Bµi tËp s¸ng t¹o : - Với câu hỏi “Rồi có nuôi được không” ở cuối truyện cười người nói đã không tuân thủ phương châm về lượng Hỏi một điều rất thừa - Đôi khi người nói phải dung những cá[r]
Trang 1Ngày soạn:15/8/2010
Ngày dạy:
Tiết 1 : Phong cách Hồ Chí Minh
(Lê Anh Trà)
A Mục tiêu cần đạt:
a Kiến thức :
Giúp học sinh thấy vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị
b Kĩ năng :
Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu, phân tích văn bản nhật dụng
c Thái độ :
B Chuẩn bị phương tiện dạy học của thầy và trò :
Thầy : - O 0 tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện về Bác
- Đọc, nghiên cứu tài liệu, bài soạn
Trò: - O 0 tầm tranh ảnh, những bài viết về Bác
- Đọc SGK- trả lời các câu hỏi
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
* ổn định tổ chức :
- Điểm danh sĩ số lớp
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là văn bản nhật dụng ? Khi phân tích một vản bản nhật dụng ta cần * 0 ý điều gì ?
* Tổ chức dạy học bài mới :
- Giới thiệu bài:
Hồ Chí Minh không chỉ là anh hùng dân tộc vĩ đại mà còn là danh nhân văn hoá thế giới Bởi vậy phong cách sống và làm việc của Bác không chỉ là phong cách sống và
I Tìm hiểu chung về văn bản:
1 Tác giả, tác phẩm :
- Tác giả : Lê Anh Trà là một nhà báo
- Tác phẩm : Văn bản trích từ bài báo “Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị, trong Hồ Chí Minh và văn hoá Việt Nam” của Lê Anh Trà - (Viện Văn hoá xuất bản Hà Nội 1990)
2 Đọc tìm hiểu chú thích :
- Đọc : Chậm rãi, bình tĩnh, khúc triết
- Tìm hiểu các chú thích SGK- Giáo viên * 0 ý thêm 2 từ :
+ Bất giác : Tự nhiên, ngẫu nhiên, không dự định # V
Trang 2+ Đạm bạc : Sơ sài, không cầu kì, bày vẽ.
3 Thể loại và
- Kiểu văn bản : Nhật dụng
4 Bố cục : 3 phần
? Hãy tìm bố cục của văn
bản : ->3 phần :- Từ đầu .rất hiện đại
Quá trình hình thành và điều kì lạ của phong cách văn hoá Hồ Chí Minh
- Tiếp hạ tắm ao Những vẻ đẹp cụ thể của phong cách sống và làm việc của Bác Hồ
- Còn lại : Bình luận và khẳng định ý nghĩa của phong cách văn hoá Hồ Chí Minh
II Tìm hiểu chi tiết tác phẩm :
1 Quá trình hình thành và điều kì lạ của phong cách văn hoá Hồ Chí Minh :
( Học sinh đọc phần 1 văn bản)
? Hãy khái quát nội dung
chính của đoạn văn ?
Bác Hồ có vốn văn hoá
sâu rộng ấy ?
-> Nội dung : Vốn tri thức văn hoá sâu rộng của Hồ Chí Minh
-> Bằng thiên tài, bằng sự dày công học tập rèn luyện Cụ thể : Đi qua nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều
Mĩ
? Để có vốn tri thức văn
hoá sâu rộng ấy Bác Hồ đã làm
gì ?
và viết thạo nhiều thứ tiếng Anh, Nga, Hoa, Pháp + Qua công việc, lao động mà học hỏi (làm nhiều nghề khác nhau)
+ Học hỏi, tìm hiểu toàn diện và tới mức sâu sắc
“đến mức uyên thâm ”
? Theo em điều quan trọng và
kì lạ nhất trong phong cách
của T là gì ?
-> Điều quan trọng và kì lạ nhất là : + T tiếp thu một cách có chọn lọc, tinh hoa văn
động Tiếp thu mọi cái đẹp cái hay đồng thời phê phán những hạn chế tiêu cực Trên nền tảng văn hoá
? Chính điều kì lạ và quan
trọng ấy đã góp phần tạo nên
phong cách Hồ Chí Minh Em
phong cách của T ?
-> Phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà những phẩm chất khác nhau thống nhất trong một
Tây, d / và nay, dân tộc và quốc tế, vĩ đại và bình
dị Đó là sự kết hợp và thống nhất hào hoà bậc nhất
Trang 3trong lịch sử dân tộc Việt Nam từ d / đến nay Một
khác tinh hoa nhân loại cũng góp phần làm nên phong cách Hồ Chí Minh
Tiết 2 :
2 Vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh :
( Học sinh đọc phần 2 văn bản)
? Vẻ đẹp nổi bật trong phong
cách Hồ Chí Minh là gì ?
-> Vẻ đẹp giản dị mà thanh cao của T
? Vẻ đẹp ấy tác giả kể và
diện nào ? + Nơi ở, làm việc : Đơn sơ “chiếc nhà sàn nhỏ bằng
chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách họp bộ chính trị, làm việc và ngủ…”
+ Trang phục: Hết sức giản gị : Bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp cao su, trang ít
ỏi, “chiếc va li với bộ áo quần, vài vật kỉ niệm
+ Ăn uống: Đạm bạc: cá kho, rau luộc, / ghép, cà muối, cháo hoa…
? Hãy tìm thêm những câu
chuyện, câu thơ nói về sự giản
dị của Bác ………. thế gian”
? vậy đã có rất nhiều nhà
văn, nhà thơ, nhà báo trong và
ta vẫn thấy nét độc đáo trong
cách viết của Lê Anh Trà Em
hãy tìm lí giải ?
-> Nét độc đáo của Lê Anh Trà là bằng những câu chuyện cụ thể, những từ ngữ, những câu văn giàu hình ảnh, điểm vài lời nhận xét so sánh ý nhị dẫn dắt
vào một bảo tàng vừa bình dị vừa thiêng liêng
-> Chính nét độc đáo này đã làm nổi bật vẻ đẹp giản dị của Bác đồng thời có tác dụng thu hút hấp
? Để làm nổi bật hơn về cách
sống của Hồ Chí Minh tác giả
đã / ra lời bình luận thật sâu
sắc Em hãy tìm câu văn bình
luận đó ?
-> Câu văn : “ Tôi dám chắc không có một vị lãnh
tụ, một tổng thống hay một vị vua hiền nào ngày Bất giác ta nghĩ đến các vị hiền triết ngày d / ”
lời bình trên ? xác, giúp cho bạn đọc mở rộng khơi sâu trí tuệ và
tâm hồn.Từ cách sống của Hồ Chí Minh chúng ta nghĩ đến nhiều nhân vật nổi tiếng trên thế giới : những nguyên thủ quốc gia, những vị tổng thống lừng danh về sự giàu có sang trọng Chúng ta cũng
Trang 4Nguyễn Trãi với thơ cùng hiện về :
Thu ăn măng trúc đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
? Em hiểu gì về cách sống của
các hiền triết qua 2 câu thơ ?
->Vẻ đẹp của cuộc sống gắn với thú quê đạm bạc mà thanh cao
3 ý nghĩa của phong cách văn hoá Hồ Chí Minh
( Học sinh đọc phần còn lại của văn bản)
? Đoạn văn cho em biết gì về
phong cách văn hoá Hồ Chí
Minh ? Vì sao ?
->Phong cách sống giản dị đảm bạc của Hồ Chí Minh vô cùng thanh cao đạm bạc
Vì : Đây không phải là lối sống khắc khổ của những
Đây cũng không phải là cách tự thần thánh hoá, tự
Đây là một cách sống có văn hoá trở thàh một quan niệm thẩm mĩ : “ Cái đẹp là sự giản dị tự nhiên”
? Vậy ý nghĩa cao đẹp của
phong cách Hồ Chí Minh là
gì ?
->Phong cách Hồ Chí Minh gợi ta nhớ đến cách sống của các vị hiền triết
? So với các hiền triết ấy
phong cách Hồ Chí Minh có gì
giống và khác ?
->Giống : - Giản dị, đạm bạc, thanh cao
- Yêu và chan hoà với thiên nhiên
Khác : - Hiền triết lánh đục tìm trong bằng con
- Phong cách cuả các hiền triết chỉ mang tính dân tộc còn phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp giữa dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại
4 Nghệ thuật trong văn bản :
? Để làm nổi bật phong cách
Hồ Chí Minh tác giả đã sử
dụng những biện pháp nghệ
thuật nào ?
->Kết hợp kể + bình luận
- Chọn lọc chi tiết tiêu biểu
- So sánh với các bậc hiền triết
- Dẫn chứng thơ cổ, dùng từ Hán Việt
- Nghệ thuật đối lập : vĩ nhận mà giản dị gần gũi,
am hiểu mọi nền văn hoá nhân loại mà hết sức dân tộc hết sức Việt Nam
III Tổng kết ghi nhớ :
? Bài phong cách Hồ Chí Minh
đã cung cấp thêm cho em
những hiểu biết nào về Bác
Hồ ?
->Hiểu rõ hơn, sâu thêm những đạo đức tạo nên phong cách, cách sống của T
Đó là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện
đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại mà bình dị
Trang 5? Từ hiểu biết đó em có tình ->Tự hào, kính yêu, biết ơn và tự nguyện học tập
? Học tập theo phong cách Bác
chúng ta cần * 0 ý điều gì ? cũng cần phải giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc
Ghi nhớ : SGK
IV Luyện tập :
? Kể một số câu chuyện về sự giản dị của Bác
? Hát minh hoạ bài “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên T ”
V Bài tập về nhà :
- Học bài cũ
- Bài mới: Soạn bài : “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình ”
D Đánh giá điều chỉnh kế hoạch:
Ngày soạn:15/8/2010 Ngày dạy:
Tiết 3 : các phương châm hội thoại
A Mục tiêu cần đạt:
a Kiến thức :
chất
b Kĩ năng :
c Thái độ :
Nghiêm túc, đúng đắn trong giao tiếp
B Chuẩn bị phương tiện dạy học của thầy và trò :
Thầy : - Tình huống giao tiếp
- Đọc tài liệu, soạn bài
Trò: - Chuẩn bị bài chu đáo
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
* ổn định tổ chức :
- Điểm danh sĩ số lớp
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Kiểm tra bài cũ :
? Nhắc lại kiến thức hội thoại ở lớp 8
* Tổ chức dạy học bài mới :
- Giới thiệu bài: (GV giới thiệu)
I
Trang 61 Chọn ngữ liệu :
(Học sinh đọc đoạn đối thoại SGK trang 8)
2 Phân tích ngữ liệu, rút ra kết luận :
? Bơi nghĩa là gì ?
cử động của cơ thể
? Khi An hỏi “ học bơi ở đâu”
thì câu trả lời của Ba có đáp
ứng điều mà An muốn
biết không ? Vì sao ?
->Câu trả lời của Ba không đáp ứng điều mà
An muốn biết
Vì : Điều mà An cần biết là một địa điểm cụ thể nào
nào ?
->Tớ học bơi ở bể bơi thành phố (hoặc ở sông)
? Em nhận xét gì về nội dung
Ba trả lời ?
->Ba trả lời không đúng yêu cầu nội dung giao tiếp -> thiếu thông tin
Từ đó em rút ra bài học gì
trong giao tiếp ?
->Khi nói, câu nói phải có nội dung đúng với yêu cầu giao tiếp Không nên nói ít hơn những gì mà giao tiếp đòi hỏi
(Học sinh đọc truyện “Lợn
V áo mới ” )
? Truyện này gây T ở điểm
nào ?
->Truyện gây T ở chỗ câu hỏi của anh “lợn V ”
và câu trả lời của anh “áo mới” đều trái với những
? Em hãy chỉ rõ ? ->Cả hai nhân vật đều nói thừa thông tin “Lợn Vb
và “ áo mới ”
? Lẽ ra chỉ cần hỏi và trả lời -> Chỉ cần hỏi : Bác có thấy con lợn nào chạy qua
đây không
Và trả lời : Tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cả
? Vậy muốn hỏi-đáp chuẩn
mực ta cần * 0 ý điều gì ?
->Đừng nói nhiều hơn những gì cần nói
Theo em phải làm thế nào để
tránh điều vi phạm trên ?
->Kết luận : Trong giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu không thừa
II
1 Chọn ngữ liệu : Học sinh đọc truyện Quả bí khổng lồ.
2 Phân tích ngữ liệu và rút ra kết luận :
? Truyện T này phê phán
điều gì ?
->Phê phán tính nói khoác, nói sai sự thật
? vậy trong giao tiếp cần
tránh điều gì ?
->Không nên nói những điều mà mình không tin là
đúng sự thật
? Nếu không biết chắc một ->Không- vì không có cơ sở xác thực
Trang 7tuần nữa sẽ tổ chức cắm trại thì
em có thông báo :“Tuần sau
lớp ta đi cắm trại ” không ?
hoặc : Nếu không biết chắc vì
sao bạn mình nghỉ học thì em
có trả lời với thầy cô là bạn
mình ốm không? Vì sao?
? Vậy trong giao tiếp cần * 0 ý
điều gì ?
->Đừng nói những điều mà mình không có băng chứng xác thực
? Từ đó hãy rút ta kết luận ->Kết luận :
Khi giao tiếp đừng nói những điều mà không tin là châm về chất)
Ghi nhớ : SGK
III Luyện tập :
1 Bài tập về nhận diện phân tích :
a Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà( Câu này thừa cụm từ “ nuôi ở nhà” vì từ “gai súc” đã hàm chứa nghĩa là thú nuôi trong nhà
b én là một loài chim có hai cánh: Tất cả các loài chim đều có 2 cánh vì thế “hai cánh”
là một cụm từ thừa
2 Bài tập tái hiện:
- Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống
a Nói có căn cứ chắc chắn là nói có sách, mách có chứng.
b Nói sai sự thật một cách cố ý, nhằm che dấu điều gì đó là nói dối.
c Nói một cách hú hoạ, không có căn cứ là nói mò.
d Nói nhảm nói nhí, vu vơ là nói nhăng nói cuội.
e Nói khoác lác, làm ra vẻ tài giỏi hoặc nói những chuyện bông đùa khoác lác cho vui
là nói trạng.
châm hội thoại về chất
3 Bài tập sáng tạo :
a) tôi biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình
Trang 8ra / kiểm chứng.
- Nghĩa của các thành ngữ :
+ Ăn ốc nói mò: Nói không có căn cứ
+ Ăn không nói có: Vu khống, bịa đặt
+ Nói dơi nói chuột: Nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực
châm về chất
IV Bài tập về nhà :
- Học thuộc kiến thức bài cũ
D Đánh giá điều chỉnh kế hoạch:
Ngày soạn:15/8/2010
Ngày dạy:
trong văn bản thuyết minh
A Mục tiêu cần đạt:
a Kiến thức :
Trang 9Giúp học sinh hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn
b Kĩ năng :
Rèn kĩ năng sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
c Thái độ :
Học sinh có thái độ tích cực trong việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật khi viết văn bản thuyết minh
B Chuẩn bị phương tiện dạy học của thầy và trò :
Thầy : Nghiên cứu tài liệu + Soạn giáo án + Máy chiếu hắt
Trò: Đọc kĩ bài – trả lời các câu hỏi + giấy trong – bút viết
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
* ổn định tổ chức :
- Kiểm tra sĩ số lớp
* Kiểm tra bài cũ :
* Tổ chức dạy học bài mới :
- Giới thiệu bài: (GV thực hiện)
I Ôn tập văn bản thuyết minh :
? Nhắc lại khái niệm văn bản
thuyết minh ?
->Thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm, tính chất, cấu tạo, nguyên nhân sinh thành, phát triển, ý nghĩa, công dụng của các
? Đặc điểm của văn bản
thuyết minh ?
->Cung cấp tri thức khách quan, xác thực, hữu ích
minh ?
->Định nghĩa, ví dụ, liệt kê, dung số liệu phân tích,
so sánh
II Tìm hiểu văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật :
( Học sinh đọc văn bản nay)
2 Phân tích ngữ liệu và rút ra kết luận :
? Văn bản thuyết minh về nội
->Vịnh Hạ Long rộng bao nhiêu, có bao nhiêu hòn
đá lớn nhỏ, có bao nhiêu động đá, có những hang đá
đẹp ra làm ra hay mang hình thù kì lạ thế nào ?
? Nguyên ngọc có giới thiệu
không ?
->Không
? Vậy cách giới thiệu độc đáo
của Nguyên Ngọc là ở chỗ
nào ? diện ít ai nói tới đó là : Đá và V Hạ Long đem đến cho du khách những cảm giác thú vị
Trang 10? Lí do gì khiến cho du khách
có những cảm giác thú vị ấy ? ->Một là : Du khách có nhiều cách chơi Hạ Long : thả cho thuyền trôi nổi, hoặc buông theo dòng, hoặc
chèo nhẹ, hoặc * V nhanh, hoặc tuỳ hứng lúc nhanh lúc chậm, lúc dừng
Hai là : Trong khi dạo chơi du khách có cảm giác hình thù các đảo biến đổi, kết hợp ánh sáng, góc nhìn ban ngày hay ban đêm, các đảo Hạ Long biến thành một thế giới có hồn, một thập loại chúng sinh sống động
? Với cách giới thiệu độc đáo
ấy nhà văn đã đạt mục
đích gì ?
đó là vẻ đẹp hấp dẫn kì diệu của Hạ Long do đá và
? Để đạt điều đó Nguyên
Ngọc đã sử dụng kết hợp
những biện pháp nghệ thuật
nào trong bài thuyết minh của
mình ? Em hãy chỉ rõ ?
->Các biện pháp nghệ thuật kết hợp : + Miêu tả :
bỗng trở nên linh hoạt có thể động đến vô tận và có tri giác có tâm hồn ”
“Đá trẻ trung chừng đã quen lắm bỗng bạc xoá
vịnh càng lung linh xao động ”
+ So sánh:
bay trên các ngọn sóng”
+ Nhân hoá để tả các đảo:
_ V tạo nên sự di chuyển và di chuyển theo mọi cách”
“Tuỳ theo góc độ và tốc độ di chuyển của du khách, tuỳ theo cả hứng ánh sáng rọi vào các đảo đá, mà thiên nhiên tạo nên thế giới sống động, biến hoá đến lạ kì”
? Các yếu tố nghệ thuật ấy có
tác dụng gì trong văn bản
thuyết minh về Vịnh Hạ Long
->Tác dụng :
có hồn, đặc điểm nổibật
? Từ việc phân tích trên em kết
luận gì về việc sử dụng một số
yếu tố nghệ thuật trong văn bản
->Muốn cho văn bản thuyết minh sinh động