GA 7 - Tuan 12

Kiến thức: - Vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.. - Sự kết hợp các yếu tố biểu cảm, tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.. Kỹ năng: - Nhận ra tác dụng của các yếu tố m

Ngày soạn: 04/ 11/ 2018 Ngày dạy: 05/11 / 2018

TUẦN: 12 – TIẾT: 45

Văn bản CẢNH KHUYA, RẰM THÁNG GIÊNG (Nguyên tiêu)

HỒ CHÍ MINH

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Sơ giản về Hồ Chí Minh

- Tình yêu thiên nhiên gắn với tình cảm cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Tâm hồn chiến sĩ- nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung, bình tĩnh, lạc quan

- Nghệ thuật tả cảnh, tả tình; ngôn ngữ và hình ảnh đặc sắc trong bài thơ

2 Kỹ năng:

- Đọc-hiểu tác phẩm thơ hiện đại viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và vẻ đẹp mới mẻ của những chất liệu cổ thi trong sáng tác của lãnh tụ Hồ Chí Minh

- So sánh sự khác nhau giữa nguyên tác văn bản dịch

bài thơ Rằm tháng giêng.

3 Thái độ:

- Lòng biết ơn đối với Bác Hồ

- Cảm phục tấm lòng lo cho dân, cho nước của Bác

Tích hợp GD TT HCM: Sự kết hợp hài hòa giữa tình yêu

thiên nhiên, cuộc sống và bản lĩnh người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh.

4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực

giao tiếp, năng lực đọc hiểu, năng lực sử dụng ngơn ngữ, năng lực hợp tác

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách cĩ liên quan, giáo án soạn theo chuẩn

kiến thức kỹ năng

- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS.

- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh

GV cĩ cách giới thiệu bài phù hợp)

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

Hoạt động của thầy và trị Nội dung chính Hoạt động 1: HD tìm hiểu tác giả, tác phẩm

Hs đọc chú thích* SGK

Nêu những hiểu biết của em về tác giả và tác phẩm?

Hướng dẫn đọc: Giọng chậm, thanh thản và sâu lắng,

nhấn mạnh điệp ngữ chưa ngủ; nhịp 3/4 - 4/3 - 2/5

Giải thích từ khĩ Căn cứ vào số câu, số chữ, hãy cho

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:Hồ Chí

Minh(1890-1969) Là anh hùng giải phóng dân tộc,là danh nhân văn hóa thế giới, nhà thơ

biết thể loại của 2 bài thơ?

Hoạt động 2: HD tìm hiểu bài thơ Cảnh khuya

Hs đọc 2 câu đầu, 2 câu em vừa đọc miêu tả cảnh gì ?

Cảnh rừng Việt Bắc vào lúc đêm khuya được miêu tả

thơng qua những sự vật nào? (suối, trăng, cổ thụ, hoa)

Suối được miêu tả với đặc điểm gì? (suối trong như

tiếng hát xa)

Khi miêu tả tiếng suối, tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì? (hình ảnh so sánh đặc sắc: tiếng suối là

âm thanh của TN với tiếng hát là âm thanh của con

người)

Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đĩ? (Làm cho

tiếng suối của rừng Việt Bắc trở nên gần gũi với con

ng hơn và mang sức sống trẻ trung hơn)

Ở câu 2, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đĩ?

Hai câu thơ đầu đã tạo được 1 vẻ đẹp TN như thế

nào?

GV: Hai câu thơ đầu miêu tả cảnh TN vào 1 đêm rất

khuya ở núi rừng Việt Bắc Trong sự yên lặng của núi

rừng, tiếng suối chảy rĩc rách trong đêm khuya nghe

như tiếng hát từ xa vẳng lại Hình ảnh trăng lồng cổ

thụ thật đẹp bởi ánh trăng thấp thống đan xen, hồ

nhập trong tán lá cây đung đưa trước giĩ ngàn, ánh

trăng tạo hình bĩng đen trắng, đậm nhạt của cành lá

xuống mặt đất cỏ hoa Tất cả hồ quyện với nhau tạo

nên 1 khung cảnh TN thơ mộng

Hs đọc 2 câu thơ cuối - Hai câu thơ em vừa đọc tả

cảnh hay tả tâm trạng? Đĩ là tâm trạng gì, của ai?

Bác chưa ngủ là vì cảnh đẹp của TN hay là vì lí do gì

khác? (Bác chưa ngủ khơng phải để thưởng ngoạn

cảnh đẹp của TN mà là vì lo việc nước )

Hai câu thơ cĩ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác

dụng của các biện pháp nghệ thuật đĩ?

Bài thơ đã cho em hiểu gì về Bác?

GV: Cảnh khuya vừa là bài thơ tả cảnh ngụ tình, vừa

trực tiếp giãi bày tình cảm, tâm trạng của Bác Hồ vào

những năm tháng đầu cuộc kháng chiến chống Pháp

gian khổ Đọc bài thơ chúng ta vơ cùng cảm mến và

trân trọng tình yêu TN , tấm lịng yêu nước, tinh thần

trách nhiệm lớn lao của Người đối với việc dân, việc

nước

Hd đọc: Bản phiên âm đọc với nhịp: 4/3 - 2/2/3; bản

dịch thơ: 2/2/2 - 2/4/2

Giai thích từ khĩ: Nguyên tiêu là đêm rằm tháng

giêng đầu tiên của 1 năm mới

lớn của Việt Nam

2 Tác phẩm:

- Thơ ca chiếm một vị trí đáng kể trong sự nghiệp văn học của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ở những sáng tác theo thể loại này, hình ảnh HCM hiện lên với tâm hồn nghệ sĩ - chiến sĩ cao đẹp

- Hai bài thơ được sáng tác ở rừng núi chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

Cảnh khuya: 1947 Rằm tháng giêng: 1948

II Đọc - hiểu văn bản:

A Cảnh khuya:

1 Nội dung:

- Cảnh núi rừng Việt Bắc trong một đêm trăng: âm thanh tiếng suối trong như tiếng hát, ánh trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa… Cảnh vật sống động, có đường nét, hình khối đa dạng với hai mảng màu sáng, tối

- Con người: tinh tế, cảm nhận vẻ đẹp của đêm trăng trong rừng Việt Bắc bằng cả tâm hồn, đồng thời vẫn canh cánh bên lòng nỗi niềm lo cho nước, cho cách mạng

2 Nghệ thuật:

-Viết theo thể thất

Bài thơ cĩ mấy nét cảnh? Đĩ là những nét cảnh nào?

(2 nét cảnh: Cảnh rằm tháng riêng và hình ảnh con

người giữa đêm rằm tháng giêng)

Hoạt động 3: HD tìm hiểu bài thơ Rằm tháng

giêng.

Hai câu thơ em vừa đọc tả cảnh gì? Nguyệt chính

viên cĩ nghĩa là gì? (Trăng trịn nhất)

Câu thơ thứ 2 cĩ gì đặc biệt về từ ngữ? Tác dụng của

biện pháp nghệ thuật đĩ? Hai câu đầu gợi cho ta 1

cảnh tượng như thế nào?

GV: Câu thơ đầu mở ra khung cảnh bầu trời cao rộng,

trong trẻo, nổi bật trên bầu trời ấy là vầng trăng trịn

đầy, toả sáng xuống khắp trời đất Câu thứ 2 vẽ ra 1

khơng gian xa rộng, bát ngát như khơng cĩ giới hạn

với con sơng, mặt nước tiếp liền với bầu trời Trong

nguyên văn chữ Hán, câu thơ này cĩ 3 từ xuân được

lặp lại, đã nhấn mạnh sự diễn tả vẻ đẹp và sức sống

mùa xuân đang tràn ngập cả trời đất

Cảnh xuân ấy đã gợi lên cảm xúc gì trong lịng tác

giả? Hs đọc 2 câu kết Hai câu em vừa đọc tả gì?

GV: Yên ba thâm xứ: là nơi tận cùng của khĩi sĩng

vừa kín đáo vừa yên tĩnh

Em hiểu như thế nào về chi tiết: đàm quân sự? (Bàn

cơng việc kháng chiến chống Pháp, bàn việc hệ trọng

của dân tộc)

Hai câu kết đã cho ta thấy được cơng việc gì của

Bác? Qua đĩ em hiểu thêm gì về Bác?

Hai bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Em hãy

nêu những nét đặc sắc về của 2 bài thơ?

GV: Cĩ thể nĩi, nếu bài Cảnh khuya thể hiện tình yêu

TN, yêu nước, mối lo âu và tinh thần trách nhiệm đối

với sự nghiệp của nước thì bài Nguyên tiêu vừa nối

tiếp vừa nâng cao những cảm hứng ấy của Bác Hồ,

đồng thời thể hiện rõ hơn tinh thần chủ động, phong

thái ung dung, lạc quan, niềm tin vững chắc ở sự

nghiệp CM của vị lãnh tụ, người chiến sĩ - người

nghệ sĩ HCM Bài thơ vừa mang âm điệu cổ điển vừa

thể hiện tinh thần thời đại, khoẻ khoắn, trẻ trung Nhờ

đĩ đêm rằm tháng giêng ấy vốn đã sáng, càng thêm

sáng vì cĩ nhiều niềm vui toả sáng

ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Có nhiều hình ảnh thơ lung linh, kì ảo

- Sử dụng các phép tu từ so sánh, điệp từ… có tác dụng miêu tả chân thực âm thanh, hình ảnh trong rừng đêm

-Sáng tạo về nhịp điệu

ở câu 1,4

3 Ý nghĩa văn bản:

Bài thơ thể hiện đặc điểm nổi bật của thơ Hồ Chí Minh: sự gắn bó, hòa hợp giữa thiên nhiên và con người

B Rằm tháng giêng:

1 Nội dung:

- Cảnh bầu trời, dòng sông hiện lên lồng lộng, sáng tỏ, tràn ngập ánh trăng đêm rằm tháng giêng Không gian bát ngát, cao rộng và sắc xuân hòa quyện trong từng sự vật, trong màu nước, trong màu trời

- Hiện thực về cuộc kháng chiến chống Pháp: Bác Hồ và các

vị lãnh đạo Đảng và nhà nước ta “bàn việc quân” tại chiến khu Việt Bắc

2 Nghệ thuật:

- Nguyên tác bằng chữ Hán theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, bản dịch thơ theo thể lục bát

- Sử dụng điệp từ có hiệu quả

- Lựa chọn từ ngữ gợi hình, biểu cảm

3 Ý nghiã văn bản:

Bài thơ toát lên vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ-chiến sĩ Hồ Chí Minh trước vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Bắc ở giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp còn nhiều gian khổ

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu hỏi: Học thuộc lịng hai bài thơ.

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Câu hỏi: Tìm đọc và chép lại một số bài thơ, câu thơ của Bác Hồ viết về trăng hoặc

cảnh thiên nhiên

E HOẠT ĐỘNG TÌM TỊI, MỞ RỘNG

- Học bài Nắm nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa hai bài thơ

- Chuẩn bị bài mới: "Ơn tập tiếng Việt" Ơn lại kiến thức những bài đã học.

Ngày soạn: 04/ 11/ 2018 Ngày dạy: 05/11 / 2018

TUẦN: 12 – TIẾT: 46

Tiếng việt ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Nắm các khái niệm: Từ ghép Từ láy Đại từ Từ Hán Việt Quan hệ từ Từ đồng nghĩa Từ trái nghĩa Từ đồng âm

- Nắm cách sử dụng các kiểu từ trên

2 Kỹ năng: Nhớ lại, làm bài tập, vận dụng

3 Thái độ: Thái độ học tập nghiêm túc.

4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực

giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách có liên quan, giáo án soạn theo chuẩn

kiến thức kỹ năng

- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK.

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Kiểm tra bài cũ: Thế nào là từ đồng âm Cho ví dụ.

- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh

GV có cách giới thiệu bài phù hợp)

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính Hoạt động 1 : Lí thuyết

- Thế nào là từ ghép đẳng lập ? từ ghép chính phụ ?

- Nghĩa của từ ghép chính phụ và đẳng lập khác nhau

như thế nào ?

- Thế nào là từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận ?

- Nghĩa của từ láy như thế nào ?

- Thế nào là đại từ ?

- Có các loại đại từ nào ?

- Từ ghép Hán Việt có mấy loại ?

- Trong nhiều trường hợp sử dụng từ ghép Hán Việt

có tác dụng gì ?

- Khi sử dụng từ Hán Việt cần chú ý tới điều gì ?

- Thế nào là quan hệ từ ?

- Sử dụng quan hệ từ như thế nào ?

- Thế nào là từ đồng nghĩa ?

- Từ đồng nghĩa có mấy loại ?

- Sử dụng từ đồng nghĩa như thế

nào ?

- Thế nào là từ trái nghĩa ?

- Sử dụng từ trái nghĩa như thế nào ?

- Thế nào là từ đồng âm ?

- Sử dụng từ đồng âm như thế nào ?

- Sử dụng thành ngữ như thế nào ?

Ôn tập kiến thức các bài sau:

1/ Từ ghép

2/ Từ láy

3/ Đại từ 4/ Từ Hán Việt

5/ Quan hệ từ 6/ Từ đồng nghĩa

7/ Từ trái nghĩa 8/ Từ đồng âm

Hoạt động 3 : Luyện tập

- GV cho HS thực hành một số bài tập gồm các dạng :

+ Đặt câu có sử dụng từ ghép, từ láy nói về việc bảo

vệ môi trường

+ Tìm từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ đồng âm trong

một số bài thơ đã học

+ Đặt câu, viết đoạn văn có sử dụng từ đồng nghĩa, từ

trái nghĩa, từ đồng âm về đề tài quê hương, môi

trường

+ Tìm thành ngữ, điền từ ngữ vào để hoàn tất thành

ngữ, giải thích nghĩa của thành ngữ

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu hỏi: Hoàn thành tất cả các bài tập đã cho và bài tập SGK.

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Câu hỏi: Viết đoạn văn về đề tài trường lớp (có sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa và

từ đồng âm)

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG

- Học bài Hoàn thành các bài tập

- Sưu tầm thêm những bài thơ, ca dao có sử dụng từ trái nghĩa, từ đồng âm, từ đồng nghĩa, đại từ, quan hệ từ

- Chuẩn bị bài mới: "Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm"

Ngày soạn: 20/ 11/ 2020 Ngày dạy: 22/11 /2020

TUẦN: 13 – TIẾT: 49

Làm văn CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

- Sự kết hợp các yếu tố biểu cảm, tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

2 Kỹ năng:

- Nhận ra tác dụng của các yếu tố miêu tả và tự sự trong một vb biểu cảm

- Sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả, tự sự trong làm văn biểu cảm

3 Thái độ: Thái độ học tập nghiêm túc.

4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực

giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách có liên quan, giáo án soạn theo chuẩn

kiến thức kỹ năng

- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài văn hoàn chỉnh đã làm ở nhà về 1 trong 4 đề

(SGK-129, 130 )

- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh

GV có cách giới thiệu bài phù hợp)

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính Hoạt động 1: HD tìm hiểu chung.

Hs đọc Bài ca nhà tranh

- Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong

bài thơ, và nêu ý nghĩa của chúng đối với bài

thơ?

- GV: Bài ca nhà tranh là 1 bài thơ biểu cảm

nhưng tác giả đã dùng khá nhiều yếu tố tự sự và

miêu tả như cảnh gió phá mái nhà, cảnh trẻ con

cướp tranh, cảnh nhà mưa ướt lạnh trong đêm

tối mịt Những cảnh này đã trở thành cái nền

hien thực để từ đó bay lên ước mơ cao thượng

của nhà thơ

Hs đọc đoạn văn của Duy Khán

- Giải thích: Thúng câu (thuyền câu hình tròn,

đan bằng tre), sắn thuyền (thứ cây có nhựa và

sơ, dùng sát vào thuyền nan để cho nước không

thấm vào)

- Em hãy chỉ ra các yếu tố miêu tả, tự sự và

biểu cảm của tác giả trong đoạn văn?

- Nếu không có yếu tố miêu tả và tự sự thì yếu

tố biểu cảm có bộc lộ được hay không?

I Tìm hiểu chung

- Muốn phát biểu suy nghĩ, cảm xúc đối với đời sống xung quanh, hãy dùng phương thức tự sự, miêu tả để gợi ra đối tượng biểu cảm và gởi gắm cảm xúc

- Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm xúc, do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện, miêu

tả đầy đủ sự việc, phong cảnh

II Luyện tập:

Trời mưa, một cơn gió thu thổi mạnh cuộn mất ba lớp tranh trên mái nhà của

Đỗ Phủ

Những mảnh tranh bay tung toé khắp nơi, mảnh thì treo trên ngọn cây xa, mảnh thì bay lộn vào mương sa Thấy vậy, trẻ con xô đến cướp giật lấy tranh mang vào sau luỹ tre Mặc cho nhà thơ kêu gào rát cổ, ông đành quay về, trong lòng đầy ấm ức, nhưng cũng lại thông cảm với bọn trẻ, chúng quá nghèo nên

- Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong niềm hồi

tưởng Hãy cho biết tình cảm đã chi phối tự sự

và miêu tả như thế nào?

- Gv: Đoạn văn của Duy Khán cũng là đoạn

văn biểu cảm và tác giả đã dùng khá nhiều yếu

tố tự sự và miêu tả Để nói lên được sự thông

cảm sâu sắc và tình thương yêu đối với người

cha Duy Khán đã tập trung tả và kể ngón chân,

bàn chân và cả cuộc đời của người cha đi làm

ăn vất vả bằng đôi chân ấy Nhà văn đã miêu tả,

tự sự trong niềm hồi tưởng về cuộc đời vất vả,

lam lũ của người cha Tình cảm ấy đã chi phối

mạnh khiến cho yếu tố tự sự và miêu tả ở đây

đầy xúc động và gợi cảm Như vậy là:

- Muốn biểu cảm thì ta phải làm gì?

- Tự sự và miêu tả có vai trò gì trong bài văn

biểu cảm?

Hoạt động 2: HD luyện tập

mới như thế

Trận gió lặng yên thì đêm buông xuống tối như mực, một đêm đen dày đặc nỗi buồn Nhà thơ nằm xuống đắp cái mền vải cũ nát nên lạnh như cắt Đã thế lũ con còn đạp nát cái lót Đầu giường thì nhà giột, mưa nặng hạt đều đều không dứt Nhà thơ không sao ngủ được vì mưa lạnh và lâu nay lại còn mất ngủ vì suy nghĩ sau cơn loạn li

Đến đây nhà thơ ước muốn có mái nhà rộng muôn ngàn gian để cho kẻ sĩ khắp thiên hạ có chỗ nương thân, chẳng sợ gì gió mưa nữa

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu hỏi: Hoàn thành đoạn văn trên.

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Câu hỏi: Muốn phát biểu cảm nghĩ với đời sống xung quanh ta dùng những phưng

thức biểu đạt nào?

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG

- Học bài

- Tìm thêm một số đoạn văn biểu cảm có kết hợp yếu tố tự sự và miêu tả

- Chuẩn bị bài mới: "Thành ngữ" Chuẩn bị bài tập, xem trước lí thuyết.