bộ đề LIÊN hệ văn 12

I ĐỌC HIỂU (3 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu Người ta thường nói “Trời không tạo ra người đứng trên người và cũng không tạo ra người đứng dưới người” Kể từ khi tạo hóa làm ra con nqười.

I ĐỌC HIỂU (3 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Người ta thường nói: “Trời không tạo ra người đứng trên người và cũng không tạo ra người đứng dưới người” Kể từ khi tạo hóa làm ra con nqười thì tất cả sinh ra đều bình đẳng, mọi người đều có tư cách, có địa vị như nhau, không phân biệt đẳng cấp trên dưới, giàu nghèo.[ ]

Vậy mà nhìn rộng ra khắp xã hội, cuộc sống con người luôn có những khoảng cách một trời một vực Đó là khoảng cách giữa người thông minh và kẻ đần độn: giữa người giàu và người nghèo; giữa tầng lớp quý tộc và tầng lớp hạ đẳng.

Như thế là tại làm sao? Nguyên nhân thực ra rất rõ ràng.

Cuốn sách dạy tu thân Thực ngữ giáo có câu: “Kẻ vô học là người không có trí thức, kẻ vô tri thức là người ngu dốt” Câu nói trên cũng có thể hiện: sự khác nhau giữa người thông minh và kẻ đần độn là ở chỗ có học hay vô học mà thôi.

(Khuyến học, Fukuzawa Yukichi - Phạm Hữu Lợi dịch, NXB Thế giới, 2017,

tr.24)

Câu 1.Xác định đề tài của đoạn trích trên.

Câu 2.Theo tác giả, cuộc sống con người luôn có những khoảng cách một trời

một vực là do đâu?

Câu 3 Anh/ Chị có đồng ý rằng sự khác nhau giữa người thông minh và kẻ đần

độn là ở chỗ có học hay vô học mà thôi không? Vì sao?

Câu 4.Theo anh/ chị, nguyên nhân chính dẫn đến nghèo đói có phải do thiếu tri

Anh/ Chi hãy phân tích vai trò của tiếng sáo đối với sự hồi sinh của nhân vật

Mị trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài (Ngữ văn 12, Tập

Câu 2.HS tham khảo câu trả lời:

Theo tác giả, cuộc sống con người luôn có những khoảng cách một trời một vực là do học vấn: sự khác nhau giữa người thông minh và kẻ đần độn là ở chỗ

có học hay vô học mà thôi

Câu 3.HS tham khảo câu trả lời:

Ngoại trừ nguyên nhân khách quan như gen di truyền, điều kiện sống và xã

hội thì tôi đồng ý rằng sự khác nhau giữa người thông minh và kẻ đần độn là ở chỗ có học hay vô học mà thôi Vì có học mới có hiểu biết, còn không học thì

không trau dồi, tiếp thu tri thức thì ngu dốt, đần độn là một điều hiển nhiên

Câu 4.HS có thể đưa ra nguyên nhân chính là do học vấn hoặc không nhưng

cân trả lời thuyết phục Dưới đây là câu trả lời tham khảo:

Theo tôi, ngoài các nguyên nhân khách quan như do khí hậu, môi trường sống, thì một trong những nguyên nhân chủ quan, chính yếu dẫn đến nghèo đói, theo tôi là do thiếu tri thức Trong thời đại bây giờ, có tri thức mới

có đủ khả năng đáp ứng cho những công việc đòi hỏi phải có kiến thức, trí tuệ

Do vậy, có tri thức thì cơ hội việc làm sẽ tốt hơn, mà cơ hội việc làm tốt, nghĩa

là chúng ta có nhiều lựa chọn trong việc, trong đó có những công việc có mứcthu nhập cao Có mức thu nhập cao thì điều kiện sống nâng cao, không còn cảnhtúng thiếu, nghèo đói Còn ngược lại, không có tri thức thì sự lựa chọn công

việc hạn hẹp và các công việc lao động ít cần đến tri thức thì thường thu nhậpthấp, mà thu nhập thấp thì dẫn đến nghèo đói là chuyện không thể tránh khỏi.

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

[Đ] Muốn có được học lực khá giỏi trong quá trình học tập đòi hỏi một sự nỗ

lực tự thân rất nhiều Nhưng bên cạnh học lực (tạm gọi là phần cứng), ngườihọc (học sinh, sinh viên) cần biết trau dồi kỹ năng sống (tạm gọi là kỹ năngmềm) Và muốn được tuyển dụng, có được công việc, đòi hỏi người học phải có

cả học lực lẫn kỹ năng sống

[G] Vì ngoài khả năng làm việc cá nhân, người làm việc cần phải biết hợp

tác, giao tiếp với những người cùng làm việc Do vậy, học lực là yếu tố cầnnhưng chưa phải là yếu tố quyết định đến sự thành bại trong công việc Để làmtốt công việc, người được tuyển dụng cần đáp ứng được cả hai yếu tố trên (nănglực làm việc)

[M] Nguyên nhân dẫn đến thực trạng tốt nghiệp loại khá giỏi mà vẫn thất

nghiệp có thể là do người học chưa thấy được tầm quan trọng của kỹ năng sống,chưa chú tâm rèn luyện Hơn cả, người học không nên đổ lỗi cho hoàn cảnh màcần có trách nhiệm với cuộc đời mình: như chương trình giáo dục không chútrọng giáo dục kỹ năng sống cho người học, do hoàn cảnh không cho phép

[B] Vì ngoài người học được tự do lựa chọn học gì thì không ai có quyền ép

buộc bạn lựa chọn khác đi, đúng không ?

Đối với nhân vật Mị, tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân có vai trò là yếu tố

tác động đánh thức sức sống tiềm tàng đã ngủ quên trong con người Mị Tiếngsáo tác động đến tâm hồn, tâm trạng và cả hành động của nhân vật Mị Cụ thể:

– Mị nghe tiếng sáo, lòng thiết tha bồi hồi Tiếng sáo đã mang Mị trở về với

những ngày xưa, trong hồi tưởng Ngày xưa Mị cũng thổi sáo, Mị cũng hát mỗi

khi tiếng sáo gọi bạn tình mùa xuân cất lên Ở hiện tại, như một phản ứng tự

nhiên khi nghe tiếng sáo: Mị ngồi nhẩm thầm bài hát của người đang thổi Ngày xưa, ngày Tết Mị cũng uống rượu Hiện tại, Mị cũng uống: Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ừng ực từng bát.

– Tiếng sáo văng vẳng đầu làng và men say nồng của rượu làm lòng Mị sống

về ngày trước – những ngày Mị còn trẻ, Mị tự do, Mị xinh đẹp và Mị thổi sáo giỏi: Mị thổi lá hay như thổi sáo và Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm thôi sáo đi theo Mị; Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước Sau những năm tháng mất hết ý thức, Mị ý thức được quyền sống hạnh phúc như bao cô gái trẻ khác: Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ Mi muốn đi chơi Mị ý thức được cuộc sống hôn nhân bất hạnh, gượng ép

khi phải sống với A Sử – không phải người đàn ông Mị yêu Lúc này, sự phảnkháng với cuộc sống nhiều uất ức, khổ nhục trỗi dậy, Mị muốn chết như những

ngày tháng đầu khi về làm dâu là thống lý: Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa.

– Tiếng sáo gọi bạn tình lửng lơ ngoài đường Như một tình cờ trùng hợp với tâm lý Mị, bài ca vang lên: Anh ném pao, em không bắt/ Em không yêu, quả bao rơi rơi Ngày thường Mị sống trong căn phòng u tối, quên đi ý niệm về thời

gian Nhưng hôm nay, tiếng sáo, mùa xuân rạo rực khoi dậy trong tâm hồn tươi

sáng, tâm hồn đây tỏa ra ngoài cảnh với hành động lấy ống mỡ, xắn một miếng

bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng.

– Tiếng sáo rập rờn trong đầu Mị: Tiếng sáo ngoại cảnh thấm vào tâm hồn

Mị, thôi thúc Mị hành động: Mị quấn lại tóc và với tay lay cái váy hoa.

– Tiếng sáo “đưa Mị đi theo những cuộc chơi” Kết quả, A Sử về, như thường

lệ, hắn hành hạ Mị: nắm Mị, lấy thắt lưng trói Mị Nó xách cả một thúng sợi đay ra trói đứng Mị vào cột nhà Tóc Mị xãa xuống, A Sử quấn luôn tóc lên cột, làm cho Mị không cúi, không nghiêng đầu được nữa Tuy thân xác Mị bị trói,

nhưng niềm khao khát tự do trong tiềm thức vẫn thôi thúc Mị đi theo tiếng gọi

của tự do, hạnh phúc: Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi [ ] Mị vùng bước đi Qua hành động “vùng bước đi”, ta cảm nhận được niềm

khát khao được sống, được hạnh phúc vô cùng mãnh liệt, mạnh mẽ của nhân vật

này Tuy nhiên, sự đau đớn của thể xác đưa Mị trở về hiện thực đau khổ, Mị chỉ còn nghe thấy tiếng chân ngựa đạp vào vách [ ] Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa Dù thế, dư âm của mùa xuân vẫn vang vọng trong Mị:

Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi.

– Nếu tâm hồn Mị là ngọn lửa thì tiếng sáo đối với tâm hồn Mị như một cơn gió mát lành thổi bùng ngọn lửa ấy lên Tiếng sáo đối với sự hồi sinh của nhân

vật Mị có vai trò như thế

3 Yêu cầu nâng cao: Từ đó, liên hệ với vai trò bát cháo hành đối với sự hồi

sinh của nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn Chí Phèo của nhà văn Nam Cao (Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục, 2017) để nhận xét về giá trị nhân đạo

của hai nhà văn gửi gắm qua hai yếu tố tác động này

– Đối với hai nhân vật, Mị và Chí Phèo thì hai yếu tố tác động, tiếng sáo và bát cháo hành đều đóng vai trò quan trọng trong sự hồi sinh trong tâm hồn của

hai nhân vật này

+ Mị vì nghe thấy tiếng sáo, âm thanh quen thuộc mà Mị nghe mỗi khi xuân

về mà những kí về những ngày sống tự do, yêu đời lại ùa về, đánh thức khátkhao sống mãnh liệt

+ Bát cháo hành tượng trung cho sự quan tâm chăm sóc, tình yêu của Thị Nở

dành cho Chí Phèo Vì được ăn bát cháo hành do Thị Nở nấu mà tâm trạng ChíPhèo – con quỹ dữ của làng Vũ Đại đã có những chuyển biến liên tục và tíchcực, từ ngạc nhiên, khóc, bâng khuâng, độc thoại nội tâm, ăn năn hối cãi, vuinhư trẻ con đến khao khát được hoàn lương, được sống trong mái ấm gia đình

– Qua hai yếu tố tác động (tiếng sáo và bát cháo hành), chúng ta có thế thấy

điểm tương đồng nào đó trong cách nhìn nhận con người Cả hai nhà văn, TôHoài và Nam Cao đều cảm thông cho sự thống khổ của con người: một bị lê liệthoàn toàn ý thức, mất đi sức sống và sức phản kháng, một là người nông dânbần cùng hóa dẫn đến lưu manh hóa Nhưng cũng đồng thời đó trân trọng khátkhao sống, khát khao hoàn lương của cả hai nhân vật (bằng cách xây dựng haiyếu tố tác động, bát cháo hành và tiếng sáo) và tô cáo gay gắt xã hội phong kiếnthực dân đã cướp đi cuộc sống tươi đẹp của họ, đẩy họ vào bước đường cùng.Với nhận xét cá nhân, tôi cho rằng thông qua hai yếu tố tác động trên, cả hai nhà

văn đã thể hiện một tấm lòng nhân đạo đáng trân quý Chính Tô Hoài và NamCao thông qua hai chi tiết này đã giúp bạn đọc, trong đó có tôi, rút ra đượcnhững bài học về cách nhìn nhận con người cũng như biết cảm thông, trân trọngkhát vọng cao đẹp mà mỗi con người đều muốn hướng đến.

4 Đánh giá chung

Cả hai chi tiết được nhắc đến ở trên đều là chi tiết đặc sắc, đóng vai trò vàảnh hưởng lớn đến giá trị của tác phẩm Đồng thời nó cho thấy tài năng xâydụng chi tiết trong tác phẩm tự sự của mỗi nhà văn

I ĐỌC HIỂU (3 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Sức mạnh của lòng đam mê không bao giờ bị đánh giá thấp Sức mạnh đó dẫn dắt bạn trong suốt cuộc đời, đo lường giá trị con người bạn và ý thức của bạn về sự thành đạt Sức mạnh đó giúp bạn kiên định trước ánh mắt xét đoán cùa người khác Nhiều người từng có nhưng quyết định “không giống ai” và chọn những con đường hẹp gồ ghề dài hun hút, nhưng rồi họ nhận ra mình đang đứng trên đỉnh vinh quang của cuộc sống mà trước đây không ai nghĩ rằng họ làm được Bạn có thể đưa ra những quyết định tối ưu và lý trí nhất, nhưng tổng của các quyết định đó không phải lúc nào cũng cho ra một kết quả hợp lí nhất Cái tạo ra sự khác biệt cuối cùng chính là sức mạnh của lòng đam mê.

Vào những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ trước tại Mỹ có sự bùng nổ số lượng sinh viên theo học các trường luật Xu hướng này sau đó chuyển sang Học viện kế toán viên Công chứng Hoa Kỳ (AICPA - American Institue of Certified Public Accountants), sau đó là du học tại chỗ thay vì phải ra nước ngoài Các trường đại học khoa học, nha hay y dược lúc đó vẫn là các chủ đề được nói đến nhiều nhất, trong khi các trường nghệ thuật thì ngược lại Tôi không có ý đánh giá thấp nghề nghiệp nào cả, mà tôi chỉ muốn nhấn mạnh cảm giác trống rỗng mà cuối cùng bạn sẽ phải đối diện, nếu bạn chọn nghề nghiệp

tương lai không dựa vào niêm đam mê mà dựa vào danh tiếng bề ngoài hay sự

ổn định của khoản thu nhập về sự hứa hẹn về những phúc lợi hấp dẫn.

Cuộc đời bạn phải được dẫn dắt bởi tương lai, ước mơ và niềm đam mê của bạn Từ “đam mê” trong tiếng Anh - passion – bắt nguồn từ một từ Latin cổ

“passio”, có nghĩa là “đau đớn” Quả là không thể chính xác hơn! Đam mê là một tên gọi khác của nỗi đau Khi bạn thỏa hiệp với kết quả ngọt ngào đang quyến rũ bạn ngay vào lúc này thay vì theo đuổi ước mơ, nỗi đau sẽ xuất hiện (Rando Kim, Tuổi trẻ, khát vọng và nỗi đau, NXB Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh,

2016)

Câu 1.Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2.Theo tác giả, sức mạnh của lòng đam mê có ý nghĩa như thế nào?

Câu 3 Theo anh/ chị, tại sao: Khi bạn thỏa hiệp với kết quả ngọt ngào đang

quyến rũ bạn ngay vào lúc này thay vì theo đuổi ước mơ, nỗi đau sẽ xuất hiện?

Câu 4.Bài học ý nghĩa mà anh/ chị rút ra từ văn bản trên?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về quan

niệm: Cái tạo ra sự khác biệt cuối cùng chính là sức mạnh của lòng đam mê.

Câu 2 (5,0 điểm)

Phân tích sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân (Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017).

Theo anh/ chị, hình ảnh tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân có điểm gì tương

đồng với hình ảnh chuyến tàu đêm trong tác phẩm Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam (Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)

I ĐỌC HIỂU (3 điểm)

Câu 1 Phương thức biểu đạt nghị luận/ Nghị luận

Câu 2 HS có thể trả lời theo cách trích dẫn hoặc diễn đạt lại nội dung Theo tác

giả/ sức

mạnh của lòng đam mê có ý nghĩa:

– Dẫn dắt bạn trong suốt cuộc đời, đo lường giá trị con người bạn và ý thứccủa bạn về sự thành đạt, giúp bạn kiên định trước ánh mắt xét đoán của ngườikhác.

– Tạo ra sự khác biệt

Câu 3.HS tham khảo một số ý sau:

– Bời vì đam mê và ước mơ vẫn hiện diện trong cuộc sống, nhắc nhở và dằnvặt bạn về những điều bạn chưa thể làm được

– Bởi vì bạn không thể đánh giá giá trị và chất lượng cuộc sống của bạn dựatrên những kết quả tạm thời Mà khi đánh giá lầm/ đến khi nhận ra, nỗi đau và

sự dằn vặt sẽ bám riết và ám ảnh lấy bạn

– Bởi vì cuộc đời không theo đuổi đam mê và mơ ước sẽ khiến cuộc sống trởnên vô nghĩa Còn nỗi đau nào lớn hơn là tự mình thấy cuộc đời của mình vônghĩa

Câu 4 HS có thể trả lời theo quan điểm của mình/ tuy nhiên cần tìm thấy bài

học từ văn bản (không chép lại văn bản) Dưới đây là một số gợi ý:

– Đam mê là điều quan trọng trong cuộc sống con người/ nó giúp con ngườisống thêm một cuộc đời nữa, đầy nghĩa lí

– Những ngành nghề thời thượng hay những kết quả ngọt ngào chỉ là cái tạmthời, do đó ta cần xác định được ước mơ và mục tiêu của mình

– Nếu không theo đuổi đam mê mà chỉ chạy theo giá trị tức thời, ta sẽ phải trảgiá cho điều đó bằng nỗi đau

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

HS tham khảo gợi ý dưới đây:

[Đ] Quả thật: Cái tạo ra sự khác biệt cuối cùng chính là sức mạnh cùn lòng

đam mê

[G] Đam mê là một quá trình trải nghiệm, khi bạn đã trải qua quá trình thực

tiễn với công việc một thời gian, cảm thấy thực sự yêu thích công việc và theođuổi công việc sở thích đó tới cùng cho dù phải chấp nhận hy sinh nhiều thứtrong cuộc sống Lòng đam mê có khả năng và sức mạnh để dẫn dắt con ngườivươn đến thành công Con người chỉ có thể thành công khi đặt hết tâm huyết

vào nỗ lực vào điều mà mình làm, điều đó chi có thể thực hiện được khi conngười làm điều đó với lòng đam mê Lòng đam mê giúp con người vượt quanghịch cảnh, khó khăn, thất bại trong cuộc sống, tiếp thêm ý chí và sức mạnh đểcon người tiếp tục theo đuổi khát vọng trong cuộc đời Không có lòng đam mêcon người khó có thể phát huy hết năng lực sở trường của mình để tạo nên sựkhác biệt và thành công

[M] Tuy nhiên, cần xác định đam mê và nguồn lực của bản thân và đề ra

hướng phát triển đúng đắn để vươn tới thành công

[B] Nếu chưa có đam mê, hãy tìm cho mình đam mê để sống vì nó, tin tôi đi,

bạn sẽ tìm thấy được sự khác biệt giữa mình và người khác, từ suy nghĩ, sự nỗlực, kiên trì cho đến khả năng thành công

– Giới thiệu đôi nét về nhân vật Mị: Mị là một cô gái hầu như tập trung được

những vẻ đẹp tiêu biểu của người phụ nữ miền núi: Mị vừa đẹp người, vừa đẹp nết, cần cù, đảm đang, hiếu thảo, giàu đức hi sinh vị tha, ham sống, yêu đời và rất mực tài hoa Bị bắt vô làm con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra, làm vợ A Sử,

Mị thấm thìa nỗi đau của một cuộc đời bị cướp đoạt: bị dày đọa trong cuộc sốnglao động cực nhọc, bị giam hãm về mặt tinh thần, tê liệt cả ý thức phản kháng

Mị đã từng phản kháng với cuộc sống ấy bằng những giọt nước mắt, bằng cách

tự tử, nhưng vì lòng hiếu thảo, Mị quay trở lại nhà thống lí Pá Tra và chấp nhậncuộc sống ấy Mị thờ ơ với sự chảy trôi của thời gian, sắc màu cuộc sống của Mịtrở nên mờ nhạt

– Sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị cháy lên trong đêm tình mùa xuân:+ Mùa xuân về trên rẻo cao, đặc biệt là đêm tình mùa xuân với tiếng sáo gọibạn tình của trai làng đóng vai trò như là yếu tố tác động, làm sống tiềm tàngtrong con người Mị trỗi dậy một cách mãnh liệt

+ Tiếng sáo, khung cảnh mùa xuân và cả hơi men chếnh choáng đã gợi dậy

quá khứ tươi đẹp, ngày Mị còn trẻ, còn tự do, còn yêu đời Mị đã thoát khỏi tâmtrạng dửng dưng bấy lâu để trở thành con người thức tỉnh, vươn tới những ýnghĩ và khát vọng đẹp đẽ

+ Mị thấy trong lòng đột nhiên vui sướng Mị trẻ lắm Mị muốn đi chơi Ý

thức về hoàn cảnh bản thân trỗi dậy, Mị phẫn uất mãnh liệt và thấm thìa nỗi tủinhục của mình Lúc này, Mị lại muốn ăn lá ngón mà chết đi Trong khi đó, tiếngsáo, biểu tượng của khát vọng tự do và tình yêu tuổi trẻ đang rập rờn trong đầuMị

+ Mị thắp lên ngọn đèn trong căn phòng tối tăm của mình như khêu ngọn lửacủa lòng ham sống, của sự khát khao Hành động này thúc đẩy hành động khác,không thể kìm nén được nữa: Mị quấn lại tóc, với tay lấy chiếc váy hoa chuẩn

bị đi chơi ngày Tết

+ Nhưng giữa lúc lòng ham sống trong Mị trỗi dậy, dâng lên mãnh liệt nhưsóng trào thì cũng là lúc Mị bị vùi dập một cách khắc nghiệt, lạnh lùng A Sử,

chồng Mị thản nhiên trói đứng Mị vào cột nhà Như không đang biết mình đang

sợ bị trói Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, quên mọi

đau đớn về thể xác, Mị đã vùng dậy bước đi Điều đó chúng tỏ sức sống tiềm ẩntrong con người Mị mãnh liệt biết nhường nào

3 Yêu cầu nâng cao: Chi tiết tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân có điểm tương

đồng với hình ảnh chuyến tàu đêm:

– Cũng như Mị, những người dân phố huyện sống trong một cuộc đời ngậpđầy bóng tối, ánh sáng chỉ bé nhỏ, len lỏi, ít ỏi Do đó, chuyến tàu đêm như mộttác nhân làm cuộc đời của họ sáng lên, dẫu chỉ trong tích tắc

– Tiếng sáo nhắc nhở Mị về một quãng đời đầy lòng ham sống, đánh thứctrong Mị những khao khát, chuyến tàu đêm chở theo ánh sáng từ một vùng trờikhác để khơi dậy trong những con người phố huyện sức sống, niềm tin tưởng và

hi vọng về một ngày mai tươi sáng hơn

Hai chi tiết thể hiện cái nhìn nhân đạo, đầy cảm thông của hai nhà văn đối vớinhững kiếp người bé nhỏ trong cuộc sống

4 Đánh giá chung

– Bằng sự am hiểu tâm lý người miền núi, khả năng dẫn dắt kể chuyện tinh

tế, Tô Hoài đã làm bật lên sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị trong đêm tìnhmùa xuân thật hấp dẫn, tự nhiên và đầy xúc động

– Sức sống tiềm tàng trong nhân vật Mị qua đêm tình mùa xuân cũng là biểuhiện của ngòi bút nhân đạo Tô Hoài: cảm thông với những thân phận bất hạnh,nhìn thấy và trân trọng khát vọng sống của họ

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Có một sự thật: 99,5% thời gian của con người tồn tại trên Trái đất là ở trong rừng 30 triệu năm tiến hóa từ một giống linh trưởng nhỏ cho đến loài người trưởng thành, tất cả chỉ xảy ra khoảng vài nghìn năm trước mà thôi.

Tổ tiên chúng ta từng biết mọi thứ về thiên nhiên Ta hiểu rõ bí mật của nó,

ta biết loài cây nào tốt để làm thuốc, loài nào ăn được và không ăn được Chúng ta tường tận mọi ngóc ngách, biết nơi nào có thể dừng để trú mưa và nơi đâu để đến mỗi khi bão lũ.

Nhưng giờ đây, con người quay lưng lại với thiên nhiên và bước đi một con đường khác Chúng ta ghì chặt lấy những khối bê tông và nhựa cứng Ta tôn thờ thần tượng và các thương hiệu đắt tiền Con người đã biến ngôi nhà của chính tổ tiên thành một nhà máy khổng lồ để phục vụ cho sự tham lam của mình.

Như đã nói, tôi yêu rừng và tôi mong có thêm người Việt Nam cảm nhận được như thế Ta cần những nơi như vậy để nhắc nhở rằng chúng ta đến từ đâu.

Ta cần rừng để giúp ta giũ bỏ nhiều loại bệnh xã hội như nghiện ngập, phương tiện di động, các thực tế sai lầm hay chủ nghĩa tôn thờ vật chất Và đặc biệt là cơn khát tiền.

Rừng không phải là nơi để chúng ta đùa giỡn Rừng không chào đón những con người thiếu ý thức cùng với iPhone của họ Những người đó thèm muốn một nơi tuyệt đẹp để tham quan và chụp hình, nhưng khi rời đi lại để rác cho khu rừng tự dọn Rừng cũng không nên là một công cụ để thu lợi nhuận hay

phục vụ mục đích cá nhân của bất kỳ ai Bất cứ khi nào tiền và sự ích kỷ vào cuộc, mọi thứ đúng sẽ bị đảo lộn.

Rừng là để yêu thương, học hỏi và tôn trọng.

(Trích Thiên đường hạ giới, Jesse Peterson, dẫn theo báo điện tử

VNExpress.net)

Câu 1 Đoạn trích trên sử dụng phương thức biếu đạt chủ yếu nào?

Câu 2 Đoạn trích trên cung cấp cho anh/ chị những tri thức nào về rừng?

Câu 3 Vì sao tác giả cho rằng: Rừng là để yêu thương, học hỏi và tôn trọng?

Câu 4 Thông điệp nào trong đoạn trích trên có ý nghĩa nhất với anh/ chị?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

nó thật độc ác Cơ chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết Ta là thân đàn bà, nó đã bắt về trình ma nhà nó rồi thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi Người kia việc gì mà phải chết thế A Phủ Mị phảng phất nghĩ như vậy

Đám than đã vạc hẳn lửa Mị không thổi, cũng không đứng lên Mị nhớ lại đời mình, Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con Pá Tra sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy Nghĩ thế, trong tình cảnh này, làm sao Mị cũng không thấy sợ

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt, nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng, Mị chỉ thì thào được một tiếng "Đi ngay ", rồi Mị nghẹn lại A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra Trời tối lắm Nhưng Mị vẫn băng đi Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy, chạy xuống tới lưng dốc, Mị thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu

Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình.

A Phủ nói: “Đi với tôi” Và hai người lẵng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi.

(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12 - Nâng cao,

Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, tr.14 -15)

Từ đó liên hệ với sức phản kháng của nhân vật Chí Phèo qua đoạn trích

dưới đây (Truyện ngắn Chí Phèo, Ngữ văn 11, Tập một, NXH Giáo dục, 2017)

để nhận xét về giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo mà hai nhà văn gửi gắmthông qua hai nhân vật này

Đoạn trích:

Trời nắng lắm, nên đường vắng Hắn cứ đi, cứ chửi, cứ dọa giết “nó”, và

cứ đi Bây giờ đến ngõ nhà cụ bá Hắn xông xông đi vào […]

Hắn trợn mắt, chỉ vào mặt cụ:

- Tao không đến đây xin năm hào.

Thấy hắn toan làm dữ, cụ đành dịu giọng:

- Thôi, cầm lấy vậy, tôi không còn hơn.

Hắn vênh cái mặt lên, rất là kiêu ngạo:

- Tao đã bảo tao không đòi tiền.

- Giỏi! Hôm nay mới thấy anh không đòi tiền Thế thì anh cần gì?

Hắn rút dao ra, xông vào Bá Kiến ngồi nhỏm dậy, Chí Phèo đã văng dao tới rồi Bá Kiến chỉ kịp kêu một tiếng.

(Trích Chí Phèo, Nam Cao, Ngữ văn 11 – Nâng cao,

Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.186 – 187

- Hoặc phép nối: Rồi cả những, nhưng,

Câu 2 Theo tác giả, việc di chuyển bằng xe đạp có lợi ích:

- Tất cả mọi người có cùng một địa vị.

- Đi làm bằng xe đạp chính là cách tận dụng thời gian hiệu quả, vừa đến được chỗ làm, vừa giảm được calo.

- Vận động nhiều ở chân giúp sản sinh một lượng lớn hormone testosterone, nên sẽ rất có lợi cho nam giới.

- Bảo vệ môi trường, giữ cho môi trường luôn trong lành, sạch đẹp

Câu 3 HS tham khảo câu trả lời dưới đây:

- Giọng điệu trong câu Những kẻ đạp xe mon men ngoài lề như tôi tất nhiên là không đủ tiêu chuẩn tham gia cuộc chiến đó là giọng điệu mỉa mai, châm biếm.

- Tác dụng: Châm biếm, phê phán, mỉa mai những người tham gia giao thôngthiếu ý thức

Câu 4

- Hưởng ứng: Tôi hưởng ứng việc dùng xe đạp làm phương tiện di chuyểnchính Vì nó không chỉ tốt cho sức khỏe, thân thiện với môi trường mà còn gópphần làm cho xã hội trở nên văn minh và có ý thức hơn

- Không hưởng ứng: Vậy sinh ra các phương tiện hiện đại hơn xe đạp làm gì?Chúng ta không sử dụng các phương tiện hiện đại khác đi lại nghĩa là phủ nhận

sự phát triển, tiến bộ của loài người Vả lại, lựa chọn phương tiện di chuyểnchính nào nó còn tùy thuộc vào điều kiện của bạn: Nhà xa, đường kẹt xe,

- Vừa hưởng ứng vừa không hưởng ứng: (Tham khảo hai ý kiến trên)

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

[Đ] Mỗi người cần có chính kiến của bản thân trước sự tác động của thế

giới bên ngoài là một câu nói giáo dục mỗi người về lòng kiên định trước sự tác

động của thế giới bên ngoài như dư luận chẳng hạn

[G] Tôi cho rằng việc có chính kiến là tốt và kiên định bảo vệ chính kiến

của bản thân mình đến cùng trước dư luận xã hội còn tốt hơn Vì nó không chỉthể hiện bạn là người có lập trường, có chính kiến mà nó còn thể hiện bạn là conngười có bản lĩnh trước sóng gió của cuộc đời Tôi lấy ví dụ là trường hợp củatác giả Jesse Peterson trong đoạn trích phần Đọc hiểu, anh đã thấy được vai tròcủa việc đi xe đạp sẽ mang lại lợi ích gì cho sức khỏe của con người cũng nhưcộng đồng, kể trong việc thể hiện sự bình đẵng về địa vị của con người trong xãhội Anh đã kiên định đến cùng với sự lựa chọn đi xe đạp và chấp hành phápluật một cách tự giác Đó là điều không hề dễ làm nếu bạn tham gia giao thông

ở Việt Nam Như vậy Jesse Peterson đã không chỉ giúp bản thân mà còn giúpthúc đẩy sự tiến bộ của cộng đồng bởi những suy nghĩ, hành vi tích cực, đúng

đắn hơn thông qua việc bày tỏ và bảo vệ chính kiến của mình trước sự tác độngcủa thế giới bên ngoài Đó là một việc chẳng hề dễ dàng.

[M] Không phải ai cũng có thể kiên định, quyết liệt trong việc bảo vệ chính

kiến của mình đến cùng Những người như thế người ta gọi là thuộc kiểu ngườigió chiều nào theo chiều đó, ba phải Có chính kiến là tốt, tuy nhiên chính kiếncần xuất phát từ sự hiểu biết Vì tranh giới giữa một người có chính kiến và mộtngười bảo thủ rất gần nhau

[B] Chúc bạn tinh anh, trí tuệ trong suy nghĩ để luôn hướng đến và có những

quan điểm đúng đắn và tiến bộ

Câu 2 (5,0 điểm)

1 Giới thiệu đôi nét về Tô Hoài, Vợ chồng A Phủ và nhân vật Mị :

2 Yêu cầu cơ bản: Cảm nhận của anh/ chị về sức phản kháng mạnh mẽ của

nhân Mị

trong đêm đông giải cứu A Phủ:'

- Chính cuộc đời nô lệ đã biến Mị thành một cô gái lạnh nhạt, dửng dưng vô

cảm với mọi thứ xung quanh Nhưng giọt nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm

má đen xám lại của A Phủ đã khơi dậy lòng đồng cảm nơi Mị, Mị thương mình rồi thương cho người: đêm năm trước A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia và Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không lau hết đi được, rồi căm thù tội ác bọn thống lý gây ra: Chúng nó thật độc ác vì có quá nhiều người bị trói đứng đến chết như thế Mị lo lắng cho A Phủ: Cơ chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết Cũng lúc

này ý nghĩ về thân phận mình, một tù nhân của hủ tục lạc hậu miền núi, bị bắt đi

trình ma nhà nó rồi tì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi Thoáng Mị nghĩ đến A Phủ, A Phủ không bị trình ma thì việc gì mà phải chết thế Mị nghĩ

đến cảnh tượng bị trói thay vào chỗ Phủ cho đến chết nếu cứu A Phủ Nhưng

trong tình cảnh này làm sao Mị cũng không thấy sợ Sau đó Mị quyết định cởi

trói cho A Phủ và cùng A Phủ trốn khỏi Hồng Ngài Sức phản kháng mạnh mẽcủa Mị xuất phát từ tình thương, từ thương mình đến thương người mà Mị vượtqua được nỗi sợ bị chết thay mà giải thoát cho A Phủ Hành động cắt dây cởitrói cho A Phủ là hệ quả tất yếu của quá trình bị áp bức, đè nén, cần được giải

tỏa của con người Đồng thời, hành động này khẳng định ý nghĩa của cuộc sống

và khát vọng tự do đến cháy của nhân dân lao động miền núi

- Khác với vẻ ngoài gan góc, mạnh mẽ, bộc trực của A Phủ, nhân vật Mị tuy vẻngoài trầm lắng nhưng đời sống nội tâm lại sôi nổi, phức tạp Nhưng cũng vì thế

mà Tô Hoài đã tái hiện lại những nỗi đau, sự đè nén của nhân dân lao độngmiền núi và khát vọng sống mạnh mẽ của họ thông qua nhân vật này Đó là mộtphương diện rất thành công của truyện

3 Yêu cầu nâng cao: Từ đó liên hệ với sức phản kháng của nhân vật Chí Phèo

qua đoạn trích dưới đây (Truyện ngắn Chí Phèo, Ngữ văn 11, Tập một, NXB

Giáo dục, 2017) để nhận xét về giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo mà hai nhàvăn gửi gắm thông qua hai nhân vật này

- Liên hệ với đoạn Chí Phèo trả thù Bá Kiến và tự sát: Đoạn trích tái hiện lạicảnh Chí Phèo đến nhà Bá Kiến trả thù, giết Bá Kiến rồi tự kết liễu cuộc đờimình; cho thấy sức phản kháng vô cùng quyết liệt và mạnh mẽ của Chí Phèo.Giá trị hiện thực của truyện ngắn này phản ánh thực tế cuộc sống của ngườinông dân trước dưới chế độ phong kiến thực dân trước Cách mạng, mà chủ yếu

là tầng lớp nông dân bần cùng dẫn đến lưu manh hóa Họ không còn con đườngnào khác tự giải thoát cho mình ngoài tìm đến cái chết Đồng thời, đoạn tríchnày cũng chứa đựng giá trị nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao: cảm thôngvới những con người dưới đáy xã hội với bao tủi nhục, đắng cay họ phải chịuđựng, trân trọng khát vọng được sống lương thiện, và tố cáo mạnh mẽ xã hộiphong kiến thực dân đương thời

- Nhận xét giá trị hiện thực và nhân đạo của hai nhà văn qua hai đoạn trích trên:Tuy đối tượng khai thác hiện thực khách quan có khác nhau (một là người nôngdân bần cùng hóa dẫn đến lưu manh hóa trong xã hội trước Cách mạng, một làngười nông dân sống trong xã hội phong kiến thực dân ở miền núi sau Cáchmạng), nghệ thuật dựng truyện và xây dựng nhân vật có khác nhau, Nhưng giá

trị hiện thực của hai truyện Vợ chồng A Phủ và Chí Phèo thông qua hai đoạn

trích trên có nhiều điểm tương đồng và phản ánh chân thực cuộc sống của ngườinông dân sống dưới chế độ phong kiến thực dân hà khắc Đồng thời, hai đoạntrích đã thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao và Tô Hoài: cảm

thông với số phận đau khổ, trân trọng khát vọng sống tự do, hạnh phúc và tố cáomạnh mẽ xã hội đương thời.

4 Đánh giá chung

Cả hai đoạn trích trên đều là những đoạn trích chứa đựng giá trị hiện thực chânthực, khách quan và nhân đạo sâu sắc của nhà văn Tô Hoài và Nam Cao Đó làgiá trị để tác phẩm còn sống mãi cùng với thời gian và thế hệ bạn đọc

I.ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Anh viết thâu đêm, đánh vật với từng trang

Rồi thao thức không sao ngủ được

Kim đồng hồ tích tắc, tích tắc

Hai tiếng động nhỏ bé kia

Hơn mọi ầm ào gầm thét

Là tiếng động khủng khiếp nhất đối với con người

Đó là thời gian

Nó báo hiệu mỗi giây phút qua đi không trở lại

Nhắc nhở cái gì đang đợi ta ở cuối

Nhưng anh, anh chẳng sợ nó đâu

Thời gian - đó là chiều dài những ngày ta sống bên nhau

Thời gian - đó là chiều dày những trang ta viết

Bây giờ anh mới hiểu hết câu nói trong kịch Shakespeare:

Tồn tại hay không tồn tại

Không có nghĩa là sống hay không sống

Những ngày tháng bình thường

Như chiếc hộp con, như tờ lịch trên tường

Ta biến thành con tàu, thành tấm vé

Những ban mai lên đường.

(Lưu Quang Vũ, Cho Quỳnh những ngày xa, dẫn theo thivien.net)

Câu 1 Cho biết phương 02 phưong thức biểu đạt nổi bật sử dụng trong bài thơ

trên

Câu 2 Theo tác giả, vì sao tiếng kim đồng hồ lại là tiếng động khủng khiếp

nhất đối với con người?

Câu 3 Hình ảnh tấm vé và con tàu trong câu thơ: Ta biến thành con tàu, thành

tấm vé tượng trưng cho điều gì?

Câu 4 Theo anh/ chị, giá trị thực sự của thời gian là gì?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị vềthông điệp trong đoạn trích thơ trích từ phần Đọc hiểu:

Tồn tại hay không tồn tại

Không có nghĩa là sống hay không sống

Mà là hành động hay không hành động

nhận thức hay không nhận thức, tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó?

Câu 2 (5,0 điểm)

Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đoạn trích sau:

Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn Nếu không có bếp lửa sưởi kia thì Mị cũng đến chết héo Mỗi đêm, Mị đã dậy ra thổi lửa hơ tay, hơ lưng, không biết bao nhiêu lần

Thường khi đến gà gáy, Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị

em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn Chỉ chợp mắt được từng lúc, Mị lại thức sưởi lửa suốt đêm.Mỗi đêm, nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng, mới biết A Phủ còn sống Mấy đêm nay như thế.

Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay Nếu A Phủ là cái xác chết đứng đấy, cũng thế thôi Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết, chỉ còn ở với ngọn lửa Có đêm

A Sử chợt về thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

Lúc ấy đã khuya Trong nhà ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa Ngọn lửa bập bùng sáng lên, Mị lé mắt trông sang, thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại Nhìn thấy tình cảnh như thế, Mị chợt nhớ lại đêm năm trước, A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi được Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết, nó bắt mình chết cũng thôi, nó bắt trói đến chết người đàn bà ngày trước cũng ở cái nhà này Chúng

nó thật độc ác Cơ chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết Ta là thân đàn bà, nó đã bắt về trình ma nhà nó rồi thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi Người kia việc gì mà phải chết thế A Phủ Mị phảng phất nghĩ như vậy

Đám than đã vạc hẳn lửa Mị không thổi, cũng không đứng lên Mị nhớ lại đời mình, Mị lại tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con Pá Tra sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy Nghĩ thế, trong tình cảnh này, làm sao Mị cũng không thấy sợ

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt, nhưng Mị tưởng như A Phủ đương biết có người bước lại Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây A Phủ cứ thở phè từng hơi, không biết mê hay tỉnh Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng, Mị chỉ thì thào được một tiếng "Đi ngay ", rồi Mị nghẹn lại A Phủ bỗng khuỵu xuống không bước nổi Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên chạy.

Mị đứng lặng trong bóng tối.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra Trời tối lắm Nhưng Mị vẫn băng đi Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy, chạy xuống tới lưng dốc, Mị thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

- A Phủ cho tôi đi.

A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:

- Ở đây thì chết mất.

A Phủ chợt hiểu

Người đàn bà chê chồng đó vừa cứu sống mình.

A Phủ nói: “Đi với tôi” Và hai người lẵng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc núi.

(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12 - Nâng cao,

Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, tr.14 -15)

Kết thúc đoạn trích trên có điểm nào khác biệt so với hình ảnh: Liên không nghĩ được lâu, mắt chị nặng dần, rồi sau Liên ngập vào giấc ngủ yên tĩnh, cũng yên tĩnh như đêm ở trong phố, tịch mịch và đầy bóng tối trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam (Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)?

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Câu 1 Phương thức biểu đạt biểu cảm và tự sự/ Biểu cảm và tự sự.

Câu 2 Theo tác giả, tiếng kim đồng hồ lại là tiếng động khủng khiếp nhất đối

với con người vì: Nó báo hiệu mỗi giây phút qua đi không trở lại/ Nhắc nhở cái

gì đang đợi ta ở cuối.

Câu 3 Ý nghĩa của hình ảnh tấm vé và con tàu trong câu thơ: Ta biến thành con

tàu, thành tấm vé:

Hình ảnh tấm vé và con tàu tượng trưng cho những khao khát, những ước

mơ được trải nghiệm, được khám phá của con người, giúp hình ảnh thơ trở nêngợi hình, gợi cảm

Câu 4

- Giá trị thực sự của thời gian đó là khi chúng ta sống cuộc sống có ý nghĩa

- Giá trị thực sự của thời gian nằm ờ chất lượng, ý nghĩa của cuộc đời ta sống

- Giá trị thực sự của thời gian không nằm ở độ dài của nó mà ở những điều ta đãlàm được

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

[Đ] Qua đoạn trích thơ: Tồn tại hay không tồn tại/ Không có nghĩa là sống

hay không sống/ Mà là hành động hay không hành động/ nhận thức hay không nhận thức, tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó? tôi nhận được một

thông điệp sống có giá trị Đó là sống là hành động và nhận thức được cuộc đờichỉ khi ta tác động vào nó

[G] Tôi nghĩ rằng, ý nghĩa của sự tồn tại của con người chính là phải làm

những điều có ý nghĩa với chính mình, với gia đình, với cộng đồng Đó là khi tasống là hành động Sự tồn tại như vậy phải thông qua hành động: con ngườiphải làm việc, hành động để tạo ra của cải vật chất, hoặc những giá trị tinh thần

để giúp ích cho bản thân và xã hội Có như thế cuộc đời con người mới trở nên

có ý nghĩa, mới thực sự là sống Tôi sẽ nhặt rác để bảo vệ môi trường thay vìđứng nhìn hay viết một bài văn hay về bảo vệ môi trường Tôi sẽ không nóichuyện lớn tiếng để hạn chế gây ô nhiễm âm thanh ở nơi công cộng Tôi sẽkhông vượt đèn đỏ dù còn một giây đèn đỏ Tôi sẽ Hành động chỉ đơn giảnnhư thế nhưng nó lại tạo ra giá trị và sự hiệu quả để chúng ta thực sự sống

[M+B] Theo quan niệm này thì sự sống của con người không được đo lường

bằng năm tháng sống trên đất mà bằng những đóng góp, những cống hiến củacon người cho cuộc đời Cuộc đời của con người sẽ trở nên vô vị, tẻ nhạt, vônghĩa, sẽ chỉ là sự tồn tại vô ích nếu con người không chịu nhận thức ý nghĩacủa hành động trong cuộc đời

Câu 2 (5,0 điểm)

1 Giới thiệu đôi nét về Tô Hoài, Vợ chồng A Phủ và vị trí đoạn trích

- Dửng dưng, vô cảm: Trong những đêm mùa đông tê buốt ấy, Mị trở lại trạngthái tê dại trong tâm hồn Mị sống âm thầm như một cái bóng không thiết gìngoài ngọn lửa, có hôm A Sử đi chơi về, ngứa mắt đánh, Mị ngã ngay xuốngcửa bếp thì hôm sau lặng lẽ, Mị lại ra thổi lửa, hơ tay  hình ảnh héo hắt củangười đàn bà của những đêm đông trên núi cao Mị thấy A Phủ bị trói đứng từ

mấy đêm trước, đôi mắt A Phủ mở trừng trừng chẳng gợi cho Mị điều gì, Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay, A Phủ với Mị cũng xa lạ như mọi thứ trên đời.

Để cực tả sự lạnh lẽo, tê dại trong tâm hồn Mị, nhà văn còn đưa ra giả thiết: Nếu

A Phù là cái xác chết đứng đấy, cũng thế thôi Mị vẫn vô cảm, vẫn sưởi, chỉ biết

lại trong sự tự thương mình

- Sự thức tỉnh của nhận thức: Từ sự thương xót, Mị nghĩ đến tình cảnh tuyệt

vọng của A Phủ  nhận ra cái chết của A Phủ sẽ đau đớn và vô lí làm sao: Chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết [ ] Người kia việc gì mà phải chết thế Mị nhớ lại người đàn bà đã bị trói đến chết trong căn

nhà này, lòng căm thù chôn giấu lâu nay bùng cháy, chúng nó thật độc ác

- Hành động cứu người: lòng thương một khi đã xuất hiện sẽ lớn lên mạnh mẽ,lấn át cả nỗi thương thân, làm Mị chiến thắng nỗi sợ hãi: cắt dây trói cứu A Phủ

Mị cứu A Phủ trong ý thức chấp nhận sự hi sinh về mình, sẵn sàng thế mạng choanh Đó là giây phút tuyệt đẹp trong cuộc đời Mị Cắt dây trói cứu A Phủ chứng

tỏ Mị với sức sống nội tâm mạnh mẽ và hành động phản kháng quyết liệt đãsống lại

- Hành động tự cứu mình: giây phút A Phủ vùng lên chạy là lúc Mị hốt hoảng.

Vì lòng thương người đã được giải quyết rồi thì sự thương mình quay trở lại Mị

sợ ở đây chết mất, cái sợ của người có lại niềm ham sống Mị vụt chạy ra, băng

đi, dẫu trời tối lắm để làm người tự do, đuổi kịp A Phủ Hai người lẳng lặng dìunhau chạy xuống chân dốc, một kết thúc tất yếu Số phận đã gắn họ lại vớinhau, con đường họ đi không thể khác

- Ý nghĩa: Cắt dây trói hữu hình quanh A Phủ, Mị cũng đồng thời cắt đứt nhữngdây trói vô hình đang trói buộc mình trong kiếp sống nô lệ, cứu thoát A Phủ

cũng chính là Mị tự quyết định giải thoát, khát vọng sống của tuổi trẻ đã giảithoát Mị khỏi cảnh chết ngay khi còn đang sống.

3 Yêu cầu nâng cao: Liên hệ với kết thúc trong tác phẩm Hai đứa trẻ (Thạch

người chưa tìm thấy được ánh sáng bền vững và tin tưởng cho cuộc đời mình

- Ra đời trong một giai đoạn khác, khi: Nếp rêu con cùng chói lòa ánh sáng/ Khi mặt trời chân lý rọi hang sâu (Chế Lan Viên), đoạn trích Vợ chồng A Phủ

kết thúc bằng chi tiết A Phủ cùng Mị chạy trốn, tìm đến cuộc đời tự do, và nhưmột lẽ tất yếu, họ tìm đến với cách mạng Cuộc đời của họ từ đó đổi thay, khôngchìm ngập trong tăm tối và bi kịch

- Hai kết thúc này có sự khác nhau là điều tất yếu bởi chúng ra đời trong nhữnggiai đoạn khác nhau, có ý nghĩa khác nhau trong việc phản ánh hiện thực xã hội,thể hiện sự chuyển biến về tư tưởng của các nhà văn theo từng giai đoạn của xãhội, trước Cách mạng và sau Cách mạng

4 Đánh giá chung

- Đoạn truyện hấp dẫn người đọc bởi lối miêu tả tâm lí nhân vật Hành động của

Mị tuy bộc phát ngẫu nhiên những không nằm ngoài quy luật tất yếu

- Đoạn truyện còn thể hiện tư tưởng nhân đạo: Cảnh ngộ bất hạnh cùng vẻ đẹptâm hồn Mị bằng tấm lòng thương cảm sâu sắc, khơi gợi niềm cảm thông ở bạnđọc qua đó khẳng định sức sống tiềm tàng của Mị, dù bị giẫm đạp đè nén đếnđâu cũng không chịu mất đi Chính sức sống và niềm đồng cảm đã khiến Mịgiải thoát cho người và giải thoát cho chính mình Nhân danh quyền sống conngười, Tô Hoài đã lên án chế độ phong kiến tàn bạo ở miền núi

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Thế nào là một người sống thứ sinh? Đấy là người sống với mục đích gây

ấn tượng với người khác, lấy sự đánh giá của người khác làm thước đo bản thân.

Mục đích cuộc đời anh ta là gì? Là sự vĩ đại trong mắt người khác Là danh vọng, sự ngưỡng mộ, sự ghen tị của người khác, của công chúng Công chúng quyết định giá trị của anh ta và anh ta hài lòng với những gì người ta nghĩ là anh ta có Công chúng là động lực sống của anh ta, là mối quan tâm lớn nhất của anh ta Anh ta không muốn giỏi, mà muốn được nghĩ là giỏi Anh ta không muốn lao động, mà muốn tỏ vẻ lao động và được người ta nghĩ là lao động giỏi Anh ta vay mượn giá trị và ảnh hưởng của người khác để gây ấn tượng với những người khác nữa Chính anh ta mới thực sự là kẻ không vị kỷ bởi vì anh ta hoàn toàn không quan tâm tới mình muốn gì hay nghĩ gì, mà chỉ quan tâm đến người khác nghĩ gì về anh ta và hành động theo ảo tưởng đó.

Những kẻ sống thứ sinh không hề quan tâm tới sự thật, tới dữ kiện, tới ý tưởng, tới sự sáng tạo hay lao động Họ không hỏi “Điều đó có đúng không nhỉ?” Họ hỏi “Không biết mọi người có nghĩ điều này là đúng không nhỉ?” Họ không bao giờ tự đánh giá, phán xét mà chỉ lặp lại những gì người khác đánh giá, phán xét Họ không lao động mà chỉ muốn làm ra vẻ lao động Họ không sáng tạo, mà chỉ muốn khoe khoang và gọi tên những thứ trang sức phù phiếm

có thể đánh bóng cho tên tuổi họ Họ không quan tâm tới năng lực, mà chỉ quan tâm tới quan hệ Họ không nghĩ giá trị, mà chỉ quan tâm tới ảnh hưởng Thế giới sẽ ra sao nếu chỉ có toàn những kẻ sống thứ sinh, những kẻ không lao động, không tư duy, không sản xuất, không sáng tạo?

(Tiểu thuyết Suối nguồn, Ayn Rand, NXB Trẻ, 2014)

Câu 1 Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt chính nào?

Câu 2 Chỉ ra 02 phép liên kết trong đoạn văn bản.

Câu 3 Anh/ Chị hiểu như thế nào về những kẻ sống thứ sinh qua nhận xét của

tác giả: Họ không hỏi "Điều đó có đúng không nhỉ?" Họ hỏi "Không biết mọi người có nghĩ điều này là đúng không nhỉ?"?

Câu 4 Anh/chị có đồng tình với quan niệm của tác giả: Những kẻ sống thứ sinh

mới thực sự là kẻ không vị kỷ? Vì sao?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Từ nội dung văn bản phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn

(khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về câu hỏi của tác giả: Thế giới sẽ ra sao nếu chỉ có toàn những kẻ sống thứ sinh, những kẻ không lao động, không tư duy, không sản xuất, không sáng tạo?

Câu 2 (5,0 điểm)

Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ chi tiết tiếng sáo là chi tiết đặc sắc được

nhà văn Tô Hoài nhắc lại nhiều lần:

Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi Mị nghe tiếng sáo vọng lại, thiết tha bổi hổi Mị nhẩm thầm bài hát của người đang thổi Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi Mùa xuân này, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo.

Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm tết ngày trước tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ ngoài đường Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi "Em không yêu, quả pao rơi rồi Em yêu người nào, em bắt pao nào"

(Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam,

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Câu 1 Dạng câu hỏi nhận biết: Học sinh chỉ cần chỉ ra phương thức biểu đạt

chính (01) được sử dụng trong văn bản: Nghị luận

Câu 2 Đây là câu hỏi nhận biết phép liên kết, yêu cầu học sinh cần chỉ ra 02

phép liên kết trong đoạn trích:

- Phép thế đại từ Họ.

- Phép lặp: Họ, Anh ta.

Câu 3 Đây là dạng câu hỏi thông hiểu về nội dung ý nghĩa câu văn, học sinh

cần đặt trong văn cảnh để hiểu được ý nghĩa của câu Dưới đây là câu trả lờitham khảo:

Khi tác giả nhận xét về những kẻ sống thứ sinh: Họ không hỏi “Điều đó có đúng không nhỉ?”, nghĩa là họ không quan tâm đến sự thật, không tự nhận xét, đánh giá, phán xét Họ hỏi “Không biết mọi người có nghĩ điều này là đúng không nhỉ?”, nghĩa là họ chỉ quan tâm đến người khác nghĩ gì, chỉ lặp lại nhận

xét, đánh giá của người khác

Câu 4 Đây là dạng câu hỏi vận dụng, đòi hỏi học sinh bày tỏ rõ ràng quan

điểm HS có thể đồng ý hoặc không đồng ý hoặc vừa đồng ý vừa không đồng ýnhưng cần đưa ra lí lẽ thuyết phục Tham khảo gợi ý dưới đây:

- Đồng ý với ý kiến những kẻ sống thứ sinh "mới thực sự là kẻ không vị kỷ", vì anh ta hoàn toàn không quan tâm tới mình muốn gì hay nghĩ gì, mà chỉ quan tâm đến người khác nghĩ gì về anh ta và hành động theo ảo tưởng đó.

- Không đồng ý với ý kiến những kẻ sống thứ sinh "mới thực sự là kẻ không vị kỷ", vì những thứ mà kẻ thứ sinh theo đuổi thực là một cách họ đánh bóng tên

tuổi của bản thân, họ chỉ chăm chú xây dựng hình ảnh bản thân theo cách mà họthích

- Vừa đồng ý vừa không đồng ý: (Kết hợp cả hai ý kiến trên)

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

[Đ] Sống sao có ý nghĩa trong cuộc đời là câu hỏi, là mục đích theo đuổi

của tất cả mọi người Trong số những người sống biết cống hiến, biết hy sinh,biết hưởng thụ đúng nghĩa vẫn còn có những người sống thiếu định hướng, ảo

tưởng về bản thân Và thế giới sẽ ra sao nếu toàn những kẻ sống thứ sinh, những kẻ không lao động, không tư duy, không sản xuất, không sáng tạo?

G] Trong lịch sử phát triển, loài người không ngừng lao động để cải tạo

chính mình Nhờ lao động, con người dần hoàn thiện nhân cách trở thành loàithượng đẳng trên trái đất, đạt đến cuộc sống văn minh như hiện nay Người

không lao động sẽ trở thành kẻ vô công rồi nghề, không được tôn trọng Laođộng rất cần tư duy, sáng tạo, đó là phẩm chất cần thiết của người lao độngtrong xã hội hiện đại Nó giúp con người có thể vượt qua những ràng buộc củahoàn cảnh, rút ngắn thời gian để đạt được mục đích đã đề ra nhanh chóng, tốtđẹp Người làm việc có tư duy, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, tiên phong, khôngchấp nhận những gì sẵn có, không bắt chước, lặp lại những cách thức cũ mà say

mê tìm kiếm những cái mới mẻ, hữu ích [M] Nếu chỉ toàn những kẻ sống thứ

sinh, xã hội sẽ thụt lùi, con người không tạo ra được thành quả cho bản thâncũng như cho xã hội

[B] Sống thứ sinh là một kiểu sống đáng phê phán, đó là mầm mống của

những hiện tượng tiêu cực, là rào cản đối với sự phát triển con người và xã hội.Mỗi người cần thiết phải lao động, nỗ lực tư duy, sáng tạo để khẳng định mình,không nên chạy theo những giá trị ảo, chạy theo dư luận phù phiếm

Câu 2 (5,0 điểm)

1 Giới thiệu đôi nét về Tô Hoài, truyện ngắn Vợ chồng A Phủ và chi tiết

tiếng sáo trong truyện:

2 Yêu cầu cơ bản: Cảm nhận chi tiết tiếng sáo thông qua đoạn trích trong đề:

- Hoàn cảnh xuất hiện của tiếng sáo: Mị từ khi bị bắt về làm dâu nhà thống lí PáTra đã trở thành người khác hẳn Không còn là cô Mị trẻ trung, yêu đời, có biếtbao người mê ngày đêm thổi sáo đi theo Mị trở nên câm lặng, chỉ biết vùi mìnhvào việc, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa Mị mất hết ý niệm về thời gian,bản thân, cảm xúc và tinh thần phản kháng cũng bị tê liệt Những đêm tình mùaxuân trên núi cao đã trở lại ngày tết trai gái rủ nhau đánh pao, đánh quay rồi thổisáo gọi bạn đi chơi Ngày tết Mị lén lấy rượu uống, rồi say lịm mặt ngồi đấy, Mịnghe thấy tiếng sáo, Mị nhẩm thầm bài hát của người đang thổi, Mị uốn chiếc látrên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo tiếng sáo trở thành một nguồn sống trongtâm hồn Mị

- Tiếng sáo là một chi tiết nghệ thuật được nhà văn nhắc đến nhiều lần với dụng

ý nghệ thuật sâu sắc:

+ Tiếng sáo là âm thanh gợi lên cảnh sắc đặc trưng, phong tục, nét đẹp văn hóangười dân miền núi Tiếng sáo mở ra một không gian xa xôi của núi rừng tây

bắc Tiếng sáo gọi bạn, gọi người yêu là nét đẹp văn hoá của người dân miền

núi: Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi, tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng, tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lơ lửng bay ngoài đường…

+ Tiếng sáo đại diện cho tài năng của con người: Mị thổi sáo giỏi, Mị uốn chiếc

lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đẽ thổi sáo đi theo Mị.

+ Tiếng sáo khiến Mị nhớ về một quá khứ tươi đẹp, ước mơ về cuộc sống hạnhphúc, đồng thời tiếng sáo là chất xúc tác trực tiếp khơi gợi sức sống tiềm tàng

của Mị Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi, Mị vùng bước đi.

+ Tiếng sáo là biểu tượng cho tiếng gọi cuộc sống, tình yêu; nó đã lay gọi khátvọng yêu đời, yêu cuộc sống tự do trong Mị, có quan hệ mật thiết với quá trìnhdiễn biến tâm lí của Mị, là động lực thúc đẩy Mị đi đến hành động chuẩn bị đichơi xuân

+ Tiếng sáo thể hiện tư tưởng của tác phẩm: Sức sống con người cho dù bị giẫmđạp, trói buộc nhưng vẫn luôn âm ỉ chờ cơ hội bùng lên Và dù bị trói suốt đêmnhưng dây trói chỉ giữ được thể xác Mị còn tiếng sáo đã đem tâm hồn Mị trở lạivới thời con gái, với những cuộc chơi ngày trước Đây là giá trị nhân đạo sâu xacủa truyện

+ Tiếng sáo là chi tiết nghệ thuật đặc biệt tố cáo bản chất của giai cấp thống trịthực dân phong kiến miền núi, cự tuyệt quyền sống, quyền làm người của conngười Nếu tiếng chân ngựa đạp vào vách là sự lên tiếng của hiện thực phũphàng thì tiếng sáo lại là hiện thân của những ước mơ, hoài niệm

- Chi tiết Tiếng sáo đêm tình mùa xuân là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo nhằmkhám phá, thể hiện vẻ đẹp nhân vật và chủ đề tư tưởng của tác phẩm Nhờ tiếngsáo mùa xuân mà Mị có được sự thức tỉnh trong tâm hồn, giả sử không có tiếngsáo mùa xuân thì có lẽ tâm hồn Mị không bao giờ thức dậy được Nó là cú hích

để Mị dũng cảm làm một cuộc vượt ngục trong tâm hồn, nó khơi dậy sức sốngtinh thần phản kháng lâu nay bị vùi lấp trong Mị Tiếng sáo đã trở thành điểmtựa và Mị đã vững vàng hơn Chi tiết tiếng sáo là sản phẩm của một sự am

tường cặn kẽ, tinh thông về phong tục, lối sống của đồng bào rẻo cao Là sảnphẩm của một ngòi bút tài hoa: văn như nhạc, như tranh, tải được cả màu sắc,hương vị, âm điệu, linh hồn của núi rừng Tây Bắc: Trong sáng, hồn nhiên màtình tứ, réo rắt da diết, mà khỏe khoắn lạ thường Thật trọn vẹn, ngọt ngào vàđầy dư vị!

3 Yêu cầu phân hóa: Liên hệ với tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá trong

truyện Chí Phèo của Nam Cao để bàn luận về ý kiến: Chi tiết nhỏ làm nên nhàvăn lớn

- Liên hệ âm thanh trong Chí Phèo của Nam Cao:

+ Chí Phèo là tác phẩm tiêu biểu cho những sáng tác về đề tài người nông dân

nghèo trước Cách mạng thánh Tám của Nam Cao Nam Cao miêu tả Chí Phèo

từ đứa trẻ bị bỏ rơi, được người làng nuôi, lớn lên thành anh canh điền khỏemạnh lương thiện Rồi Chí bị giai cấp phong kiến và nhà tù thực dân hãm hại.Chúng bắt Chí đi tù mà không rõ lý do Khi ra tù trở về làng Chí trượt dài trongtội lỗi, trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại Cuộc gặp gỡ bất ngờ với Thị Nở

và trận ốm đã làm cho con quỹ dữ có sự thay đổi hẳn cả về tâm sinh lý Từ khi

đi tù về, đây là lần đầu tiên sau bao nhiêu năm Chí hết say, hoàn toàn tỉnh táo và

có được một khoảng ngưng lặng để nghe được những âm thanh quen thuộc của

cuộc sống: Tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá, tiếng mấy bà đi chợ về những âm thanh thường nhật ấy ngày

nào mà chả có nhưng hôm nay Chí mới nghe được bởi vì đến bây giờ hắn mớiđược tỉnh sau những cơn say dài mênh mang

+ Tiếng chim hót, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá, tiếng mấy bà đi chợ hỏi nhau là những âm thanh nhỏ giọt vào tâm hồn Chí, như dòng nước mát

lành, như cơn mưa mùa hạ đang đổ xuống thớ đất tâm hồn khô cằn sỏi đá, thiếuvắng tình thương yêu đồng cảm chia sẻ của Chí Âm thanh đó đã đánh thứctrong Chí những cảm xúc của con người Chí nhận ra ngoài cái lều ẩm ướt thấp

chỉ có hơi mờ lờ của mình rằng: mặt trời chắc đã lên cao,và nắng bên ngoài chắc là rực rỡ Cũng như những ngày người say tỉnh dậy, Chí Phèo thấy miệng

đắng, lòng mơ hồ buồn,

+ Những âm thanh của cuộc sống chính làm Chí dần lấy lại ý thức về cuộc sốngđưa Chí nhớ về quá khứ, rằng có một thời, đã ước mơ có một cuộc sống giađình nho nhỏ Những âm thanh cuộc sống ấy cũng khiến Chí nhận ra hắn già màvẫn còn cô độc Chí nghĩ suy nhiều hơn, sâu xa hơn, hình dung được tương lai

đầy bất ổn ở phía trước để rồi lo sợ Âm thanh tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá, tiếng mấy bà đi chợ về là chi

tiết quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển của cốt truyện, khắc họa sâu sắcnét tính cách tâm lý và bi kịch của nhân vật Chi tiết ấy nhỏ, chỉ thoáng qua vàicâu văn ngắn nhưng lại là yếu tố nội liên văn bản làm cho mạch truyện từ đâybất ngờ rẽ sang hướng khác Nhờ nó mà ta có thể nhìn thấy hai nửa cuộc đời củaChí Đó là chi tiết đắt giá thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc của nhà văn

- Nhận xét về vai trò của chi tiết trong tác phẩm - chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn: Trong tác phẩm văn học, chi tiết nghệ thuật cực kỳ quan trọng, nếu không

có nó, tác phẩm dường như chưa thực sự có được tầm vóc Chi tiết nghệ thuậtgiống như một hạt cát nhưng đủ để mang đến một sa mạc mênh mông chi tiếtnghệ thuật giống như một giọt nước nhưng có thể làm đồng hiện cả đại dươngbao la Chi tiết nghệ thuật là những yếu tố nhỏ lẻ của tác phẩm nhưng mang lạisức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng, sức chinh phục của hình tượng nghệ thuật

là ở sự truyền cảm xúc và thì góp phần quyết định tạo ra sức truyền cảm hấpdẫn, lôi cuốn người đọc là nhờ ở chi tiết Chi tiết bao giờ cũng có khả năngthuyết minh, biểu hiện cái toàn thể

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Trên diễn đàn tranh luận Debate org, có một câu hỏi như thế này: “Should you sacrifice your life to save someone else’s?” (có nên hy sinh cuộc đời để cứu người khác?) Tính đến thời điểm hiện tại đã có rất nhiều câu trả lời khác nhau với tỷ lệ 73% người nói “có” và 27% người nói “không”.

Gần như những người nói “có” đều đưa ra lý lẽ rằng hy sinh người khác là một việc làm cao cả, là hành động anh hùng và xã hội này rất cần lòng nhân đạo Lòng tốt trong xã hội vẫn chưa biến chất, đổi thay và con người vẫn không

có gì khác xưa cả Tuy nhiên, những người nói “không” lại đưa ra nhiều lý lẽ khác nhau nhưng có một điều rằng, dẫn chứng của họ ở một mức độ nào đó đều rất thuyết phục:

“Không Cuộc đời rất quan trọng Việc được sinh ra còn có nghĩa gì nếu bạn hy sinh cuộc đời mình cho người khác bằng mọi giá? Đó là điều không công bằng Cuộc đời là thứ quan trọng nhất trên thế giới Mặc dù nó có chút ích kỷ nhưng cuộc đời của bạn cũng giá trị như cuộc đời của người mà bạn định hy sinh vì người đó”.

“Nói chung là không Nó còn tùy thuộc vào người mà bạn định cứu, tình huống và điều kiện liên quan Tôi có gia đình Vợ và con cái là những người quý giá nhất của tôi Sẽ rất lố bịch nếu như tôi hiến dâng cuộc đời mình cho một người không hề quen biết nào đó, đó còn chưa kể gia đình tôi sẽ rất khốn khổ Họ cũng cần tôi”.[…]

[…] Ai dám khẳng định những lý lẽ này là vô căn cứ?

Chúng ta đang sống trong một xã hội có tốc độ phát triển rất nhanh Nhiều người bận rộn tới mức chẳng hề có thời gian để nghỉ ngơi và làm thứ gì đó cho những người mình yêu quý Chúng ta có quá nhiều thứ để nghĩ trong đầu Chúng ta bị ám ảnh bởi bài thuyết trình quan trọng ngày mai hay phân vân về việc sẽ nấu gì cho bữa tối Chúng ta háo hức khi sắp được đi du lịch dài ngày.

Về cơ bản, chúng ta bị mắc kẹt trong thế giới suy nghĩ, cảm xúc của riêng mình nên cảm thấy vô cùng khó khăn để “ngó” sang cuộc sống của những người khác.

Là một công dân của xã hội hiện đại, chúng ta dường như đang đánh mất bản năng tử tế, tốt bụng và tinh thần sẵn sàng mở rộng vòng tay tình bạn.

Những phản ứng của chúng ta với trẻ con, người lớn tuổi, người lạ tất cả đều bị giới hạn bởi suy nghĩ không muốn bị xúc phạm và nỗi sợ can dự tới chuyện – nhà – người – khác.

Thậm chí, một số khảo sát còn ghi nhận rằng xã hội đang ngày càng đánh giá cao những người có thế mạnh về kinh tế thay vì đánh giá dựa trên lòng tốt

và sự đồng cảm.

(Trích Lòng tốt “dè dặt” và những con người cô đơn trong xã hội hiện đại,

From Your Soul, 28/07/2017)

Câu 1 Xác định đề tài của đoạn trích trên.

Câu 2 Dựa vào đoạn trích trên cho biết nguyên nhân khiến sự tử tế và lòng tốt

ở con người đang dần mất đi

Câu 3 Cho biết tác dụng của phép liệt kê trong đoạn trích: Chúng ta đang sống

trong một xã hội có tốc độ phát triển rất nhanh Nhiều người bận rộn tới mức chẳng hề có thời gian để nghỉ ngơi và làm thứ gì đó cho những người mình yêu quý Chúng ta có quá nhiều thứ để nghĩ trong đầu Chúng ta bị ám ảnh bởi bài thuyết trình quan trọng ngày mai hay phân vân về việc sẽ nấu gì cho bữa tối Chúng ta háo hức khi sắp được đi du lịch dài ngày Về cơ bản, chúng ta bị mắc kẹt trong thế giới suy nghĩ, cảm xúc của riêng mình nên cảm thấy vô cùng khó khăn để “ngó” sang cuộc sống của những người khác.

Câu 4 Anh/chị có đồng ý với việc xã hội đang ngày càng đánh giá cao những

người có thế mạnh về kinh tế thay vì đánh giá dựa trên lòng tốt và sự đồng cảm

không? Vì sao?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Từ đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ)

với chủ đề: Đừng để sự tử tế và lòng tốt cô đơn.

Câu 2 (5,0 điểm)

Bàn luận về nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân (Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2017) có ý kiến cho rằng: Tràng là một

gã trai quê nông nổi, liều lĩnh nhưng lại đầy khát khao và tốt bụng Anh/ Chị

hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

Từ đó, liên hệ với nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn

Nam Cao (Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục, 2017) để nhận xét về số phận

của người nông dân thông qua hai nhân vật này

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Câu 1 Đề tài: Lòng tốt của con người.

Câu 2 HS tham khảo câu trả lời dưới đây:

- Chúng ta đang sống trong một xã hội có tốc độ phát triển rất nhanh Nhiều người bận rộn tới mức chẳng hề có thời gian để nghỉ ngơi và làm thứ gì đó cho những người mình yêu quý Chúng ta có quá nhiều thứ để nghĩ trong đầu Chúng ta bị ám ảnh bởi bài thuyết trình quan trọng ngày mai hay phân vân về việc sẽ nấu gì cho bữa tối Chúng ta háo hức khi sắp được đi du lịch dài ngày.

Về cơ bản, chúng ta bị mắc kẹt trong thế giới suy nghĩ, cảm xúc của riêng mình nên cảm thấy vô cùng khó khăn để “ngó” sang cuộc sống của những người khác.

- Là một công dân của xã hội hiện đại, chúng ta dường như đang đánh mất bản năng tử tế, tốt bụng và tinh thần sẵn sàng mở rộng vòng tay tình bạn Những phản ứng của chúng ta với trẻ con, người lớn tuổi, người lạ tất cả đều bị giới hạn bởi suy nghĩ không muốn bị xúc phạm và nỗi sợ can dự tới chuyện-nhà- người-khác.

- Thậm chí, một số khảo sát còn ghi nhận rằng xã hội đang ngày càng đánh giá cao những người có thế mạnh về kinh tế thay vì đánh giá dựa trên lòng tốt và

sự đồng cảm.

Câu 3 HS tham khảo câu trả lời dưới đây:

- Với phép liệt kê, những lí do khiến con người hiện đại bớt đi lòng tốt và sự tử

tế của mình được đưa ra, tác giả muốn nhấn mạnh cho mọi người cùng nhậnthức được rằng: cần phải sống chậm, biết lắng nghe và quan tâm hơn nữa đếncuộc sống của những người xung quanh

Câu 4

- Không đồng ý với việc xã hội đang ngày càng đánh giá cao những người có thế mạnh về kinh tế thay vì đánh giá dựa trên lòng tốt và sự đồng cảm Vì như

thế tính cách con người trong tương lai sẽ thay đổi theo chiều hướng thực dụng.Những giá trị đạo đức, nhân cách và chuẩn mực con người trong tương lai sẽthay đổi tiêu cực Xã hội không coi trọng lòng tốt và sự đồng cảm nghĩa là xãhội ấy đang chối bỏ đi một xã hội tốt đẹp, giàu tính nhân văn.

- Đồng ý với việc xã hội đang ngày càng đánh giá cao những người có thế mạnh về kinh tế thay vì đánh giá dựa trên lòng tốt và sự đồng cảm Vì tôi nghĩ

rằng, con người cần thích ứng những sự thay đổi của môi trường sống

- Vừa đồng ý vừa không đồng ý: (Tham khảo hai ý kiến trên)

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

HS tham khảo đoạn trích dưới đây:

Sự thật sâu sắc nhất về con người không phải là cái mà chúng ta quá nhiều lần được chứng kiến – mà chính là việc tất cả chúng ta được thúc đẩy bởi tính

tư lợi, rằng bản chất của chúng ta là cạnh tranh không ngừng; rằng các hành động của chủ nghĩa vị tha thể hiện bên ngoài chỉ là tấm bình phong che đậy cho động cơ thật sự của chúng ta – thứ mà gần như được nhìn thấy như là những hành động “tốt đẹp” Vâng, chúng ta có thể như vậy Nhưng sự thật sâu xa hơn nhiều: về bản chất, chúng ta là những sinh vật xã hội; đa phần những hành động vị tha chính xác đều là những gì được thể hiện ra ngoài; sự thôi thúc hợp tác nằm sâu bên trong chúng ta Giống như nhiều loài sinh vật khác trên Trái Đất, chúng ta phụ thuộc vào các cộng đồng để cứu sống chính mình Chúng ta không hoạt động tốt khi bị tách biệt, chúng ta cần có nhau Tuy nhiên, các cộng đồng mà giúp chúng ta tồn tại không chỉ tự nhiên xuất hiện và chúng không phải lúc nào cũng sống sót Chúng ta buộc phải nuôi dưỡng chúng, phải gắn kết vào chúng; mỗi một người phải đóng góp vào vốn xã hội (social capital) – đóng vai trò là thứ bảo hiểm cho chúng ta khỏi tình trạng hỗn loạn Đó là cảm giác phụ thuộc lẫn nhau ngăn mọi xã hội khỏi việc bị sa vào sự hỗn loạn Gắn kết với cuộc sống cộng đồng – tình hàng xóm, xã hội – không chỉ duy trì sự sáng suốt của riêng chúng ta mà nó còn nuôi dưỡng các tài nguyên xã hội cứu sống tất cả chúng ta nữa Đừng chỉ tìm kiếm hạnh phúc, hãy đi tìm cả ý nghĩa Đừng chỉ nghĩ cho lợi ích của riêng mình, hãy đi tìm cả một cộng đồng có thể

che chắn cho chính bạn Đừng chỉ giúp đỡ những người mang đến lợi ích cho bạn, hãy thể hiện lòng tốt và sống tử tế với tất cả mọi người Trong bất kỳ thời đại nào, xã hội cũng luôn cần những hành động tốt đẹp Thử thách cho bạn đó

là cuối tuần này, hãy dành thời gian đi ra ngoài và giúp đỡ một người bất kỳ bạn gặp Cười nhiều hơn, thân thiện nhiều hơn, khen ngợi một cách chân thành

và mở rộng trái tim của bạn Đó là cách giúp bạn bước ra khỏi cảm giác cô đơn và yêu lại cuộc đời một lần nữa.

(Theo From Your Soul)

- Liều lĩnh, nông nổi: Dẫu trong hoàn cảnh nghèo đói, cuộc sống bấp bênh đến

cái thân Tràng còn lo chưa xong thế nhưng lại sẵn lòng đãi người đàn bà xa lạbốn bát bánh đúc và đưa về làm vợ Đó là điều ấn tượng nhất mà người đọc thấy

ở Tràng Điều đáng nói là Tràng chỉ tình cờ gặp người đàn bà ấy trong hai lầnkéo xe bò lên tỉnh Điều này cho chúng ta thấy điều gì? Tràng là người không

biết suy nghĩ vì đến cái thân mình còn lo chưa xong mà lại còn đèo bòng, bởi

trong hoàn cảnh đó cưu mang một con người là gánh thêm nguy cơ chết đói chomình Đúng như thế thật Tràng gợi ý thị về chung nhà với Tràng trước khi nỗi

lo cơm áo hiện diện: Thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng Tràng vốn là anh nông dân khù khờ, hiền lành, chất

phác nên việc hành động, nói năng như thế cũng chẳng có gì khó hiểu

- Nhưng nếu hiểu như thế thì chẳng có gì nhân văn cả Vậy thì là Tràng baodung, thương người? Là Tràng ế vợ, cô đơn đã lâu mong có một mái ấm nhonhỏ? Có lẽ cả hai Nhưng mong muốn có vợ của Tràng rất mãnh liệt, dẫu trongvài chi tiết hé lộ khá kín đáo nhà văn đã cho bạn đọc thấy được điều đó: Tronglần thứ nhất, Tràng đẩy xe bò lên tỉnh gặp thị, Tràng hò một câu tưởng tình cơ

cho đỡ mệt nhưng thật ra lại đầy tình ý: Muốn ăn cơm trắng mấy giò này! Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì !, khi thị nhận lời, Tràng thích lắm Từ cha sinh

mẹ đẻ đến giờ, chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế Rồi cả trong câu nói vu vơ nhưng đầy tình thương và thành ý: Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về Nhà văn Kim Lân muốn nhấn mạnh

với bạn đọc điều gì qua khát vọng hạnh phúc gia đình của Tràng ? Là dù tronghoàn cảnh nghèo đói cơ cực hay thậm chí là cái chết đang chờ đón trước mặt thìkhao khát hạnh phúc của con người vẫn luôn dạt dào, mãnh liệt Tình người,hạnh phúc luôn mang đến những điều kì diệu, tươi đẹp trong cuộc sống để conngười cảm thấy muốn sống, sống đẹp hơn trong những ngày cằn cỗi, khắcnghiệt Chính điều đó đã làm cái vẻ xấu xí, thô kệch của Tràng bị lấn át bởi vẻđẹp tự bên trong được tỏa sáng Những ấn tượng còn lại về Tràng: Anh là mộtcon người bao dung, ấm áp và đầy tình yêu thương Như Chí Phèo sáng hômsau tỉnh dậy sau đêm gặp thị Nở, Tràng trong lửng lơ như từ giấc mơ đi ra, cảm

nhận được không gian ấm cúng: Ngoài vườn mẹ…

3 Yêu cầu nâng cao: Từ đó, liên hệ với nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn

cùng tên của nhà văn Nam Cao (Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục, 2017) đểnhận xét về số phận của người nông dân thông qua hai nhân vật này

- Cùng viết về đề tài người nông dân nghèo vùng nông thôn, phải chịu nhiềuthiệt thòi, sống cơ cực, lầm than dưới chế độ phong kiến, thực dân Cả Nam Cao

và Kim Lân đều diễn tả, phản ánh thành công hiện thực cuộc sống, số phậnngười nông dân trước Cách mạng tháng tám 1945

- Tuy nhiên, mỗi nhà văn lại khai thác đối tượng của mình ở những khía cạnhkhác nhau

+ Chí Phèo là nhân vật điển hình cho người nông dân bần cùng dẫn đến lưumanh hóa – quy luật có tính phổ biến trong xã hội trước Cách mạng Còn Trànglại tiêu biểu cho người nông dân vùng nông thôn trong nạn đói khủng khiếpnăm Ất Dậu (1945) Nhưng nhìn chung, số phận của Chí Phèo đáng thương, đaukhổ hơn Tràng: bị cự tuyệt quyền làm người

+ Khám phá sự khác nhau: Ngoài những yếu tố chi phối như đề tài cảm hứng,phong cách sáng tác, quan niệm nghệ thuật, tư tưởng của mỗi nhà văn có khác

nhau thì có lẽ bối cảnh ra đời của hai tác phẩm này là yếu tố quyết định đến sự

khác nhau trong số phận của hai người nông dân này Tác phẩm Chí Phèo ra đời

trước Cách mạng tháng Tám, đồng nghĩa với việc, số phận và cuộc đời củangười nông dân hoàn toàn bế tắc, không lối thoát Chẳng phải vậy mà, Chí Phèovới bản chất vốn lương thiện đã chẳng thể tồn tại trong xã hội ấy đó sao? Anh

phải tìm đến cái chết để được làm người… lương thiện Còn Vợ nhặt thì khác,

dù lấy bối cảnh là nạn đói năm Ất Dậu (1945) nhưng tác phẩm lại được viết lạivào năm 1955, tức sau Cách mạng tháng Tám Văn học thời kì này phải gắn liền

và phụng sự cho sự nghiệp cách mạng Do vậy mà số phận của người nông dân,

mà chủ yếu qua nhân vật Tràng, có nhiều điểm khác biệt: Có lối thoát với kếtthúc có hậu

4 Đánh giá chung

Với nhân vật Tràng nhà văn Kim Lân vừa xây dựng được một người nôngdân với nét phẩm chất, tính cách và trí tuệ, ngôn ngữ như tiêu biểu Với ChíPhèo, Nam Cao đã xây dựng được một nhân vật điển hình cho một tầng lớp của

xã hội

Nhưng hơn cả, thông qua hai nhân vật, ta cảm nhận được tấm lòng nhânđạo, cũng như sự nhìn nhận đa chiều để trân trọng vẻ đẹp của người nông dânViệt Nam

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Đại đa số thanh niên thời trước không ai suy nghĩ, trăn trở gì lắm về cuộc đời, vì ai đã có phận nấy.

Phận là cái phần mà cuộc sống, xã hội dành cho mỗi người: phận làm trai, phận giàu, phận nghèo, phận đàn bà, phận làm tôi, Con nhà lao động nghèo, nhiều lắm học đến chín, mười tuổi, đã phải lo làm ăn mong kế nghiệp cha, anh Con nhà giàu theo học lên cao thì làm quan, kém hơn thì làm thầy Sinh ra ở phận nào, theo phận ấy, chỉ số ít là thoát khỏi.

Trái lại, thanh niên ngày nay tuy cái phận mỗi người vẫn còn, song trước mặt mọi người đều có khả năng mở ra nhiều con đường Ngày nay sự lựa chọn

và cố gắng của bản thân,sự giúp đỡ của bạn bè đóng vai trò quyết định Có lựa chọn tất phải có suy nghĩ, trăn trở.

Hết lớp tám, lớp chín, học gì đây? Trung học hay học nghề, hay đi sản xuất? Trai gái gặp nhau bắt đầu ngập ngừng Yêu ai đây? Yêu như thế nào? Sức khỏe tăng nhanh, kiến thức tích lũy đã khá, sống như thế nào đây? Ba câu hỏi ám ảnh: Tình yêu, nghề nghiệp, lối sống Không thể quy cho số phận Cơ hội cũng chia đều sàn sàn cho mọi người.

Thanh niên ngày xưa bước vào đời như người đi xem phim đã biết trước ngồi ở rạp nào, xem phim gì, ghế số bao nhiêu, cứ thế mà ngồi vào Ngày nay, chưa biết sẽ xem phim gì, ở rạp nào, ngồi ghế số mấy, cạnh ai Cho đến khi ổn định được chỗ ngồi trong xã hội, xác định đúng được vai trò và vị trí của mình

là phải trải qua cả một thời gian dài.

Thời gian sẽ xây dựng cho mình một niềm tin và đạo lí.

Xây dựng nên thì như tàu ra biển rộng, có kim chỉ nam xác định hướng đi; không thì như chiếc bách giữa dòng, e dè gió dập, hãi hùng sóng va.

(Thanh niên và số phận, Nguyễn Khắc Viện, Ngữ văn 11 – Nâng cao,

Tập hai, NXB Giáo dục, 2017)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2 Theo tác giả, vì sao thanh niên ngày nay không thể quy cho số phận? Câu 3 Anh/ chị hiểu như thế nào về ý kiến: Thời gian sẽ xây dựng cho mình

một niềm tin và đạo lí.Xây dựng nên thì như tàu ra biển rộng, có kim chỉ nam xác định hướng đi; không thì như chiếc bách giữa dòng, e dè gió dập, hãi hùng sóng va.

Câu 4 Anh/ chị có đồng ý với quan niệm: Phận là cái phần mà cuộc sống, xã

hội dành cho mỗi người: phận làm trai, phận giàu, phận nghèo, phận đàn bà, phận làm tôi, Sinh ra ở phận nào, theo phận ấy, chỉ số ít là thoát khỏi Vì

Câu 2 (5,0 điểm)

Cảm nhận của anh/ chị về kết thúc truyện Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân (Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017).

Từ đó liên hệ với kết thúc truyện Chí Phèo của nhà văn Nam Cao (Ngữ văn

11, Tập một NXB Giáo dục Việt Nam, 2017) để cho biết yếu tố cốt yếu chi phối

đến cách kết thúc truyện của hai truyện ngắn này

Kết thúc truyện ngắn Vợ nhặt (Kim Lân)

Tràng thần mặt ra nghĩ ngợi Cái mặt to lớn bặm lặi, khó đăm đăm Miếng cám ngậm trong miệng hắn đã bã ra chát xít Hắn đang nghĩ đến những người phá kho thóc Nhật.

Tràng hỏi vội trong miếng ăn:

- Việt Minh phải không?

À ra họ đi phá kho thóc chia cho người đói Tự dưng hắn thấy ân hận, tiếc

rẻ vẩn vơ, khó hiểu.

Ngoài đình tiếng trống thúc thuế vẫn dồn dập Mẹ và vợ Tràng đã buông đũa đứng dậy.

Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới

(Dẫn theo Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.32)

Kết thúc truyện Chí Phèo (Nam Cao)

Và nhớ lại những lúc ăn nằm với hắn, thị nhìn trộm bà cô, rồi nhìn nhanh xuống bụng:

- Nói dại, nếu mình chửa, bây giờ hắn chết rồi, thì làm ăn thế nào?

Đột nhiên thị thấy thoáng hiện ra một cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa,

và vắng người qua lại…

(Dẫn theo Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.155)