Bài giảng rối loạn tư duy môn tâm thần

II.Các rối loạn tư duy1.Rối loạn ngôn ngữ 1.1.Rối loạn nhịp độ ngôn ngữ : * Nói nhanh Bệnh nhân nói nhanh ,các ý tưởng xuất hiện kế tiếp nhau không ngừng vì thế làm bệnh nhân nói nhanh v

RỐI LOẠN TƯ DUY

Mục tiêu bài giảng :

Sau khi học xong bài này học viên sẽ :

1 Trình bày được khái niệm tâm lý học của tư duy

2 Nhận biết được các triệu chứng rối loạn tư duy

3 Phân biệt đươc các rối loạn nội dung tư duy( Định kiến ,Ám ảnh, Hoang tưởng)

I.Khái niệm tâm lý học.

Tư duy là một quá trình hoạt động tâm thần phức tạp,là hình thức cao nhất của quá trình nhận

thức ,có đặc tính phản ánh thực tại khách quan một cách gián tiếp và khái quát, từ đó ta có thể nắm bắt được bản chất và quy luật phát triển của

sự vật và hiện tượng

Quá trình tư duy được xây dựng trên cơ sở của

cảm giác ,tri giác,kiến thức, trí nhớ ,sự tưởng

tượng,phân tích,phán đoán, suy luận

Tư duy được biểu lộ ra ngoài bằng lời nói và chữ viết

II.Các rối loạn tư duy

1.Rối loạn ngôn ngữ

1.1.Rối loạn nhịp độ ngôn ngữ :

* Nói nhanh

Bệnh nhân nói nhanh ,các ý tưởng xuất hiện kế tiếp nhau không ngừng vì thế làm bệnh nhân nói nhanh và có khi hỗn độn Có các loại hình thức nhịp nhanh sau :

-Tư duy phi tán : bệnh nhân liên tưởng mau lẹ từ việc này sang việc khác ,chủ đề luôn thay

đổi ,làm dòng tư duy mất mạch lạc

-Tư duy dồn dập:Có nhiều ý tưởng xuất hiện

dồn dập trong đầu làm bệnh nhân không

cưỡng lại được, các ý tưởng và hình ảnh này lướt nhanh trong óc làm bệnh nhân không thể tập trung chú ý đến một ý tưởng hoặc một

hình ảnh riêng lẻ

-Nói hổ lốn:là nói liên tục,nhanh và không

cưỡng lại đươc, có thể về một hoặc nhiều chủ

đề khác nhau

*Nói chậm: nhịp tư duy chậm lại quá trình liên tưởng khó khăn ,ý tưởn đơn điệu gặp trong trạng thái ức chế do trầm cảm

1.2 Rối loạn sự liên tục của dòng tư duy : Là một biểu hiện

của rối loạn hình thức tư duy thường gặp trong bệnh tâm thần phân liệt

-Tư duy ngắt quãng: Khi đang nói chuyện ,dòng tư duy đột ngột

bị cắt đứt dừng lại , bệnh nhân không nói tiếp được ,lát sau lại nói tiếp nhưng với chủ đề khác, có những ý tưởng ký

sinh ,định hình

-Tư duy lịm dần : Đặc trưng bởi sự giảm nhanh về cả lượng từ Lẫn sự súc tích trong lời nói ,bệnh nhân nói chậm thưa và

nhỏ dần rôi gián đoạn hoàn toàn ,sau đó lại dần dần nói lại

-Đáp lặp lại : Mặc dù được hỏi bằng câu hỏi sau nhưng bệnh nhân vẫn trả lời cho câu hỏi trước -Xung động lời nói : đột nhiên bệnh nhân nói

một tràng dài rồi im bặt ,bệnh nhân không

cưỡng lại được và không do một kích thích

thích hợp ,thường có nội dung thô lỗ, tục tỉu

1.3 Rối loạn hình thức ngôn ngữ :

-Nói một mình(độc thoại): bệnh nhân nói lẩm

bẩm một mình ,không có nội dung rõ

ràng Gặp trong bệnh TTPL

-Nói tay đôi tưởng tượng(đối thoại tưởng

tượng): bệnh nhân nói chuyện với ảo thanh

hay đang như nói chuyện với một người tưởng tượng về một nội dung nào đó

-Trả lời bên cạnh: ta hỏi một đàng bệnh nhân trả lời một nẻo

-Không nói : Bệnh nhân không nói hoàn toàn

mà không có nguyên nhân thực thể ,có thể

do hoang tưởng ảo giác chi phối

-Nói lặp lại : bệnh nhân cứ lặp lại một từ hoặc

một âm có tính chất máy móc ,không có chủ ý -Nhại lời : là sự lặp lại một cách tự động từ cuối cùng hoặc câu cuối cùng của người hỏi chuyện 1.4 Những biến đổi ngữ nghĩa :

-Bệnh nhân dùng những từ thông thường nhưng hoàn toàn theo một nghĩa riêng của

mình ,khác với qui ước của mọi người và

không theo ý nghĩa thông thường, thường có ý nghĩa tượng trưng

- Bịa từ mới : bệnh nhân tạo ra những từ mới với những ý nghĩa riêng mà chỉ có bệnh nhân mới biết ,không liên quan đến ngữ nghĩa thông

thường

-Ngôn ngữ hỗn độn : bệnh nhân dùng những từ những câu tối nghĩa, không kế tục nhau, hỗn

độn, không diễn đạt được một nội dung nào cả -Loạn ngữ pháp : bệnh nhân nói không theo ngữ pháp thông thường mà tạo ra những cú pháp riêng, hình thành một loại ngôn ngữ riêng làm người khác không hiểu được

-Ngôn ngữ phân liệt : bao gồm tất cả các rối loạn

về từ ngữ, biến đổi về ngữ nghĩa và các rối loạn

kể trên.Các rối loạn này thường gặp trong bệnh TTPL nên gọi là ngôn ngữ PL

-Ngôn ngữ phân liệt : bao gồm tất cả các rối

loạn về từ ngữ, biến đổi về ngữ nghĩa và các rối loạn kể trên.Các rối loạn này thường gặp

trong bệnh TTPL nên gọi là ngôn ngữ PL

2 Rối loạn nội dung tư duy

2.1 Định kiến :là những ý tưởng quá mức chiếm

ưu thế trong ỷ thức của bệnh nhân và được

duy trì bằng một cảm xúc mãnh liệt làm bệnh nhân không nghĩ đến điều khác được bệnh

nhân không thấy sai và không tư đấu tranh

với định kiến được

2.2 Ám ảnh:là những ý tưởng không phù hợp

với thực tế bênh nhân biết là sai nhưng không

tự đấu tranh được xuất hiện có tính chất

cưỡng bức

2.2.1)Hội chứng ám ảnh :

*Ý tưởng ám ảnh

- Suy luận ám ảnh:bệnh nhân luôn phải suy luận

về những vấn đề mà không giải quyết được

(vd.tại sao trái đất tròn? )

- Đếm:luôn đếm những cái không cần thiết

(vd.ra đường đếm cửa sổ các ngôi nhà)

- Nhớ ám ảnh :nhớ lại những khuyết điểm của

mình dù đã qua làm bệnh nhân đau khổ

- Ý tưởng xúc phạm:bệnh nhân có ý tưởng muốn xúc phạm người được kính trọng

- Hoài nghi ám ảnh:luôn nghi ngờ việc làm của mình vd ra khỏi nhà đã khóa cửa nhưng cư

nghĩ chưa khóa nên quay lại kiểm tra nhiều lần

2.2.2.Lo sợ ám ảnh

-Ám ảnh sợ chổ rộng :sợ ra công viên……

-Sợ độ cao ,sợ ánh sáng,…

-Hành vi ám ảnh:xu hướng ám ảnh như xu hướng nhảy qua cửa sổ làm cho bệnh phải đấu tranh rất căng thẳng

2.2.3.Nghi thức ám ảnh: là những hành vi,những động tác để đấu tranh ám ảnh

-Thói quen ám ảnh :bệnh nhân biết là không

đúng nhưng không sửa chữa được,gặp trong tâm căn ám ảnh

2.2.3.Hoang tưởng :

Là những ý tưởng ,những phán đoán sai lầm

không phù hợp với thực tế do bệnh tâm thần sinh ra,bệnh nhân cho là hoàn toàn chính xác

ta không thể giải thích đả thông Hoang tưởng

là triệu chứng chủ yếu của các bệnh lọan

thần, hoang tưởng chỉ mất đi khi bệnh tâm

thần thuyên giảm

PHÂN LOẠI HOANG TƯỞNG

3.1.Hoang tưởng suy đoán:xuất hiện theo logic lệch lạc

_Hoang tưởng liên hệ;bệnh nhân cho sự vật

chung quanh có mối liên hệ đặc biệt với mình _Hoang tưởng bị hại:bệnh nhân cho là có người theo dõi,đầu độc,cố ý hại mình

_Hoang tưởng ghen tuông:ghen nhưng ko có

bằng chứng cụ thể

_Hoang tưởng tự cao:tự xưng là lãnh tụ với đề cương lãnh đạo tổng thống

_Hoang tưởng được yêu

3.2 Hoang tưởng cảm thụ:xuất hiện sau những rối loạn về tri giác hoặc cảm xúc:

- Hoang tưởng nhận nhầm là họ hàng

- Hoang tưởng biến hình bản thân: tự thấy mình như bay được

- Hoang tưởng kỳ quái:là nội dung đa dạng như cho mình là chúa tễ vũ trụ ,cho mình có thể

làm mưa…

III.Các hội chứng rối loạn tư duy

1)Hội chứng paranoide : bao gồm các triệu chứng sau

- Hoang tưởng không hệ thống

- Ảo giác giả,ảo giác thật

- Có hiện tượng tâm thần tự động (automattisme mental) gồm có tư duy tự động như là tư duy bị đánh cắp hoặc

tư duy bị áp đặt ,tư duy vang thành tiếng ,tư duy bị bộc

lộ Ngoài ra còn kết hợp với cảm giác vận động tự động 2) Hội chứng paranoia :

- Hoang tưởng có hệ thống

- Rối loạn cảm xúc phù hợp với hoang tưởng

- Không kèm theo tan rã nhân cách

- Không có ảo giác ,không có hội chứng tâm thần tự động

3) Hội chứng paraphrenia : Trên cơ sở của hội chứng Paranoia xuất hiện những biểu hiện hoang tưởng tự cao kỳ quái

thường có hội chứng hưng cảm kèm theo.Hay gặp trong loạn thần tuổi già ,tâm thần phân liệt toàn thể tiến triển

4) Hội chứng nghi bệnh : Là trạng thái quá lo lắng ,quá chú ý đến trạng thái sức khỏe của mình nghi ngờ bệnh nặng có

thể xuất hiện trên cơ sở một bệnh nhẹ.Gặp trong tâm thần phân liệt ,trong trạng thái trầm cảm