giáo án ngữ văn 7 tuần 15

- Cảm nhận tinh tế, cảm xúc nhẹ nhàng, lời văn duyên dáng, thanh nhã, giàu sức biểu cảm của nhà văn Thạch Lam trong văn bản.. Tuỳ bút là thể văn giàu chất trữ tình, biểu cảm, gần gũi với

Trang 1

Ngày soạn : 14/11/2016 TUẦN 15 Tiết 57

BÀI 14 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON : CỐM

(Thạch Lam)

I MỤC TIÊU : Giúp HS

1 Kiến thức :

- Sơ giản về tác giả Thạch Lam

- Phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa truyền thống của Hà Nội trong món quà độc đáo, giản

dị : cốm

- Cảm nhận tinh tế, cảm xúc nhẹ nhàng, lời văn duyên dáng, thanh nhã, giàu sức biểu cảm của nhà văn Thạch Lam trong văn bản

2 Kĩ năng :

- Đọc - hiểu văn bản tùy bút có sử dụng các yếu tố, miêu tả và biểu cảm

- Sử dụng các yếu tố biểu cảm giới thiệu một sản vật của quê hương

3 Thái độ :

Quý trọng những thành quả của lao động

II CHUẨN BỊ :

- GV : giáo án, sgk, sgv và tham khảo thêm

- HS : đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

1 Ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp.

2 Kiểm tra bài cũ :

? Chọn đọc thuộc lòng một đoạn trong bài Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh

? Những kỉ niệm về bà được nhân vật trữ tình nhớ lại như thế nào ?

3 Bài mới : Giới thiệu bài.

Tuỳ bút là thể văn giàu chất trữ tình, biểu cảm, gần gũi với thể bút kí, kí sự nhưng nét nổi bật là qua ghi chép những con người và sự kiện cụ thể có thực, tác giả đặc biệt chú ý tới việc bộc lộ cảm xúc, suy tư, đánh giá của mình trước cuộc sống Tuỳ bút không có cốt truyện nhưng đều có cảm hứng chu đạo dù mạch cảm xúc có thể khá tự do, linh hoạt Điều đó được thể hiện trong bài học hôm nay

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng

HĐ 1 :

Tìm hiểu đôi nét về tác giả, tác

phẩm

? Em biết gì về tác giả Thạch Lam ?

 Tự lực văn đoàn là tổ chức của

một nhóm nhà văn gồm : Nhất Linh,

Hoàng Đạo, Thạch Lam, Khái

Hưng, Tú Mỡ, Xuân Diệu, Thế Lữ

và Trần Tiêu Quan tâm đặc biệt đến

- Trình bày theo sgk/

161, nhận xét, bổ sung

 Thuở nhỏ sống nhiều ở Cẩm Giang – Hải Dương, sau sống tại Hà Nội

I Giới thiệu :

1 Tác giả :

- Thạch Lam (1910-1942), tên thật Nguyễn Tường Vinh sau đổi thành Nguyễn Tường Lân

- Quê gốc ở Quảng Nam, sinh tại Hà Nội

- Là nhà văn nổi tiếng và là thành viên của nhóm Tự

Trang 2

hạnh phúc lứa đôi.

? Em biết gì về văn bản Một thứ quà

của lúa non : Cốm ?

 Tập tuỳ bút này viết về những nét

sinh hoạt, những thứ quà bình dị,

một số phố phường, cửa hàng, biển

hiệu, ở Hà Nội trước 1945

? Dựa vào sgk nêu các đặc điểm của

thể tuỳ bút ?

GV nhận xét, kêt luận.

HĐ 2 :

Kiểm tra phần đọc từ khó của HS

Đọc và tìm hiểu văn bản

Đọc truyền cảm, GV đọc mẩu 1

đoạn

Nhận xét, uốn nắn

? Bài tuỳ bút này viết về điều gì ?

Để nói về đối tượng ấy tác giả đã sử

dụng những phương thức biểu đạt

nào ? Phương thức nào là chủ yếu ?

Cho HS thảo luận nhóm 2 phút

? Chia bố cục văn bản ? Nội dung

chính của từng phần ?

HĐ 3 :

Hướng dẫn phân tích

? Cảm xúc của tác giả bắt đầu từ

đâu ? Nhờ giác quan nào là chủ

yếu ?

? Nhà văn có đi sâu vào tả cách

thức, kỉ thuật làm cốm hay không ?

Ông tả như thế nào ?

? Tác giả đã ca ngợi cốm như một

thức quà như thế nào ? Được dùng

- Trình bày, nhận xét,

bổ sung

- Lắng nghe, ghi bài

- Giàu tính biểu cảm, gần với thơ, không có cốt truyện nhưng có cảm hứng chủ đạo, mạch cảm xúc vận động tự do, linh hoạt

- Đọc tiếp văn bản theo gợi ý

- Cốm Phương thức miêu tả, kể, biểu cảm, bình luận Chủ yếu là phương thức biểu cảm

- Thảo luận theo hướng dẫn

- Bố cục 3 phần : + P1 : Từ đầu

Hương thơm lúa non gợi nhớ đến cốm và

sự hình thành hạt cốm

+ P2 : Tiếp “ nhũn nhặn”  Ca ngợi giá trị của cốm

+ P3 : Còn lại :  Bàn

về sự thưởng thức cốm

- Hương thơm lá sen trong làn gió hạ  khứu giác

- Không Chỉ tập trung miêu tả hình ảnh những cô hàng cốm làng Vòng

- Là thứ quà rất riêng

Lực văn đoàn

2 Tác phẩm :

In trong tập tuỳ bút Hà Nội băm sáu phố phường (1943)

II Đọc – Hiểu văn bản :

III Tìm hiểu nội dung.

1 Cách dẫn nhập vào bài

Từ hương thơm của lá sen gợi nhớ đến cốm, sự hình thành hạt cốm từ tinh tuý của thiên nhiên và sự khéo léo của con người  tự nhiên, thanh nhã và trang trọng

Trang 3

nhiều và phổ biến trong việc gì ? Vì

sao ?

? Tác giả đã phê phán điều gì ? Giá

trị của ý kiến đó trong giai đoạn

hiện nay ?

Cho HS làm câu hỏi 4 sgk/ 163

? Cốm được thưởng thức như thế

nào ?

? Tác giả đưa ra đề nghị gì với

người mua hàng ?

? Nhận xét về tác giả ?

Hệ thống lại nội dung - nghệ thuật :

ND : Ca ngợi, trân trọng một thức

quà mang nét đẹp văn hoá dân tộc

NT : Ngòi bút tinh tế, nhạy cảm,

giọng văn tha thiết

Gọi HS đọc ghi nhớ sgk

HĐ 4 :

Hướng dẫn luyện tập bài tập 2 sgk

của con người và đất nước

- Quà sêu tết vì tượng trưng cho sự hoà hợp, gắn bó

- Phê phán những người không biết thưởng thức và trân trọng sản vật cao quý làm nhũn nhặn truyền thống của dân tộc

- Tìm và trình bày theo sgk

- Nghe, ghi bài

- Cảm giác tinh tế, sâu sắc

- Nghe, ghi bài

- Đọc ghi nhớ sgk

- Đọc và xác định yêu cầu bài tập 2

- Đọc kết quả sưu tầm

- Đọc , trình bày ý kiến

2 Ca ngợi giá trị của cốm

Là thức dâng đặc biệt của trời đất và đã trở thành một sản phẩm chứa đựng giá trị văn hoá gắn liền với phong tục sêu tết của dân tộc

3 Bàn về cách thưởng thức cốm

- Thưởng thức nhiều giá trị kết tinh ở cốm

- Đề nghị người mua hàng hãy nhẹ nhàng, trân trọng

 Sự tinh tế và thái độ trân trọng

* Ghi nhớ : (sgk/ tr 163)

IV Luyện tập.

Bài tập 2 Sưu tầm một số câu thơ, ca dao nói đến cốm :

- Giã gạo thì ốm, giã cốm thì khoẻ (TN)

- Đên giăng chày đập vang thôn bản

Phấn cốm bay, bay phủ lá ngàn (Thôi Hữu)

4 Củng cố :

Nhắc lại nội dung và nghệ thuật văn bản

5 Hướng dẫn tự học, làm bài tập, soạn bài mới :

- Học bài, hoàn thành bài tập 1 sgk

- Đọc diễn cảm nhiều lần đoạn văn Đọc tham khảo một số đoạn văn của T/g

- Chuẩn bị bài : “Trả bài viết TLV số 3”

IV RÚT KINH NGHIỆM :

Trang 4

Tiết 58

TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 3

Thấy được năng lực làm bài văn biểu cảm về con người thể hiện qua ưu, khuyết điểm của bài viết

2 Kĩ năng :

Biết bám sát yêu cầu của đề, vận dụng các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm để đánh giá bài viết của mình, sửa lại những chỗ sai

3 Thái độ :

Nghiêm túc trong đọc và xem lại bài, tôn trọng kết quả của bản thân

- GV : chấm bài, ghi lại những sai sót của HS thống kê kết quả, dàn bài mẫu.

- HS : nhớ lại bài viết cuả mình

2 Kiểm tra bài cũ : không tiến hành.

3 Trả bài :

HĐ 1 :

Chép lại đề và tìm hiểu

Ghi đề lên bảng

HĐ 2 :

? Nhắc lại các bước làm bài văn

biểu cảm ?

? Xác định đối tượng ?

? Thể loại ?

? Tình cảm cần thể hiện ?

? Em chọn kể và tả những chi tiết

nào về thầy cô giáo cũ ?

? Kể và tả các chi tiết trên nhằm

mục đích gì ?

HĐ 3 :

? Nội dung phần mở bài em đã

làm gì ? Làm như thế có phù hợp

không ?

? Phần thân bài em làm như thế

nào ?

- Đọc lại đề

- Chép đề

- Nêu, nhận xét, bổ sung

- Biểu càm về con người

- Tự do phát biểu theo bài viết của mình

- Nhận xét, bổ sung, sửa chữa

- So sánh, đối chiếu với bài viết của mình

1 Đề bài :

Cảm nghĩ về thầy, cô giáo cũ

2 Tìm hiểu đề, tìm ý :

- Đối tượng : thầy, cô giáo cũ

- Tình cảm : yêu thương, kính trọng, biết ơn

- Các chi tiết cần kể và tả : + Đặc điểm về hình dáng, tính cách

+ Tình cảm với em và với mọi người

- Cảm nghĩ sâu sắc, cụ thể

3 Lập dàn ý :

MB : Giới thiệu về thầy cô

giáo và tình cảm đối với họ

TB :

- Đặc điểm, hình dáng, tính cách,

Trang 5

? Phần kết bài em làm như thế nào

? Kết quả ?

Trực quan dàn bài vào bảng phụ

Nhận xét, sửa chữa bài làm

Chốt một số ý cơ bản

HĐ 4 :

Đọc một số đoạn, bài làm hay

- Lớp 7/3 : Bài của Trúc My, Y

Trang

- Lớp 7/4: Thanh Nhã, Khánh Duy

Dựa trên cơ sở của bài học sinh

nêu và sửa trực tiếp

HĐ 4 :

- Tự nhận xét

- Sửa chữa

- Nghe và học hỏi

- Phát hiện lỗi sai trên bài mình, trao đổi với bài của bạn

và cùng nhau sửa

- HS đọc bài của mình

- Nghe, nhận xét

- Sửa lỗi sai

- Tình cảm : + Với mọi người

+ Với em

- Những suy nghĩ, tình cảm đối với thầy cô

KB : Ấn tượng sâu sắc nhất

đối với em

3 Nhận xét :

a) Ưu điểm.

- Nội dung biểu cảm khá tốt

- Diễn đạt khá lưu loát

- Bố cục rõ ràng

- Trình bày sạch đẹp

b) Hạn chế

- Sai chính tả, viết hoa

- Dùng từ chưa chính xác, lặp từ

- Nặng về kể và tả

4 Đọc bình một số bài khá, giỏi.

5 Sửa lỗi.

- Lỗi diễn đạt, lỗi chính tả

- Nội dung sơ sài

4 Củng cố :

Nhắc lại đề và yêu cầu làm bài, mong các em rút kinh nghiệm trong bài sau

5 Hướng dẫn tự học :

- Xem lại bài viết của mình và sửa những lỗi sai

- Chuẩn bị bài : “Chơi chữ”

Tiết 59

CHƠI CHỮ

- Hiểu được thế nào là chơi chữ

- Hiểu được một số lối chơi chữ thường gặp

- Tác dụng của phép chơi chữ

2 Kĩ năng :

Điểm Số bài Tỉ lệ (%) So với lần ktra

trước

9 - 10

7 - 8,5

5 - 6,5

3 - 4,5

1 - 2,5

0

Trang 6

- Nhận biết phép chơi chữ.

- Chỉ rõ cách nói chơi chữ trong văn bản

3 Thái độ :

Biết sử dụng phép chơi chữ trong khi nói và viết

- GV : soạn giáo án, sgk, bảng phụ, bút lông

- HS : soạn, xem và trả lời câu hỏi sgk

2 Kiểm tra bài cũ :

- Nhắc lại khái niệm điệp ngữ ? Các dạng điệp ngữ ? Cho ví dụ

- Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của HS

3 Bài mới :

HĐ 1 :

Tìm hiểu khái niệm

? Em có nhận xét gì về nghĩa

của các từ “lợi” trong bài ca

dao trên ?

? Việc sử dụng từ lợi ở cuối bài

ca dao là dựa vào hiện tượng gì

của từ ngữ ?

? Việc sử dụng từ lợi như trên

có tác dụng gì ?

Diễn giảng, dẫn dắt HS vào ghi

nhớ sgk

Cho HS tìm thêm ví dụ để minh

hoạ

HĐ 2 :

Tìm hiểu các lối chơi chữ.

Chia lớp thành 4 nhóm mỗi

nhóm làm 1 bài tập tương ứng.

Thảo luận 2 phút

Diễn giảng, dẫn dắt HS vào ghi

nhớ 2

Cho HS tìm thêm ví dụ minh

hoạ

HĐ 3 :

Hướng dẫn làm bài tập

- Đọc bài ca dao sgk/163

- Lợi 1: thuận lợi, lợi lộc

- Lợi 2,3 : nơi để cắm răng

- Hiện tượng đồng âm khác nghĩa

- Dí dỏm, hài hước,

tạo sự hấp dẫn, thú vị

- VD: Chuồng gà kê sát

chuồng vịt (gà, kê : đồng nghĩa)

- Đọc ví dụ, xác định yêu cầu, trao đổi thảo luận

- Lần lượt trình bày : (1) nói trại âm (gần âm)

(2) điệp âm

(3) nói lái

(4) trái nghĩa

- Tiếng ai rao bánh

Không phải bánh bánh cam

- Đọc và xác định yêu

I Thế nào là chơi chữ ?

Ví dụ : ( sgk/ trang 163)

- Lợi 1: thuận lợi, lợi lộc

- Lợi 2,3 : nướu răng

 Đồng âm

- Tạo hấp dẫn, thú vị,

* Ghi nhớ 1 : (sgk/ tr 164)

II Các lối chơi chữ :

Ví dụ : (sgk/ trang 164)

(1) trại âm

(2) điệp âm

(3) nói lái

(4) trái nghĩa

* Ghi nhớ 2 : (sgk/ tr 165)

III Luyện tập :

Bài tập 1 Xác định các từ

Trang 7

Cho HS trao đổi cặp bài tập 1.

GV chốt ý

Sửa chữa, bổ sung

Vận dụng nghĩa của thành ngữ

“Khổ tận cam lai”  hết khổ sở

đến lúc sung sướng

cầu bài tập 1

- Trình bày, nhận xét, bổ sung

- Xác định yêu cầu

- Trả lời nhanh

 Là lối chơi chữ gần nghĩa, đồng nghĩa

- Cam1 : DT chỉ 1 loại quả

- Cam2 : TT chỉ sự vui

vẻ, hạnh phúc

ngữ dùng để chơi chữ

Liu điu, rắn, hổ lửa, mai gầm, ráo, lằn, trâu lỗ, hổ mang -> Đều chỉ các loài rắn

Bài tập 2 Tìm từ chỉ sự vật gần gũi

- Thịt, mỡ, dò, nem, chả

- Nứa, tre, trúc, hóp

Bài tập 4 Xác định lối chơi chữ

Đồng âm (cam)

4 Củng cố :

Thế nào là chơi chữ ? Các lối chơi chữ ?

- Học bài, làm bài tập 3

- Sưu tầm các câu ca dao có sử dụng lối chơi chữ và phân tích giá trị của chúng

- Chuẩn bị bài : “Làm thơ lục bát”

Tiết 60

LÀM THƠ LỤC BÁT

Sơ giản về vần, nhịp, luật trắc bằng của thơ lục bát

2 Kĩ năng :

Nhận diện, phân tích, tập viết thơ lục bát

3 Thái độ :

Biết làm được thơ lục bát

- GV : soạn giáo án sgk, bảng phụ

- HS : soạn, xem, đọc trước bài và trả lời câu hỏi sgk

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới :

HĐ 1 :

I Luật thơ lục bát.

1 Đọc câu ca dao : (sgk/ trang

Trang 8

Trực quan câu ca dao

? Cặp câu thơ lục bát mỗi

dòng có mấy tiếng ? Vì sao

gọi là thơ lục bát ?

? Trực quan sơ đồ yêu cầu

HS điền các kí hiệu :

B (bằng), T (trắc), V (vần)

ứng với mỗi tiếng của bài ca

dao vào các ô

? Nhận xét tương quan thanh

điệu giữa tiếng 6 và tiếng 8

dòng bát

? Nêu nhận xét về luật thơ

lục bát (số dòng, số tiếng,

hiệp vần, vị trí vần, sự đổi

thay các tiếng bằng, trắc,

bỗng, trầm và cách ngắt nhịp

trong câu)

Cho HS trao đổi cặp nhận xét

 Kết luận, nhận xét

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

HĐ 2 :

Hướng dẫn luyện tập

Cho HS làm BT chạy

GV HDHS tập làm thơ về đề

tài đến môi trường sống

hiện nay.

GV nhận xét, kết luận.

Nhận xét, cho điểm

Tổ chức cho HS chơi trò

chơi

GV làm trọng tài

- Dòng lục 6 tiếng, dòng bát 8 tiếng  Lục bát

- Điền :

B B B T B B

T B B T T B(V) B B

T B T T B B(V)

T B T T B B(V) B B

 đều là thanh B nhưng không hoàn toàn trùng dấu, nghĩa là phải : huyền – ngang hoặc ngang – huyền

- Trao đổi, trình bày

- Xác định yêu cầu bài tập 1

- Điền nhanh

- Nhận xét, sửa chữa

- Làm và trình bày ý kiến

- Chơi trò, chơi theo gợi ý sgk

155)

2 Tìm hiểu luật thơ :

- Số dòng : Không hạn định (ít nhất có 2 câu)

- Số tiếng/dòng : 1 dòng 6 tiêng, 1 dòng 8 tiếng (1 câu lục bát)

- Vần chủ yếu là vần bằng, vần lưng và vần chân

+ Tiếng thứ 6 của câu 6 tiếng vần với tiếng thư 6 của câu

8 tiếng

+ Tiếng thứ 8 của câu 8 tiếng vần với tiếng thứ 6 của câu 6 tiếng tiếp theo

- Luật bằng trắc : + Các tiếng lẻ tự do

+ Các tiếng chẵn theo luật :

2 4 6 8

B T BV

B T BV BV Lưu ý : Trong câu bát tiếng thứ 6 và 8 đều là vần bằng nhưng thanh điệu đối lập nhau

* Ghi nhớ : (sgk/ trang 156)

II Luyện tập.

BTập 1 Điền nối tiếp cho thành bài lục bát đúng luật

- kẻo mà

- làm nền mai sau

- Muôn hoa khoe sắc, bướm tìm vờn hoa

BTập 2 Sửa lại cho đúng luật

- bòng  xoài

- lên  nhanh BTập 3 Làm thơ lục bát

4 Củng cố :

- GV nhắc lại nội dung bài học

- Nêu đôi nét về thể thơ, luật thơ lục bát

- Học bài, hoàn thành bài tập sgk

- Phân tích thi luật một bài ca dao

- Tập viết bài thơ lục bát ngắn theo đề tài môi trường

- Chuẩn bị bài : “Chuẩn mực sử dụng từ”

Trang 9

Kí duyệt của TTCM Ngày : 19/11/2016

Phạm Khưu Việt Trinh

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	183 KB