ngu van 7 tuan 15

Ngoài vườn ríu rít tiếng chim.[r]

Trang 1

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tuần 15: Văn bản

Một thứ quà của lúa non: cốm

Thạch Lam

Tiết 57: Đọc - Hiểu văn bản

A.Mục đích yêu cầu

Giúp học sinh cảm nhận:

- Phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa của một thứ quà giản dị mà độc đáo trong cảm nhận của một nhà văn

- Tình cảm trân trọng của nhà văn đối với một thứ quà mang hương vị đồng quê

- Nét nhẹ nhàng tinh tế, sự kết hợp hài hoà các phương thức miêu tả, biểu cảm, nghị luận trong thể tùy bút trữ tình

B Chuẩn bị.

- Thầy soạn bài và có một số tình huống có vấn đề

- Trò soạn bài và trả lời theo yêu cầu SGK

C.Các hoạt động dạy và học:

1.ổn định

2 Kiểm tra : Đọc thuộc lòng một đoạn thơ em thích trong bài "Tiếng gà trưa”.

Tình cảm bà cháu thể hiện như thế nào qua bài thơ

3 Bài mới

Gọi HS đọc văn bản

? Nêu hiểu biết của em về

tác giả?

HS đọc văn bản

Thạch Lam trước cách mạng nổi tiếng là nhà

văn lãng mạng chuyên viết truyện ngắn, tuỳ

bút

- Văn của Thạch Lam nhẹ nhàng tinh tế, giàu chất thơ, nhân ái

1.Đọc

G- Trình bày về thể loại

- Tuỳ bút thường không có

cốt truyện, giàu tính biểu -Tuỳ bút là 1 thể loại văn xuôi thuộc loại ký, thường ghi chép những hình ảnh, số việc, câu + Thể loại

Trang 2

cảm, gần với thơ thể hiện

trực tiếp cái tôi trữ tình của

người viết

chuyện có thật mà nhà văn quan sát

- Tuỳ bút thiên về, biểu cảm, chú trọng thể

hiện tính chất, chính xác

- Một số nhà văn nổi tiếng

Nguyễn Tuân, Vũ Bằng

* Xuất xứ

H- Xem ảnh Thạch Lam

- Rút từ tập " Hà Nội phố

phường, viết về cảnh sắc

và phong vị Hà Nội

H- Đọc - Nhận xét

? Kiểm tra vài từ HV Giải nghĩa

? Tìm hiểu bố cục:

- Bố cục theo mạch cảm

xúc

- Đ1: Từ đầu…thuyền rồng cảm nghĩ về

nguồn gốc của cốm

- Đ2: Tiếp…Nhũn nhăn cảm nghĩ về giá trị

văn hóa của cốm

- Đ3: Còn lại Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm

bản

nguồn gốc cốm.

? Cảm nghĩ về nguồn gốc

của cốm được trình bày

trong mấy đoạn văn ngắn?

ý mỗi đoạn?

1- Từ đầu: - Của trời: Cội nguồn của cốm

2- Tiếp …thuyền rồng :Nơi cốm nổi tiếng

? Cội nguồn của cốm là lúa

đồng quê Điều đó được

gợi tả bằng những câu văn

nào?

? Tác giả đã lập ý bằng

cách nào để miêu tả cội

nguồn của cốm? Tác dụng?

- Dùng cảm giác và tưởng tượng

đ Gợi chính xác và tưởng tượng nói người đọc

- Thể hiện sự tinh tế…

Trang 3

? Em có nhận xét gì về lời

văn ở đoạn này? - Giàu hình ảnh, trang trọng, nhẹ nhàng với những động từ thích hợp thanh nhã, tinh

khiết, phảng phất

đ Giàu chất thơ đ Tuy sâu nặng đối với cảnh sắc và hương vị

của một vùng nông thôn Hà Nội

? Viết về cốm nhà văn

nhắc tới địa danh nào?

- Làng Vòng nơi nổi tiếng nghề cốm

- Cốm làng Vòng: dẻo, thơm, ngon

? Hình ảnh "Cô làng bán

cốm xinh xinh áo quần gọn

ghẽ với cái dấu hiệu đặc

biệt là cái đòn gánh 2 đầu

cong vút lên như chiếc

thuyền rồng" có ý nghĩa

gì?

- Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người làm cốm

- Cái cách cốm đến với mọi người duyên dáng , lịch thiệp

- Vẻ đẹp của người tôn là vẻ đẹp của cốm

? Phần văn bản trình bày

giá trị của cốm theo

phương thức nào?

- Nghị luận, bình luận 2 Cảm nghĩ về giá

trị văn hoá của cốm.

? Lời bình luận 1" Cốm là

thứ quà riêng biệt của Đất

nước giản dị và thanh khiết

của đồng quê cỏ nội Việt

Nam gợi cho em cách hiểu

mới mẻ nào về cốm?

Chính xác ở đây là gì?

- Cốm là quà tặng của đồng quê

- Cốm là đặc sản của dân tộc vì nó kết tinh hương vị thanh khiết của đồng quê

- Cốm là quà quê, thức quà thiêng liêng

- Ca ngợi rất sâu sắc, thấm thía

H- Theo dõi lời bình luận 2

"Hồng cốm tết đôi…líp lâu bền"

? Tác giả bình luận về vấn

? Sự hoà hợp tương xứng

hồng - Cốm được phân tích

trên những phương diện

nào?

- Hoà hợp màu sắc: xanh tươi - đỏ

thắm

- Hoà hợp hương vị: thanh đạm ngọt sắc đ nâng đỡ nhau đ hương vị lâu bền - hạnh phúc bền lâu

Trang 4

đ Sự hoà hợp của tiết lý âm dương

- Cốm góp phần cho nhân duyên tốt đẹp của con người

? Giá trị của cốm được

phát hiện trên phương diện

nào?

? Qua đó tác giả muốn

truyền tới bạn đọc tính chất

và thái độ nào trong ứng

xử với thứ quà dân tộc?

- Trân trọng và giữ gìn cốm như 1 vẻ

đẹp văn hoá dân tộc

- Giá trị tinh thần

- Giá trị văn hoá dân tộc

H- Theo dõi phần cuối VB 3- Cảm nghĩ về sự

thưởng thức cốm.

? Phần cuối tác giả bàn về

sự thưởng thức cốm trên

những phương diện nào?

- ăn và mua

? Khi viết về cách ăn cốm,

Thạch Lam đã viết như thế

nào?

- Tỉ mỉ, chi li, cặn kẽ ăn từng chút ít, thong thả, (cặn kẽ) ngầm nghĩ

? Tác giả đã thể hiện cách

cảm thụ cốm bằng ấn

tượng từ nhiều giác quan

Chỉ ra?

- Khứu giác: Mùi thơm, phức của lúa

- Xúc giác: Chất ngọt

- Thị giác: Trong màu xanh

? Chứng tỏ điều gì về tác

giả? đ Tinh tế sâu sắc" Sành cốm"

? Sau cùng tác giả đề nghị

điều gì? - Hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve.

? Lý lẽ mà tác giả đưa ra

về cốm: - Cốm là lộc của

trời

- Cốm là cái khéo léo của

người

- Cốm là sự cố gắng tiềm

tàng và nhẫn nại của thần

Trang 5

lúa

Cho thấy thái độ gì của tác

giả đối với thứ quà quê

này?

- Xem cốm như 1 giá trị tinh thần thiêng liêng đang đang được trân trọng giữ gìn

? Cảm nghĩ của nhà văn về

1 thứ quà của lúa non đã

mang lại cho em những

hiểu biết mới mẻ sâu sắc

nào về cốm?

- Cốm là thứ quà đặc sắc

- Cốm là sản vật quý của dân tộc cần được nâng niu và gìn giữ

? Em nhận thấy tuỳ bút

Thạch Lam có những nét

đẹp riêng nào từ VB?

- Một lối văn giàu ấn tượng, có sức gợi cảm cao

- Sự kết hợp của nhiều phương thức biểu đạt

- Lời văn giàu chất thơ, nhẹ nhàng,

êm ái, mà sâu sắc

? Em hiểu gì nhà văn? - Một người có tấm lòng, 1 trái tim

người Hà Nội luôn luôn tha thiết và

gìn giữ những phong tục tập quán tốt đẹp của cha ông đ Tính chất dân tộc tinh tế và sâu sắc

*D Về nhà:

- Chọn học thuộc một đoạn văn mà em thích

- Sưu tầm một số câu thơ, ca dao có nói đến cốm

- Chuẩn bị bài tập tiếp theo

-Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 58: Chơi chư

A.Mục tiêu cần đạt:

- Giúp học sinh năm được khái niệm chơi chữ

- Bước đầu thấy được cái hay cái đẹp của chơi chữ

Trang 6

- Nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ.

1.ổn định

2 Kiểm tra

Điệp ngữ là gì? Tác dụng? Cho VD

3 Bài mới

G Bảng phụ: Xét VD Bài ca dao/163/SGK

? Em có nhận xét gì về nghĩa

của các từ"Lợi" trong bài ca

dao này?

- Lợi 1: Lợi ích

- Lợi 2:Một bộ phận nằm sát với răng

? Việc sử dụng từ "lợi" ở câu

cuối của bài ca dao là dựa

vào hiện tượng gì của từ

ngữ?

- Từ đồng âm

? Việc sử dụng từ "lợi" như

trên có tác dụng gì?

- Tạo sự dí dợm, hài hước, cách hiểu bất ngờ

? Qua VD: Em hiểu thế nào

là chơi chữ? H- Đọc ghi nhớ SGK * Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về ngữ âm về nghĩa của

từ để tạo sắc thái dí dỏm hài hước

Bảng phụ VD2/SGK H - Theo dõi

? Tác giả đã chơi chữ bằng

cách nào?

VD1: Dùng từ trái âm, danh

- ranh

VD2: Điệp phụ âm đầu M

VD3: Nói lái

Tìm hiểu các lối chơi chữ - Từ đồng âm

- Lối nói gần âm

- Điệp âm

- Nói lại

- Trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa

Trang 7

VD4: (Nhiều nghĩa) và trái

nghĩa - đồng âm

? Ta thường gặp những lối

chơi chữ nào?

? Chơi chữ thường được sử

dụng trong hoàn cảnh nào? - Cuộc sống hàng ngày, văn thơ, trào phúng, câu đố, câu

đối

? Tác giả dùng những từ ngữ

nào để chơi chữ? - Lùi đui, rắn, thẹn đèn, hổ lửa, mai gầm, ráo, lằn, trâu

lỗ, hổ mang

đ Tên của các loài rắn

Bài tập 1

Bài tập 2

Câu 1: Nêu tên các loại thức ăn chế biến từ thịt

Thịt, mỡ, giò (dò), nem, chả

- Sử dụng từ gần âm - Giò - Dò

Từ nhiều nghĩa : Thịt

Đồng âm : Chả

*D Về nhà:

- Bài tập 3

- Chuẩn bị bài "Chuẩn mực sử dụng từ"

-Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 59, 60:

Làm thơ lục bát

A.Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh: - Hiểu được luật làm thơ lục bát

- Có cơ hội tập làm thơ lục bát

Trang 8

1.ổn định

2 Kiểm tra

3 Bài mới.

bát.

H- Đọc

? Cặp câu thơ lục bát ca mỗi

dòng có mấy tiếng - 6 -8

? Vì sao gọi là lục bát - Vì theo số chữ của mỗi câu thơ

? Nhắc lại các quy định ký

hiệu thanh B - T

B: Ngang và huyền

T: /.? ~

Vần: V

H- Kẻ sơ đồ vào vở và điền các ký hiệu B

- T

B B B T B B

T B B T T B B B

T B T T B B

T B T T B B B B

? Nhận xét tương quan thanh

điệu giữa tiếng thứ 6 và tiếng

thứ 8 trong câu 8

- Cùng là thanh B

? Nhận xét về luật thơ lục bát? - Số câu: Không hạn định

- Số tiếng: 6,8

- Số vần: 2

- Vị trí: Tiếng 6 câu 6 vần tiếng 6 -8 tiếng

8 câu 8 - tiếng 6 câu 6

1, 3,5,7 không bắt buộc - Quy định các tiếng B -T

tiếng thứ 2: B - T - B câu 6

- B - T - B câu 8

- Nhịp 2/ 2/ 2

Trang 9

* Mô hình SGK

? Làm thơ lục bát theo mô

hình ca dao

Điều nối tiếp thành bài và

đúng luật

1 Em ơi đi học trường xa Cố học cho giỏi kẻo mà mẹ mong

2 Anh ơi phấn đấu cho bền

Mỗi năm một lớp ta lên đều đều

3 Ngoài vườn ríu rít tiếng chim

Tai nghe tiếng hót mà tim bồi hồi

Bài tập 1

? Cho biết các câu lục bát sai

ở đâu và sửa cho đúng luật 1 Vườn em cây qúy đủ loàiCó cam có quýt có xoài có na.

2 Thiếu nhi là tuổi học hành Chúng em phấn đấu trở thành trò ngoan

Bài tập 2

? Tổ chức lớp thành 2 đội

chơi

1 đội xưởng câu lục

1 đội xưởng câu bát

HS thực hiện theo yêu cầu

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	12,5 KB