Trường TH&THCS Việt Dân+ Năng lực thẩm mỹ: Khám phá ra được cái háy cái đẹp trong việc vận dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VBTS * Tích hợp giáo dục đạo đức hs: giáo dục lòng y
Trang 1Trường TH&THCS Việt Dân
+ Năng lực thẩm mỹ: Khám phá ra được cái háy cái đẹp trong việc vận dụng yếu tố
miêu tả và biểu cảm trong một VBTS
* Tích hợp giáo dục đạo đức hs: giáo dục lòng yêu thương, sự khoan dung, giản dị
khi viết và tạo dựng các câu chuyện trong văn tự sự
II Thiết bị dạy học và học liệu
- Máy tính, máy chiếu, phiếu HT, sgk, thiết kế bài giảng, bộ tiểu thuyết Đôn-ki-hô-tê
- Sgk, vở soạn, vở ghi
III Tiến trình dạy học
1 Hoạt động khởi động
a Mục tiêu: Tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm
hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề họctập
b Nội dung: Trò chơi Hộp quà bí mật
c Sản phẩm: Câu trả lời của hs
d Tổ chức thực hiện
- Gv tổ chức cho hs chơi trò chơi hộp quà bí mật bằng cách cho hs lựa chọn một hộpquà Trong mỗi hộp quà đều chứa câu hỏi Hs chọn hộp quà và trả lời câu hỏi Nếu trả lờiđúng sẽ được nhận quà tương đương 10 điểm
Trang 2- Gv và hs cùng nhau đánh giá ý thức, thái độ của hs tham gia trò chơi
2 Hoạt động hình thành kiến thức
2.1 Hoạt động 1: Từ sự việc và nhân vật đến đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
a Mục tiêu: Hs hiểu được muốn viết đoạn văn tự sự cần trải qua các bước : lựa chọn
sự việc chính, chọn ngôi kể, xác định thứ tự kể và xác định các yếu tố miêu tả, biểu cảm đểtrình bày trong đoạn văn
b Nội dung: Hiểu biết về các bước viết đoạn văn tự sự
c Sản phẩm: Hs trình bày miệng, vở ghi
d Tổ chức thực hiện
* Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn hs tìm hiểu quy trình
tiến hành xây dựng đoạn văn tự sự
- GV y/c hs đọc các đề văn trong sgk và trả lời các
3 Quy trình xây dựng đoạn văn tự sự gồm mấy
bước? Đó là những bước nào?
4 Đối với đề 1, trong nội dung sự việc, ta sẽ kết
hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm như thế nào?
5 Hãy kể lại việc làm vỡ lọ hoa bằng một đoạn văn,
em sẽ sử dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm như thế
Trang 3- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ Các nhóm trao đổi thống nhất nội dung
- Bước 3: Báo cáo kết quả
+ Hs trình bày kết quả
+ Kết quả dự kiến:
1 Những yếu tố cần thiết để xây dựng đoạn văn tự
sự là: sự việc đươc kể, người kể, ngôi kể, trình tự
kể, tả, biểu cảm,…
2 Các yếu tố miêu tả (hình ảnh, kích thước, âm
thanh ,màu sắc, thứ tự đồ vật, ) để làm cho việc
5 Lọ hoa đẹp như thế nào (miêu tả), khi làm vỡ thái
độ tình cảm của em thế nào ( biểu cảm, suy nghĩ )
6 Có thể sử dụng một trong 3 cách: song hành, diễn
dịch, quy nạp để viết đoạn văn
- Bước 4: Kết luận, nhận đinh
+ Gv nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt
- Bước 1: Lựa chọn sự việc chính.
- Bước 2: Lựa chọn ngôi kể + Lựa chọn ngôi kể phù hợp với
câu chuyện được kể:
- Bước 5: Viết thành đoạn văn tự sự
có các yếu ố miêu tả, biểu cảm
2 Hoạt động 2: Luyện tập
a Mục tiêu: Hs hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp
dụng kiến thức mới để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập
b Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS
c Sản phẩm: Bài làm của hs
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Y/c hs làm bài tập 1,2 trong vòng 10’
? Tìm trong văn bản đoạn văn kể lại sự việc trên ? So sánh với đoạn mình vừa viết
? Nhận xét đoạn văn của Nam Cao đã sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm ở chỗ nào? Những yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp nhà văn NC thể hiện được điều gì ?(Khắc sâu vào lòng người đọc một lão Hạc như thế nào về hình dáng bên ngoài và tâm trạngbên trong ?)
? Đoạn văn em viết đã kết hợp được yếu tố miêu tả và biểu cảm chưa ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ, tìm hiểu, viết đoạn
Bước 3: Báo cáo
- Hs báo cáo kết quả
- Miêu tả : Nụ cười như mếu, mặt lão đột nhiên co dúm lại, những vết nhăn xô lại vớinhau ép cho nước mắt cái đầu lão ngoẹo về một bên, cái miệng lão mếu như con nít
- Biểu cảm : không xót xa năm quyển sách có chuyện
- Khắc sâu một lão Hạc khốn khổ về hình dáng bên ngoài và thể hiện rất sinh động sựđau đớn, quằn quại về tinh thần của một con người trong phút ân hận xót xa
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét
- GV chốt - động viên
- Sự việc ở đoạn văn của NC hết sức đơn giản chỉ là việc lão Hạc báo tin đã bán cậuvàng cho ông giáo biết nhưng NC đã lồng vào đó các yếu tố miêu tả và biểu cảm : đó là việc
Trang 4ông tập trung tả lại chân dung của lão Hạc với những chi tiết rất độc đáo : “ Lão cười như mếu khóc”
Các yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp cho việc khắc sâu vào lòng bạn đọc một lão Hạc khốn khổ về hình dáng bên ngoài và đặc biệt thể hiện rất sinh động sự đau đớn, quằn quại về tinh thần của một con người trong giây phút ân hận xót xa,
“ già bằng này tuổi đầu con chó”
3 Hoạt động 3: Vận dụng
a Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức,
kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học
b Nội dung: Bài đọc thêm trong sgk
c Sản phẩm: Câu tar lời của hs
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Gv y/c hs đọc bài đọc thêm trong sgk và trả lời câu hỏi: Chỉ ra yếu tố miêu tả và biểu cảm trong hai đoạn văn và nêu tác dụng của chúng
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Hs đọc và suy nghĩ, trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả
- Hs báo cáo kết quả tìm hiểu
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét
- GV chốt - động viên
IV Hướng dẫn về nhà
- Nắm vững nội dung bài
- Hoàn chỉnh bài tập 1, 2
- Chuẩn bị bài : Lập Miêu tả và tự sự
- Đọc thêm SGK, chỉ ra yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm
V Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
Trường TH&THCS Việt Dân Họ và tên giáo viên
Trang 5- Thấy được nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn của tác giả O Hen- ri.
- Cảm nhận được những nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O-hen-ri,rung động trước cái hay, cái đẹp, lòng nhân đạo cao cả và niềm cảm thông của tác giả đốivới nỗi bất hạnh của những người nghèo
- Biết được nhân vật, sự kiện, cốt truyện cũng như lòng cảm thông, sự sẻ chia giữanhững nghệ sĩ nghèo
- Hiểu được ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người
+ Năng lực giải quyết vấn đề: Phân tích được tình huống trong học tập và cuộcsống Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan đến vấn đề; đề xuất được giảipháp giải quyết vấn đề
* Tích hợp giáo dục đạo đức học sinh: giáo dục lòng nhân ái, sự bao dung biết yêu
thương, sẻ chia, giúp đỡ những số phận bất hạnh trong xã hội
- Có khát vọng về cuộc sống tốt đẹp, tươi sáng
II Thiết bị dạy học và học liệu
- Gv tìm đọc về tác giả O Hen- ri, tranh vẽ, phiếu học tập, sgk, giáo án, máy chiếu
- Học sinh soạn bài, trả lời câu hỏi trong sgk, chuẩn bị theo định hướng của gv
III Tiến trình dạy học
1 Hoạt động khởi động
Trang 6a Mục tiêu: Tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm
hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề họctập
b Nội dung: Trò chơi Bắt bướm
c Sản phẩm: Câu trả lời của hs
d Tổ chức thực hiện
- Gv tổ chức cho hs chơi trò chơi bắt bướm bằng cách chiếu hình ảnh cùng câu hỏi để
hs lựa chọn câu hỏi rồi trả lời
- Gv và hs cùng nhau đánh giá ý thức, thái độ của hs tham gia trò chơi
- Gv dẫn dắt vào bài
Có lẽ trong cuộc đời làm nghệ sĩ của mình, người nghệ sĩ nào cũng có khát vọng cao đẹp là vẽ được một bức tranh để đời Nhân vật Bơ-men trong tác phẩm “Chiếc lá cuối cùng” cũng vậy Trước lúc rời khỏi cõi trần, ông đã để lại một kiệt tác Vậy kiệt tác ấy là gì, chúng ta cùng tìm hiểu…
2 Hoạt động hình thành kiến thức
2.1 Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung
a Mục tiêu: Hs đọc diễn cảm văn bản, nắm được những nét cơ bản về tác giả, tác
phẩm (xuất xứ, bố cục, ngôi kể, phương thức biểu đạt, tóm tắt)
b Nội dung: Hiểu biết về tác giả, tác phẩm
c Sản phẩm: Hs trình bày miệng, vở ghi
d Tổ chức thực hiện
* Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn hs đọc văn bản
- Hướng dẫn cách đọc : Chú ý phân biệt lời kể, tả của
tác giả, chú ý đọc các lời đối thoại
- GV đọc một đoạn, gọi hai học sinh đọc tiếp cho đến
hết ; nhận xét cách đọc
1 Đọc, chú thích
Trang 7? Giải thích các chú thích 2, 3, 4?
- Hs giải thích
? Hãy tóm tắt văn bản bằng một đoạn văn ngắn ?
- Giôn- xi ốm nặng và cô chờ đợi chiếc lá thường
xuân rụng cũng là lúc cô lìa đời Nhưng qua một đêm
mưa tuyết dữ dội, chiếc lá vẫn còn đó khiến cô thoát
khỏi ý nghĩ đó và dần dần bình phục Xiu - người bạn
gái đã cho cô biết sự thật về chiếc lá chính là bức
tranh của họa sĩ già Bơ- men đã được vẽ một cách bí
mật trong một đêm mưa gió để cứu Giôn- xi và cụ đã
chết vì bệnh sưng phổi
* Nhiệm vụ 2: Hướng dẫn hs tìm hiểu về tác giả,
tác phẩm
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
+ GV y/c hs theo dõi trong sách giáo khoa cùng sự
chuẩn bị bài ở nhà để thuyết trình về tác giả, tác
phẩm qua phiếu HT sau:
của văn bản được học ?
? Theo dõi văn bản hãy
cho biết văn bản đã sử
? Trong truyện chi tiết
nào là chi tiết bản lề của
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ Các nhóm trao đổi thống nhất nội dung
- Bước 3: Báo cáo kết quả
+ Đại diện nhóm 1 trình bày trên máy chiếu về tác
Trang 8+ Kết quả dự kiến - Thể loại: Truyện ngắn
Mĩ Một số truyện mang ý nghĩa phê phán xã hội rõ rệt
Về nghệ thuật, truyện ngắn của ông thường được tổ chứcxoay quanh một cốt truyện chu đáo với tình tiết được sắpxếp khéo léo, lôi cuốn sự hứng thú đối với bạn đọc Ôngthường sử dụng kiểu đảo ngược tình huống hai lần mộtcách đột ngột bất ngờ Nhiều truyện của ông đã để lại ấntượng sâu sắc trong lòng bạn đọc : Căn gác xép, Cái cửaxanh, Tên cảnh sát và gã thang lang, Chiếc lá cuối cùng
? Em hiểu gì về xuất xứ của
văn bản được học ?
Được trích từ phần cuối của truyện ngắn cùng tên
? Theo dõi văn bản hãy cho
biết văn bản đã sử dụng
phương thức biểu đạt nào?
Trong đó phương thức nào
? Trong truyện chi tiết nào
là chi tiết bản lề của truyện? - Chiếc lá cuối cùng không rụng sau đêm mưa tuyết
? Văn bản có thể được chia
làm mấy phần? - Phần 1: Từ đầu -> “Hà Lan”: Giôn-xi đợi chết. - Phần 2: Tiếp theo -> “vịnh Naplơ”: Giôn-xi vượt qua
a Mục tiêu: Hs hiểu được tấm lòng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn
được thể hiện trong truyện
- Thấy được nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn của tác giả O Hen- ri
- Cảm nhận được những nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O-hen-ri,rung động trước cái hay, cái đẹp, lòng nhân đạo cao cả và niềm cảm thông của tác giả đốivới nỗi bất hạnh của những người nghèo
- Hiểu được ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con
b Nội dung: Các nhân vật trong truyện
c Sản phẩm: Kết quả phiếu HT
Trang 9d Tổ chức thực hiện
* Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn hs tìm hiểu nhân vật
Giôn-xi
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
+ Y/c hs theo dõi vào văn bản và trả lời các câu hỏi qua
phiếu HT
1 Nhân vật Giôn-xi
Phiếu HT số 2 Nhân vật Giôn-xi
? Theo dõi phần đầu của văn bản và cho biết Giôn xi
hiện đang ở trong tình trạng như thế nào ?
? Giôn xi được miêu tả như thế nào ?
? Hình dung của em về nhân vật Giôn xi qua hai chi tiết
trên?
? Trạng thái tinh thần của Giôn xi lúc này như thế nào ?
? Em có nhận xét gì về tâm trạng Giôn xi lúc này ?
? Trong bài hình ảnh cái cây rụng lá có nhiều ý nghĩa
Hình ảnh đó đã đưa đến những cảm giác gì cho Giôn
? Sau một đêm mưa gió dữ dội khi chiếc mành được
kéo lên lúc trời vừa hửng sáng, Giôn xi đã phát hiện ra
điều gì ?
? Tại sao Giôn-xi lại thấy mình là một con bé hư ? Giôn
xi đã cảm nhận được điều gì từ chiếc lá cuối cùng đó?
? Chi tiết Giôn xi đòi cháo, sữa, soi gương đã cho thấy
điều thay đổi nào trong cô ?
? Câu nói: “Chị Xiu Naplơ” của Giôn- xi biểu hiện sự
thay đổi nào ở trong cô ?
? Nguyên nhân khiến Giôn-xi hồi sinh là gì ?
? Nếu nói rằng đây là sự đảo ngược tình huống lần thứ
nhất thì ý kiến em thế nào? Hãy chỉ rõ ?
? Theo em vì sao con người có thể vượt lên trên cái chết
chỉ vì một chiếc lá mỏng manh vẫn còn bám ở trên cây?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ Hs suy nghĩa trả lời và ghi kết quả vào phiếu
+ GV quan sát, theo dõi, nhắc nhở
- Bước 3: Báo các kết quả
+ Hs báo cáo kết quả
+ Kết quả dự kiến
Phiếu HT số 2 Nhân vật Giôn-xi
Trang 10? Theo dõi phần đầu của văn
bản và cho biết Giôn xi hiện
đang ở trong tình trạng như
thế nào ?
- Bị mắc bệnh sưng phổi rất nặng
? Giôn xi được miêu tả như
thế nào ? - Cặp mắt thẫn thờ, giọng nói thều thào
? Hình dung của em về nhân
vật Giôn xi qua hai chi tiết
trên?
- Một cô gái trong tình trạng sức khoẻ yếu ớt, gần như cạnkiệt sự sống
? Trạng thái tinh thần của
Giôn xi lúc này như thế nào ? - Ý nghĩ khi chiếc lá thường xuân cuối cùng rụng cũng làlúc mình sẽ chết Mọi ý nghĩ đều thu lại một điều, chìm
trong ám ảnh đáng sợ: Khi chiếc lá rụng cũng là lúc mìnhlìa đời, quyết định buông xuôi không muốn sống nữa Cônhư một ngọn đèn cạn dầu leo lét trước gió, muốn buôngtrôi hết thảy
giác gì cho Giôn xi ?
- Nằm đếm từng chiếc lá, khắc khoải ngóng nhìn - Gợi cảmgiác cuộc đời tàn lụi dần dần, mỗi phút trôi qua là một sựrơi rụng mất mát Sự tươi tốt dần dần tan biến nhường chỗcho sự héo hắt, trỗng rỗng, khẳng khiu
? Tại sao nhìn chiếc lá rụng
Giôn xi lại có cảm giác đó ? - Chiếc lá lìa cành và con người bệnh hoạn ốm đau cónhững nét giống nhau dễ làm cho cô có sự liên tưởng
-chiếc lá rụng báo hiệu sự lìa đời của cô sẽ tới Tư tưởngchán chường cô không còn hi vọng gì về tương lai, cái chếtmỗi lúc một đến gần hơn
? Theo em, những cảm giác,
suy nghĩ đó có hợp lí không ? - Có, trong sự u uất chán chường sự tưởng tượng bệnh hoạnấy có thể xảy ra và là hợp lí Xiu và những người khoẻ
mạnh không thể hiểu được tâm trạng này
? Sau một đêm mưa gió dữ
dội khi chiếc mành được kéo
lên lúc trời vừa hửng sáng,
Giôn xi đã phát hiện ra điều gì
?
- Chiếc lá vẫn còn đó
? Tại sao Giôn-xi lại thấy
mình là một con bé hư ? Giôn
? Chi tiết Giôn xi đòi cháo,
sữa, soi gương đã cho thấy
điều thay đổi nào trong cô ?
- Nhu cầu sự sống đã trở lại trong cô
? Câu nói: “Chị Xiu Naplơ”
của Giôn- xi biểu hiện sự thay
đổi nào ở trong cô ?
- Tình bạn, tình yêu nghệ thuật đã trở lại với Giôn xi, cô đãchiến thắng bệnh tật, vượt qua được cái chết
? Nguyên nhân khiến Giôn-xi
hồi sinh là gì ?
- Sự gan góc của chiếc lá chống chọi với thiên nhiên khắcnghiệt, bám lấy cuộc sống trái ngược với nghị lực yếu đuối,muốn buông xuôi sự sống của mình của Giôn xi
Trang 11? Nếu nói rằng đây là sự đảo
? Theo em vì sao con người
có thể vượt lên trên cái chết
chỉ vì một chiếc lá mỏng
manh vẫn còn bám ở trên
cây?
- Chiếc lá mỏng manh, nhỏ nhoi vẫn là một sự sống
- Sự sống dẻo dai bền bỉ của chiếc lá có thể kích thích tìnhyêu sự sống của con người
- Con người phải có nghị lực, tình yêu cuộc sống, lạc quan.Người ta có thể tự chữa bệnh cho mình bằng nghị lực, tìnhyêu cuộc sống, bằng sự đấu tranh và chiến thắng bệnh
- Bước 4: Kết luận, nhận
+ Ra lệnh kéo tấm mành để xem chiếc lá cuối cùng đã rụngchưa Và cô tin ngày mai nó sẽ rụng, lúc đó cô sẽ chết
-> Giôn-xi yếu đuối, chán nản, tuyệt vọng, chờ đợi giây phút chia tay với cuộc đời
- Khi thấy “Chiếc lá thương xuân vẫn còn đó’’
+ Thấy mình tệ; Xin tí cháo và chút sữa pha rượu vang.;Ngồi dậy xem chị nấu nướng
+ Muốn vẽ vịnh Na- plơ
-> Cô đã khỏe lại, lạc quan, yêu đời, muốn thực hiện ước mơ.
=> Sức sống dẻo dai, bền bỉ của chiếc lá đã kích thích tình yêu sự sống của cô.
* Nhiệm vụ 2: Hướng dẫn hs tìm hiểu
nhân vật Xiu
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
+ Y/c hs theo dõi vào văn bản và trả lời các
câu hỏi qua phiếu HT
2 Nhân vật Xiu
Phiếu HT số 3 Nhân vật Xiu
? Vì sao Xiu lại lo sợ khi thấy những chiếc lá
thường xuân đã rụng gần hết như vậy?
? Khi Giôn xi ốm Xiu đã có những cử chỉ, lời nói
và việc làm như thế nào ?
? Nhận xét lời nói đó của Xiu ?
? Cách chăm sóc người bệnh của chị ra sao ?
? Đến đây em có thể đánh giá như thế nào về
nhân vật Xiu? Ấn tượng của em về nhân vật
này ?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ Hs suy nghĩa trả lời và ghi kết quả vào
phiếu
+ GV quan sát, theo dõi, nhắc nhở
- Bước 3: Báo các kết quả
+ Hs báo cáo kết quả
+ Kết quả dự kiến