán phức tạp, có độ rủi ro cao hoặc cáccuộc kiểm toán trong các lĩnh vực đặc thù đòi hỏi có sự trợ giúp của các chuyên gia

2.2.4 Kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong giai đoạn kết thúc kiểm toán

Sau khi kết thúc quá trình kiểm toán tại đơn vị khách hàng, trưởng nhóm kiểm toán sẽ:

Lập bảng tổng hợp nhận xét các vấn đề phát hiện tại khách hàng, tiến hành trao đổi thảo luận vàthống nhất với khách hàng về những vấn đề phát hiện được trong quá trình thực hiện kiểm toán,

…

Chủ nhiệm kiểm toán thực hiện kiểm soát chất lượng thông qua việc xem xét các nội dung

sau: Soát xét bảng tổng hợp kết quả kiểm toán, phân tích báo cáo tài chính, bảng tổng hợp các búttoán không điều chỉnh, đưa ra ý kiến đánh giá và hướng xử lý cho các vấn đề mà trưởng nhómkiểm toán còn băn khoăn, cân nhắc; …

Kiểm soát chất lượng của thành viên Ban giám đốc chịu trách nhiệm soát xét chất lượng

và kiểm soát rủi ro: thực hiện kiểm soát thông qua việc soát xét bảng ghi nhớ hoàn tất hợp đồng

kiểm toán, bảng tổng hợp bút toán điều chỉnh, đánh giá sự đầy đủ và phù hợp của bằng chứngkiểm toán

Kiểm soát của thành viên Ban giám đốc phụ trách khách hàng: là người soát xét cuối

cùng trước khi dự thảo báo cáo kiểm toán được chuyển cho khách hàng

2.3 Đánh giá thực trạng kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công

ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu hoạt động kiểm soát chất lượng trong kiểm toánBCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán ASC, tác giả có những đánh giá khái quát như sau:

2.3.1 Những kết quả đạt được

Kiểm soát trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán

Hầu hết các cuộc kiểm toán do Công ty thực hiện đều đã được lập kế hoạch một cách đầy

đủ, các thông tin cần thiết ban đầu đã được các kiểm toán viên của Công ty thu thập để có thể lập

kế hoạch kiểm toán phù hợp với tình hình thực tế của khách hàng

Kiểm soát trong giai đoạn thực hiện kiểm toán

Về cơ bản, các trưởng nhóm kiểm toán đã thực hiện được nhiệm vụ kiểm tra, soát xét việctuân thủ chuẩn mực, quy trình kiểm toán, kế hoạch kiểm toán, quy định về hồ sơ kiểm toán

Kiểm soát trong giai đoạn kết thúc kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán

Thành viên Ban Giám đốc phụ trách khách hàng thường xuyên trao đổi với nhóm kiểmtoán về các vấn đề phát sinh, về tiến độ của cuộc kiểm toán Qua đó, thành viên Ban Giám đốcnắm bắt được khá sâu về khách hàng kiểm toán và đây cũng là cách để các thành viên Ban Giámđốc kiểm soát công việc của nhóm kiểm toán

2.3.2 Những mặt hạn chế và nguyên nhân

Bên cạnh những kết quả đạt được thì quá trình kiểm soát chất lượng kiểm toán cũng còn

có những mặt hạn chế sau:

Kiểm soát trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán Kiểm

soát trong giai đoạn thực hiện kiểm toán Kiểm soát

trong giai đoạn lập báo cáo kiểm toán Kiểm soát

chất lượng sau kiểm toán

Kết luận Chương 2

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG

TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN KIỂM TOÁN ASC 3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

Không nằm ngoài lộ trình chung của hội nhập, ASC là một trong những doanh nghiệp điđầu trong vấn để chuẩn bị cho hội nhập và mục tiêu của ASC đến năm 2025 là sánh ngang vớicác công ty kiểm toán lớn đang hoạt động tại Việt Nam về thị phần kiểm toán cũng như chấtlượng dịch vụ, để đạt được điều đó công ty đã có những chiến lược phát triển lâu dài

3.2 Phương hướng hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

Để đảm bảo phù hợp với yêu cầu về chất lượng kiểm toán ở hiện tại và trong thời gian tới,kiểm soát chất lượng kiểm toán tại công ty cần được hoàn thiện theo các hướng cơ bản sau:

Thứ nhất, xây dựng các thủ tục kiểm soát phù hợp với yêu cầu quản lý chất lượng kiểm

toán, phù hợp với yêu cầu của chuẩn mực kiểm toán và trình độ phát triển của công ty

Thứ hai, hoàn thiện các yêu cầu về kiểm soát của công ty để đảm bảo các quy định liên

quan đến việc kiểm soát chất lượng kiểm toán được thực hiện hợp lý, hiệu quả

Thứ ba, nâng cao hiệu quả kết hợp giữa kiểm soát nội bộ trong nhóm kiểm toán và kiểm

soát của các thành viên Ban Giám đốc không tham gia trực tiếp vào nhóm kiểm toán

Thứ tư, xây dựng chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm các chính sách kiểm soát chất

lượng kiểm toán

3.3 Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

Xác định đúng nội dung và phương thức kiểm soát có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng

và hiệu quả của hoạt động kiểm soát chất lượng kiểm toán

Nội dung và phương thức kiểm soát được biểu hiện cụ thể trong mỗi giai đoạn của quytrình kiểm toán theo từng chủ thể kiểm soát như sau:

3.3.1 Giải pháp kiểm soát chất lượng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán

Có thể nói, trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán thì nội dung lập kế hoạch kiểm toán để xâydựng chương trình kiểm toán là nội dung quan trọng Vì vậy, kế hoạch kiểm toán phải được lậpcho mọi cuộc kiểm toán mà không phân biệt về phạm vi, quy mô của đối tượng kiểm toán.

3.3.2 Giải pháp kiểm soát chất lượng trong giai đoạn thực hiện kiểm toán

Nội dung kiểm soát giai đoạn này là kiểm soát việc thực hiện cuộc kiểm toán theo chươngtrình kiểm toán đã được xây dựng và phê duyệt; kiểm soát quá trình các KTV áp dụng cácphương pháp chuyên môn nghiệp vụ để thu thập và đánh giá các bằng chứng kiểm toán; và kiểmsoát đạo đức nghề nghiệp của các kiểm toán viên

3.3.3 Giải pháp kiểm soát chất lượng trong giai đoạn kết thúc kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán

Nội dung kiểm soát trong giai đoạn này cần đặc biệt quan tâm tới dự thảo báo cáo kiểmtoán, dự thảo báo cáo kiểm toán chỉ có thể được phát hành chính thức khi có sự phê duyệt củaChủ nhiệm kiểm toán, thành viên ban giám đốc chịu trách nhiệm soát xét và kiểm soát rủi ro,thành viên ban giám đốc phụ trách khách hàng Tuy nhiên, tại Công ty dự thảo báo cáo kiểm toánvẫn được phát hành mà không có đầy đủ sự phê duyệt của các cấp độ kiểm soát nêu trên

3.4 Điều kiện để thực hiện giải pháp

3.4.1 Đối với Nhà nước

Thứ nhất, Nhà nước cần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động kiểm toán và kiểm soát

chất lượng kiểm toán

Thứ hai, thành lập Uỷ ban Giám sát Chất lượng kiểm toán đối với các công ty kiểm

các công ty kiểm toán

Thứ tư, nâng cao vai trò giám sát, kiểm tra của

Hiệp hội nghề nghiệp

3.4.2 Đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC

Thứ nhất, các CTKT cần phải nâng cao chất lượng đội ngũ KTV.

Thứ hai, bản thân các công ty kiểm toán cần nhận thức được việc xây dựng một cơ cấu tổ

chức khoa học, hợp lý và đặc biệt là việc thành lập phòng kiểm soát chất lượng kiểm toán là hếtsức cần thiết

Thứ ba, hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng của các công ty kiểm toán, trong đó

đặc biệt quan tâm tới việc xây dựng một Quy trình kiểm soát chất lượng hiệu quả cũng như đềcao Vai trò của người kiểm soát độc lập trong công ty kiểm toán với từng cuộc kiểm toán cụ thể

Thứ tư, các công ty kiểm toán cần hoàn thiện về qui trình, kỹ thuật và hồ sơ kiểm toán, từng

bước ứng dụng công nghệ tin học vào trong quá trình thực hiện

Kết luận Chương 3

KẾT LUẬN

Nền kinh tế ngày càng phát triển, các doanh nghiệp cạnh tranh ngày càng quyết liệt hơnnên sự can thiệp của các tổ chức kiểm toán độc lập đặc biệt là chất lượng kiểm toán báo cáo tàichính càng đóng vai trò quan trọng trong sự minh bạch báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của

họ vì vậy việc kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính đối với các công ty kiểm toánđộc lập nói chung và công ty TNHH Kiểm toán ASC nói riêng là nhiệm vụ không thể thiếu và rấtcần thiết

Đối với kiểm toán viên và công ty kiểm toán sự không phù hợp trong ý kiến kiểm toáncũng như không làm thoả mãn sự hài lòng của khách hàng về dịch vụ cũng có nghĩa là công tygặp rủi ro kiểm toán, mất uy tín và có nguy cơ mất thị trường khách hàng Trong điều kiện nềnkinh tế phát triển, các hoạt động đang dạng, phức tạp, các chính sách kinh tế thay đổi cùng vớinhận thức và yêu cầu về chất lượng của khách hàng ngày càng cao Do vậy vấn đề đặt ra đối vớicông tác quản lý chất lượng kiểm toán là phải đảm bảo và nâng cao chất lượng kiểm toán Đảmbảo chất lượng kiểm toán là tập hợp các biện pháp có kế hoạch và hệ thống cần thiết để đảm bảorằng kết quả kiểm toán hoàn toàn phù hợp với các yêu cầu về chất lượng đã đề ra Và nâng caochất lượng đòi hỏi các hoạt động kiểm soát cần phải được tiến hành thường xuyên, liên tục và ởmọi cấp độ quản lý nhằm không những duy trì chất lượng mà phải nâng cao hơn nữa chất lượng,nhằm thoả mãn tốt hơn nhu cầu của khách hàng trong các điều kiện thay đổi của nền kinh tế

Với đề tài nghiên cứu là: “Kiểm soát chất lượng trong kiểm toán báo cáo tài chính tạiCông ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC” Luận văn đã cụ thể hóa được những vấn đề lýluận cơ bản về kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính trong các công tykiểm toán độc lập nói chung và công ty TNHH Kiểm toán ASC nói riêng Đồng thời, luận văn đãthực hiện phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện kiểm soát chất lượng kiểm toán tại công tyTNHH Kiểm toán ASC, qua đó thấy được các hạn chế cần được hoàn thiện trong quá trình kiểmsoát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty Luận văn đã đưa ra những đề xuất cụ thể và thiếtthực trong việc hoàn thiện quá trình kiểm soát chất lượng kiểm toán tại công ty TNHH Kiểm toánASC trên 2 nội dung cơ bản là hoàn thiện việc thiết kế và thực hiện kiểm soát chất lượng kiểmtoán báo cáo tài chính tại công ty

Dù có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, quađây tác giả cũng hy vọng sẽ có được những ý kiến đóng góp từ các thầy cô và người đọc để gópphần hoàn thiện hơn nữa việc kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính trong các công tykiểm toán độc lập nói chung và công ty TNHH Kiểm toán ASC nói riêng, để ngày càng đưa rađược những sản phẩm có hiệu quả hơn nữa đối với những đối tượng sử dụng BCTC và góp phần

làm minh bạch kết quả hoạt động kinh doanh của các DN hiện nay.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

PHẠM HUY HÙNG

KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU

HẠN KIỂM TOÁN ASC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

MÃ SỐ: 60340301

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THỊ MỸ

HÀ NỘI, NĂM 2017

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trên thế giới, kiểm toán xuất hiện từ rất sớm, cụ thể có nghiên cứu cho rằng kiểmtoán xuất hiện chính thức từ những năm đầu thập kỷ 30 của thế kỷ thứ XX ở Mỹ Tại ViệtNam, kiểm toán độc lập chính thức ra đời vào năm 1991, tiếp đó kiểm toán Nhà nước rađời vào năm 1994, và kiểm toán nội bộ xuất hiện vào năm 1997 Sự ra đời của kiểm toánđộc lập, được đánh dấu bằng sự thành lập của hai công ty kinh doanh trong lĩnh vực kếtoán, kiểm toán là Công ty trách nhiệm hữu hạn Kiểm toán Việt Nam (VACO) và Công tytrách nhiệm hữu hạn dịch vụ kế toán và kiểm toán Việt Nam (AASC) (tháng 05/1991).Với cương vị là các công ty kiểm toán đầu tiên, VACO và AASC đã đóng góp nhiều côngsức không chỉ trong phát triển công ty, mở rộng địa bàn kiểm toán mà còn cả trong việccộng tác với các công ty và tổ chức nước ngoài phát triển sự nghiệp kiểm toán ở Việt Nam[7, tr.19] Trải qua 26 năm tồn tại và phát triển, kiểm toán độc lập Việt Nam đã được mởrộng với gần 160 công ty kiểm toán, (trong đó có 30 công ty kiểm toán được chấp thuậnkiểm toán đơn vị có lợi ích công chúng năm 2017), với 1805 kiểm toán viên được cấpgiấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán năm 2017 (theo số liệu của BTC đến ngày28/02/2017) Điều đó thể hiện sự phát triển tương đối mạnh mẽ của một loại hình doanhnghiệp đặc thù và không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường hiện nay Kiểm toán ra đời,tồn tại và phát triển đã góp phần tạo niềm tin cho những người quan tâm đối với thựctrạng hoạt động tài chính của doanh nghiệp, giúp hướng dẫn nghiệp vụ, củng cố nề nếp,công tác tài chính kế toán cho doanh nghiệp, cùng với đó là góp phần nâng cao hiệu quảtrong hoạt động và hiệu năng trong quản lý

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, xuất hiện những câu hỏi được đặt ra: liệu vaitrò, ý nghĩa của kiểm toán có còn được duy trì để thỏa mãn sự kỳ vọng của đông đảo côngchúng hay không? Khi mà thực tế liên tiếp xuất hiện những vụ bê bối về chất lượng kiểmtoán của các công ty kiểm toán độc lập

Trên thế giới, điển hình là sự sụp đổ của hãng kiểm toán hàng đầu thế giới ArthurAndersen năm 2002, đã làm tăng lên sự lo ngại về chất lượng kiểm toán Tiếp sau sự sụp

đổ của Arthur Andersen là hàng loạt các bê bối khác về chất lượng kiểm toán của cáccông ty kiểm toán độc lập được phanh phui liên quan đến việc đưa ra ý kiến không xácđáng về báo cáo tài chính (BCTC), như trường hợp phá sản của tập

đoàn Viễn thông Worldcom, hay tập đoàn bán lẻ lớn thứ hai của Mỹ Kmart (do PwC kiểmtoán),…

Tại Việt Nam, tình trạng biến báo các số liệu kế toán, sự phù phép các thông tin tàichính diễn ra khá phổ biến trong các doanh nghiệp, trên mọi lĩnh vực và thuộc nhiềuthành phần kinh tế Điển hình là sự kiện công ty cổ phần Bông Bạch Tuyết (mã chứngkhoán BBT) năm 2008 đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận gây nhiều tranh cãi, màtrách nhiệm phần nhiều thuộc về các kiểm toán viên (KTV) trong việc đảm bảo độ tin cậy

về tính trung thực – hợp lý của các thông tin trên BCTC của công ty khách hàng Hay gầnđây là liên quan đến công ty gỗ Trường Thành năm 2016; Và câu chuyện ngân hàngEximbank bị lỗ lũy kế và cổ phiếu rơi vào diện cảnh báo vẫn còn rất nóng trên thị trường

Lý do bị rơi vào diện cảnh báo là do lợi nhuận của Ngân hàng Eximbank năm 2015 từ lãihơn 114 tỷ bị điều chỉnh hồi tố thành lỗ hơn 817 tỷ đồng Điểm nổi bật đáng tranh luậntrong lần này là câu chuyện đơn vị kiểm toán 2015 của Eximbank là công ty kiểm toánKPMG đã nhấn mạnh đến những sai phạm trong hạch toán của Eximbank và việc chấpnhận của công ty kiểm toán khác Và đơn vị kiểm toán khác chính là E&Y – đơn vị kiểmtoán của Eximbank trong suốt thời gian 2010- 2014 Người ta nghi ngờ về một đơn vịkiểm toán được mệnh danh là Big4 trong lĩnh vực kiểm toán như E&Y Liệu có thật sự chỉ

là thiếu sót do nghề nghiệp không hay có những điều tiêu cực trong đạo đức nghề nghiệpcủa kiểm toán viên? … Nghiêm trọng hơn là việc UBCKNN ra quyết định xử phạt cáccông ty kiểm toán và các KTV có sai phạm trọng yếu trong quá trình kiểm toán BCTC,

mà gần đây nhất là UBCKNN đã đình chỉ tư cách kiểm toán viên được chấp thuận kiểmtoán cho đơn vị có lợi ích công chúng thuộc lĩnh vực chứng khoán kể từ ngày 7/11/2017đến hết ngày 31/12/2017 đối với 4 kiểm toán viên thuộc công TNHH kiểm toán và kế toán

Hà Nội (CPA Hà Nội),… Tất cả những điều này càng làm cho các cơ quan hữu quan, cácnhà đầu tư, quan ngại nhiều hơn về chất lượng cũng như việc kiểm soát chất lượng trongkiểm toán BCTC của các công ty kiểm toán

Các vụ việc xảy ra liên tiếp như vậy đã khiến niềm tin của các nhà đầu tư vào chấtlượng dịch vụ kiểm toán ngày càng giảm dần Nhiều khía cạnh được đặt ra như vấn đềkiểm soát chất lượng trong kiểm toán BCTC có được các công ty kiểm toán độc lập thựchiện hay không? Và nếu có thì được thực hiện như thế nào?

Hiểu được những vấn đề trên, các công ty kiểm toán đã và đang không ngừng nỗlực hoàn thiện các dịch vụ mà mình cung cấp Trong đó, chất lượng của dịch vụ kiểm toán

là mối quan tâm của các đối tượng sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính Muốn nângcao chất lượng, cần tiến hành kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán

Nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm soát chất lượng kiểm toán từ năm

1998, Bộ Tài chính đã tổ chức các cuộc kiểm tra đối với công ty kiểm toán Ngày14/3/2003 Bộ Tài chính đã ban hành chuẩn mực số 220 về kiểm soát chất lượng hoạt độngkiểm toán Đến ngày 23/10/2014 Bộ tài chính đã ban hành thông tư số: 157/2014/TT-BTCquy định về kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm toán

Về phía các công ty do nhận thức được chất lượng dịch vụ cung cấp là nhân tốquan trọng để khẳng định uy tín, vị thế của mình trên thị trường nên việc nâng cao chấtlượng kiểm toán là một trong những yêu cầu cấp thiết có tính sống còn để tồn tại và pháttriển

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu của tác giả với đề tài: “Kiểm soát chất lượng

trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty trách nhiệm hữu hạn kiểm toán ASC” là

hết sức cần thiết, góp phần làm sáng tỏ các vấn đề đang được quan tâm, đồng thời làm cơ

sở cho việc đề xuất các giải pháp cần tập trung để hoàn thiện kiểm soát chất lượng trongkiểm toán BCTC giúp công ty ngày càng phát triển và tăng cường được tính cạnh tranhtrên thị trường

2 Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Cho đến nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về kiểm soát chất lượng trongkiểm toán BCTC trên thế giới và tại Việt Nam, cụ thể:

Trên thế giới: theo quan điểm của DeAglelo (1981), chất lượng kiểm toán đượchiểu là khả năng KTV phát hiện và báo cáo các sai phạm trọng yếu trong việc trình bày vàkhai báo các thông tin trên BCTC của công ty khách hàng được kiểm toán [1, tr.113-127] Theo đó khi đánh giá về khả năng phát hiện các sai phạm trọng yếu thì cầnkiểm soát tốt chất lượng nguồn nhân lực (trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của các KTV);Còn khả năng báo cáo sai phạm phụ thuộc vào tính độc lập của KTV

Với quan điểm quy mô công ty kiểm toán quyết định chất lượng kiểm toán, theo đóvới công ty kiểm toán lớn thường cung cấp dịch vụ kiểm toán có chất lượng hơn các công

ty nhỏ [2, tr.779-805] Theo đó, các công ty kiểm toán danh tiếng hơn sẽ