- Tác giả dùng phép nghị luận giải thích, phân tích, tổng hợp để thuyết phục người đọc, người nghe - Trước hết, tác giả khẳng định vấn đề một cách hết sức khách quan "học vấn không chỉ l[r]
Trang 2b Về kỹ năng: Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài
nghị luận sâu sắc, sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm
c Về thái độ: Giáo dục ý thức yêu thích đọc sách, chọn sách để đọc.
2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS.
a Chuẩn bị của GV: SGK, SGV, tham khảo tài liệu, soạn giáo án.
b Chuẩn bị của HS: SGK, đọc và chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK
Trang 32 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY.
* Ổn định tổ chức:
Kiểm tra sĩ số lớp 9D:………; 9E:………
a Kiểm tra bài cũ (3 ’ ): Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Đặt vấn đề vào bài mới: Giáo sư- tiến sĩ Chu Quang Tiềm là nhà mĩ
học và lí luận văn học nổi tiếng của Trung Quốc Ông là người rất coi trọng việcđọc sách, và nhiều lần bàn về đọc sách, phương pháp đọc sách Ông muốn truyềnlại cho thế hệ sau những suy nghĩ sâu sắc và kinh nghiệm phương pháp của bản
thân Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu đoạn trích " Bàn về đọc sách"
của ông
b Dạy nội dung bài mới (35’)
I Đọc và tìm hiểu chung
Trang 4HS- Đọc chú thích dấu sao trong SGK.
?- Yếu: Nêu những hiểu biết của em về tác giả,
tác phẩm?
- Học sinh nêu - giáo viên ghi bảng =>
GV- Ông có bút danh là Mạnh Túc, Mạnh Thanh,
người Đông Thành, tỉnh An Huy (Trung Quốc)
Năm 1916 thi vào khoa văn trường cao đẳng Vũ
Xương, năm sau vào đại học Hương Cảng, học
ngôn ngữ và văn học Anh, sinh vật học, tâm lí học,
giáo dục học Năm 1922, làm giáo viên trung học
Thượng Hải Năm 1929, ông thi vào đại học
Ê-men-bốc (Anh), năm 1929 tốt nghiệp lại thi vào đại
học Luân Đôn, đồng thời ghi danh vào đại học Pa-ri
và thi vào đại học XTra-xbốc nước Pháp Tốt
(20’)
1 Vài nét về tác giả, tác phẩm
- Chu Quang Tiềm 1986) là nhà mĩ học và lí luận văn học nổi tiếng của Trung Quốc Tốt nghiệp trường đại học danh tiếng ở Pháp, Anh Là tiến sĩ, giáo
(1897-sư giảng dạy ở các trường đại học của Trung Quốc.
Trang 5nghiệp học vị tiến sĩ với đề tài tâm lí học bi kịch.
Năm 1933, về nước giảng dạy tại các trường đại
học Bắc Kinh, Tứ Xuyên, Vũ Hán, từng làm viện
trưởng viện khoa học Bắc Kinh Sau năm 1949, là
giáo sư đại học Bắc Kinh, Uỷ viên Chính phủ Hiệp
thương Chính trị Trung ương 4 khoá, hội trưởng
Hội nghiên cứu mĩ học Trung Quốc, uỷ viên
thường trực Hội nghiên cứu văn học nước ngoài
của Trung Quốc Tác phẩm tiêu biểu của ông là tâm
lí học văn nghệ bàn về thơ
Chu Quang Tiềm bàn về đọc sách lần này không
phải là lần đầu, bài viết này là kết quả của quá trình
tích luỹ kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là lời bàn
tâm huyết của người đi trước muốn truyền lại cho
- Văn bản " Bàn về đọc sách" trích trong cuốn " Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc
Trang 6các thế hệ sau.
GV- Yêu cầu đọc: đọc rõ ràng, mạch lạc, đảm bảo
tính hệ thống lập luận trong bài, nhấn mạnh các câu
chủ đề mở đầu các đoạn, giọng văn tâm tình như trò
chuyện chú ý các hình ảnh so sánh trong bài
GV- Đọc từ đầu đến "thế giới mới"
HS1- Đọc tiếp đến "tiêu hao lực lượng"
Trang 7trình học tập
- Học thuật: hệ thống kiến thức khoa học.
- Khí chất: đặc điệm về mặt cường độ, nhịp độ của
các hoạt động tâm lí cá nhân
?- KH: Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào? Dựa vào những yếu tố nào để xác định đúng tên kiểu văn bản này?
- Văn bản thuộc loại nghị luận (lập luận giải thíchmột vấn đề xã hội)
- Dựa vào hệ thống luận điểm, cách lập luận và tênvăn bản để xác định kiểu văn bản
?- TB: Vấn đề nghị luận của bài viết này là gì?
Trang 8- Bàn về đọc sách
?- KH: Tìm bố cục của văn bản? Dựa vào bố cục hãy tóm tắt các luận điểm của tác giả khi triển khai vấn đề bàn về đọc sách?
- Văn bản với bố cục chặt chẽ, hợp lí gồm 3 phầnvới 3 luận điểm
+ Phần 1 (từ đầu đến "thế giới mới"): Khẳng địnhtầm quan trọng, ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách.+ Phần 2 (tiếp đến"tiêu hao lực lượng"): nêu cáckhó khăn, các thiên hướng sai lệch dễ mắc phải củaviệc đọc sách trong tình hình hiện nay
+ Phần 3 (còn lại): bàn về phương pháp đọc sách
Trang 9(bao gồm cách lựa chọn sách cần đọc và cách đọc
thế nào cho hiệu quả)
GV- Đây là một đoạn trích nên không đầy đủ các
phần Mở bài, Thân bài, Kết bài Thực chất ở đây
chỉ có phần Thân bài (giải quyết vấn đề), cho nên
tìm hiểu bố cục của đoạn trích thực chất là đi tìm hệ
thống luận điểm này
?- TB : Hãy chú ý đoạn từ đầu đến " thế giới mới"
nhắc lại luận điểm của phần này?
- HS nhắc lại – GV ghi bảng =>
?- TB: Để làm rõ tầm quan trọng của việc đọc
sách, tác giả đã đưa ra những luận cứ nào?
- Đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của
II Phân tích.
1 Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách 15’
Trang 10học vấn.
- Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là thành quả của toàn nhân loại [ ] đều là do sách
vở ghi chép, lưu truyền lại [ ]
- Chúng ta mong tiến lên từ văn hoá, học thuật của giai đoạn này thì nhất định phải lấy thành quả nhân loại loại đã đạt được trong quá khứ làm điểm xuất phát.
- Nếu xoá bỏ [ ] các thành quả nhân loại [ ] trong quá khứ [ ] dù có tiến lên [ ] cũng chỉ là làm kẻ lạc hậu.
?- KH: Nhận xét cách lập luận của tác giả? và cho biết tác giả đã thuyết phục mọi người bằng
Trang 11lối viết nào?
- Tác giả dùng phép nghị luận giải thích, phân tích,tổng hợp để thuyết phục người đọc, người nghe
- Trước hết, tác giả khẳng định vấn đề một cách hết
sức khách quan "học vấn không chỉ là chuyện đọc
sách nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học vấn" Tiếp đó, tác giả dùng lí lẽ giải
thích cặn kẽ về học vấn, về sách, về đọc sách làm
sáng rõ ý "đọc sách vẫn là một con đường quan
trọng của học vấn", bằng một loạt lí lẽ chặt chẽ, giàu
sức thuyết phục dựa trên cơ sở thực tế để mọi ngườicùng công nhận vai trò to lớn của sách trên conđường phát triển của nhân loại: Sách đã ghi chép vàlưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài
Trang 12người tìm tòi, tích luỹ được qua từng thời đại.Những cuốn sách có giá trị có thể xem là những cộtmốc trên con đường phát triển học thuật của nhânloại Sách trở thành kho tàng quí báu của di sản tinhthần của nhân loại, thu lượm suy ngẫm suốt mấynghìn năm nay là cơ sở để nhân loại phát triển
- Các lí lẽ trên được diễn đạt bằng kiểu câu khẳngđịnh và kiểu câu nêu điều kiện - hệ quả nên lại càngthể hiện sự rõ ràng, chắc chắn của vấn đề: sách thực
sự quan trọng và có giá trị đối với cuộc sống củanhân loại
?- TB: Tiếp đó, tác giả nêu lên ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách, tìm chi tiết thể hiện điều đó?
- Đọc sách [ ] mới có thể làm được cuộc trường
Trang 13chinh vạn dặm, trên con đường học vấn, nhằm phát hiện thế giới mới.
?- KH: Cách lập luận của tác giả ở đây có gì đặc sắc?
- Ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách được tác giảlàm rõ bằng kiểu câu mang ý khẳng định với nhiều
vế câu mở đầu bằng từ "là" và cuối cùng là một câumang ý kết lại những điều đã khẳng định tầm quan
trọng và ý nghĩa quan trọng của việc đọc sách "Đọc
sách chính là sự chuẩn bị để có thể làm cuộc trường chinh vạn dặm trên con đường học vấn, nhằm phát hiện thế giới mới" Cách lập luận như
trên là hợp lí, là thấu tình đạo lí và kín kẽ, sâu sắc
?- TB: Qua tìm hiểu, em nhận thấy tác giả muốn
Trang 14khẳng định với chúng ta tầm quan trọng và ý
nghĩa của việc đọc sách như thế nào?
- Trên con đường gian nan trau dồi học vấn của con
người, đọc sách trong tình hình hiện nay vẫn là con
đường quan trọng trong nhiều con đường khác Đọc
sách là con đường tích luỹ và nâng cao tri thức
Đọc sách là tự học Đọc sách có ý nghĩa lớn lao và
lâu dài đối với mọi con người Dù văn hoá nghe
nhìn, thực tế cuộc sống đang là những con đường
học tập quan trọng khác nhưng không bao giờ có
thể thay thế được cho việc đọc sách
* Đọc sách là tự học, tích luỹ nâng cao tri thức Đọc sách có ý nghĩa lớn lao và lâu dài đối với mọi người.
c Củng cố, luyện tập (5’)
* Củng cố: GV khái quát lại bài
Trang 15* Luyện tập: Nêu tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách?
- Học sinh nêu - giáo viên nhận xét, khắc sâu nội dung cơ bản của phần 1
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (2’)
- Đọc lại văn bản, phân tích lại phần 1 của văn bản
- Chuẩn bị tiếp phần 2; 3 để tiết sau học tiếp (trả lời câu hỏi trong SGK)
Ngày soạn: 23/12/2010 Ngày dạy: 9D: …/…/2011
9E: …/…/2011
Tiết 91; 92 - Văn bản:
Trang 16b Về kỹ năng: Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài
nghị luận sâu sắc, sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm
c Về thái độ: Giáo dục ý thức yêu thích đọc sách, chọn sách để đọc.
2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
a Chuẩn bị của GV: SGK, SGV, tham khảo tài liệu, soạn giáo án.
b Chuẩn bị của HS: SGK, đọc và chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK
2 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
Trang 17* Ổn định tổ chức:
Kiểm tra sĩ số lớp 9D: ……… ; 9E: ………
a Kiểm tra bài cũ (5 ’ ) - Miệng:
* Câu hỏi: Hãy đọc phần 1 của văn bản “Bàn về đọc sách” Nêu ý nghĩa và
tầm quan trọng của việc đọc sách?
* Đáp án:
5 điểm - Học sinh đọc to, rõ ràng, diễn cảm.
5 điểm - Đọc sách là tự học, tích luỹ nâng cao tri thức Đọc sách có ý nghĩa lớn lao
và lâu dài đối với mọi người
* Đặt vấn đề vào bài mới: Ở tiết trước, các em đã thấy được ý nghĩa và tầm
quan trọng của việc đọc sách Tuy nhiên, dù đề cao tầm quan trọng và ý nghĩa củaviệc đọc sách nhưng tác giả không tuyệt đối hoá, thần thánh hoá việc đọc sách.Ông đã chỉ ra hạn chế trong sự phát triển, hay trở ngại, hay cái hại trong nghiên
Trang 18cứu trau dồi học vấn, trong đọc sách Vậy, đó là gì? Tác hại của chúng như thếnào? Ta cùng tìm hiểu tiếp.
b Dạy nội dung bài mới (33’)
- GV ghi các đề mục đã học ở tiết 1 lên bảng
HS- Đọc phần 2- Từ "lịch sử càng tiến lên" đến "tự
tiêu hao lực lượng".
?- TB: Nêu luận điểm của phần này?
- HS nêu – GV ghi bảng =>
?- TB: Theo tác giả, cái khó khăn đầu tiên
trong việc đọc sách hiện nay là gì?
- Sách nhiều khiến người đọc không chuyên sâu.
I Đọc và tìm hiểu chung.
II Phân tích.
1 Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách.
2 Các khó khăn, các thiên hướng sai lạc dễ mắc phải của việc đọc sách trong tình hình hiện nay (15’)
Trang 19?- TB: Tiếp đó tác giả đã đưa ra các lí lẽ và dẫn chứng nào để làm rõ cho sự khó khăn đó?
+ Các học giả Trung Hoa thời cổ đại [ ] một đời đến bạc đầu mới đọc hết một quyển kinh [ ] nhưng đọc quyển nào ra quyển ấy.
+ Giờ đây [ ] một học giả trẻ đã có thể [ ] đọc hàng vạn cuốn sách [ ] nhưng đọng lại thì rất ít giống như ăn uống [ ] dễ sinh ra bệnh đau dạ dày.
?- KH: Em có nhận xét gì về lối biện thuyết của tác giả ở đây?
- Tác giả đã chỉ ra cái thiên hướng sai lệch đầutiên của việc đọc sách trong tình hình hiện nay
Trang 20dựa trên thực tế khách quan: lịch sử càng tiến lên,
di sản tinh thần nhân loại càng phong phú, sách vởtích luỹ càng nhiều, khiến người đọc khôngchuyên sâu nghĩa là ham đọc nhiều mà đọng lạichẳng bao nhiêu Để làm rõ điều này, tác giả đã sosánh với cách đọc sách của người xưa: Đọc kĩcàng, nghiền ngẫm từng câu, từng chữ → dùng cảđời không hết Bây giờ sách nhiều, người ta rasức đọc nhiều nhưng đọng lại ít, lối đọc ấy khôngchỉ vô bổ, lãng phí thời gian công sức mà có khicòn có hại Tác giả chỉ ra cái hại này qua so sánhvới việc ăn uống vô tội vạ, ăn tươi nuốt sống cácthứ không tiêu hoá, tích càng nhiều càng hay sinhbệnh Thói xấu hư danh, nông cạn đều do lối ăntươi nuốt sống đó mà ra Lời bàn thật sâu xa và chí
Trang 21?- TB: Tiếp theo, tác giả chỉ ra thiên hướng sai lạc thứ hai của việc đọc sách trong tình hình hiện nay là gì?
- Sách nhiều sẽ khiến người đọc lạc hướng.
+ Nhiều người mới học tham nhiều mà không vụ thực chất đã lãng phí thời gian và sức lực [ ] bỏ
lỡ một dịp đọc cuốn sách quan trọng, cơ bản + Chiếm lĩnh học vấn giống như đánh trận [ ] Mục tiêu quá nhiều [ ] chỉ đá bên đông, đấm bên tây [ ] tự tiêu hao lực lượng.
?- KH: Qua việc đưa các ý trên, theo tác giả cái thiên hướng sai lệch thứ hai là như thế nào?
Trang 22Tác giả đã lập luận điều đó bằng cách nào?
- Thiên hướng sai lệch thứ hai là sách nhiều quá
nên dễ lạc hướng, khó chọn lựa, lãng phí thời gian
và sức lực với những cuốn sách không có ích Để
lập luận có sức thuyết phục, tác giả so sánh việc
đọc sách lạc hướng với việc đánh trận thất bại vì
mục tiêu quá nhiều không đánh đúng vào nơi kiên
cố, vào chỗ có quân tinh nhuệ → tự tiêu hao lực
lượng mình Đây là lối so sánh khá mới mẻ mà
vẫn quen thuộc và lí thú tạo sức thuyết phục lớn
- Sau khi chỉ ra tầm quan trọng, ý nghĩa cần thiết
của đọc sách và những khó khăn, thiên hướng sai
lệch dễ mắc phải của việc đọc sách trong tình hình
hiện nay, tác giả triển khai luận điểm quan trọng
* Sách nhiều khiến người đọc không chuyên sâu Sách nhiều
sẽ khiến người đọc lạc hướng, lãng phí thời gian, sức lực Cần lựa chọn sách, và cách đọc sách cho có hiệu quả.
Trang 23- Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất
là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ.
+ Một loại là sách đọc để có kiến thức phổ thông.
+ Một loại là sách đọc để trau dồi chuyên môn.
3 Bàn về phương pháp đọc sách (14’)
Trang 24?- KH: Em hiểu như thế nào về lời khuyên chọn sách đọc của tác giả?
- Bằng lí lẽ và dẫn chứng trên, tác giả khuyênchúng ta không tham đọc nhiều, đọc lung tung màphải chọn cho tinh, đọc cho kĩ những quyển nàothực sự có giá trị, có lợi cho mình
- Cần đọc kĩ các cuốn sách tài liệu cơ bản thuộclĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu của mình
- Trong khi đọc tài liệu chuyên sâu, cũng khôngthể xem thường việc đọc loại sách thường thức,loại sách ở lĩnh vực gần gũi, kế cận với chuyênmôn của mình Tác giả bài viết khẳng định thật
đúng rằng: "Trên đời này không có học vấn nào là
cô lập, tách rời các học vấn khác", vì thế "Không
Trang 25biết rộng thì không chuyên, không thông thái thì không thể nắm gọn" Ý kiến này chứng tỏ kinh
nghiệm, sự từng trải của một học giả lớn
?- TB: Tác giả bàn về cách đọc sách cụ thể như thế nào? Cái hại của việc đọc sách hời hợt được tác giả chế giễu ra sao?
- Đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa [ ]
- Đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ [ ] như kẻ trọc phú khoe của [ ]
?- G: Nhận xét cách giải quyết vấn đề của tác giả? Theo tác giả, đọc như thế nào mới đúng?
- Tác giả nêu và giải quyết vấn đề một cách chặt
Trang 26chẽ và rất lô gíc, vẫn tiếp tục sử dụng lối so sánhhình ảnh rất phù hợp và lí thú theo tác giả đọcđúng phải là:
+ Không nên đọc lướt qua, đọc chỉ để trang trí bộmặt mà phải vừa đọc vừa suy nghĩ "trầm ngâmtích luỹ, tưởng tượng tự do", nhất là được nhữngquyển sách có giá trị
+ Không nên đọc một cách tràn lan, theo hướngthú cá nhân mà cần đọc có kế hoạch và có hệthống đối với một người nuôi chí lập nghiệp trongmột môn học vấn thì đọc sách là một công việcrèn luyện, một cuộc chuẩn bị âm thầm và giankhổ Theo Chu Quang Tiềm, đọc sách đâu chỉ làviệc học tập tri thức Đó còn là chuyện rèn luyện
Trang 27tính cách, chuyện học làm người.
?- KH: Bài viết bàn về đọc sách có sức thuyết phục cao, theo em điều ấy được tạo nên từ những yếu tố cơ bản nào?
- Nội dung các lời bàn và cách trình bày của tácgiả vừa đạt lí vừa thấu tình
- Bố cục bài viết chặt chẽ, hợp lí, các ý kiến đượcdẫn dắt rất tự nhiên
- Đặc biệt, bài văn nghị luận này có tính thuyếtphục, sức hấp dẫn cao, bởi cách viết giàu hìnhảnh Nhiều chỗ tác giả dùng cách ví von thật cụthể và thú vị
?- TB: Qua phân tích, Chu Quang Tiềm đã
Trang 28khuyên chúng ta điều gì?
- HS nêu – GV ghi bảng =>
?- TB: Nêu nghệ thuật và nội dung cơ bản của
đoạn trích?
- Nghệ thuật: Bố cục bài viết chặt chẽ, hợp lí, các
ý kiến được dẫn dắt rất tự nhiên, cách viết giàu
có mục đích, kiên định, phải kết hợp giữa đọc với đọc sâu, giữa đọc sách thường thức với đọc sách chuyên môn.
III Tổng kết - Ghi nhớ (4’)