Câu 12 Những kiến thức và kỹ năng về các tác phẩm tự sự của phần đọc - hiểu văn bản và phần tiếng việt tương ứng đã giúp em những gì trong việc viết bài văn tự sự.. Phân tích một vài VD [r]
Trang 1- Tạo lập văn bản tự sự có sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm.
- Vận dụng kiến thức đã học để đọc hiểu văn bản thuyết minh và văn bản tự sự
* Kĩ năng sống : Giao tiếp, tư duy, hợp tác
3.Thái độ
- Chú ý khi ôn tập chuẩn bị kiểm tra học kì I
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo
- Năng lực giao tiếp, hợp tác
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
II CHUẨN BỊ
- GV SGK, SGV, Hệ thống câu hỏi ôn tập Bảng phụ
- HS: SGK, vở bài tập, trả lời các câu hỏi theo hướng dẫn
III PHƯƠNG PHÁP/ KT
- Nêu và giải quyết vấn đề, phân tích tổng hợp
- KT động não, trình bày, đặt câu hỏi
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
9B
2 Kiểm tra bài cũ GV kiểm tra trong quá trình ôn tập.
3 Bài mới (44’)
3.1 Hoạt động khởi động (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho các em vào bài mới.
- Phương pháp và kĩ thuật: Vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở
- Ti n trình:ế
Hoạt động của thầy và trò Chuẩn KTKN cần đạt
Trong truyện ngắn Làng của Kim
Lân tác giả đã sử dụng những
hình thức đối thoại nào?
Từ câu hỏi của HS GV vào bài
Hình thành kĩ năng quan sát, nhận xét, thuyết trình
- HS nhắc lại , lĩnh hội kiến thức theo dẫn dắtgiới thiệu của thầy
Trang 2- Ghi tên bài
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức (10’)
Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh hình thành kiến thức trong bài học
PP-KT: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, tái hiện, thuyết trình,kt động não.
Tiến trình:
* Hoạt động 1 (10’) Mục tiêu: HDHS ôn tập lí thuyết
PP - KT: vấn đáp tái hiện, trình bày 1 phút, kt động não.
? Thế nào là đối thoại, độc thoại và độc
thoại nội tâm? Vai trò, tác dụng và hình
thức thể hiện của các yếu tố trong văn
bản tự sự như thế nào?( Đối tượng HS
học TB)
?Tìm các ví dụ về đoạn văn tự sự có sử
dụng các yếu tố đối thoại, độc thoại và
độc thoại nội tâm?( Đối tượng HS học
Khá)
Ví dụ:
*Đoạn 1:
Thực sự mẹ không lo lắng đến nỗi không
ngủ được.Mẹ tin đứa con của mẹ lớn
rồi.Mẹ tin vào sự chuẩn bị rất chu đáo cho
con trước ngày khai trường.Còn điều gì lo
lắng nữa đâu!Mẹ không lo,nhưng vẫn
không ngủ được.Cứ nhắm mắt lại là
dường như tiếng đọc bài trầm
bổng:”Hằng năm cứ vào cuối thu…mẹ tôi
âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường
Đoạn2:
Tôi nghĩ bụng:Đã gọi là hy vọng thì
không thể nói đâu là thực, đâu là hư.Cũng
giống như những con đường trên mặt
Một người như thế ấy…Một người đã
khóc vì trót lừa con chó! Một ngừơi nhịn
ăn để tiền lại làm ma,bởi không liên lụy
* Độc thoại nội tâm : độc thoại khôngphát ra thành tiếng
→ Thể hiện những diễn biến tâm lý hếtsức phức tạp trong thế giới nội tâm củacon người → khắc hoạ nhân vật
Trang 3đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót binh
tư để có ăn ư?Cuộc đời này quả thực cứ
mỗi ngày càng thêm đáng buồn
?Tìm hai đoạn văn tự sự, trong đó một
đoạn người kể chuyện theo ngôi thứ
nhất, một đoạn người kể chuyện theo
ngôi thứ 3?
( Đối tượng HS học TB)
? Hãy nhận xét vai trò của người kể
trong mỗi loại đã nêu trên?( Đối tượng
HS học Khá- giỏi)
- Ngôi 3 : Làng( Kim Lân )
- Ngôi 1 : Dế mèn phiêu lưu kí ( Tô Hoài)
Chiếc lược ngà ( Nguyễn Quang Sáng )
Câu 6 Vai trò của người kể trong văn
tự sự.
- Kể theo ngôi thứ nhất: người kể xưng
“tôi”, người kể chỉ kể được những gìmình biết, mình nghe thấy hay đượcchứng kiến
- Tác dụng: Kể theo ngôi thứ nhất: cóthể bộc lộ trực tiếp tình cảm cảm xúccủa nhân vật nhưng, và lời kể mangtính chủ quan
- Kể theo ngôi thứ 3: người kể giấumình nhưng có mặt ở khắp mọi nơitrong văn bản, người kể dường như biếthết mọi việc, mọi hành động, tâm tưtình cảm của các nhân vật
- Tác dụng: Lời kể đảm bảo tính chủquan
Điều chỉnh, bổ sung
Chỉ ra các yếu tố đối thoại, độc thoại và
độc thoại nội tâm trong đoạn văn sau:
{…} Tôi cất giọng véo von:
Cái Cò, cái vạc, cái Nông.
Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào
Vặt lông cái Cốc cho tao
Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.
Chị Cốc thoạt nghe tiếng hát từ trong đất
văng vẳng lên, không hiểu như thế nào,
Luyện tập
Trang 4giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay Đến khi
định thần lại, chị mới trợn tròn mắt,
giương cánh lên, như sắp đánh nhau Chị
lò dò về phái cửa hang tôi, hỏi:
- Đứa nào cạnh khoé gì tao thế? Đứa nào
cạnh khoé gì tao thế?
Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường
nằm khểnh vắt chân chữ ngũ Bụng nghĩ
thú vị: “Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè
vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu
thì mày cũng không chui nổi vào tổ tao
đâu!”
(Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài)
Viết đoạn văn tự sự kể về những việc làm
hoặc những lời dạy bảo giản dị mà sâu
sắc của bà đã làm cho em cảm động.
( Đối tượng HS học TB)
HS: Thực hành viết đoạn văn
- Yêu cầu đọc trước lớp HS khác nhận
xét
GV nhận xét, sửa chữa
Viết đoạn văn tự sự kể về những việc làm hoặc những lời dạy bảo giản dị mà sâu sắc của bà đã làm cho em cảm động.
Hướng dẫn vận dụng Vận dụng
Bài tập : Tìm những đoạn văn hay có sử dụng các yếu
tố độc thoại, độc thoại nội tâm và có người kể độc đáo.(Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụngngôn ngữ)
Điều chỉnh, bổ sung
câu chuyện “ Lặng lẽ Sa Pa”
(Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ)
3.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2’)
- Ôn lại toàn bộ nội dung kiến thức đã học
Trang 5- Trả lời các câu hỏi còn lại của phần ôn tập.Vận dụng kiến thức phần TLV, TV,đểđọc hiểu một đoạn văn tự sự theo đặc trưng thể loại.
- Chuẩn bị : " Ôn tập Tập làm văn" (tiết 3) Xem trước bài và trả lời một số câu hỏi theo
nội dung phiếu học tập GV phát phiếu học tập cho HS
PHIẾU HỌC TẬP
? Các nội dung văn bản tự sự đã học ở lớp 9 có gì giống và khác so với các nội dung về kiểu văn bản này đã học ở lớp dưới?
* Giống : - Lặp lại về kiến thức
- Văn bản tự sự có kết hợp tự sự với miêu tả nội tâm với biểu cảm, nghị luận
* Khác : nâng cao về kiến thức và kỹ năng
- Đội thoại, độc thoại nội tâm, người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện
- Lớp 9: Kết hợp giữa tự sự, biểu cảm, miêu tả nội tâm:
+ Kết hợp giữa tự sự, yếu tố nghị luận
+ Đối thoại, độc thoại nội tâm
+ Người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện
? Các nội dung văn bản đã học ở lớp 9 có gì giống và khác so với các nội dung đã học ở lớp dưới?
- Căn cứ vào phương thức biểu đạt chính
- Trong thực tế ít gặp một văn bản nào chỉ sử dụng một phương thức biểu đạt duynhất
? Nhận diện văn bản căn cứ vào điều gì?
? Tại sao trong văn bản có đủ yếu tố: Miêu tả, biểu cảm, nghị luận mà vẫn gọi đó
là văn bản tự sự?
- Vì các yếu tố khác chỉ là bổ trợ cho yếu tố chính
Trang 6Ngày soạn: 24/12/2020
Tiết 82
ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN (Tiết 3)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC (Như tiết 81)
II CHUẨN BỊ (Như tiết 81)
III PHƯƠNG PHÁP/ KT (Như tiết 81)
IV TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG (Như tiết 80)
1 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
9B
2 Kiểm tra bài cũ GV kiểm tra trong quá trình học của HS.
3 Bài mới (44’)
3.1 Hoạt động khởi động (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho các em vào bài mới.
- Phương pháp và kĩ thuật: Vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở
- Tiến trình:
Hoạt động của thầy và trò Chuẩn KTKN cần đạt
Gv giới thiệu bài mới Hs lắng nghe
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức (10’)
Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh ôn tập, tái hiện kiến thức trong bài học
PP-KT: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, tái hiện, thuyết trình,kt động não.
Tiến trình:
* Hoạt động 1 : (10’) Mục tiêu: HDHS ôn tập kiến thưc
PP - KT: Vấn đáp tái hiện, thảo luận nhóm, kt động não.
? Các nội dung văn bản đã học ở lớp 9 có gì
giống và khác so với các nội dung đã học ở
lớp dưới?( Đối tượng HS học TB)
- GV cho HS thảo luận nhóm (3’)
- Đại diện Hs trả lời
- GV nhận xét, chốt kiến thức
Câu 7 Các nội dung văn bản tự
sự ở lớp 9 được lặp lại và nâng cao so với các nội dung về kiểu văn bản này ở lớp 6.7.8
* Giống :
- Lặp lại về kiến thức
- Văn bản tự sự có kết hợp tự sự vớimiêu tả nội tâm với biểu cảm, nghịluận
* Khác :
- Nâng cao về kiến thức và kỹ năng
- Đội thoại, độc thoại nội tâm, ười kể chuyện và vai trò của người
Trang 7ng-? Nhận diện văn bản căn cứ vào điều gìng-?
Tại sao trong văn bản có đủ yếu tố: Miêu tả,
biểu cảm, nghị luận mà vẫn gọi đó là văn
+ Có cốt truyện: Các sự việc
b Khác nhau:
- Lớp 9: Kết hợp giữa tự sự, biểucảm, miêu tả nội tâm:
+ Kết hợp giữa tự sự, yếu tố nghịluận
+ Đối thoại, độc thoại nội tâm.+ Người kể chuyện và vai trò củangười kể chuyện
Câu 8 Nhận diện văn bản
- Căn cứ vào phương thức biểu đạtchính
- Trong thực tế ít gặp một văn bảnnào chỉ sử dụng một phương thứcbiểu đạt duy nhất
Câu 9 Kẻ bảng theo mẫu 220
Thuyết minh
Điều hành
Trang 85 Thuyết minh X X
Câu 10
Một số tác phẩm tự sự trong sách
giáo khoa Ngữ văn từ L6 đến L9 không
phải bao giờ cũng phân biệt bố cục 3
phần: Mở bài, Thân bài, kết bài Tại sao
bài TLV tự sự của học sinh vẫn phải có
đủ ba phần đã nêu?
Câu 11
Những kiến thức và kỹ năng về kiểu văn
bản tự sự của phần TLV có giúp được gì
trong việc đọc hiểu các văn bản tác
phẩm văn học tương ứng trong Sgk Ngữ
văn không? Phân tích một vài VD để
làm sáng tỏ.
Câu 10
- Vì học sinh là những đối tượng đangtrong giai đoạn tập tạo lập văn bản, phảirèn theo những yêu cầu, kĩ năng chuẩnmực của kiểu văn bản ở nhà trường
- Khi đã thành thục, trưởng thành, có thểviết tự do, phá cách như các nhà văn
Câu 11
Kiến thức kỹ năng về văn bản tự sự -Tậplàm văn => Soi sáng cho việc đọc hiểutác phẩm tự sự trong chương trình
VD: Khi học “Đối thoại, độc thoại ”
kiến thức đó của TLV giúp ta hiểu sâu sắc các đoạn trích của “ Truyện Kiều”,
truyện ngắn “Làng, Lặng lẽ Sapa ” VD:
Đoạn đối thoại giữa gia đình ông Hai với mụ chủ nhà trong truyện ngắn
“ Làng”.
* Đoạn1:
Mụ chủ muốn đuổi gia đình ông Hai đi: “Sáng hôm nay, lúc bà Hai sắp sửaquang gánh ra hàng thì mụ chủ nhàkhông biết đi đâu về, mụ đứng dạngháng ở ngoài sân nói chõ vào:
- Bà lão chưa đi hàng cơ à? Muộnmấy?
- Chưa bà ạ Mời bà vào chơi trongnày
em lại cứ nhớ đáo để đấy nhớ.”
* Đoạn 2 : Lúc ông Hai khoe tin làng cải chính.
- A, thế chứ! Thế mà tớ cứ tưởng dưới
nhà đi Việt gian thật, tớ ghét ghêấy Thôi bây giờ ông bà lại cứ ở tựnhiên ai bảo sao Ăn hết nhiều chứ ởhết là bao nhiêu
Trang 9Câu 12
Những kiến thức và kỹ năng về các tác
phẩm tự sự của phần đọc - hiểu văn bản
và phần tiếng việt tương ứng đã giúp em
những gì trong việc viết bài văn tự sự?
- Được, chuyến này rồi phải nuôi chứ
Qua 2 đoạn đối thoại ta thấy mụ chủ nhà là 1 nhân vật phụ có 2 cách ứng
xử khác nhau, đối lập nhau, nhưng lại hoàn toàn thống nhất về thái độ chính trị: Tẩy chay tuyệt đối kẻ thù, cưu mang đùm bọc những người cùng cảnh ngộ.
Rõ ràng qua đối thoại, tính cách nhân vật được khắc hoạ một cách sâu sắc, sinh động.
VD2: Về cách kể chuyện và điểm nhìn
của người kể chuyện
VB : Lặng lẽ Sa pa- Nguyễn ThànhLong
Trong văn bản “ Lặng lẽ Sa pa”người kể chuyện không cho nhân vậtchính xuất hiện ngay từ đầu tác phẩm màchỉ được nhắc đến gián tiếp qua lời giớithiệu rất ấn tượng của bác lái xe rằnganh thanh niên cô độc nhất thế gian vàrất thèm người
Điều chỉnh, bổ sung
Trang 10
- Một bạn học sinh vui sướng vì đỗ vào cấp 3
- Một cô bạn buồn vì bị điểm kém.
2, Chỉ ra yếu tố tự sự, nghị luận, miêu tả nội tâm
trong đoạn văn ?
Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn
lắm.Những người nghèo nhiều tự ái vẫn thường như thế.
Họ dễ tủi thân nên rất hay chạnh lòng Ta khó mà ở cho
vừa ý họ… Một hôm, tôi phàn nàn việc ấy với Binh tư.
Binh Tư là một người láng giềng khác của tôi Hắn làm
nghề ăn trộn nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão lương
thiện quá Hắn bĩu môi và bảo:
- Lão làm bộ đấy! Thật ra thì lão chỉ tẩm ngẩm thế,
nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đâu: lão vừa xin tôi một
ít bả chó…
Tôi trố to đôi mắt, ngạc nhiên Hắn thì thầm:
- Lão bảo có con chó nào cứ đến vườn nhà lão… Lão
định cho nó xơi một bữa Nếu trúng, lão với tôi uống
rượu.
Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm
liều như ai hết… Một người như thế ấy! Một người đã
khóc vì trót lừa một con chó! …Một người nhịn ăn để lại
tiền làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xom.\,
láng giềng…Con người đáng kính ấy bây gời cũng theo
gót Binh Tư để có cái ăn ư? Cuộc đời này quả thật cứ
mỗi ngày một thêm đáng buồn…
(Lão Hạc – Nam Cao)
Trang 11Những người nghèo nhiều
tự ái vẫn thường như thế
Họ dễ tủi thân nên rất haychạnh lòng Ta khó
mà ở cho vừa ý họ…
Cuộc đời này quả thật cứmỗi ngày một thêm đángbuồn
Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy vàtôi càng buồn lắm
Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thểlàm liều như ai hết… Một ngườinhư thế ấy! Một người đã khóc vìtrót lừa 1 con chó! Một ngườinhịn ăn để tiền lại làm ma, bởikhông muốn liên lụy đến hàng xóm,láng giềng…Con người đáng kính
ấy bây giờ cũng theo Binh Tư để cócái ăn ư?
Hướng dẫn vận dụng Vận dụng
Bài tập : Tìm những đoạn văn hay có kết hợp yếu tố
miêu tả, biểu cảm (Năng lực tự học, giải quyết vấn đề,sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ)
Điều chỉnh, bổ sung
chuyện “ Chiếc lược ngà”
(Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ)
- GV cho HS hệ thống lại toàn bộ nội dung bài học
3.5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (2’)
- Ôn lại toàn bộ nội dung kiến thức đã học
? Kể một câu chuyện khiến em cảm động và rút ra nhiều bài học sâu sắc sử dụngnghị luận và nội tâm
- Trả lời các câu hỏi còn lại của phần ôn tập
- Chuẩn bị bài ôn tập học kì I
Trang 12- Tạo lập văn bản tự sự, thuyết minh có sử dụng
- Vận dụng kiến thức đã học để đọc hiểu văn bản thuyết minh và văn bản tự sự
* Kĩ năng sống : Giao tiếp, tư duy, hợp tác
3.Thái độ
- Chú ý khi ôn tập chuẩn bị kiểm tra học kì I
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo
- Năng lực giao tiếp, hợp tác
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
II CHUẨN BỊ
- GV SGK, SGV, Hệ thống câu hỏi ôn tập Bảng phụ
- HS: SGK, vở bài tập, trả lời các câu hỏi theo hướng dẫn
III PHƯƠNG PHÁP/ KT
- Nêu và giải quyết vấn đề, phân tích tổng hợp
- KT động não, trình bày, đặt câu hỏi
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định tổ chức (1’)
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
9B
2 Kiểm tra bài cũ GV kiểm tra trong quá trình ôn tập.
3 Bài mới (44’)
3.1 Hoạt động khởi động (2’)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho các em vào bài mới.
- Phương pháp và kĩ thuật: Vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở
- Tiến trình:
GV giới thiệu bài
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức (15’)
Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh hình thành kiến thức trong bài học
PP-KT: hoạt động cá nhân, nêu vấn đề, tái hiện, thuyết trình,kt động não.
Tiến trình:
GV hướng dẫn học sinh ôn tập kiến thức qua phần bài đã chuẩn bị ở nhà
A CHỦ ĐỀ 1: PHẦN VĂN HỌC
Trang 13* Yêu cầu:
- Học thuộc các bài thơ, nhận biết tên tác giả và tác phẩm;
- Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật trong văn bản;
- Tóm tắt, nêu được tình huống truyện, nắm vững nội dung và nghệ thuật của truyện;
- Hiểu được ý nghĩa các văn bản;
- Giải thích được ý nghĩa nhan đề, chi tiết, hình ảnh, biện pháp nghệ thuật của tácphẩm
I THƠ HIỆN ĐẠI
Câu 1: Các tác phẩm thơ hiện đại:
1 Đồng chí (Trích Đầu súng trăng treo)
- Tác giả: Chính Hữu (Trần Đình Đắc) sinh năm 1926, quê ở Can Lộc, Hà Tĩnh
- Nghệ thuật:
+ Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm
+ Hình ảnh sáng tạo vừa hiện thực, vừa lãng mạn: Đầu súng trăng treo
2 Bài thơ về tiểu đội xe không kính (Trích Vầng trăng quầng lửa)
- Tác giả: Phạm Tiến Duật sinh năm 1942, quê ở Phú Thọ
3 Đoàn thuyền đánh cá (Trích Trời mỗi ngày lại sáng)
- Tác giả: Huy Cận (1919 – 2005), tên đầy đủ Cù Huy Cận, quê ở Đức Thọ, Hà Tĩnh
- Sáng tác: 1958
- Thể loại: Thơ bảy chữ
- Chủ đề: Thiên nhiên và con người
- Nội dung: Khắc họa nhiều hình ảnh đẹp tráng lệ, thể hiện sự hài hòa giữa thiênnhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đấtnước và cuộc sống
- Nghệ thuật: Có nhiều hình ảnh sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh bằng liêntưởng, tưởng tượng phong phú, độc đáo; có âm hưởng khỏe khoắn, hào hứng, lạcquan
4 Bếp lửa (Trích Hương cây - Bếp lửa)
- Tác giả: Bằng Việt (Nguyễn Việt Bằng), quê ở Thạch Thất, Hà Tây.- Trưởng thànhtrong KC chống Mĩ
