HS trả lời GV chốt: Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm không những cho ta thấy việc đọc sách là cao quí mà còn chỉ ra một phương pháp đọc sách hữu hiệu *Hoạt động 3 – BÀI MỚI Hoạt động c
Trang 1- Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc sách và phương pháp đọc sách
- Phương pháp đọc sách cho có hiệu quả
2.Kĩ năng:
- Biết cách đọc-hiểu một văn bản dịch
- Nhận ra bố cục chặt chẽ, hệ thống luận điểm rõ ràng trong một văn bản nghị
luận
- Ren luyện thêm cách viết một bài văn nghị luận
B Chuẩn bị:
- GV: Chương trình; Bài soạn;
- HS: Vở BTNV, các câu hỏi trong sgk.
C Tiến trình các hoạt động :
*Hoạt động 1 – KIỂM TRA BÀI CŨ
*Hoạt động 2 –GIỚI THIỆU BÀI
Chuyên mục “ Mỗi ngày một cuốn sách” trong chương trình chào buổi sáng trên ti vi có mang lại cho em suy nghĩ gì không?( HS trả lời)
GV chốt: Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm không những cho ta thấy việc đọc sách
là cao quí mà còn chỉ ra một phương pháp đọc sách hữu hiệu
*Hoạt động 3 – BÀI MỚI
Hoạt động của GV - HS Nội dung bài học HDTìm hiểu chung về văn bản.
? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả?
- GV bổ sung: Bài viết là kết quả tích luỹ kinh
nghiệm, là lời bàn tâm huyết, kinh nghiệm quý
báu của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau
- GV giới thiệu Bàn về đọc sách -> trích trong
cuốn Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi
buồn của việc đọc sách - Bắc Kinh, 1995.;
- GV yêu cầu HS đọc văn bản: Đọc rõ ràng,
mạch lạc; HS dựa vào SGK giải thích một số từ
? Hãy nêu bố cục của văn bản Dựa vào bố cục
luận điểm của tác giả khi triển khai vấn đề nghị
b) Tác phẩm:“ Bàn về đọc sách”
in trong cuốn "Danh nhân Trung
Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách".
Trang 2HD Tìm hiểu chi tiết văn bản
? Trong đoạn này câu văn nào mang tính khái
quát nhất.
“ Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách của
toàn nhân loại”
? Để phân tích luận điểm này, tác giả đã đưa ra
các lí lẽ gì? ( các luận cứ)
+ Hiểu biết của con người do đọc sách mà có
Sách ghi chép cô đúc và lưu truyền mọi tri thức,
mọi thành quả mà loài người tích lũy được qua
các thời đại
+ Là cột mốc trên con đường tiến hoá của nhân
loại
+ Muốn nâng cao học vấn phải dựa vào sách, di
sản tinh thần của nhân loại đạt được trong quá
khứ làm điểm xuất phát
? Tác giả đã trình bày ý nghĩa của việc đọc sách
như thế nào?
+ Là con đường tích luỹ, nâng cao vốn tri thức
+ Là sự chuẩn bị để có thể làm cuộc trường
chinh vạn dặm trên con đường học vấn, phát hiện
thế giới mới
+ Không có sự kế thừa cái đã qua không thể tiếp
thu cái mới
? Tác giả đã lập luận vấn đề này một cách chặt
chẽ, em hãy tìm chi tiết chứng minh.(HS thảo
luận)
=> Lấy thành quả của nhân loại trong quá khứ
làm xuất phát điểm để phát hiện cái mới của thời
đại này: “Nếu xoá bỏ hết các thành quả nhân loại
đã đạt được trong quá khứ thì chưa biết chừng
chúng ta đã lùi điểm xuất phát về đến mấy trăm
năm, thậm chí là mấy ngàn năm trước…”.Từ
cách lập luận trên, tác giả đã đưa ra ý nghĩa to
lớn của việc đọc sách: “Trả món nợ với thành
quả nhân loại trong quá khư, ôn lại kinh nghiệm,
tư tưởng của nhân loại tích luỹ mấy nghìn
năm…”; Là sự hưởng thụ các kiến thức , thành
quả của bao người đã khổ công tìm kiếm mới thu
- Đọc sách là một con đường quan trọng để tích lũy và nâng cao vốn tri thức.
? Tìm luận điểm chính của đoạn văn.
“ Lịch sử càng tiến lên càng không dễ”
? Theo em đọc sách có dễ không?
Sách vở tích lũy càng nhiều kiến thức thì việc
đọc sách là không dễ
2) Thực trạng của việc đọc sách hiện nay:
Trang 3? Tìm các luận cứ của luận điểm vừa nêu.
+ Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu
+ Sách nhiều khiến người đọc lạc hướng
? Các hình ảnh so sánh đưa ra gắn với các luận
cứ có tác dụng thế nào đối với người đọc
- Giống như ăn uống, ăn tươi nuốt sống
- Như đánh trận, cần phải đánh vào thành trì kiên
cố
=> Các hình ảnh so sánh cụ thể, dễ hiểu góp
phần thuyết phục cho luận cứ nêu ra
? Cả hai luận điểm trên, tác giả lập luận theo
+ Cần đọc kỹ cuốn sách thuộc lĩnh vực chuyên
môn, chuyên sâu của mình
+ Đảm bảo nguyên tắc “vừa chuyên vừa rộng”,
trong khi đọc tài liệu chuyên sâu, cần chú ý các
loại sách thường thức, kế cận với chuyên môn
+ Không đọc lấy số lượng Không nên đọc lướt
qua, đọc để trang trí bề mặt mà phải vừa đọc vừa
suy ngẫm: “trầm ngâm - tích luỹ - tưởng
tượng”.
+ Đọc có kế hoạch, có hệ thống, không đọc tràn
lan theo kiểu hứng thú cá nhân
? Tác giả đã dùng các cách lập ý như thế nào.
- Sử dụng các hình ảnh so sánh thành ngữ ( cưỡi
ngựa xem hoa, trọc phú khoe của, chuột chui vào
rừng sâu) về đọc sách rất cụ thể, sinh động.
-Sử dụng các số liệu để hạn định cách chọn sách
tạo nên cách khuyên răn thiết thực
? Ở nhà em thường đọc loại sách nào?
? Chỉ ra và phân tích tính thuyết phục, sức hấp
dẫn của văn bản.
? Ở đây tác giả còn so sánh việc đọc sách
(chiếm lĩnh học vấn) giống như là đánh trận
Hãy đọc và cho biết các lập luận ví von của tác
giả có tác dụng gì?
HDTổng kết.
GV hướng dẫn HS tổng kết theo các nội dung
+ Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu
+ Sách nhiều khiến người đọc khó chọn lựa, lãng phí thời gian.
- Lựa chọn ngôn ngữ giàu hình ảnh với những cách ví von cụ thể
và thú vị.
III Tổng kết :
Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách và cách lựa chọn sách,
Trang 4Ghi nhớ trong SGK.
HD luyện tập
1.Hãy viết bài nêu cảm nghĩ điều thấm thía nhất
khi học bài "Bàn về đọc sách" này
2.Sách cũ trong câu: “Sách cũ trăm lần xem
không chán – thuộc lòng, ngẫm kĩ một mình
hay”, nên hiểu như thế nào?
A.Sách đọc nhiều lần B.Sách mua ở hiệu sách
cũ
C Sách có giá trị D Sách đã có tự lâu giờ
mình mới đọc
3 Câu thơ trên khuyên ta điều gì khi đọc sách?
A Đọc thơ cần suy nghĩ, hiểu điều sách nói
B Không cần đọc sách nhiều
C Chọn sách có giá trị
D Một quyển sách phải đọc nhiều lần
cách đọc sách sao cho có hiệu quả
- Phát biểu điều em thấm thía nhất khi đọc văn bản "Bàn và đọc sách"
- Lập lại hệ thống luận điểm trong toàn bài
- Ôn lại những phương pháp nghị luận đã học
*Hoạt động 5 – HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Đọc bài: Mác- xim Goor-ky viết về sách
- Chuẩn bị: Tiếng nói của văn nghệ ( Đọc, trả lời câu hỏi)
* Xác định các luận điểm của văn bản
* Em có nhận xét gì về nghệ thuật nghị luận của tác giả trong luận điểm 1
* Nội dung tiếng nói thứ hai của văn nghệ là gì?
* Em nhận thức được điều gì từ hai ý phân tích của tác giả về nội dung của tác phẩm văn nghệ?
Ngày soạn: 5/01/2011
Tiết 93
KHỞI NGỮ
A Mức độ cần đạt: Giúp hs
- Nắm được các đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu
- Biết đặt câu có khởi ngữ
1.Kiến thức:
- Đặc điểm của khởi ngữ
- Công dụng của khởi ngữ
2 Kĩ năng:
- Nhận diện khởi ngữ trong câu
- Đặt câu có khởi ngữ
Trang 5B Chuẩn bị:
- GV: Bài soạn, bảng phụ, chuẩn kiến thức, kĩ năng
- HS: Vở BTNV, các câu hỏi sgk
C Tiển trình các hoạt động :
*Hoạt động 1 – KIỂM TRA BÀI CŨ
*Hoạt động 2 – GIƠÍ THIỆU BÀI
*Hoạt động 3 –BÀI MỚI
Hoạt động của GV - HS Nội dung bài học
HD HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Gọi HS đọc các ví dụ
a) Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó
ngơ ngác lạ lùng Còn anh, anh không ghìm nổi
xúc động.
b) Giàu, tôi cũng giàu rồi
c) Về các văn thể trong lĩnh vực văn nghệ, chúng
ta có thể tin ở tiếng ta, không sợ nó thiếu giàu và
-Cụm từ “các văn thể trong lĩnh vực văn nghệ”
đứng trước CN, có liên quan đến đề tài của câu ở
vị ngữ
? Các từ ngữ ấy có quan hệ ntn với vị ngữ.
HS thảo luận, trình bày ý kiến
-Về quan hệ với vị ngữ, các từ ngữ in đậm không
ngữ in đậm trong những câu trên.
- Các từ in đậm đều đứng trước CN của câu
- Không phải là chủ ngữ
- Nêu lên đề tài của câu
- Trước các từ đó có thể có hoặc dễ dàng thêm các
từ: về, với, đối với…
? Những từ in đậm ở các ví dụ a, b, c gọi là các
khởi ngữ Vậy thế nào là khởi ngữ?
HS đọc phần ghi nhớ trong SGK
Bài tập nhanh: câu văn sau có khởi ngữ không?
“ Đối với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình
dối người, đối với việc làm người thì đó là cách
thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém”
I HÌNH THÀNH KT:
1.Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ.
- Từ “anh” đứng trước CN nêu
lên đối tượng được nhắc đến trong câu
- Từ “ giàu” đứng trước CN, nêu
lên đề tài nói đến trong vị ngữ
- Trước khởi ngữ thường có thêm
các từ : về, đối với…
Trang 6HD luyện tập
GV hướng dẫn HS thực hiện các bài tập trong
SGK (tr 8)
1/ Bài 1: Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích
2/ Bài 2: Viết lại các câu sau bằng cách chuyển
phần được in đậm thành khởi ngữ (có thể thêm trợ
từ "thì").
3 Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích:
a Đọc sách, phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ
b Kiến thức phổ thông không chỉ những công dân
thế giới hiện tại cần mà cả những nhà học giả
chuyên môn cũng không thể thiếu được
4 Thêm khởi ngữ cho câu sau:
, tôi đã viết xong rồi
5 Chuyển các câu sau sang câu có chủ ngữ:
a Bạn ấy rất mê bóng đá
b Tôi không có gì để nói về việc đó
6 Chuyển các câu sau sao cho không có khởi ngữ
a Làm khí tượng ở được độ cao mới là lí tưởng
a Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm
b Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải thì tôi chưa giải được
3 Bài 3:
a Đọc sách
b Kiến thức phổ thông
4.Bài 4: Bài báo ấy
5.Bài 5:Câu có khởi ngữ
a Về bóng đá thì bạn ấy rất mê
b Về việc đó, tôi không có gì để nói
6.Bài 6:Câu không có khởi ngữ:
a Ở độ cao làm khí tượng mới là
- Tìm câu có thành phần khởi ngữ trong văn bản đã học
- Chuẩn bị bài: Các thành phần biệt lập ( đọc các ví dụ - sgk
- Đặc điểm của phép lập luận phân tích và tổng hợp
- Sự khác nhau giữa hai phép lập luận phân tích và tổng hợp
- Tác dụng của hai phép lập luận phân tích và tổng hợp treong các văn bản nghị luận
Trang 72.Kĩ năng:
- Nhận diện được phép phân tích và tổng hợp
- Vận dụng hai phép lập luận này khi tạo lập và đọc – hiểu văn bản nghị luận
B Chuẩn bị:
*GV: Bài soạn; bảng phụ
*HS: Vở BTNV, các câu hỏi trong sgk
C Tiến trình lên lớp:
*Hoạt động 1 – KIỂM TRA BÀI CŨ
*Hoạt động 2 – GIỚI THIỆU BÀI
Trình bày những phép lập luận đã học? ( giải thích, chứng minh) lớp 7
*Hoạt động 3 – BÀI MỚI
Hoạt động của GV - HS Nội dung bài học
HD HÌNH THÀNH KT
GV : Gọi học sinh đọc văn bản
? Vấn đề mà tác giả đưa ra phân tích là vấn đề
gì? (Vấn đề trang phục)
? Tác giả phân tích vấn đề trên bằng các luận
điểm nào?
- Luận điểm 1: Ăn mặc phải tề chỉnh ( không ai
mặc quần áo chỉnh tề mà lại đi chân đất.)
- Luận điểm 2: Ăn mặc phải phù hợp với hoàn
cảnh ( “Ăn cho mình, mặc cho người.”.)
- Luận điểm 3: Ăn mặc phải thể hiện nhân cách
của mình ( Yphục xứng kì đức)
? Bài văn đã nêu những dẫn chứng gì về trang
phục ?
-Trong doanh trại… đi chân đất
- Đi giày …mọi người
- Cô gái …móng tay, chân
- Anh thanh niên …thẳng tắp.
? Vì sao không ai làm cái điều phi lý như tác giả
đã nêu ra?
Làm như trên sẽ thiếu chỉnh tề, không đồng bộ
àchướng mắt
? Việc không làm đó cho thấy những quy tắc
nào trong ăn mặc của con người?
Quy tắc ngầm đó là văn hóa và xã hội chi phối
cách ăn mặc của con người
? Tác giả đã dùng phép lập luận nào để nêu ra
các dẫn chứng ?
Phép lập luận phân tích vấn đề
? Từ việc tìm hiểu trên , em hiểu thế nào là phép
lập luận phân tích?
? Theo em câu nào là câu khái quát nội dung
của bài văn?Tại sao em biết?
-“ Thế mới biết, trang phục hợp văn hóa, hợp
* Phép tổng hợp:
Trang 8đạo đức, hợp môi trường mới là trang phục đẹp”
Là câu tổng hợp những ý đã nêu Nó thâu tóm
- Gv gọi hs đọc yêu cầu bài tập
- H/s thảo luận làm bài tập 1,2,3 vào phiếu học
tập
- Gv dùng bảng phụ
? Chỉ ra trong văn bản: tác giả đã phân tích
như thế nào để làm rõ luận điểm trên?
? Tác giả đã phân tích những lí do phải chọn
sách để đọc ntn?
Phép lập luận tổng hợp là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích ( đem các bộ phận, các đặc điểm của một sự vật đã được phân tích riêng mà liên hệ lại với nhau để nêu ra nhận định chung về sự vật ấy)
- Mối quan hệ qua lại giữa hai phép lập luận: tuy đối lập nhưng không tách rời nhau Phân tích rồi tổng hợp mới có ý nghĩa, mặt khác, phải dựa trên cơ sở phân tích thì mới có thể tổng hợp được
- Học vấn là của nhân loại
- Học vấn của nhân loại do sách lưu truyền lại
- Sách là kho tàng quý báu
- Nếu chúng ta mong tiến lên từ văn hóa, học thuật của giai đoạn này thì nhất định phải lấy thành quả nhân loại đã đạt được trong quá khứ làm điểm xuất phát
- Nếu xóa bỏ hết các thành quả … làm kẻ lạc hậu
b Phân tích lí do cần phải chọn sách:
- Do sách nhiều, chất lượng khác nhau cho nên phải chọn sách tốt để đọc
- Do sức người có hạn, không chọn sách thì sẽ lãng phí sức mình
- Sách có loại chuyên môn, có loại thường thức - chúng liên quan nhau, nhà chuyên môn cũng chọn đọc sách thường thức
c Phân tích tầm quan trọng của cách đọc sách:
- Không đọc thì không có điểm xuất phát cao
Trang 9? Dựa vào văn bản, hãy thảo luận tầm quan
trọng của cách đọc sách?
- Đọc là con đường ngắn nhất để tiếp cận tri thức
- Không chọn lọc sách thì đời người ngắn ngủi không đọc xuể, đọc không có hiệu quả
- Đọc ít mà kĩ quan trọng hơn đọc nhiều mà qua loa không lợi ích gì
*Hoạt động 3 - CỦNG CỐ
- Thế nào là phép phân tích và tổng hợp trong bài văn nghị luận?
- Phân tích việc vận dụng phép phân tích và tổng hợp trong một đoạn văn cụ thể
- Viết được đoạn văn nghị luận có sử dụng phép phân tích và tổng hợp
*Hoạt động 5 – HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học kĩ bài theo mục ghi nhớ SGK trang 10
- Làm các bài tập vào vở bài tập
- Biết thực hiện phép phân tích và tổng hợp trong những văn cảnh cụ thể
- Chuẩn bị bài “ Luyện tập phép phân tích, tổng hợp.” ( Xem trước phần câu hỏi và bài
- Nhận dạng được rõ hơn văn bản có sử dụng phép lập luận phân tích và tổng hợp
- Sử dụng phép phân tích và tổng hợp thuân thục hơn khi đọc – hiểu và tạo lập văn bản nghị luận
B Chuẩn bị:
* Giáo viên: Giáo án.
* Học sinh: Vở bài tập NV, phiếu học tập
C
Tiến trình các hoạt động :
*Hoạt động 1 – KIỂM TRA BÀI CŨ
- Thế nào là phép phân tích và tổng hợp?
*Hoạt động 2 – GIỚI THIỆU BÀI
*Hoạt động 3 – BÀI MỚI
Hoạt động của GV - HS Nội dung bài học
Trang 10- Gọi học sinh đọc xác định yêu cầu bài 1.
? Đọc đoạn văn a và b: tác giả đã vận
dụng phép lập luận nào và lập luận như
thế nào?
? Ở đoạn a, tác giả phân tích vấn đề gì?
Vấn đề đó thực hiện ở câu nào?
Phân tích vấn đề: Thế nào là thơ hay?
? Tác giả đã phân tích vấn đề bằng cách
nào?
Phân tích bằng cách chứng minh thơ hay ở
nhiều bình diện
? Ở đoạn b, tác giả phân tích vấn đề gì?
Vấn đề đó thực hiện ở câu nào?
GV chốt: Đây là đoạn phân tích – tổng
hợp theo lối qui nạp rất mẫu mực Vấn đề
được nêu ra bằng một câu hỏi nêu vấn đề
để khơi gợi mọi người cùng suy nghĩ,
quan tâm Sau đó trả lời bằng các căn cứ
có tính chất chính diện, phản biện, từ đó
dẫn tới kết luận tổng hợp một cách logic
? Thế nào là học qua loa?
- Học không có hệ thống, không đến nơi
đến chốn, nắm kiến thức và kĩ năng không
- Học qua loa để có bài vở, có điểm, thầy
cô không qưở trách
- Học lấy điểm nên học tủ, học gạo
- Học lấy lệ để có bằng cấp
? Bản chất cuả việc học qua loa đối phó?
Không có kiến thức và kĩ năng thực,
không làm được gì thuộc về chuyên môn
- Đoạn a : Từ cái “ hay cả hồn lẫn xác,
hay cả bài” tác giả đã chỉ ra từng cái hay
hợp thành cái hay cả bài
+ Cái hay ở các điệu xanh
+ Cái hay ở những cử động+ Hay ở các vần thơ, ở những chữ không non ép
2 Bài tâp 2: Phân tích bản chât của lối học
đối phó
- Học đối phó là việc học mà không lấy việc học làm mục đích, xem học là việc phụ
- Là cách học bị động, cốt đối phó với thầy cô và thi cử
- Do học bị động nên không hứng thú dẫn đến hiệu quả thấp
- Là lối học hình thức, không đi sâu vào thực chất kiến thức của bài học
- Học đối phó thì dù có bằng cấp nhưng đầu óc vẫn rỗng tuếch
3 Bài tập 3: Phân tích các lí do khiến mọi
Trang 11sách để tiếp thu tri thức, kinh nghiệm.
*Hoạt động 4 - CỦNG CỐ
- HS hiểu thế nào là phép phân tích và tổng hợp?
- Viết đoạn văn nghị luận có sử dụng phép lập luận phân tích và tổng hợp
*Hoạt động 5 – HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Làm các bài tập ở sgk vào vở bài tập
- Lập dàn ý cho một bài văn nghị luận Trên cơ sở đó, lựa chọn phép lập luận phân tích hoặc tổng hợp phù hượp với một nội dung trong dàn ý để triển khai thành một đoạn văn
- Chuẩn bị bài: “Tiếng nói của văn nghệ” ( Đọc, trả lời các câu hỏi )
- Biết cách tiếp cận một văn bản nghị luận về lĩnh vực văn học nghệ thuật
- Tích hợp phần Tập làm văn với bài: Nghị luận về một sự việc hiện tượng đời
sống,Tiếng Việt với bài: Các thành phần biệt lập
1.Kiến thức:
- Nội dung và sức mạnh của văn nghệ trong cuộc sống của con người
- Nghệ thuật lập luận của nhà văn Nguyễn Đình Thi trong văn bản
2.Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản nghị luận
- Rèn luyện thêm cách viết một văn bản nghị luận
- Thể hiện những suy nghĩ, tình cản về một tác phẩm văn nghệ
B.Chuẩn bị:
* Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ, chuẩn kiến thức
* Học sinh: Vở soạn soạn bài theo câu hỏi sgk, vở bài tập
C
Tiến trình các hoạt động :
*Hoạt động 1 – KIỂM TRA BÀI CŨ
- Hãy nêu phương pháp đọc sách qua văn bản “Bàn về đọc sách”.
- Tóm tắt các luận điểm chính?
*Hoạt động 2 – GIỚI THIỆU BÀI
Ở lớp 7 chúng ta đã học văn bản: Ý nghĩa văn chương, đây là tác phẩm của Tác giả
nào? Được viết từ bao giờ? Nhằm mục đích gì? ( HS trả lời) Hôm nay chúng ta cũng tìm hiểu về một văn bản khác cũng đề cập đến văn nghệ.Văn nghệ có một sức mạnh kì diệu đối với đời sống con người Vậy sức mạnh kì diệu đó là gì chúng ta cùng tìm hiểu trong tiết học hôm nay
Trang 12*Hoạt động 3 – BÀI MỚI
HD tìm hiểu chung
- Đọc chú thích * SGK
? Em hiểu biết gì về tác giả, tác phẩm?
GV: Tác phẩm viết vào thời kì đầu cuộc kháng chiến
chống Pháp Khi đó chúng ta đang xây dựng 1 nền văn
học nghệ thuật mới, đậm đà tính dân tộc, đại chúng,
gắn bó với cuộc kháng chiến vĩ đại của nhân dân Bởi
vậy nội dung và sức mạnh kì diệu của văn nghệ được
t/giả gắn với đời sống phong phú của nhân dân
- GV hướng dẫn đọc: Rõ ràng, mạch lạc theo các luận
điểm
- Lưu ý các chú thích 1,2,6,11
? Trong văn bản có 1 số từ được lặp lại: “ văn nghệ”,
“ tâm hồn”có ý nghĩa định hướng nội dung văn bản
Vậy theo em nội dung chủ yếu của văn bản là gì?
Văn nghệ tác động tới tâm hồn con người
? Xác định bố cục của văn bản và nhận xét về hệ
thống luận điểm của văn bản?
Các luận điểm trên vừa giải thích cho nhau lại vừa nối
tiếp nhau một cách tự nhiên theo hướng ngày càng
phân tích sâu sức mạnh đặc trưng của văn nghệ =>
Tạo sự liên kết chặt chẽ, mạch lạc giữa các phần
? Nhan đề bài viết gợi cho em điều gì?
Nhan đề vừa có tính khái quát lí luận, vừa gợi sự gần
gũi, thân mật, bao hàm được cả nội dung lẫn hình thức,
giọng điệu nói của văn nghệ
HD tìm hiểu văn bản
- HS theo dõi văn bản
? Nội dung phản ánh, thể hiện của văn nghệ là gì?
- Tác phẩm văn nghệ phản ánh đời sống thông qua cái
nhìn của người nghệ sĩ.
? Tác giả đã lập luận bằng những ý nào để thấy được
sự phản ánh đời sống của nghệ thuật?
+ Tập trung khám phá, thể hiện chiều sâu tính cách, số
phận con người, thế giới bên trong của con người.
+ Tác phẩm nghệ thuật lấy chất liệu từ hiện thực
nhưng được người nghệ sĩ gửi vào đó 1 cái nhìn, 1 lời
nhắn nhủ riêng
? Tại sao nói: tiếng nói của văn nghệ là cả tư tưởng,
tấm lòng của người nghệ sĩ?
- Tác phẩm văn nghệ không phải là những lời thuyết lí
I.Tìm hiểu chung : 1.Tác giả - tác phẩm:
* Tác giả: Nguyễn Đình Thi
( 1924- 2003), quê ở Hà Nội; hoạt động văn nghệ rất phong phú: làm thơ, viết văn, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lí luận phê bình
* Tác phẩm: Bài tiểu luận
này được viết năm 1948, in trong cuốn “ Mấy vấn đề văn học”
2.Đọc - Chú thích:
3 Bố cục :
- Luận điểm 1: Nội dung tiếng nói của văn nghệ.( từ đầu tâm hồn)
- Luận điểm 2: Sức mạnh kì diệu của văn nghệ ( phần còn lại)
II Tìm hiểu văn bản:
a.Nội dung:
1 Nội dung tiếng nói của văn nghệ:
Trang 13
khô khan mà là tiếng nói sinh động cất lên từ thế giới
tinh thần của người nghệ sĩ; chứa đựng cảm xúc, tình
cảm, suy tư của người nghệ sĩ và mang đến cho người
thưởng thức những rung động, những ngỡ ngàng trước
những điều tưởng chừng đã quen thuộc.
? Tác giả đã phân tích những tác động của tiếng nói
văn nghệ tới nhận thức mỗi người như thế nào?
Mỗi người tiếp nhận là 1 cá thể tinh thần, mang đến
cho tác phẩm những ý nghĩa khác nhau Nội dung các
tác phẩm văn nghệ còn là tư tưởng, tấm lòng nghệ sĩ
gửi gắm vào trong đó Nội dung tiếng nói của văn nghệ
sẽ được mở rộng, phát huy vô tận qua từng thế hệ
người tiếp nhận.
? Qua những lí lẽ trên, tác giả muốn khẳng định nội
dung phản ánh, thể hiện của văn nghệ là gì?
- Hs thảo luận – khái quát vấn đề
=> Nội dung chủ yếu của văn nghệ là tập trung khám phá, thể hiện chiều sâu tính cách , số phận, thế giới nội tâm của con người qua cái nhìn và tình cảm mang tính
cá nhân của người nghệ sĩ
- Học sinh theo dõi tiếp phần hai văn bản
? Tìm câu văn nêu luận điểm ? Cách lâp luận của
đoạn văn
Trường hợp con người bị ngăn cách với cuộc sống-
phương pháp phân tích, chứng minh
? Tác giả chứng minh trong lĩnh vực nào của đời
sống?( bị tù chung thân, những nhà quê lam lũ )
? Em có suy nghĩ gì về ngôn ngữ phân tích, dẫn
chứng của tác giả?( trữ tình,thiết tha)
?Cách lựa chọn hoàn cảnh sống để phân tích tiếng
nói của văn nghệ như thế nào?
Hoàn cảnh rất đặc biệt, khắc nghiệt dễ gây ấn tượng
? Tại sao con người cần đến tiếng nói của văn
nghệ?
( Hs thảo luận)
- Văn nghệ giúp con người được sống đầy đủ hơn,
phong phú hơn với cuộc đời và với chính mình.
- Những khi con người bị ngăn cách với cuộc sống,
văn nghệ là sợi dây buộc chặt họ với cuộc đời thường
bên ngoài với tất cả sự sống, buồn vui…
- Văn nghệ góp phần làm tươi mát sinh hoạt khắc khổ
hàng ngày, giữ cho “ đời cứ tươi”.Tác phẩm văn
nghệ hay giúp cho con người vui lên, biết rung cảm và
ước mơ trong cuộc đời còn nhiều vất vả, cực nhọc ?
Nêu các ý phân tích của tác giả về sự cần thiết của
văn nghệ đối với cuộc sống con người?
- Sức mạnh của văn nghệ bắt nguồn từ nội dung của
nó và con đường mà nó đến với người đọc, người
nghe.
+ Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm Tác phẩm
nghệ thuật đi từ trái tim đến trái tim Tư tưởng của
2 Sức mạnh kì diệu của văn nghệ:
- Văn nghệ giúp chúng ta được sống phong phú hơn,
Trang 14nghệ thuật hòa lắng trong cảm xúc, nỗi niềm.
+ Tác phẩm nghệ thuật đưa con người vào những
nỗi niềm khác nhau của cuộc sống để cùng cảm nhận:
“ Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường
đi Nghệ thuật vào đốt lửa trong lòng chúng ta khiến
chúng ta tự phải bước lên đường ấy”.
- Nội dung và con đường tác động đặc biệt của văn
nghệ giúp cho con người tự nhận thức mình, tự xây
dựng mình
? Ngoài ra, những “ điều mới mẻ muốn nói” ở đây là
gì? Nó tác động như thế nào tới con người?
? Qua sự phân tích trên em thấy tác giả nhấn mạnh
phương diện tác động nào của nghệ thuật?
Văn nghệ tác động đặc biệt đến đời sống tâm hồn của
con người
?Từ đó em thấy được sức mạnh gì của văn nghệ ?
Văn nghệ đem lại niềm vui cho những kiếp người
nghèo khổ…
? Vậy tiếng nói của văn nghệ có khả năng kì diệu
như thế nào?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật nghị luận của tác
giả qua đoạn văn này?
HD TỔNG KẾT
? Qua văn bản, em thấy được quan niệm của tác giả
về nghệ thuật như thế nào?
óc ta nghĩ”, là sợi dây kết nối
con người với cuộc sống đời thường; mang lại niềm vui, ước mơ và những rung cảm thật đẹp cho tâm hồn
- Sức mạnh kì diệu của văn nghệ: lay động cảm xúc, tâm hồn và làm thay đổi nhận thức của con người
b.Nghệ thuật:
- Có bố cục chặt chẽ, hợp lí, cách dẫn dắt tự nhiên.
- Lập luận xác đáng, dẫn chứng phong phú, thuyết phục.
- Giọng văn chân thành, say mê
IV Luyện tập:
1 Cách nghị luận trong Tiếng
nói của văn nghệ:
- Giống: Lập luận giàu lí lẽ, dẫn chứng và giàu nhiệt huyết
- Khác: “ Bàn về đọc sách” là nghị luận vấn đề xã hội, giọng văn khúc chiết “TiẾNG nói của văn nghệ “ là nghị luận văn học nên có sự tinh tế trong phân tích, lời văn giàu hình ảnh, gợi cảm
2.HS tự làm