Bài giảng các rối loạn cảm xúc môn tâm thần

I.Khái niệm tâm lý học:Cảm xúc là một quá trình hoạt động tâm thần, biểu hiện thái độ của con người đối với những kích thích từ bên ngoài cũng như từ bên trong cơ thể.Hay nói một cách kh

CÁC RỐI LOẠN CẢM XÚC

Mục tiêu bài giảng :

Sau khi học xong bài này học viên sẽ :

1.Trình bày được khái niệm tâm lý học của cảm xúc

2.Nêu được các cách phân loại cảm xúc

3.Trình bày được các triệu chứng rối loạn cảm xúc thông thường để sử dụng khi thăm khám bệnh nhân tâm thần

I.Khái niệm tâm lý học:

Cảm xúc là một quá trình hoạt động tâm thần, biểu hiện

thái độ của con người đối với những kích thích từ bên ngoài cũng như từ bên trong cơ thể.Hay nói một cách khác cảm xúc biểu hiện thái độ của con người đối với

thực tế chung quanh và đối với bản thân

Cảm xúc không thể tách ra khỏi các quá trình hoạt động tâm thần khác như : tư duy, trí nhớ, trí tuệ…ta không thể hoàn chỉnh các quá trình nhận thức thực tại nếu thiếu cảm xúc ,cảm xúc được hoàn thành từ thực tại

II.Các cách phân loại cảm xúc

1 Cách phân loại thứ nhất:

1.1 Cảm xúc thấp: là cảm xúc sơ đẳng , xuất hiện từ

những nhu cầu cơ thể bản năng, như thích ngọt ghét đắng, sợ hải khi gặp nguy hiểm

1.2 Cảm xúc cao: còn gọi là tình cảm, xuất hiện trong mối quan hệ xã hội phụ thuộc vào việc thỏa mãn các nhu cầu có tính chất xã hội , thẩm mỹ luân lý… cảm xúc cao phát triển trên cơ sở ý thức cao

2 Cách phân loại thứ hai

2.1.Cảm xúc dương tính : biểu hiện sự thỏa mãn làm tăng nghị lực, thúc đẩy hoạt động như: cảm xúc vui sướng,

thân ái thiện cảm

2.2.Cảm xúc âm tính: biểu hiện sự không thỏa mãn, làm mất hứng thú, giảm nghị lực như cảm xúc buồn rầu, xấu hổ tức giận

3 Cách phân loại thứ ba: chia theo cường độ

3.1 Khí sắc: Là trương lực của cảm xúc J.Delay đã định

nghĩa “ khí sắc là trạng thái cảm xúc cơ bản , phong phú trong cách biểu lộ cảm xúc và bản năng, nó tạo ra trong tâm hồn mỗi người một sắc diệu dễ chịu hoặc khó chịu dao động giữa hai cực thích thú và đau khổ” Khí sắc thể hiện cường độ cảm xúc con người trong một thời điểm

nhất định

Trong hội chứng trầm cảm khí sắc giảm và ngược lại trong hội chứng hưng cảm khí sắc tăng

3.2 Ham thích: là cảm xúc mạnh sâu sắc bền vững trong một thời gian dài, ham thích thúc đẩy hoạt động có ý chí, như ham thích âm nhạc, văn thơ…

3.3 Xung cảm: là một cảm xúc có cường độ mãnh liệt, quá mức , xuất hiện đột ngột trong một thời gian ngắn,

thường kèm theo xung động ngôn ngữ và vận động

Xung cảm thường gặp trong hội chứng hưng cảm, sa

sút trí tuệ, ngộ độc rươu, tâm thần phân liệt

III Các triệu chứng rối loạn cảm xúc:

1.Các triệu chứng thuộc về giảm và mất cảm xúc :

1.1 Giảm khí sắc: bệnh nhân buồn rầu ủ rủ, gặp trong hội chứng trầm cảm

1.2 Cảm xúc bàng quan: bệnh nhân mất phản ứng cảm xúc

không biểu lộ cảm xúc ra vẻ mặt

1.3 Cảm xúc thờ ơ ( Cảm xúc tàn lụi ): Bệnh nhân vừa mất

phản ứng cảm xúc vừa mất khả năng biểu lộ cảm xúc ,bệnh

nhân hoàn toàn thụ động,lờ đờ

2.Các triệu chứng thuộc về tăng cảm xúc :

2.1.Tăng khí sắc : bệnh nhân vui vẻ ,luôn cảm thấy khoan khoái gặp trong hội chứng hưng cảm

2.2.Khoái cảm : Bệnh nhân vui vẻ một cách vô nghĩa không

thích ứng với hoàn cảnh

3.Các triệu chứng cảm xúc khác :

3.1 Cảm xúc hai chiều : đối với một đối tượng đồng thời xuất hiện hai cảm xúc hoàn toàn trái ngược nhau như vừa yêu lại vừa ghét ,vừa thích lại vừa không thích … 3.2, Cảm xúc trái ngược : là cảm xúc không thích hợp với

sự kiện hoặc có khi lại trái ngược với hoàn cảnh như được tin vui lại khóc ,nghe tin buồn lại cười vui vẻ

3.3 Cảm xúc tự động : Bệnh nhân vui buồn ,cười khóc giận dữ vô vô cớ không do một kích thích thích hợp gây

ra

3.4 Cảm xúc lo âu : Là trạng thái cảm xúc chủ quan,thoáng qua hoặc dai dẵng ( lo âu dai dẵng thường do đặc điểm nhân cách) khi con người phải đối đầu với một sự đe

dọa ,một công việc khó hoàn thành ,thường thì các

nguyên nhân này không có tính trực tiếp và cụ thể ,mơ

hồ khó xác định Lo âu trở nên bệnh lý khi ta không kiểm soát được nó

3.5 Cảm xúc lo sợ : Là trạng thái cảm xúc vừa chủ quan

vừa khách quan như khi con người phải đối đầu với mối nguy hiểm cụ thể ,bệnh nhân có nhiều rối loạn cơ thể

chức năng và luôn phải cảnh giác,lo sợ đồng thời vừa có các triệu chứng cơ thể như tim đập nhanh ,hồi hộp, khó thở ,toát mồ hôi rét run,nôn mữa ,ỉa chảy ,bí tiểu…nếu cơn lo sợ có tính chất cấp tính , đạt đến đỉnh điểm trong một thời gian ngắn làm cho bệnh nhân tưởng như mình đang sắp chết đến nơi thì gọi là Cơn hoảng sợ cấp

( Attaque de panique)

•