TẠI KỲ HỌP THỨ 2, QUỐC HỘI KHÓA VIII
C- Xuất khẩu và kinh tế đối ngoại
IX- KINH TẾ - QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH
2. Về kế hoạch hóa
Các mục tiêu và chỉ tiêu kế hoạch đề ra trên đây đã được cân đối một bước, chủ yếu dựa trên các khả năng vật chất sẵn có. Còn những khả năng khác chưa được tính toán, định lượng cụ thể trong bố trí chỉ tiêu. Đó là những khả năng vật chất do đổi mới cơ chế chính sách đưa lại, như chính sách khuyến khích mọi người lao động, các thành phần kinh tế tự góp vốn mở rộng sản xuất, tạo thêm việc làm, chính sách bảo đảm quyền tự chủ cho các đơn vị, cơ sở, chính sách khuyến khích ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, thực hành tiết kiệm, những khả năng vật chất do mở rộng hơn nữa quan hệ kinh tế đối ngoại. Đó là những khả năng vật chất do đổi mới tổ chức, cán bộ, cải tiến quản lý và điều hành, thiết lập trật tự, kỷ cương... Như vậy, việc xây dựng kế hoạch đã quan trọng, nhưng việc điều hành thực hiện kế hoạch càng quan trọng hơn. Vì vậy, quá trình điều hành là quá trình khai thác các nhân tố nói trên, quá trình bổ sung và hoàn chỉnh kế hoạch.
Đổi mới kế hoạch hóa là một quá trình gắn liền với quá trình đổi mới cơ chế quản lý và các chính sách đòn bảy kinh tế, gắn liền với việc đổi mới tổ chức bộ máy quản lý. Trong năm 1988 sẽ đổi mới một bước với những nội dung chính sau đây:
- Việc Nhà nước giao các chỉ tiêu kế hoạch được coi như là những thông số, những đơn đặt hàng của Nhà nước. Các cơ sở sản xuất, dựa trên cơ chế quản lý và các năng suất kinh tế của Nhà nước, nhất là chính sách giá, thuế, lương, để xây dựng kế hoạch của mình một cách toàn diện bao gồm các bộ phận sản xuất - kỹ
thuật - tài chính trên cơ sở khai thác hết mọi tiềm năng ký hợp đồng với các cơ quan tiêu thụ và cung ứng vật tư, nhằm bảo đảm có hiệu quả các chỉ tiêu kế hoạch, mở rộng hơn nữa quy mô và chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập cho người lao động, tăng tích lũy cho nền kinh tế. Có làm như vậy, kế hoạch mới thật sự là kế hoạch của cơ sở. Các bộ, các ngành, các ủy ban nhân dân địa phương, dựa theo phương hướng chỉ tiêu và các điều kiện vật chất đã được thông báo, chỉ đạo các đơn vị cơ sở xây dựng kế hoạch theo phương thức mới đó. Ở những nơi có điều kiện, nhất là trong lĩnh vực sản xuất hàng tiêu dùng, tổ chức việc đấu thầu sản xuất đối với một số sản phẩm, để rút kinh nghiệm triển khai rộng trong các năm tới.
- Giảm chỉ tiêu pháp lệnh, thực hiện rộng rãi phương thức kế hoạch hóa gián tiếp, vận dụng đầy đủ hơn quan hệ hàng hóa - tiền tệ, các chính sách đòn bảy đối với sản xuất và mua lương thực, nông sản, đối với kinh doanh ngoại thương và nội thương, đối với sản xuất nhiều mặt hàng tiêu dùng. Bằng cách đó, trong thực tiễn, nhất là ở nông thôn, hình thành một hệ thống hợp đồng mua bán theo nguyên tắc thỏa thuận giữa người sản xuất với tổ chức thu mua, giữa người sản xuất với tổ chức kinh doanh vật tư, giữa cơ sở chế biến với vùng nguyên liệu. Chính quyền các cấp chỉ đạo, hướng dẫn cho các bên ký kết hợp đồng một cách chính xác, kịp thời và có hiệu quả. Phù hợp với chủ trương trên, cần gấp rút tăng cường công tác hợp đồng kinh tế và củng cố cơ quan trọng tài kinh tế các ngành, các cấp.
Nhà nước Trung ương chỉ trực tiếp quản lý 34 công trình xây dựng trọng điểm; hàng trăm công trình vừa và nhỏ phân cấp cho các bộ, các địa phương chủ động bố trí và quản lý xây dựng. Việc quản lý vật tư, thiết bị của Nhà nước cũng vậy, từ hàng trăm loại
Phần I: Dấu ấn Võ Văn Kiệt trong lĩnh vực kinh tế
xuống còn năm chục loại. Nhiều thiết bị, vật tư chuyển sang mua bán theo giá kinh doanh.
- Lâu nay, trong xây dựng kế hoạch, thường chỉ quan tâm đến kế hoạch hiện vật, tính toán các cân đối vật chất; kế hoạch giá trị và đi liền với nó là hiệu quả kinh tế ít được thực hiện do cơ chế quản lý và kế hoạch hóa bao cấp, do quan hệ hàng hóa tiền tệ, tỷ giá và mức giá không phản ánh chính xác thực trạng sản xuất, kinh doanh... Phù hợp với cơ chế mới, sang năm tới, trên cơ sở những thông số giá mới, những “đầu vào”, “đầu ra” mới, các cơ quan kế hoạch cùng các ngành, các cấp phải tính toán các cân đối giá trị, nhất là cân đối thu nhập quốc dân, xác định hiệu quả sản xuất, kinh doanh của từng sản phẩm, từng cơ sở, từng ngành, kể cả nội thương và ngoại thương. Từ đó, nếu cần thiết, sẽ điều chỉnh lại các chỉ tiêu kế hoạch.
3. Đẩy mạnh sản xuất, thực hành triệt để tiết kiệm. Khắc phục các hiện tượng tiêu cực, thực hiện công bằng xã hội, trước hết trong phân phối thu nhập, kiên quyết chống tham ô, móc ngoặc, tệ tham nhũng, lợi dụng chức quyền để kiếm thu nhập không chính đáng; nghiêm trị tình trạng vô trách nhiệm gây lãng phí và thiệt hại cho Nhà nước và nhân dân. Thiết lập trật tự, kỷ cương xã hội; phổ biến sâu rộng luật pháp và xây dựng lối sống theo pháp luật. Các vụ, việc đã phát hiện phải được xử lý nghiêm minh và kịp thời, thực hiện đúng nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật.
4. Gắn việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội với cuộc vận động làm trong sạch và nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức đảng và hiệu lực quản lý của bộ máy nhà nước, làm lành mạnh các quan hệ xã hội, động viên cán bộ, đảng viên, công
nhân, nông dân và trí thức thi đua lao động sản xuất, thực hành tiết kiệm, xây dựng, thực hiện và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch ở mọi ngành, mọi cơ sở, tạo thành phong trào quần chúng hành động cách mạng sôi nổi và thiết thực, phấn đấu hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch kinh tế - xã hội năm 1988, tạo đà thuận lợi cho các năm sau.
Thưa các đồng chí đại biểu Quốc hội,
Kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm 1986 - 1990 và năm 1988 đã được xây dựng mà Hội đồng Bộ trưởng trình Quốc hội hôm nay đã cố gắng quán triệt tinh thần đổi mới mà Đại hội VI và các nghị quyết của Trung ương Đảng đã đề ra. Tuy vậy, cuộc sống còn đang diễn biến, nhiều vấn đề kinh tế - xã hội còn cần được nghiên cứu sâu sắc hơn để theo kịp với xu hướng đổi mới của thời đại và yêu cầu bức xúc của đời sống nhân dân nước ta, một nhân dân có truyền thống lao động cần cù, dũng cảm, không kém thông minh và sáng tạo, mà vẫn còn ở một mức sống quá thấp. Chúng tôi ý thức rất rõ trách nhiệm cực kỳ to lớn của các cơ quan lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trước thực trạng hiện nay.
Nhất thiết chúng ta phải khắc phục cho được các khó khăn, trở ngại trước mắt, ổn định toàn diện tình hình kinh tế - xã hội và tiếp tục tiến lên, phát huy đầy đủ các ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa. Nhân dân ta đang đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta phải đổi mới thật sự, đề ra và thực hiện các cơ chế chính sách phù hợp, bảo đảm cho được yêu cầu đó. Và về phần mình, Hội đồng Bộ trưởng cũng như các ủy ban nhân dân các địa phương sẽ phải làm hết trách nhiệm của mình để xứng đáng với sự tin cậy của nhân dân mà người đại diện ở đây là các đồng chí đại biểu Quốc hội.
Phần I: Dấu ấn Võ Văn Kiệt trong lĩnh vực kinh tế
Với lòng tin tưởng và quyết tâm đó, xin trình bày với Quốc hội bản kế hoạch này để Quốc hội thảo luận và thông qua, và xin đề nghị các đại biểu Quốc hội, trên cương vị của mình, cùng với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân góp phần thực hiện thắng lợi kế hoạch.
Xin cảm ơn các đồng chí.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam:
Văn kiện Quốc hội toàn tập, Sđd, t.7, q.1, tr.297-351.