- Những xúc cảm chân thành của tác giả và hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hi sinh.. - Liên hệ để thấy được nỗi nhớ về người bà trong hồn cảnh tác giả đang ở xa tổ quốc cĩ mố
Trang 1Ngày soạn: 04/ 11/ 2018 Ngày dạy: 06/ 11/ 2018
TUẦN: 12 – TIẾT: 56, 57
Văn bản BẾP LỬA
BẰNG VIỆT
HDĐT: KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ TRÊN LƯNG MẸ
NGUYỄN KHOA ĐIỀM
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Bằng Việt, Nguyễn khoa Điềm và hồn cảnh ra đời của bài thơ
- Những xúc cảm chân thành của tác giả và hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hi sinh
- Tình cảm bà mẹ Tà- ơi dành cho con gắn chặt với tình yêu đất nước và niềm tin vào
sự tất thắn của cách mạng
- Việc sử dụng kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả, bình luận trong tác phẩm trữ tình
- Nghệ thuật ẩn dụ, phĩng đại, hình ảnh thơ mang tính biểu tượng, âm hưởng của những khúc hát ru thiết tha, trìu mến
2 Kỹ năng:
- Nhận diện, phân tích được yếu tố miêu tả, tự sự, bình luận và biểu cảm trong bài thơ
- Liên hệ để thấy được nỗi nhớ về người bà trong hồn cảnh tác giả đang ở xa tổ quốc
cĩ mối liên hệ chặt chẽ với những tình cảm với quê hương đất nước
- Nhận diện các yếu tố ngơn ngữ, hình ảnh mang màu sắc dân gian trong bài thơ
- Phân tích được mạch cảm xúc trữ tình trong bài thơ qua những khúc của người mẹ, của tác giả
3 Thái độ:
- Giáo dục tình yêu gia đình, người thân, yêu quê hương
- Giáo dục lịng biết ơn những người mẹ VN anh hùng
Tích hợp giáo dục học sinh: Tình cảm gia đình (tình bà cháu)
4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực
giao tiếp, năng lực đọc hiểu, năng lực sử dụng ngơn ngữ, năng lực hợp tác
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách cĩ liên quan, giáo án soạn theo chuẩn
kiến thức kỹ năng
- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc 2 khổ thơ đầu của bài "Đoàn thuyền
đánh cá" Nội dung và nghệ thuật được tác giả khắc họa qua 2 khổ thơ? Nêu
hoàn cảnh sáng tác và ý nghĩa của bài thơ?
- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh GV cĩ
cách giới thiệu bài phù hợp)
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động của thầy và trị Nội dung chính Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc – hiểu chú thích.
Nêu những nét chính về tác giả?
Nêu hồn cảnh sáng tác của bài thơ?
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Sinh 1941, quê Hà Tây cũ
Trang 2Sáng tác năm nào?
Bài thơ nằm trong tập thơ nào?
GV đọc văn bản, hướng dẫn HS đọc
Lưu ý giọng đọc sâu lắng, tình cảm
Hoạt động 2: Tìm hiểu mạch cảm xúc và bố cục
của bài thơ.
Bài thơ là lời của ai? Nói về ai? Và về điều gì?
Ở lớp 7, các em được học bài thơ nào cũng nói về
tình bà cháu? “Tiếng gà trưa” – Xuân Quỳnh
GV: Mỗi bài lại có nội dung, cảm xúc, kỉ niệm và
suy ngẫm khác nhau
Em hãy cho biết mạch cảm xúc của bài thơ
Hồi tưởng Hiện tại, kỉ niệm quá khứ
Dựa vào mạch cảm xúc, em hãy nêu bố cục của bài
thơ?
Ba dòng đầu: Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho
dòng hồi tưởng, cảm xúc về bà
Bốn khổ tiếp: hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ sống
bên bà và hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp
lửa
Khổ sáu: suy ngẫm về bà và cuộc đời của bà
Khổ cuối: cháu đã trưởng thành, đi xa nhưng
không nguôi nhớ về bà
Hoạt động 3: Phân tích những hồi tưởng về bà
và tình bà cháu.
Sự hồi tưởng bắt đầu từ hình ảnh nào?
“Bếp lửa chờn vờn sương sớm” là hình ảnh như thế
nào? gần gũi, quen thuộc
"Ấp iu" gợi lên điều gì? Bàn tay kiên nhẫn,
khéo léo và tấm lòng chi chút của người nhóm lửa
Từ đó, bài thơ gợi lại một thời thơ ấu bên bà ra
sao? Gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn
GV liên hệ nạn đói 1945 “giặc đốt làng, cháy
tàn, cháy rụi”
Kỉ niệm nào về bếp lửa làm cháu nhớ lâu?
“ Chỉ nhớ khói…/ ….còn cay”
Tuổi thơ bên bà còn có sự xuất hiện của hình ảnh
nào?
Tiếng tu hú gợi nên điều gì? Gợi ra tình cảnh
vắng vẻ và nhớ mong của hai bà cháu
Khi cha mẹ đi công tác, cháu đã được bà giúp điều
gì?
GDHS: Từ những hồi tưởng về bà, người cháu suy
ngẫm về cuộc đời bà như thế nào?
Hình ảnh người bà và hình ảnh bếp lửa ntn với
- Thuộc các thế hệ nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
2 Tác phẩm:
- Sáng tác 1963 khi tác giả đang là
SV học ở nước ngoài
- Bài thơ nằm trong tập “”Hương cây – Bếp lửa” (1968)
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nội dung:
a/ Những hồi tưởng về bà và tình
bà cháu:
- Sự hồi tưởng bắt đầu từ hình ảnh thân thương, ấm áp về bếp lửa
- Tuổi ấu thơ bên bà nhiều gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn
- Bà chăm sóc, dạy bảo cháu nên người
b/ Những suy ngẫm về bà hình ảnh bếp lửa:
- Đời bà lận đận
- Sự tần tảo, đức hi sinh chăm lo cho mọi người
- Hình ảnh bà luôn gắn liền hình ảnh bếp lửa
- Bà nhóm lên niềm yêu thương và
Trang 3GV: Bà là người nhóm lửa lại cũng là người giữ
cho ngọn lửa luôn ấm, nóng và toả sáng trong mỗi
gia đình ẩn dụ: lửa lòng
Bếp lửa do tay bà nhóm lên là nhóm những gì?
Đứa cháu bây giờ đã xa nhưng tấm lòng thế nào?
Ngọn lửa ấy đvới người cháu nó đã trở thành điều
gì? Trở thành kỉ niệm ấm lòng, niềm tin thiêng
liêng, kì diệu nâng bước người cháu trên suốt
chặng đường dài
HS đọc “Rồi sớm … / … dai dẳng”
Vì sao ở hai câu dưới t/g dùng “ngọn lửa” mà
không dùng “bếp lửa”
“Ngọn lửa” ở đây có ý nghĩa gì? (ngọn lửa
trong lòng bà, ngọn lửa của sức sống, lòng yêu
thương, niềm tin)
Như vậy, bà không chỉ là người nhóm lửa mà còn
là người ntn nữa? (giữ lửa, truyền lửa)
Cảm nhận của em về tình bà cháu được thể hiện
trong bài thơ?
Bài thơ chứa đựng một ý nghĩa triết lí thầm kín
như thế nào? (những gì thân thiết nhất của tuổi
thơ mỗi người đều có sức toả sáng, nâng đỡ con
người suốt hành trình dài rộng của cuộc đời)
Tình cảm bà cháu được gắn liền với tình cảm nào
khác? (sự khởi đầu của tình yêu con người, gia
đình, quê hương, đất nước)
Tiết 57 Hoạt động 4: Tìm hiểu NT và ý nghĩa VB
Nhận xét về việc xây dựng hình ảnh thơ?
Nêu những nét nổi bật về NT của bài thơ?
(kết hợp BC với MT, TS, bình luận; Sáng tạo
hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh người bà)
Thể thơ tám chữ có tác dụng thế nào đối với việc
thể hiện cảm xúc?
Cho biết ý nghĩa bài thơ?
Hoạt động 5: Tìm hiểu bài “Khúc hát ru những
em bé lớn trên lưng mẹ”.
Từng lời ru của người mẹ được ngắt nhịp đều đặn
ở các dòng thơ Them em, cách lặp đi , lặp lại, cách
ngắt nhịp như thế có tác dung tạo nhịp điệu ntn cho
bài thơ?
- Cách lặp đi lặp lại, ngắt nhịp đều đặn tạo nên âm
điệu dìu dặt, vấn vương thể hiện tình cảm thiết
tha của người mẹ
tâm tình tuổi nhỏ
- Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người truyền
lửa – ngọn lửa của sự sống, niềm tin cho các thế hệ nối tiếp
2 Nghệ thuật:
- Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể, gần gũi, vừa gợi nhiều liên tưởng, mang ý nghĩa biểu tượng
- Viết theo thể thơ tám chữ phù hợp với giọng điệu cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả,
tự sự, Nl và BC
3 Ý nghĩa văn bản:
Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp tình bà cháu, nhà thơ cho ta hiểu thêm
về những người bà, những người mẹ,
về nhân dân nghĩa tình
Ý nghĩa : “Khúc hát ru nhưng em
bé lớn trên lưng mẹ” ngợi ca tình
cảm thiết tha và cao đẹp của bà mẹ Tà-ôi dành cho con, cho quê hương,
Trang 4Qua từng đoạn thơ, người mẹ được miêu tả trong
những công việc gì? Hoàn cảnh nào?
Tìm những chi tiết thể hiện sự vất vả, gian khổ của
người mẹ chiến khu?
Em hiểu như thế nào về hai câu thơ “Mặt tời của
bắp thì nằm trên đồi- Mặt trời của mẹ, em nằm trên
lưng”? Phân tích tình cảm của người mẹ đối với
con ở câu thơ thứ hai
Qua khúc ru, em cảm nhận tình cảm của người mẹ
đối với người con như thế nào?
Nhận xét về mối liên hệ giữa lời ru trực tiếp của
người mẹ với hoàn cảnh, công việc mà mẹ đang
làm ở từng đoạn thơ, về sự phát triển tình cảm và
ước vọng của người mẹ qua ba khúc ru
đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu hỏi: Học thuộc lòng bài thơ.
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Câu hỏi: Bình giảng ba câu thơ mở đầu bài thơ Bếp lửa
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Đọc diễn cảm 2 bài thơ
- Phân tích sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm ở một số đoạn thơ tự chọn trong bài thơ
- Trình bày nhận xét về giọng điệu của bài thơ
- Chuẩn bị bài mới: "Ánh trăng".
+ Đọc bài thơ
+ Tìm hiểu quá khứ và hiện tại trong bài thơ thế nào và suy nghĩ của nhà thơ ra sao?
Trang 5Ngày soạn: 04/ 11/ 2018 Ngày dạy: 07/ 11/ 2018
TUẦN: 12 – TIẾT: 58
Văn bản ÁNH TRĂNG
NGUYỄN DUY
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính.
- Sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, nghị luận trong tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại
- Ngơn ngữ hình ảnh giàu suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng
2 Kỹ năng:
- Đọc hiểu văn bản thơ được sáng tác sau 1975
- Vận dung kiến thức về thể loại tự sự kết hợp với các phương thức biểu đạt trong tác phẩm thơ để cảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại
3 Thái độ: Giáo dục tình cảm ơn nghĩa thủy chung với quá khứ, thái độ sống “ uống
nước nhớ nguồn”
Tích hợp mơi trường: Mối quan hệ giữ mơi trường và tình cảm của con
người
4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực
giao tiếp, năng lực đọc hiểu, năng lực sử dụng ngơn ngữ, năng lực hợp tác
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách cĩ liên quan, giáo án soạn theo chuẩn
kiến thức kỹ năng
- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Kiểm tra bài cũ: Trong hồi tưởng của người cháu, những kỉ
niệm nào về bà và tình bà cháu đã được gợi lại? Nghệ thuật và ý nghĩa bài thơ?
- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh
GV cĩ cách giới thiệu bài phù hợp)
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động của thầy và trị Nội dung chính
Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu
chung
Gọi HS đọc chú thích, hỏi:
Nêu vài nét chính về cuộc đời tác
giả?
Hướng dẫn cách đọc văn bản
GV đọc 1 khổ, gọi 2 HS đọc tiếp
Nhận xét cách đọc, sửa lỗi của
HS
Bài thơ được nhà thơ sáng tác
vào năm nào? Ở đâu ?
Bài thơ thuộc thể thơ gì? Xác định
bố cục của bài thơ
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc - hiểu
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả: Nguyễn Duy tên thật là
Nguyễn Duy Nhuệ (1948), quê ở Thanh Hĩa Ong là nhà thơ trưởng thành trong thời kì chống Mĩ
2 Tác phẩm: Tập thơ Anh trăng được
tặng giải A của Hội nhà văn Việt Nam(1984)
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nội dung:
Trang 6văn bản
Tìm hiểu quan hệ giữa tác giả
với vầng trăng.
Gọi 1 HS đọc 3 khổ thơ đầu
Nêu ý chính ba khổ thơ này
Yêu cầu HS đọc 2 khổ đầu
Vầng trăng có quan hệ với tác
giả vào thời gian nào ?
Thời gian này đối với tác giả như
thế nào?
Tác giả sử dụng nghệ thuật gì ?
(Điệp từ: với)
Từ nào diễn đạt thời gian đi bộ
đội? (“Rừng")
Quan hệ đó được nhà thơ khái
quát bằng từ nào? (Tri kỉ, nghĩa
tình)
Gọi HS đọc khổ 3
Quan hệ nhà thơ với ánh trăng
trong thời gian
nào? (Hồi về thành phố)
Về thành phố, nhà thơ sống trong
hoàn cảnh
như thế nào ?
Quan hệ giữa nhà thơ và ánh
trăng được thể
hiện qua từ nào ?
Tình cảm của nhà thơ đối với
vầng trăng như
thế nào ?
GDMT: Mối quan hệ giữ mơi trường và
tình
cảm của con người
Vì sao dẫn đến sự thay đổi
này?(Vì hoàn cảnh sống thay
đổi)
Tìm hiểu tình huống gặp lại
vầng trăng.
Cho HS đọc khổ thơ 4
Ý chính khổ thơ ?
Nhà thơ gặp lại vầng trăng khi
nào?
Thế nào là buyn-đinh?
Từ nào diễn đạt hành động của
nhà thơ khi đèn điện tắt? (“Vội
a Cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ: (hai khổ thơ đầu)
- Trăng là người bạn tri kỉ, tình nghĩa của con người từ tuổi nhỏ đến những năm tháng trận mạc sâu nặng đến mức
“ngỡ chẳng bao giờ quên – cái vầng trăng tình nghĩa
b Cảm nghĩ của con người về vầng trăng hiện tại.
- Lịng người thay đổi (quen ánh điện, cửa gương), lãng quên vầng trăng
“vầng trăng đi qua ngõ – như người dung qua đường”.
- Trăng vẫn trịn , thuỷ chung, tình nghĩa
c Suy ngẫm của tác giả:
- Xúc động dâng trào, nhớ về quá khứ
- Trăng vẫn đẹp ven nguyên, thuỷ chung, tình nghĩa
Trang 7bật tung”)
- Thuộc từ loại gì? (Động từ )
- Diễn đạt hành động của nhà thơ
như thế nào?
(Khẩn trương, rất nhanh).
Tình huống nhà thơ gặp lại vầng
trăng qua từ
nào? (Đột ngột, thình lình)
Tìm hiểu cảm xúc và suy ngẫm
của tác giả.
Gọi HS đọc 2 khổ thơ cuối
Ý chính 2 khổ thơ này
Phân tích từ “mặt” đầu câu khổ
5
Lúc đó, tâm trạng nhà thơ được
thể hiện qua từ nào ?
Cảm xúc của nhà thơ như thế
nào khi gặp lại vầng trăng - Nhà
thơ sử dụng bao nhiêu lần “ ánh
trăng” trong bài? (6 lần)
“Trắng cứ tròn vành vạnh” có ý
nghĩa gì ?
“Ánh trăng im phăng phắc” có ý
nghĩa gì, nhắc nhở nhà thơ điều
gì?
Nhà thơ nhận ra gì về cách sống
của mình? - Phân tích từ “giật
mình”? (Hối hận)
Tại sao tác giả lại hối hận ?
NV lớp 7, tác giả nào bắt gặp lại
vầng trăng và cảm xúc như thế
nào? (Lí Bạch: nhìn trăng nhớ quê
hương)
Hoạt động 3: Tìm hiểu nghệ thuật, ý
nghĩa của bài thơ.
Em có nhận xét gì về kết cấu,
giọng điệu của bài thơ?
Những yếu tố ấy có tác dụng gì
với việc thể
hiện chủ đề của tác phẩm?
GDMT: Qua bài thơ, nhà thơ
nhắc nhở chúng ta thái độ
sống như thế nào? (Uống
nước nhớ, ân tình thủy chung
cùng quá khứ.)
- Nhận ra sự bạc bẽo, nơng nỗi trong cách sống của mình
- Ăn năn, hối hận, tự trách
2 Nghệ thuật:
- Kết hợp tự sự và trữ tình
- Sáng tạo hình ảnh thơ cĩ nhiều tầng
ý nghĩa:
+ Trăng là vẻ đẹp của thiên nhiên,
tự nhiên,là người bạn gắn bĩ với con người
+ Trăng là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp của đời sống tự nhiên, vĩnh hằng
3 Ý nghĩa: “Ánh trăng” khắc hoạ một
khía cạnh trong vẻ đẹp của người lính sâu nặng, nghĩa tình, thuỷ chung
Trang 8Em rút ra được bài học gì để
không giật mình
như nhà thơ Nguyễn Duy ? (Dù
hồn cảnh sống cĩ thay đổi thế nào chăng
nữa, chúng ta vẫn luơn nhớ về quá khứ ân
tình
thuỷ chung.)
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu hỏi: Học thuộc lịng bài thơ.
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Câu hỏi: Bài thơ "Ánh trăng" cĩ dáng dấp một câu chuyện kể Theo em, yếu tố tự
sự và yếu tố trữ tình được kết hợp trong bài thơ như thế nào?
E HOẠT ĐỘNG TÌM TỊI, MỞ RỘNG
- Học bài
- Hiểu được ý nghĩa hình ảnh vầng trăng
- Chuẩn bị bài mới: "Tổng kết từ vựng (Luyện tập tổng hợp)" Chuẩn bị các bài tập
theo hướng dẫn SGK
Trang 9Ngày soạn: 04/ 11/ 2018 Ngày dạy: 08/ 11/ 2018
TUẦN: 12 – TIẾT: 59
Tiếng việt TỔNG KẾT TỪ VỰNG
(Luyện tập tổng hợp)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Hệ thống hĩa các kiến thức về nghĩa của từ, từ đồng âm, từ trái nghĩa, nghĩa của từ, trường từ vựng, từ tượng hình, từ tượng thanh, các biện pháp tu từ từ vựng,
- Tác dụng của việc sử dụng các phép tu từ trong các văn bản nghệ thuật
2 Kỹ năng:
- Nhận diện được các từ vựng các biện pháp tu từ từ vựng trong văn bản
- Phân tích tác dụng của việc lựa chọn, sử dụng từ ngữ và biện pháp tu từ trong văn bản
3 Thái độ: Biết vận dụng những kiến thức về từ vựng để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong giao tiếp, trong văn chương
4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực
giao tiếp, năng lực sử dụng ngơn ngữ, năng lực hợp tác
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách cĩ liên quan, giáo án soạn theo chuẩn
kiến thức kỹ năng
- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở bài tập HS.
- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh
GV cĩ cách giới thiệu bài phù hợp)
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động của thầy và trị Nội dung chính
Gọi HS đọc bài tập 1, xác
định yêu cầu
So sánh 2 dị bản của
câu ca dao
GV chia nhĩm thảo luận
Lựa chọn từ thích hợp với ý
nghĩa
cần biểu đạt
Gọi HS đọc BT 2, xác định
yêu cầu
Nhận xét cách hiểu
nghĩa từ ngữ của
người vợ?
Gọi HS đọc lại đoạn
Bài tập 1: So sánh 2 dị bản của câu ca
dao:
"Râu tôm …… khen ngon"
(1) gật đầu: cúi đầu xuống rối ngẫng lên ngay thường để chào hỏi hay tỏ sự đồng ý
(2) gật gù: gật nhẹ và nhiều lần, biểu thị thái độ đồng tình, tán thưởng
“gật gù”: thích hợp hơn ý nghĩa cần biểu đạt: tuy món ăn đạm bạc nhưng đôi vợ chồng nghèo rất ngon miệng
vì họ biết chia sẻ những niềm vui đơn
sơ trong cuộc sống
Bài tập 2: Người vợ không hiểu nghĩa
của cách nói” chỉ có 1 chân sút” (chân: nghĩa chuyển ) Cĩ nghĩa là cả đội
Trang 10thơ
Xác định từ dùng theo
nghĩa gốc và nghĩa
chuyển?
GV yêu cầu: Vận dụng kiến thức
về từ vựng, phân tích cái hay
trong cách dùng từ ở đoạn thơ
Chia 4 nhĩm HS thảo luận
Đại diện nhĩm trình bày
Nhĩm khác nhận xét
GV nhận xét, chốt ý
Gọi HS đọc BT 5 + trả
lời câu hỏi
Truyện phê phán điều gì?
bóng chỉ có 1 người giỏi ghi bàn Cịn người vợ hiểu từ chân theo nghĩa gốc
Bài tập 3:
- Nghĩa gốc: miệng, chân, tay
- Nghĩa chuyển : đầu, vai
+ Chuyển nghĩa theo phương thức hoán dụ : vai
+ Chuyển nghĩa theo phương thức ẩn dụ: đầu
Bài tập 4:
- Cĩ 2 trường từ vựng:
+ Màu sắc: đỏ, xanh, hồng
+ lửa: cháy, tro
- 2 trường từ vựng trên có quan hệ chặt chẽ với nhau Màu áo đỏ của cô gái thắp lên trong mắt chàng trai (và bao người khác) ngọn lưûa Ngọn lửa đó lan toả trong con người anh làm anh say đắm, ngất ngây (đến mức có thể cháy thành tro) và lan ra cả khơng gian, làm khơng gian cũng biến sắc
Nhờ vậy mà đã gây ấn tượng mạnh của người đọc
và thể hiện được một tình yêu cháy bỏng của người đọc
Bài tập 5:
a/ Các s ự vật, hi ệ n tượng trong đo ạ n văn được đặt tên theo cách:
- rạch Mái Giầm
- kênh Bọ Mắt
- kênh ba khía Gọi tên bằng cách dùng từ ngữ có sẳn với nội dung mới, dựa vào đặc điểm của sự vật, hiện tượng được gọi tên
b/ Một số tên gọi theo cách trên: con
bạc má, rắn sọc dưa, khỉ mặt ngựa, gấu chó, cà tím, ớt chỉ thiên, cây xương rồng , chè móc câu,…
Bài tập 6: Truyện phê phán về việc lạm dụng từ ngữø nước ngoài: thay vì “bác sĩ” mà cứ nói “đốc tờ”
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu hỏi: Hồn thành các bài tập trên.