§Ó v¨n b¶n thuyÕt minh được sinh động, hấp dẫn người ta vận dụng thêm mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt: kÓ chuyÖn, tù thuËt, đối thoại theo lối ẩn dụ, nh©n ho¸ hoÆc c¸c h×nh Các biện pháp ngh[r]
Trang 1Bài 1
kết quả cần đạt
truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị - Để càng thêm kính
- Biết sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 1+2 Văn bản: PHong cách Hồ Chí minh
A phần chuẩn bị :
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại mà bình dị
cách Hồ Chí Minh: biết kết hợp kể - bình luận, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, sắp xếp ý mạch lạc
Bác
II Chuẩn bị:
1 Thầy: - Bài soạn, chuẩn bị những mẩu chuyện về cuộc đời Hồ Chí Minh, tranh
ảnh
2 Trò : - Chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên
B Phần trên lớp:
I Kiểm tra bài cũ: (3’)
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
- Giáo viên nhận xét
II Dạy bài mới:
* Giới thiệu bài (1’):
Trang 2học thuộc thế hệ con cháu Hồ Chí Minh.
I.Đọc và tìm hiểu chung
?
?
HS
GV
?
HS
?
HS
?
HS
Trình bày xuất xứ của văn bản: “Phong cách Hồ
Chí Minh” ?
Nêu yêu cầu đọc ?
Giọng khúc triết, mạch lạc, thể hiện niềm tôn
kính đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Giáo viên đọc mẫu
- Học sinh đọc bài – nhận xét
Yêu cầu học sinh đọc thầm chú thích và kiểm tra
việc hiểu chú thích qua một số từ quan trọng:
truân chuyên, Bộ Chính trị, thuần đức, hiền triết
Theo em, văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”
của phong cách Bác Hồ
văn bản ?
Văn bản có thể chia làm mấy phần ? Nội dung
chính của từng phần ?
Phần 1: Vẻ đẹp trong phong cách văn hoá của
Bác
Phần 2: Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt của
Bác
1 Xuất xứ:
Trích trong “Phong cách
Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị”
2 Đọc văn bản:
3 Bố cục:
Hai phần:
- Phần 1: Từ đầu đến rất hiện đại
- Phần 2: Còn lại
Trang 3HS
?
?
HS
?
?
HS
?
HS
Em nhận thấy tác giả có vai trò gì trong văn bản
“Phong cách Hồ Chí Minh” ?
- Trình bày sáng rõ các biểu hiện vẻ đẹp phong
cách Hồ Chí Minh
- Kết hợp bày tỏ niềm tự hào về vẻ đẹp đó
* Chuyển ý ( )
- Học sinh đọc đoạn 1 – nêu nội dung chính
điều gì ?
cách mạng đầy gian nan, vất vả: tiếp xúc với văn
Minh đã từng đi khắp năm châu bốn biển, lao
động kiếm sống và học tập khắp mọi nơi trên trái
đất, tiếp xúc với đủ mọi dân tộc, mọi chủng tộc
của các màu da: vàng, đen, trắng, đỏ
Em hãy tìm thêm dẫn chứng để thấy Bác nói và
Bác làm thơ chữ Hán, giao tiếp bằng “NKTT”,
viết văn bằng tiếng Pháp: “Bản án chế độ thực
dân Pháp”
giao tiếp, học hỏi, có thể nói ngôn ngữ của dân
tộc nào là chìa khoá mở kho tàng văn hoá tri thức
II Phân tích văn bản:
1 Vẻ đẹp trong phong cách văn hoá của Bác: Cuộc đời đầy truân chuyên tiếp xúc với văn
Đông Tây
Ghé nhiều hải cảng, thăm
á, châu Mỹ sống nhiều ngày ở Pháp, Anh nói, viết nhiều thứ tiếng ngoại quốc: Pháp, Anh, Hoa, Nga
Trang 4?
HS
?
?
của dân tộc đó
Ngoài việc nói và viết nhiều thứ tiếng, Bác còn
làm gì để có những kiến thức về văn hoá của các
Đi nhiều, tiếp xúc nhiều, biết nhiều ngoại ngữ đó
học hỏi, tìm hiểu văn hoá nghệ thuật đến mức
khá uyên thâm” Học hỏi, tìm hiểu để tiếp thu
“phê phán những tiêu cực” Cách đi, cách sống
của mình: “Tôi tham gia Đảng Xã hội Pháp còn
nhiều cuộc họp chăm chú lắng nghe những phát
tôi muốn biết hơn cả là Vậy thì quốc tế nào
một cuộc họp, tôi nêu câu hỏi ấy lên và một
về các vấn đề dân tộc và thuộc địa Trong Luận
cứ đọc đi đọc lại nhiều lần, cuối cùng tôi cũng
Qua phân tích, tìm hiểu, em thấy vẻ đẹp nào
hiện?
hiện văn hoá đó của Bác ?
Học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật mức khá uyên thâm
cả các nền văn hoá, tiếp thu mọi cái hay đẹp phê phán tiêu cực của
Tiếp thu các giá trị văn hoá nhân loại, văn hoá của Bác mang tính nhân loại Điều kì lạ quốc tế văn hoá dân tộc một cách rất Việt Nam rất bình dị rất Việt Nam
Trang 5HS
?
GV
?
GV
?
HS
Em có nhận xét gì về lời bình luận ?
biết và tích luỹ vốn tri thức, tác giả bình luận
“ ” Bằng một câu văn dài với điệp từ chỉ mức
độ “rất”, tác giả đã khẳng định, nhấn mạnh
những điều kì lạ làm nên vẻ đẹp phong cách văn
hoá Hồ Chí Minh
Qua lời bình luận của tác giả đã bộc lộ thêm vẻ
đẹp nào trong phong cách văn hoá của Bác ?
Đi nhiều nơi, học hỏi, tiếp thu mọi cái đẹp, cái
hay của nền văn hoá thế giới không phải chỉ để
cho riêng mình mà đấu tranh cho độc lập, tự do
của tổ quốc mình, dân tộc mình, đó là cách sống
của Hồ Chí Minh Chính vì biết cống hiến tất cả
tiêu biểu nhất của thời đại, một nhân cách Việt
rất mới, rất hiện đại
Theo em, điều kì lạ nhất trong phong cách Hồ
Chí Minh là gì ?
đại và bình dị Đó là sự kết hợp và thống nhất hài
nay Một mặt “tinh hoa Hồng Lạc đúc nên
góp phần làm nên phong cách Hồ Chí Minh
Để làm rõ đặc điểm phong cách văn hoá Hồ Chí
thuyết minh nào ?
Giữ vững các giá trị văn
của Bác mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc
Sự kết hợp hài hoà những phẩm chất rất khác nhau, thống nhất trong một con
Trang 6HS
?
GV
?
HS
?
HS
?
- So sánh
- Liệt kê
Kết hợp bình luận
quả gì cho phần bài viết này ?
bày, đó là văn hoá Hồ Chí Minh
- Học sinh tự bộc lộ – giáo viên củng cố kết
luận
Tiết 2
phong cách văn hoá của Bác Vậy trong đời sống
sinh hoạt hàng ngày của Bác, chúng ta sẽ học tập
tìm hiểu
- Học sinh đọc phần 2 và nêu nội dung chính
Bằng sự hiểu biết về Bác, em cho biết mỗi phần
văn bản nói về thời kì nào trong sự nghiệp hoạt
động cách mạng của lãnh tụ Hồ Chí Minh ?
ngoài
Phủ Chủ tịch
Tác giả đã thuyết minh phong cách sinh hoạt của
Bác trên những khía cạnh nào ? Mỗi khía cạnh đó
có những biểu hiện cụ thể nào ?
Hãy nhận xét cách thuyết minh của tác giả trên
2 Vẻ đẹp trong phong cách sinh hoạt của Bác:
- Nơi ở: Nhà sàn bằng gỗ, bên cạnh ao vẻn vẹn vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị, làm việc, ngủ
- Trang phục: Hết sức giản dị quần áo bà ba nâu, trấn thủ dép lốp
- Bữa ăn: Rất đạm bạc không chút cầu kì: cá kho, rau
con, vài bộ quần áo kỉ
Trang 7?
HS
?
?
HS
?
HS
?
- Ngôn ngữ
cách nói dân dã (chiếc, vài, vẻn vẹn)
cụ thể, xác thực trong đời sống sinh hoạt của Bác
Qua cách thuyết minh của tác giả giúp em cảm
Những câu chuyện cụ thể, những từ ngữ, câu văn
giàu hình ảnh, điểm vài lời nhận xét, so sánh ý
“cung điện” trong thần thoại hay cổ tích Điểm
tộc trong mọi công việc lãnh đạo, chiến đấu đã
cà, cháo hoa Đó là những sản vật vừa thân quen
làm sáng tỏ ?
Em còn biết thông tin nào về Bác để thuyết minh
thêm cho cách sống bình dị, trong sáng của
(Tự bộc lộ)
Sau khi thuyết minh phong cách sinh hoạt của
nào ?
niệm
Bình dị, trong sáng, thanh cao
Trang 8?
HS
?
?
HS
?
HS
?
HS
So sánh cách sống của lãnh tụ Hồ Chí Minh với
So sánh cách sống của Bác với các vị hiền triết
- Nêu bật sự kết hợp giữa vĩ đại và bình dị ở nhà
cách mạng Hồ Chí Minh
- Làm sáng tỏ cách sống bình dị, trong sáng của
Bác
minh phong cách sinh hoạt của Bác ?
thánh hoá, khác đời hơn đời ?
thánh nhân siêu phàm
Theo tác giả, cách sống bình dị cuả Bác là một
quan niệm thẩm mĩ về cuộc sống Em hiểu thế
nào về nhận xét này ?
- Quan niệm thẩm mĩ: quan niệm về cái đẹp
Tại sao tác giả có thể khẳng định rằng lối sống
của Bác có khả năng đem lại hạnh phúc thanh
cao cho tâm hồn và cho thế hệ sau ?
- Sự bình dị gắn với thanh cao, trong sạch tâm
hồn không phải chịu những toan tính, vụ lợi để
- .dám chắc không có một lãnh tụ tổng thống vua hiền nào sống đến mức giản dị và
- Các hiền triết Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Nếp sống giản dị, thanh
đạm của Bác có khả
đem lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hồn thể xác
Trang 9GV
?
?
GV
- Sống thanh bạch, giản dị, thể xác không phải
thanh cao, hạnh phúc
phong cách sinh hoạt của Bác Hồ ?
Chí Minh luôn nhắc nhở chúng ta suy ngẫm về
tính hiện đại, tầm cỡ thế giới và tính truyền
thống, màu sắc dân tộc, vừa nâng cao, hoà hợp và
nhiều phong cách Rõ ràng, cách sống của Hồ
muôn đời: “Sống quen thanh đạm nhẹ nhàng”
cùng Nhà thơ Tố Hữu viết:
.chảy nặng phù sa”
Giáo viên chuyển ý
Để làm rõ và nổi bật những vẻ đẹp và phong cách
đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào ?
Ta có thể tóm tắt những vẻ đẹp của phong cách
Đọc bài “Phong cách Hồ Chí Minh” của nhà
khoa học Lê Anh Trà, chúng ta hiểu rõ hơn, hiểu
sâu thêm những đặc điểm tạo nên phong cách,
Vẻ đẹp vốn có, hồn nhiên,
tự nhiên, không xa lạ, mọi
III Tổng kết, ghi nhớ:
* Nghệ thuật:
- Kết hợp kể, phân tích, bình luận (một cách tự nhiên)
- Chọn lọc chi tiết tiêu biểu
- So sánh, đối lập
- Dẫn chứng, thơ cổ, dùng
từ Hán Việt
* Ghi nhớ: (sách giáo khoa – 8)
Trang 10giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân
loại, vĩ đại mà bình dị Càng hiểu Hồ Chí Minh
sáng
Tìm đọc những câu, đoạn thơ nói về phong cách
Hồ Chí Minh ?
- Bác Hồ đó, chiếc áo nâu giản dị,
Bác hồ đó ung dung châm lửa hút,
Trán mênh mông thanh thản một vùng trời;
- Nơi Bác ở nhà sàn mây vách gió,
Sáng nghe chim rừng hót sau nhà
Đêm trăng một ngọn đèn khêu nhỏ
- Anh dắt em vào
Mát bóng dừa
- Con cá rô ơi
(Tố Hữu)
Mà ta sáu ba còn khoẻ thay
thịt gà mà ăn hết mấy quả
cà xứ Nghệ
- Tránh nói to mà đi rất
Trang 11ở ăn thanh đạm, tinh thần khoẻ,
Làm việc ung dung với tháng ngày
- Ăn khoẻ ngủ ngon làm việc khoẻ,
- Cảnh rừng Việt Bắc thật là hay,
(Hồ Chí Minh)
III Hướng dẫn học bài cũ và chuẩn bị bài mới: (1’).
- Tìm đọc những câu chuyện về lối sống giản dị của Hồ Chí Minh
========================================
Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 3 Các phương châm hội thoại
A phần chuẩn bị :
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
II Chuẩn bị:
1 Thầy: -Sách giáo khoa, Sách giáo viên, soạn giáo án
2 Trò : - Chuẩn bị theo yêu cầu
B Phần trên lớp:
I Kiểm tra bài cũ: (3’)
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài, sách, vở, đồ dùng của học sinh
- Giáo viên kiểm tra xác suất - nhận xét
II Dạy bài mới:
* Giới thiệu bài (1’):
Trang 12bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.
GV
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
?
?
- Học sinh đọc ví dụ
Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả lời “ở
mà An cần biết không ? Vì sao ?
của Ba không mang lại nội dung mà An cần
biết
Điều mà An muốn biết ở đây là gì?
Là một địa chỉ cụ thể nào đó: ở bể bơi, sông
suối
Tớ học ở CLB bơi thành phố
thể
Từ đó, em rút ra kết luận gì về giao tiếp?
Khi nói cần phải có nội dung đúng với yêu cầu
của giao tiếp, không nên nói không đúng với
những gì mà giao tiếp đòi hỏi
(14’)
* Ví dụ 1: (bảng phụ) An: Cậu có biết bơi không?
Ba: Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa
An: Cậu học bơi ở đâu vậy?
Trang 13?
HS
?
HS
?
HS
?
?
HS
?
HS
?
HS
Hai nhân vật đều nói thừa nội dung
Em hãy tìm ra từ ngữ thừa trong câu nói của hai
nhân vật?
“Từ lúc tôi mặc cái áo mới này”
cần hỏi và cần trả lời?
- Cần hỏi: Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây
không?
- Trả lời: Nãy giờ tôi chẳng thấy con lợn nào
chạy qua đây cả
Qua câu truyện, theo em khi giao tiếp cần chú ý
yêu cầu gì?
Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói
Qua phân tích 2 ví dụ, em rút ra kết luận quan
trọng gì khi giao tiếp?
* Bài tập nhanh
lỗi trong câu sau:
Trâu là một loại gia súc nuôi ở nhà
- Thừa cụm từ “nuôi ở nhà” bởi từ gia súc đã
hàm chứa vật nuôi : Gia: nhà, súc vật
* Chuyển ý:
- Học sinh đọc ví dụ
khoác, nói sai sự thật
Em hãy chỉ ra những điều mà hai anh chàng nói
không đúng sự thật ?
- Quả bí to bằng cái nhà
Khi giao tiếp cần nói cho
có nội dung, nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu không thừa
chất(11’):
* Ví dụ 3 (bảng phụ) Quả bí khổng lồ
- Tôi đã từng thấy những
Trang 14HS
?
HS
?
?
HS
?
?
?
- Cái nồi to bằng cả cái đình làng
Vì sao ?
Không nên nói những điều mà không tin là
dối
Nếu không biết chắc vì sao bạn mình nghỉ học
thì em có trả lời với thầy cô là bạn ấy nghỉ học
vì ốm không ? Vì sao ?
Không, vì không có bằng chứng xác thực
Trong giao tiếp, chúng ta cần tránh điều gì ?
Nếu không biết chắc chắn vì sao bạn mình nghỉ
Em nghĩ là bạn ấy ốm
- Học sinh đọc bài tập
Chọn những từ thích hợp điền vào chỗ trống ?
Các từ ngữ đều chỉ những cách nói liên quan
- Học sinh đọc bài tập
thủ? Vì sao ?
quả bí to bằng cả cái nhà dằng kia kìa
Một cái nồi to bằng cả cái đình làng
Cách nói của hai anh càng này đáng phê phán vì nói không đúng sự thật
Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng, hay không có bằng chứng xác thực
III Luyện tập (15’):
Bài 1 (làm phần b ở nhà) Bài 2:
a Nói có sách, mách có chứng
b Nói dối
c Nói mò
d Nói nhăng nói cuội
e Nói trạng
Đều chỉ cách nói tuân thủ hoặc liên quan đến chất
Bài 3:
Trang 15?
?
cách diễn đạt ?
Giải thích các từ ngữ ?
Những từ ngữ này có liên quan đến những
hỏi một điều rất thừa:
“Rồi có nuôi không?”
Bài 4:
a Thông tin họ nói là
b Các cụm từ không nhằm lặp lại nội dung cũ Bài 5:
- ăn đơm nói đặt: Đặt
điều, bịa chuyện cho
- ăn ốc nói mò: Nói không có căn cứ
- ăn không nói có: Vu khống bịa đặt
- Cãi chày cãi cối: Cố
lí lẽ gì cả
- Khua môi múa mép: Nói năng ba hoa, khoác lác,
- Nói dơi nói chuột: Nói lăng nhăng, linh tinh không xác thực
thực hiện lời hứa
Tất cả những từ ngữ trên
đều chỉ những cách nói, nội dung nói không tuân
những từ ngữ này chỉ những điều tối kị trong giao tiếp
III Hướng dẫn học bài cũ và chuẩn bị bài mới: (1’)
Trang 16- Häc thuéc ghi nhí, hoµn thµnh bµi tËp 1 + 5.
- ChuÈn bÞ bµi: Sö dông mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt trong v¨n b¶n thuyÕt minh
===========================
Ngµy so¹n: Ngµy d¹y:
TiÕt 4: sö dông mét sè biÖn ph¸p
nghÖ thuËt trong v¨n b¶n thuyÕt minh
A phÇn chuÈn bÞ :
I Môc tiªu bµi häc: Gióp häc sinh:
thiÖu cßn cÇn sö dông c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt
- TËp sö dông c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt trong bµi thuyÕt minh
II ChuÈn bÞ:
1 ThÇy: - S¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn, so¹n gi¸o ¸n
2 Trß : - ChuÈn bÞ theo yªu cÇu
B PhÇn trªn líp:
I KiÓm tra bµi cò: (3’)
- KiÓm tra sù chuÈn bÞ bµi cña häc sinh
- Gi¸o viªn nhËn xÐt ý thøc chuÈn bÞ bµi cña c¸c em
II D¹y bµi míi:
* Giíi thiÖu bµi (1’):
?
HS
V¨n b¶n thuyÕt minh lµ g× ?
V¨n b¶n thuyÕt minh lµ kiÓu v¨n b¶n th«ng
I T×m hiÓu viÑc sö dông mét sè nghÖ thuËt trong v¨n b¶n thuyÕt minh (25’):
1 ¤n tËp v¨n b¶n thuyÕt minh(7’):
Trang 17HS
?
HS
?
?
?
?
HS
dụng trong lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri
thức (kiến thức) về đặc điểm, tính chất, nguyên
nhiên, xã hội bằng phong cách trình bày, giới
thiệu, giải thích
đích gì ?
Cung cấp các tri thức khái quát, xác thực, hữu
giải thích, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so
sánh, phân tích, phân loại
- Học sinh đọc văn bản
Văn bản này thuyết minh đặc điểm của đối
Văn bản đã vận dụng thuyết minh nào là chủ
yếu ?
Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh bằng cách
có bao nhiêu hòn đảo lớn nhỏ, có bao nhiêu
thế nào Nhà văn Nguyên Ngọc giới thiệu Hạ
những cảm giác thú vị
2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật (18’):
* Văn bản: Hạ Long đá và
sự kì lạ của Hạ Long
- Văn bản đã cung cấp
Giải thích những khái niệm về sự vận động của
làm cho đá sống dậy, linh