Trình bày định hướng CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn gắn với phát triển kinh tế tri thức. Liên hệ vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn hiện nay

Trình bày định hướng CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn gắn với phát triển kinh tế tri thức. Liên hệ vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn hiện nay. Sau đại thắng mùa xuân năm 1975, miền Nam hoàn toàn được giải phóng hoàn toàn, Bắc Nam thống nhất một nhà thì nhiệm vụ quan trong trước mắt của Đảng ta lúc này là tập chung xây dựng phát triển kinh tế đất nước để đưa đất nước ta thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu vươn lên trở thành một đất nước hùng mạnh, sáng ngang với các cường quốc năm châu trên thế giới. Đối với một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN thì cái thiếu nhất là cơ sở vật chất kỹ thuật của một nền sản xuất hiện đại. Vì thế Đảng ta xác định công nghiệp hoá, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm của suốt thời kỳ quá độ. Vậy công nghiệp hóa, hiện đại hóa là: quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện với phương pháp tiên tiến, hiện đại, dựa trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra năng xuất lao động xã hội cao Nhờ áp dụng đúng đường lối chủ trương của Đảng và nhà nước, trong suốt hơn 30 năm qua nông nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc, phần lớn người nghèo sống ở nông thôn nhờ đó đã cải thiện đời sống, đưa Việt Nam trở thành một trong những nước có tỷ lệ xóa đói, giảm nghèo với tốc độ cao nhất trên thế giới. Vậy ‘Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn gắn với phát triển tri thức. Liên hệ vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn hiện nay’, sau đây tôi xin trình bày quan điểm của mình về vấn đề trên.

Câu hỏi tiểu luận: “ Trình bày định hướng CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn gắn với phát triển kinh tế tri thức Liên hệ vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn hiện nay”

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 2

1.Mục tiêu,quan điểm của Đảng và Nhà nước về Công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời kì đổi mới 2

1.1.Mục tiêu của Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa 2

1.2.Quan điểm về Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa 2

2 Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn gắn liền với phát triển tri thức 4

3.Liên hệ vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn hiện nay 8

3.1 Giải quyết việc làm ở nông thôn và vấn đề cần thiết 8

3.2 Chính sách của Đảng và nhà nước về giải quyết việc làm ở nông thôn và thực trạng giải quyết việc làm 9

3.2.1 Thực trạng giải quyết việc làm cho lao động ở nông thôn trong những năm qua 9

3.2.2 Giải pháp thúc đẩy giải quyết việc làm cho lao động nông thôn nước ta 11

3.3 Liên hệ thực tế địa phương và đề xuất giải pháp tại huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình 13

KẾT LUẬN 15

LỜI MỞ ĐẦU

Sau đại thắng mùa xuân năm 1975, miền Nam hoàn toàn được giải phóng hoàn toàn, Bắc Nam thống nhất một nhà thì nhiệm vụ quan trong trước mắt của Đảng ta lúc này là tập chung xây dựng phát triển kinh tế đất nước để đưa đất nước ta thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu vươn lên trở thành một đất nước hùng mạnh, sáng ngang với các cường quốc năm châu trên thế giới

Đối với một nước nông nghiệp lạc hậu đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN thì cái thiếu nhất là cơ sở vật chất - kỹ thuật của một nền sản xuất hiện đại Vì thế Đảng ta xác định công nghiệp hoá, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm của suốt thời kỳ quá độ

Vậy công nghiệp hóa, hiện đại hóa là: quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện với phương pháp tiên tiến, hiện đại, dựa trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra năng xuất lao động xã hội cao

Nhờ áp dụng đúng đường lối chủ trương của Đảng và nhà nước, trong suốt hơn 30 năm qua nông nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc, phần lớn người nghèo sống ở nông thôn nhờ đó đã cải thiện đời sống, đưa Việt Nam trở thành một trong những nước có tỷ lệ xóa đói, giảm nghèo với tốc độ

cao nhất trên thế giới Vậy ‘Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn gắn với phát triển tri thức Liên hệ vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn hiện nay’, sau đây tôi xin trình bày quan điểm của mình về

vấn đề trên

1

PHẦN NỘI DUNG

1 MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA THỜI KỲ ĐỔI MỚI

1.1.Mục tiêu của CNH, HĐH:

Để hiểu rõ hơn về luận điểm trên, trước tiên chúng ta phải hiểu rõ mục tiêu cốt lõi quan trọng của CNH, HĐH là gì?

Vậy mục tiêu cơ bản của CNH, HĐH là: “Cải biến nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp

lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, mức sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng - an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Từ nay đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN” Từ mục tiêu cơ bản trên chúng ta có thể rút ra được mục tiêu cụ thể của CNH, HĐH thông qua Đại hội lần thứ X và XI như sau: “Đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức; tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”

1.2.Quan điểm về CNH, HĐH:

Trước tiên chúng ta hiển CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện với phương pháp tiên tiến, hiện đại, dựa trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra năng xuất lao động xã hội cao.

Từ những mục tiêu trên, Đảng và nhà nước ta đã có nhưng quan điểm về

CNH, HĐH như sau:

Một là, công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa và CNH, HĐH gắn với phát

triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường Đó chủ yếu là những ngành kinh tế mới dựa trên công nghệ cao như: công nghệ thông tin, sinh học, vật liệu mới… và cả những ngành kinh tế truyền thống như nông nhiệp, công nghiệp, dịch vụ với điều kiện ứng dụng khoa học, công nghệ cao Song song với tiến hành CNH, HĐH, phát triển kinh tế tri thức cần phải bảo vệ tài nguyên môi trường, như vậy, mới phát triển nhanh và bền vững

Hai là, CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

và hội nhập kinh tế quốc tế CNH, HĐH là sự nghiệp của toàn dân, của mọi thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước là chủ đạo và được thực hiện chủ yếu bằng cơ chế thị trường CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế thị trường nhằm khai thác có hiệu quả mọi nguồn lực trong nền kinh tế, đồng thời sử dụng hiệu quả quá trình CNH, HĐH, hội nhập và mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế nhằm thu hút vốn đầu tư, công nghệ hiện đại, tiêu thụ sản phẩm mà nước ta có nhiều lợi thế cạnh tranh

Ba là, lấy phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển

nhanh và bền vững Để tăng trưởng kinh tế có 5 yếu tố cơ bản: Vốn; khoa học

và công nghệ; con người; cơ cấu kinh tế, thể chế chính trị và quản lý nhà nước, trong đó con người là yếu tố quyết định Để phát triển nguồn lực con người đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của CNH, HĐH cần đặc biệt phát triển giáo dục đào tạo Trong quá trình tiến hành CNH, HĐH, lực lượng cán bộ khoa học

và công nghệ, khoa học quản lý, đội ngũ công nhân lành nghề giữ vai trò đặc biệt quan trọng Nguồn nhân lực đòi hỏi đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu và trình dộ, có khả năng nắm bắt, sử dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến và sáng tạo công nghệ mới Đại hội lần thứ XI chỉ rõ: “Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ ”

Bốn là, khoa học và công nghệ là nền tảng và động lực của CNH, HĐH.

Khoa học và công nghệ có vai trò quyết định đến tăng năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, nâng cao lợi thế cạnh tranh và tốc độ phát triển kinh tế Muốn phát triển khoa học và công nghệ phải chọn lọc nhập công nghệ, mua sáng chế kết hợp phát triển công nghệ nội sinh, nhất là công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, và công nghệ vật liệu mới

Năm là, phát triển nhanh và bền vững; tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát

triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội Xây dựng CNXH ở Việt Nam thực chất là thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Vì vậy, phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả và bền vững, mới có khả năng xoá đói, giảm nghèo nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Sự phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững có quan hệ chặt chẽ với bảo vệ tài nguyên môi trường tự nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học

2 CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN GẮN LIỀN VỚI PHÁT TRIỂN TRI THỨC

Ðể thực hiện thắng lợi mục tiêu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, đạt được bước chuyển biến quan trọng về phát triển bền vững Cải thiện rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của nhân dân Tạo nền tảng để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế tri thức Giữ vững ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia Nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn là một chủ trương lớn của Đảng nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho dân cư nông thôn, tạo tiền đề để giải quyết hàng loạt các vấn đề chính trị - xã hội của đất nước, đưa nông thôn nước ta tiến lên trình độ văn minh, hiện đại

Chủ trương CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng ta được hình thành và phát triển khá sớm trong quá trình đổi mới đất nước, tuy nhiên đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng (4-2006) Đảng ta mới chỉ rõ:

“Chúng ta cần tranh thủ các cơ hội thuận lợi do bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nước ta để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức Phải coi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đại hóa” Như vậy qua các kỳ Đại hội và các Nghị quyết của Đảng,

đã có những sự thay đổi để phù hợp hơn với hoàn cảnh và đường lối cụ thể trong từng giai đoạn

Và trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu tổng quát và lâu dài của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn được Đảng ta xác định là: Xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hoá lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức

tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, hài hoà giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn; nông dân được đào tạo có trình độ sản xuất ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực và đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới

Để thực hiện các mục tiêu trên, Đảng đã xác định quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiên nay phải tập trung vào các nội dung cơ bản sau: Phát triển mạnh các ngành và sản phẩm kinh tế có giá trị gia tăng cao dựa nhiều vào tri thức; coi trọng cả số lượng và chất lượng tăng trưởng kinh tế

trong mỗi bước phát triển của đất nước; xây dựng cơ cấu kinh tế hiện đại và hợp lý theo ngành, lĩnh vực và lãnh thổ; giảm chi phí trung gian, nâng cao năng suất lao động của tất cả các ngành lĩnh vực, nhất là các ngành, lĩnh vực

có sức cạnh tranh cao

Phát triển CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn phải gắn liền với kinh tế tri thức bởi: Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, phổ cập và

sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn là vấn đề lớn trong CNH của các nước trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng CNH là quá trình thu hẹp khu vực nông nghiêp, nông thôn và gia tăng khu vực công nghiệp, xây dựng và đô thị Nông nghiệp là nơi cung cấp lương thực, nguyên liệu và lao động cho công nghiệp và thành thị, là thị trường lớn của công nghiệp và dịch vụ Nông thôn chiếm đa số dân cư ở thời điểm bắt đầu CNH (khoảng trên 70%)

Hướng phát triển CNH nông nghiệp nông thôn sẽ là: Chuyển dịch theo hướng tạo ra giá trị gia tăng ngày càng cao, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường, đẩy nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ sinh học vào sản xuất Tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp

và dịch vụ; giảm dần tỷ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp Quy hoạch phát triển nông thôn: là quy hoạch tổng thể, nó bao gồm tổng hợp những nội dung hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, môi trường, văn hóa liên quan đến con người và các cộng đồng sống ở nông thôn theo các tiêu chí của quá trình phát triển bền vững.Quy hoạch phát triển nông thôn đồng thời là quy hoạch tổng thể trên một vùng nông thôn rộng lớn có động vật,sinh vật và con người cùng sinh sống Mục tiêu của quy hoạch là tăng trưởng không ngừng mức sống của con người và đảm bảo phát triển bền vững

Mục tiêu của quy hoạch phát triển nông thôn là:

 Phải xuất phát từ thực trạng và tiềm lực trong tương lai

 Phải nghiên cứu từ tổng thể đến chi tiết, từ vi mô đến vĩ mô, từ lợi ích cục bộ đến lợi ích toàn bộ

 Mục tiêu nêu ra phải mang tính kinh tế- xã hội - môi trường, đảm bảo tính bền vững và có tính khả thi cao

 Tránh áp đặt ý nghĩ chủ quan của người làm quy hoạch

 Tránh gò ép theo mục đích chính trị

 Tránh vội vã, đốt cháy giai đoạn

Giải quyết lao động, việc làm ở nông thôn:

Thứ nhất, Đảng, Nhà nước tiếp tục có những chính sách kịp thời, nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, tạo thêm nhiều cơ hội về việc làm cho lao động nông thôn

Thứ hai, cần tiếp tục nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo trong việc nâng cao dân trí cho nhân dân và đào tạo nghề cho lao động nông thôn; cần coi việc nâng cao trình độ cho lao động nông nghiệp là một điểm đột phá nhằm tháo gỡ những khó khăn trong sản xuất nông nghiệp

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và cơ giới hóa trong nông nghiệp Trước hết, cần tăng quy mô tích tụ ruộng đất theo hộ

Thứ tư, cần kết hợp hài hòa giữa việc thu hồi đất nông nghiệp của nông dân với việc chuyển đổi mô hình sản xuất, phát triển sản xuất hàng hóa, dựa vào thế mạnh của từng vùng để phát triển sản xuất nông nghiệp trên quy mô lớn trường, vừa đáp ứng nhu cầu tại chỗ, vừa thúc đẩy sản xuất hàng hóa Đây cũng là một trong những cách tích cực góp phần giải quyết việc làm cho lao động nông thôn nước ta trong thời gian tới

3 LIÊN HỆ VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM Ở NÔNG THÔN HIỆN NAY

3.1.Giải quyết việc làm ở nông thôn là vấn đề cấp bách cần thiết bởi:

+ Vì trình độ dân trí ở nông thôn rất thấp

+ Nông thôn nước ta có diện tích rộng, dân số đông, số người trong độ tuổi lao động chiếm phần lớn, nhưng hiện nay còn thiếu việc làm, hoặc có việc làm nhưng chưa sử dụng hết thời gian lao động Điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và yêu cầu củng cố quốc phòng - an ninh (QP-AN) của đất nước Vì vậy, giải quyết tốt việc làm cho lao động nông thôn hiện nay là vấn đề mang tính chiến lược, là đòi hỏi vừa lâu dài, vừa cấp thiết đối với sự phát triển bền vững của nước ta

Do kinh tế nông thôn về cơ bản là thuần nông, lao động theo thời vụ, ngành nghề phát triển chậm, nên sau khi thu hoạch mùa màng, nhiều người không có việc làm, phần lớn phải đi tìm việc ở các đô thị và khu vực tập trung công nghiệp (có địa phương chỉ còn 20 - 30%, trong đó chủ yếu là người già và trẻ em) Tình trạng thiếu việc làm ở nông thôn (nhất là trong thanh niên nông thôn) là một trong những nguyên nhân nảy sinh các tệ nạn xã hội, gây mất an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội mà các thế lực xấu có thể lợi dụng chống phá Do số lượng thanh niên ở nông thôn ra các đô thị và khu vực tập trung công nghiệp tìm việc làm tăng lên sẽ dẫn đến tình trạng dân số cơ học tăng nhanh và tăng cao, tạo nên sự quá tải, gây nên những bức xúc về nhà ở, điều kiện sinh hoạt, làm nảy sinh nhiều tiêu cực ở các khu vực này Tình hình đó không chỉ ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế của các địa phương, làm cho việc huy động nguồn nhân lực theo yêu cầu của sự nghiệp củng cố quốc phòng không kịp thời, mà còn có tác động xấu đến việc giữ gìn an ninh nông thôn ở mỗi địa phương và cả nước