Các từ ngữ được lặp lại trong đoạn văn không có tác dụng biểu cảm.. Hướng dẫn về nhà 3’ - Học bài và nắm được nội dung bài học + Sưu tầm thơ văn có sử dụng điệp ngữ + Hoàn thiện đoạn văn
Trang 1TUẦN 16
Ngày soạn: 29/11/2019
Ngày giảng: 03/12/2019
Tiết 56
ĐIỆP NGỮ
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Giúp HS hiểu được thế nào là điệp ngữ, tác dụng của điệp ngữ trong vb
- Nắm được các loại điệp ngữ
2 Kĩ năng
- Nhận biết được điệp ngữ, phân tích tác dụng của điệp ngữ trong câu
- Sử dụng được phép điệp ngữ phù hợp với ngữ cảnh
- Kĩ năng sống: ra quyết định, lựa chọn các phép tu từ phù hợp với thực tiễn giao tiếp của bản thân
3 Thái độ
- Có ý thức sử dụng điệp ngữ chính xá trong văn nói và viết
- Giáo dục các giá trị: TÔN TRỌNG, HỢP TÁC, TRÁCH NHIỆM, TỰ DO
- Giáo dục đạo đức: trân trọng sự lựa chọn, cách sử dụng các biện pháp tu từ sáng tạo phù hợp để phát huy sự giàu đẹp của tiếng Việt
4 Năng lực hướng tới
- Năng lực phân tích
- Năng lực trình bày
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
II Chuẩn bị
- GV: Sgk, bài soạn, TLTK, bảng phụ, ứng dụng CNTT
- HS: Sgk, vở soạn
III Phương pháp, kĩ thuật
- PP: nêu và giải quyết vấn đề, phân tích, quy nạp
- KT: động não, nhóm
IV Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (3’)
?Thành ngữ là gì? Cho ví dụ 5 thành ngữ và giải thích ý nghĩa của các thành ngữ đó?
* yêu cầu:
- Thành ngữ là loại cụm từ cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
- VD: Chuột sa chĩnh gạo, Đen như cột nhà cháy, Rán sành ra mỡ…( HS trình bày ý nghĩa của các thành ngữ)
3 Bài mới
* Giới thiệu bài: 1’
Trong giao tiếp và trong viết văn, đôi khi do sơ ý hoặc do vốn ngôn ngữ ít ỏi ta thường lặp lại một số từ ngữ khiến cho câu văn trở nên nặng nề, ý không thanh thoát Đó là hiện tượng lặp lại vô ý thức, nó khác với hiện tượng lặp lại có ý thức, có chủ động, nhằm
tạo nên những ấn tượng mới mẻ có tính chất tăng tiến Đó là biện pháp tu từ điệp ngữ.
Hoạt động 1: 10’
- Mục tiêu: học sinh điệp ngữ và tác dụng của điệp
ngữ, lấy ví dụ
- PP: vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, quy nạp
I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
Trang 2- KT: động não, trình bày 1 phút, chia nhóm
- Phương tiện SGK, SGV Văn 7, bảng phụ
- Cách tiến hành
- GV chiếu hai khổ thơ “Tiếng gà trưa” trong SGK
Yêu cầu HS theo dõi khổ thơ 1 và khổ cuối của bài
“Tiếng gà trưa”
- Gọi HS đọc khổ thơ này
? Hai khổ thơ trên có những từ nào được lặp đi lặp lại
nhiều lần? Tác dụng?
Thảo luận trả lời câu hỏi
+ Nhóm 1,2 khổ thơ 1
+ Nhóm 3,4 khổ thơ 2
+ Khổ 1: Nghe -> nhấn mạnh cảm giác khi nghe tiếng
gà trưa
+ Khổ 2: Vì -> nhấn mạnh nguyên nhân chiến đấu của
người chiến sĩ
GV chiếu đoạn văn: “Tre xung phong chiến đấu”
? Từ nào được lặp lại trong đoạn văn? Tác dụng?
+ Tre -> nhấn mạnh, khẳng định vị trí, tầm quan trọng
của tre trong cuộc sống chiến đấu, lao động của nhân
dân VN
- Những từ được lặp lại như trên -> gọi là điệp ngữ
? Thế nào là điệp ngữ?
- 3 HS trả lời -> GV chốt bằng ghi nhớ
Lưu ý: Điệp ngữ có tác dụng nghệ thuật nhưng cách
viết lặp lại TN do thiếu vốn từ -> lỗi lặp
Bài tập nhanh:
Xác định phép điệp ngữ trong khổ thơ sau:
Ở đâu nghèo đói xung phong
Lon nước, mo cơm lội khắp đồng
Ở đâu tiền tuyến kêu anh đến
Tay súng, tay cờ lại tiến công (Tố Hữu)
TL:
Điệp ngữ “ở đâu”
HS trả lời, GV nhận xét, bổ sung
Hoạt động 2: 10’
- Mục tiêu: học sinh nắm được các dạng điệp ngữ,
lấy được ví dụ
- PP: vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, quy nạp
- KT: động não, đặt câu hỏi
- Phương tiện SGK, SGV Văn 7, bảng phụ, máy chiếu
- Cách tiến hành
GV chiếu khổ 1 bài “Tiếng gà trưa” và 2 VD a, b (152)
? Em có nhận xét gì về vị trí các từ gạch chân ở VD (a)
- Nối tiếp nhau, liền nhau
VD: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết=> Điệp ngữ nối
tiếp
? Vị trí các từ lặp lại ở VD (b) có gì khác VD (a)?
+ Khổ 1: Nghe -> nhấn mạnh cảm giác khi nghe tiếng gà tra + Khổ 2: Vì -> nhấn mạnh nguyên nhân chiến đấu của người chiến sĩ
2 Ghi nhớ 1- sgk (151)
II Các dạng điệp ngữ
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
- Điệp ngữ nối tiếp
Trang 3- Từ cuối câu trước lặp lại ở đầu câu sau
=> Điệp ngữ chuyển tiếp -> Điệp vòng
? Từ “nghe” lặp lại ở những vị trí nào?
- Đầu các câu thơ -> Điệp ngữ cách quãng
? Thử lấy 1 VD kiểu này?
“Những cánh đồng thơm ngát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa”
*GV: Ngoài ra còn có điệp kiểu câu như đoạn trích
“Kiều ở lầu Ngưng Bích” Điệp ngữ có thể là 1 từ, 1
cụm từ
? Có mấy kiểu điệp ngữ
? Từ những ngữ liệu đã phân tích, hãy cho biết thế
nào là điệp ngữ, có mấy loại điệp ngữ, cho vd?
- Hs trả lời, gv chốt
BT nhanh:
Xác định phép điệp ngữ trong đoạn thơ sau:
Những lúc say sưa cũng muốn chừa
Muốn chừa nhưng lại tính hay ưa
Hay ưa nên mới không chừa được
Chừa được nhưng mà cũng chẳng chừa
(Nguyễn Khuyến)
Điệp vòng: muốn chừa, hay ưa, chừa được
HS trả lời, GV nhận xét, bổ sung
Hoạt động 3: 15’
- Mục tiêu: học sinh vận dụng lý thuyết làm bài tập
- PP: Luyện tập, vấn đáp, thảo luận
- KT: động não, chia nhóm
- Cách tiến hành
Bài 1 (153)
- Chia nhóm 2 bàn thực hiện bài tập 1
-> Đại diện nhóm trình bày hoặc kiểm tra chéo
Bài 2( 153)
- HS trả lời miệng
- Điệp ngữ chuyển tiếp
- Điệp ngữ cách quãng
2 Ghi nhớ 2- sgk (152)
III Luyện tập
Bài 1 (153)
a) – Một dân tộc đã gan góc (2 lần) -> khẳng định tinh thần đấu tranh của dân tộc
- Dân tộc đó (2 lần) -> khẳng định, nhấn mạnh ý chí, niềm tin vào chiến thắng
- Dân tộc (lặp lại 4 lần): niềm tự hào dân tộc
b) Trông (9 lần), Đi cấy (2 lần): Thể hiện tâm trạng lo lắng bộn bề về thời tiết, mùa màng của người nông dân
Bài 2 (153)
- Xa nhau -> Điệp ngữ cách quãng
- Một giấc mơ -> Điệp ngữ chuyển tiếp
Trang 4Bài 3( 153)
- HS làm ra phiếu học tập -> KT chéo -> GV chấm
chữa một số bài
- HS làm ra phiếu Gọi một số em trình bà
Bài 4 ( 153)
HS vận dụng viết đoạn văn
- HS đọc trước lớp, các bạn nhận xét, giáo viên nhận xét
đánh giá
Bài 3 (153)
a Các từ ngữ được lặp lại trong đoạn văn không có tác dụng biểu cảm Có thể lược bỏ các từ ngữ trùng lặp không cần thiết
b Sửa lại:
VD: Phía sau nhà em có một mảnh vườn trồng rất nhiều loài hoa Ở đó, em trồng hoa cúc, hoa thược dược, hoa đồng tiền, hoa hồng và cả hoa layơn
nữa Ngày 8/3, em
Bài 4 (153) Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng điệp ngữ 4 Củng cố (2’) - Vẽ sơ đồ tư duy bài học 5 Hướng dẫn về nhà (3’) - Học bài và nắm được nội dung bài học + Sưu tầm thơ văn có sử dụng điệp ngữ + Hoàn thiện đoạn văn có sử dụng điệp ngữ tác dụng - Chuẩn bị bài “Luyện nói phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học”: Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về một trong hai bài thơ Cảnh khuya hoặc Rằm tháng giêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. 1 Tìm hiểu đề và tìm ý: 2 Lập dàn bài: Bài Cảnh khuya Bài Rằm tháng giêng 3 Chuẩn bị đoạn văn nói: HS chuẩn bị đoạn văn nói theo hướng dẫn trong SGK - 154, 155 V Rút kinh nghiệm
Trang 5
Ngày soạn: 29/11/2019
Ngày giảng: 06/12/2019
Tiết 57
LUYỆN NÓI: PHÁT BIỂU CẢM NGHĨ
VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Củng cố kiến thức về cách làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
- Nắm được những giá trị nghệ thuật và nội dung cũng như những yêu cầu khi trình bày văn nói biểu cảm về một số tác phẩm văn học
2 Kĩ năng
- Luyện tập phát biểu miệng trước lớp, bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc về tác phẩm văn học
- Rèn kĩ năng tìm ý, lập dàn ý cho bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học
- Rèn kĩ năng diễn đạt tình cảm của bản thân về một tác phẩm vh bằng ngôn ngữ nói
- Kĩ năng sống: ra quyết định, xác định đối tượng và nội dung biểu cảm; trình bày suy nghĩ, cảm xúc, ý tưởng về đối tượng biểu cảm
3 Thái độ
- Bồi dưỡng ý thức tự giác và lòng tự tin cho hs khi trình bày trước tập thể
- Giáo dục các giá trị: HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC, TRÁCH NHIỆM, HỢP TÁC
- Giáo dục môi trường: đưa ra vấn đề biểu cảm có liên quan đến môi trường
- Giáo dục đạo đức: quan tâm sâu sắc tới cuộc sống, con người; thể nghiệm với thái độ trân trọng, yêu thương, trách nhiệm trước cuộc sống, con người; làm giàu thêm hiểu biết, tình cảm, thái độ, kỹ năng sống cho bản thân
4 Năng lực hướng tới
- Năng lực trình bày vấn đề
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
II Chuẩn bị
- GV: SGK, dàn ý, máy chiếu
- HS: chuẩn bị dàn ý
III Phương pháp, kĩ thuật
- PP: thuyết trình, thực hành, thảo luận
- KT: chia nhóm, trình bày 1 phút
IV Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 3’
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới
*Giới thiệu bài: 1’
Mỗi bài văn, bài thơ, mỗi tác phẩm văn học thường đọng lại trong ta những cảm xúc, suy tư sâu lắng, những bài học sâu sắc về lẽ sống, về cuộc đời, về con người
Hoạt động 1: 5’
- Mục tiêu: Kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS
- PP: vấn đáp
- Cách tiến hành
I Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về
bài thơ “Cảnh khuya” của HCM
II Yêu cầu
- HS chuẩn bị dàn ý dựa trên
Trang 6Gv chép đề bài lên bảng
? Nêu yêu cầu của đề
? Đối với bài văn phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm
văn học, yêu cầu phải làm những công việc gì?
Hoạt động 2: 32’
- PP: thuyết trình, thực hành, thảo luận
- KT: trình bày 1 phút, nhóm
- Phương tiện: máy chiếu, bảng phụ
- Cách tiến hành
Gv chia lớp thành 4 nhóm thảo luận và lập dàn ý ra
bảng phụ
Mỗi nhóm chuẩn bị một đoạn văn phần mở bài, kết bài
và đoạn văn phần thân bài
- Lần lượt từng HS trong nhóm trình bày trước nhóm
của mình (có thể mỗi HS trình bày một phần)
- Nhóm trưởng nhận xét, báo cáo -> chọn bạn đại diện
nói trước tập thể
- Mỗi nhóm một HS trình bày -> HS nhóm khác nhận
xét, góp ý về nội dung, hình thức, tác phong nói
- GV nhận xét, đánh giá, cho điểm những HS nói tốt.
- GV chốt các kĩ năng làm bài phát biểu cảm nghĩ về
tác phẩm văn học
* Dàn ý
a MB: Nêu cảm nghĩ chung khái quát về bài thơ (là
bài tả cảnh thiên nhiên rất hay qua đó đã bộc lộ được
tấm lòng yêu nước, thương dân của Bác)
b TB: Phát biểu cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật
của bài thơ
- Về âm thanh của tiếng suối: Tiếng suối được so sánh
với tiếng hát xa
- Về hình ảnh ánh trăng lồng vào cây, hoa: Điệp từ
lồng.
- Về tấm lòng lo lắng của Bác đối với nước nhà
c KB: Tình cảm của em đối với bài thơ, đối với tác
giả bài thơ (Đọc bài thơ, em vô cùng cảm mến, trân
trọng tình yêu thiên nhiên, tấm lòng yêu nước và tinh
thần trách nhiệm lớn lao của Người đối với dân, với
nước)
mẫu ở SGK
- Khi nói phải thưa gửi, dùng câu ngắn gọn, kèm theo ánh mắt, giọng nói, cử chỉ để biểu hiện cảm xúc
- HS phải bạo dạn, tự tin, biết tạo không khí thân mật
III Thực hành
4 Củng cố (1’)
- Nhắc lại yêu cầu làm một bài văn phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Viết hoàn chỉnh phần MB, TB cho dàn ý trên
- Lập dàn ý, phát biểu cảm nghĩ bài thơ “Tiếng gà trưa”
Trang 7+ Viết đoạn văn phần mở bài, phần thân bài cho đề bài trên
- Chuẩn bị: Làm thơ lục bát
+ Sưu tầm một số bài thơ lục bát
+ Tập làm một bài thơ lục bát, chú ý cách gieo vần, nhịp
V Rút kinh nghiệm
Trang 8
Ngày soạn: 29/11/2019
Ngày giảng: 07/11/2019
Tiết 58
LÀM THƠ LỤC BÁT
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Giúp HS hiểu luật thơ lục bát và cách làm một bài thơ lục bát
- Biết nhận diện, phân tích vần, luật bằng trắc, nhịp thơ lục bát
- Tập viết được những câu, đoạn, bài thơ lục bát ngắn đúng luật
2 Kĩ năng
- Tập viết thơ lục bát, kĩ năng nói trước lớp
- Kĩ năng sống: kĩ năng tư duy sáng tạo, kĩ năng xử lí tình huống
3 Thái độ
- Giáo dục các giá trị: TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC
- Giáo dục môi trường: khuyến khích làm thơ về đề tài môi trường
Giáo dục đạo đức: trân trọng giá trị văn hóa dân tộc, có tinh thần trách nhiệm gìn giữ và phát huy
4 Năng lực hướng tới
- Năng lực nhận thức
- Năng lực sáng tạo
II Chuẩn bị
- GV: SGK, SGV, một số bài thơ lục bát mẫu, luật thơ lục bát, bảng phụ
- HS: Chuẩn bị bài thơ tự làm
III Phương pháp, kĩ thuật
- PP: nêu và giải quyết vấn đề
- KT: động não, trình bày 1 phút
IV Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong quá trình học
3 Bài mới
* Giới thiệu bài: 1’ Thơ lục bát là thể thơ rất thông dụng trong đời sống người VN Song
trong thực tế, có nhiều em vẫn chưa nắm được thể thơ này Điều đó ảnh hưởng đến năng lực cảm thụ thơ lục bát, cũng như sáng tác thơ lục bát Vì vậy tập làm thơ thơ lục bát là 1 yêu cầu rất cần thiết đối với học sinh chúng ta Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta biết cách làm thơ lục bát
Hoạt động 1: 10’
- Mục tiêu: hướng dẫn HS tìm hiểu luật
thơ lục bát
- PP: vấn đáp, thảo luận
- KT: nhóm, trình bày 1 phút
- Phương tiện: SGK, SGV Văn 7, một số
bài thơ lục bát, bảng phụ
- Cách tiến hành
- HS lấy ví dụ thơ lục bát
Quan sát bài ca dao trong SGK
I Luật thơ lục bát
- Lục 6 – trên
- Bát 8 – dưới
Trang 9? Quan sát bài ca dao trên và các bài thơ
lục bát, em thấy thơ lục bát có những đặc
điểm gì?
- HS thảo luận theo nhóm 2 bàn (3’)
- Đại diện nhóm trình bày kết quả
GV treo sơ đồ, HS lên điền kí hiệu
Anh đi anh nhớ quê nhà
B B B T B BV
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương
T B B T T BV B BV
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
T B T T B BV
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao
T B T T B BV B B
GV chốt ghi nhớ (156)
- Thanh B Thanh huyền Thanh ngang
- Thanh T Thanh sắc Thanh hỏi
Ngã Nặng
- Vần:
+ Tiếng thứ 6 câu 6 vần với tiếng thứ 6 câu 8
+ Tiếng thứ 8 câu 8 vần với tiếng thứ 6 câu
6 tiếp theo
- Luật B-T: tiếng thứ 2 thường có thanh B
và tiếng thứ 4 thường là thanh T, các tiếng 1,3,5,7 không bắt buộc theo luật B-T
- Cách ngắt nhịp: thường là nhịp chẵn có khi nhịp lẻ:
+ Câu lục: 2/2/2 – 3/3
+ Câu bát: 2/2/2/2 - 4/4 - 3/5
Hoạt động 2: 29’
- Mục tiêu: học sinh vận dụng
lý thuyết làm bài tập
- PP: nêu và giải quyết vấn đề,
thảo luận
- KT: động não, chia nhóm.
- Học sinh làm miệng
- Học sinh lên bảng
- Mỗi tổ một nhóm -> Sáng tác 4
câu -> chấm chéo
- Mỗi nhóm làm 1 câu -> nối tiếp
thành bài, 1 HS đọc
II Luyện tập
Bài 1: Mẫu
a) Kẻo mà/ như là b) mới nên con người c) Cúc vàng rực rỡ ong tìm chốn nao/ Trong nhà to nhỏ tiếng em đọc bài
Bài 2: (157)
a) Vườn em cây trái đủ loài có cam, có quýt, có xoài,
có na
b) chúng em phấn đấu trở thành trò ngoan
Bài 3: (157)
* Chủ đề: Quê hương mái trường tình bạn
* Mỗi nhóm làm một câu
* Giáo viên chấm một số bài hay
Đọc tham khảo (157)
4 Củng cố (1’)
- Em hiểu như thế nào về luật thơ lục bát?
5 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Hoàn thành bài tập
- Tập sáng tác thơ lục bát chủ đề: Anh bộ đội
- Chuẩn bị bài: Một thứ quà của lúa non: Cốm
Phiếu học tập
? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả?
? Tùy bút ra đời trong hoàn cảnh nào? Xuất xứ?
?MVB thuộc thể loại nào? Em hiểu ntn về thể loại đó?
? Nhà văn đã sử dụng những phương thức biểu đạt nào? Phương thức nào là chủ yếu?
? Bài văn có bố cục như thế nào?
? Nêu cảm nhận của em về tranh minh họa?
Trang 10? Mở đầu bài văn tác giả giới thiệu Cốm như thế nào?
? Tác giả dùng nhiều cảm giác và tưởng tượng để miêu tả cội nguồn của cốm như thế nào? Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ miêu tả?
? Tại sao cốm gắn với tên làng Vòng?
? Việc miêu tả cô hàng cốm trong bài văn có ý nghĩa gì?
? Tác giả đã miêu tả và đánh giá như thế nào về Cốm? Em hiểu như thế nào?
? Em có suy nghĩ gì về tục lệ dùng hồng, cốm làm lễ vật trong ngày tết của nhân dân ta?
? Tác giả bàn về việc thưởng thức cốm ở những phương diện nào?
? Vì sao “ăn cốm phải thong thả và ngẫm nghĩ”
? Tác giả thuyết phục mua cốm như thế nào? Vì sao?
? Bài tùy bút giúp em hiểu thêm về cốm như thế nào?
? Qua bài tùy bút em hiểu gì về tác giả?
V Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
………
………