Cho đến nay, trải qua hàng ngàn năm phát HS thảo luận nhóm, có thể trình bày kết quả triển của đất nước, kể từ khi kinh đô được thảo luận bằng lời kèm theo các hình ảnh, tư dời về Đại La[r]
Trang 1Ngày soạn Ngày dạy:
Tuần 23 Bài 22, tiết 91
Văn bản
Chiếu dời đô
(Thiên đô chiếu)
Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu Khát vọng của ND về một đất # độc lập, thống nhất, hùng ) và khí phách của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh phản
ánh qua Chiếu dời đô Nắm những đặc điểm cơ bản của thể chiếu: thấy sức thuyết phục lớn của Chiếu dời đô là sự kết hợp lý lẽ và tình cảm Vấn đề mà bài chiếu đặt ra rất phù hợp với ý nguyện của toàn dân, với quy luật phát triển của lịch sử xã hội
2 Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài Câu phủ định, với phần Tập làm bài
…
3 Rèn kỹ năng đọc, phân tích lý lẽ và dẫn chứng trong văn bản nghị luận trung đại: chiếu
4 Chuẩn bị; Một số tranh ảnh về đền thờ Lý Bát hoặc chùa Bút Tháp hoặc đài
Lỹ Công Uẩn
Tiến trình thực hiện các hoạt động dạy - học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ: (hình thức vấn đáp)
? Đọc thuộc lòng diễn cảm văn bản phiên âm và dịch thơ của một trong hai bài thơ đã học của HCM Trình bày ngắn gọn hoàn cảnh sáng tác và giá trị chung mỗi bài
? Hai bài thơ mang đặc điểm nổi bật của thơ Bác: cổ điẻn mà rất hiện đại Em hãy chỉ
ra biểu hiện ấy trong hai bài thơ đã học
Hoạt động 2: Dẫn vào bài mới:
Gv có thể giới thiệu với học sinh ảnh đài của Lý Công Uẩn đã dựng tại thủ đô Hà Nội nhân dịp chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Thăng long Hà Nội
? Em có biết vì sao Lý Công Uẩn hay gọi kính trọng là Lý Thái Tổ lại dựng giữa Thủ đô Hà Nội khi chuẩn bị tiến tới ngày lịch sử 1000 năm Thăng Long-
Đông Đô - Hà Nội hay không?
HS nêu lý do Gv chốt:
sử dân tộc thời phong kiến, Lý Công Uẩn quả là ) đáng sử sách và con chấu hôm nay ghi nhận Song đièu quan trọng là ông còn có công rất nhiều trong việc mở mang đất
# buổi đầu…
Hoạt động 3: Hướng dẫn Đọc Chú thích văn bản:
Y/c HS đọc chú thích (*) SGK, rút ra những
hiểu biết đáng ghi nhớ về Lý Công Uẩn?
HS có thể nói theo những hiểu biết của các
em dựa vào kiến thức lịch sử về triều đại Lý
để làm phong phú hơn…
HS đọc Chốt lại những điểm đáng chú ý: + (974 – 1028), vị vua đầu sáng nghiệp
< triều Lý, ) có sáng khiến quan trọng, năm 1010, dời kinh đô từ Hoa W về
đại La, đổi tên # từ Đại Cồ Việt thành
Đại Việt, mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc Việt Nam
? Lấy niên hiệu là Thuận Thiên, nhà vău băn
khoăn nhiều và cuối cùng đã viết Thiên đô
chiếu để ban bố xuống quần thần và nhân
dân Vậy, chiếu là thể văn có vai trò và đặc
điểm thế nào?
chiếu bản Đó là văn bản do vua (thiên tử) dùng để ban bố mệnh lệnh cho mọi )
Lop8.net
Trang 2chiếu, di chiếu, mật chiếu, khẩu chiếu… Mỗi bài chiếu phải thể hiện một L vận mệnh đất #
bằng văn biền ngẫu (một dạng văn vần thời
+ Chiếu không chỉ có lỹ lẽ mà còn thể hiện
hình ảnh vị Thiên tử có tầm nhìn xa
…
? Nhà vău đã viết bản Thiên đô chiếu nhằm
mục đích gì? Vào thời gian nào?
Năm 101, sau khi suy tôn làm vua, Lý Công Uẩn đã dổi tên # và quiyết định dời kinh đô từ Hoa W (Ninh Bình) ra thành Đại
La (Thuộc Hà Nội ngày nay), với khát vọng
mở mang và phát triển đất # ổn định và thịnh trị, vững bền Đây là một việc vô cùng trọng đại của # nhà và nhà vua muốn
bày tỏ chí nguyện của mình cho bề tôi
đã ban bố
? à một văn bản nghị luận, vấn đề đặt
ra trong bản chiếu này là gì?
? Vấn đề đó trình bày thành mấy luận
điểm?
Sự cần thiết phải dời kinh đô từ Hoa LƯ về
Đại La
Hai luận điểm:
+ Vì sao phải dời đô? – Từ đầu đến
…”không thể dời đổi”
+ Luận điểm 2: Vì sao thành đại La xứng
đáng là kinh đô bậc nhất? – Còn lại
? Đối với một văn bản thuộc thể văn nghị
luận, vừa có lý lẽ xác đáng, vừa có tình cảm
HS nêu cách đọc, thực hiện
GV bổ sung, nhận xét góp ý
Hoạt động 4: Hướng dẫn Đọc Hiểu nội dung văn bản:
1 Nêu lý do cần phải dời đô.
? Để giải thích lý do vì sao cần phải dời đô,
nhà vua đã ra những luận cứ nào ?
? Để làm sáng tỏ cho luận cứ (1), có những
lý lẽ và dẫn chứng nào viện dẫn?
? Tính thuyết phục của những lý lẽ và dẫn
lịch sử các triều đại
+ Nhà Đinh, nhà Lê của ta đóng đô một chỗ
là hạn chế
lần dời đô
+ KHông phải muốn làm theo ý riêng mà vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu + Khiến cho vận # lâu dài, phong tục phồn thịnh
+ Có sẵn trong lịch sử, ai cũng biết
Lop8.net
Trang 3chứng ấy nằm ở chỗ nào? + các cuộc dời đô đó đều mang lại lợi ích
thiết thực và lâu dài cho đất #
? ý Định dời đô bắt nguồn từ kinh nghiệm
lịch sử đã cho thấy ý chí mãnh liệt nào của
tộc ta thời Lý?
+ Noi < sáng, không chịu thua kém các thời đại 3#
+ Khát vọng đất # đến sự thịnh trị, thái bình dài lâu
? Để tăng thêm sức thuyết phục cho luận
điẻm, nhà vua còn ra thực tế trái
nào của chính lịch sử đất # mình trong
luận cứ (2)?
? Chứng cớ trên có xác đáng không?
? Bằng hiểu biết lịch sử, em hãy cho biết lý
do vì sao hai triều đại Đinh, Lê lại định đô
tại Hoa WZ
+ Hai nhà Đinh, Lê không noi < ) 3# & cứ định đô lại Hoa Lữ, khiến cho triều
đại không lâu bền, trăm họ hao tổn, muôn vật không thích nghi
HS nêu ý hiểu:
+ đề cập đến sự thật của đất # ta trong hai triều đại 3#
+ Đúng với những diễn biến lịch sử
Thời Đinh, Lê # ta luôn phải chống chọi với nan ngoại xâm, bởi thế chọn hoa W là nơi địa thế hiểm trở, kín đáo do núi non tạo
ra để chống chọi với kẻ thù
? Câu văn bày tỏ thái độ trực tiếp của nhà
vua thuộc kiểu câu gì? Nó góp phần bộc lộ
khát vọng và ý nguyện ra sao của nhà vua?
Khát vọng tha thiết muốn thay đổi tình thế
thịnh, hùng )
=> Cách bộc lộ cảm xúc bằng câu phủ định hai lần đã tăng thêm sức thuyết phục cho lòng mong mỏi chính đáng đó và tạo sự chia
sẻ với bề -#
2 Vì sao thành Đại La xứng đáng đứng vào hàng kinh đô bậc nhất?
? Luận điểm thứ hai của bài chiếu trình
bày bằng những luận cứ nào?
+ Luận cứ (1): Những lợi thế của thành Đại La
+ Luận cứ (2): Đại La là thắng địa của đất Việt
? Để làm rõ lợi thế của thành Đại La, tác giả
bài chíêu đã dùng những chứng cớ nào?
? Chúng có đủ sức thuyết phục hay không?
Vì sao?
+Đại La là kinh đô cũ của Cao 1<
+ Nơi trung tâm của trời đất
+ Có thế rộng cuộcn hổ ngồi nhìn sông dựa núi…
Sức thuyết phục cao bởi chúng phân tích và đánh giá trên nhiều mặt: lịch sử, địa
lý, dân …
? Đại La còn xem là thắng địa của đất
Việt Đất thế nào gọi là thắng địa?
+ Đất tốt, lành, vững, có thể đem lại nhiều lợi ích
? Em cảm nhận điều gì trong cảm xúc
và tâm trạng nhà vua khi tiên đoán Đại La sẽ
là Chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất
nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế
vương muôn đời?
+ Khát vọng thống nhất đất #
+ Hy vọng và chan chứa nièm tin về < lai thái bình lâu dài của đất #
+ Khát vọng về một đất # hùng )& vững mạnh…
? Cuối bài chiếu là lời tuyên bố: Trẫm muốn
dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ
ở Các khanh nghĩ thế nào?
+ Khẳng định ý chí dời đô … + Tin L ở quan diểm dời đô của mình hợp với ý nguyện của quần thần và dân
Lop8.net
Trang 4Lời tuyên bố ấy thể hiện L và tình
cảm của Lý Công Uẩn ra sao?
chúng
+ Bày tỏ lòng sẻ chia, khơi dậy sự thống nhất một lòng của muôn dân
Hoạt động 5: Hướng dẫn tổng kết và luyện tập:
? Đọc Chiếu dời đô, em hiểu khát vọng gì
bày tỏ?
? Bài chiếu đã khién em thấy trân trọng
những phẩm chất nào của vị vua đầu triều
Lý?
Khát vọng về một dất # thái bình, đổi mới, thịnh trị, vững bền
Hoạt động thảo luận nhóm:
+ Lòng yêu # cao cả, biểu hiện ở mong muốn và quyết tâm dời đô về đại La để phát triển, mở mang đất #
+ Tầm nhìn sáng suốt, trí tuệ sắc sảo về vận mệnh dân tộc
+ Lòng tin mãnh liệt vào < lai # nhà
? Cho đến nay, trải qua hàng ngàn năm phát
triển của đất # & kể từ khi kinh đô
dời về Đại La, mà sau này đổi tên
thành Thăng Long, gắn với một huyền thoại
đẹp về kinh đô, lịch sử đã chứng minh điều
gì về tầm nhìn xa trông rộng ấy của vua Lý
Thái tổ?
HS thảo luận nhóm, có thể trình bày kết quả thảo luận bằng lời kèm theo các hình ảnh,
+ Thăng Long trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của đất # từ khi dời đô qua nhiều triều đại và cho đến hôm nay + Thủ đô Hà Nội coi là trái tim của cả
# … + Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội luôn vững vàng 3# mọi thử thách khóc liệt của lịch sử, trở thành miền đất thiêng trong tâm hồn những ) dân Việt yêu # …
? Bài chiếu ra đời cách đây hàng nghìn năm,
nay nghe lại vẫn thấy thấm thía Theo em,
sức sống lâu bền của nó tạo nên từ đâu?
+ Văn bản nghị luận ngắn gọn, hàm súc, lý
lẽ thuyết phục bởi luận cứ rõ ràng, luận chứng xác đáng, tin cậy
+ Tình cảm giản dị, chân thành…
GV bình, kết bài
Luyện tập:
Chứng minh Chiếu dời đô có kết cấu chặt chẽ, lập luận giàu sức thuyết phục
GV cho HS thực hành bằng sơ đồ
Lop8.net
Trang 5Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 89 Tiếng Việt.
Câu trần thuật
Mục tiêu cần đạt:
+ Giúp học sinh hiểu rõ đặc điểm của câu trần thuật, phân biệt câu trần thuật với các kiẻu câu khác
+ Nắm vững chức năng của câu trần thuật Biết sử dụng câu trần thuật phù hợp với tình huống giáo tiếp
Tiến trình thực hiện các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Kiểm tra:
TRình bày đặc điểm và chức năng của câu cảm thán Đặt câu có từ cảm thán
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu đặc điểm và chức năng của câu trần thuật:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt Y/c HS đọc ví dụ trong SGK
? các câu trong các ví dụ trên
có mang dấu hiệu đặc
3 cho những kiểu câu
đã học hay không?
? Những câu này dùng
để làm gì?
HS đọc, nhận xét
Không có dấu hiệu đặc 3
a Trình bày suy nghĩ của ) viết
về lòng yêu #
b Dùng để kể và thông báo
c Dùng để miêu tả hình hức của một ) đàn ông
I Đặc điẻm hình thức
và chức năng:
1 Tìm hiểu ví dụ:
? Những câu ấy gọi là
câu trần thuật Vậy, em hãy
cho biết dấu hiện hình thức
và chức năng của loại câu
này?
HS nêu nhận xét
GV thêm một số ví dụ
khác
? Ngoài chức năng chính: kể,
thông báo, nhận định, câu
trần thuật còn dùng với
những chức năng nào khác?
? Qua các ví dụ em thấy kết
loại dấu câu nào?
? Có khi nào câu trần thuật
kết thúc bằng dấu chấm than
không? Xét bài tập số 1
HS đọc các ví dụ trên bảng phụ:
+ Cháu mời bà xơi cơmạ
+ Cô chúc mừng em
+ Em xin hứa sẽ chép bài đầy đủ
+ Mình hỏi cậu hút thuốc lá có lợi chỗ nào mà cậu ham
Dấu chấm
HS nêu ý kiến GV chốt lại kiến thức
(SGK)
Hoạt động 3: Luyện tập:
Bài tập 1: Đã thực hành trên bài học
Bài tập 2: HS đọc và xác định yêu cầu:
Lop8.net
Trang 6So sánh câu thơ 2 phiên âm và câu dịch 2 bản dịch thơ bài Ngắm trăng của HCM Nhận xét kiểu câu và ý nghĩa
HS nhận thấy về ý nghĩa thoạt đọc không khác nhau vì cùng bộc lộ tình cảm xúc
động của ) ngắm cảnh 3# đêm trăng sáng đẹp Tuy nhiên, vì kiểu câu có khác biệt:
… Bài tập 3: xác định 3 câu sau thuộc kiểu câu nào và dùng để làm gì?
a Câu cầu khiến dùng để nêu lên yêu cầu
dò
c Câu trần thuật, dùng để nhắc nhở, yêu cầu một cách lịch sự, dứt khoát
Bài tập 4:Những câu sau có phải là câu trần thuật không? Dùng để làm gì?
HS thảo luận nhóm
Về nhà: Thực hành bài tập số 6 GV chấm chữa trên lớp trong giờ học sau
Lop8.net
Trang 7Ngày soạn Ngày dạy:
Tiết 91 Tiếng Việt
Câu phủ định
Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu rõ đặc điểm của câu phủ định
- Nắm vững chức năng của câu phủ định Biết sử dụng câu phủ định phù hợp với tình huống giao tiếp
Tiến trình thực hiện các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
Trình bày hiểu biết của em về câu trần thuật Lấy ví dụ
Đặt câu trần thuật có các chức năng sau: Miêu tả, đề nghị, thông báo, bộc lộ cảm xúc
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm và chức năng của câu phủ định:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
GV y/c HS đọc các ví dụ trong mục 1
SGK
? Các câu b,c,d,đ có dấu hiệu hình
thức gì khác với câu a?
GV: Đó là những từ ngữ có ý nghĩa
phủ định và câu chứa những từ ngữ
ấy được gọi là câu phủ định.
? Câu phủ định có dấu hiệu đặc 3
gì về hình thức?
HS đọc các ví dụ và suy nghĩ câu hỏi
có…đâu.
Có chứa những từ ngữ thể hiện
ý phủ định
I
1 Xét ví dụ:
Rút ra ghi nhớ 1:
Là câu có chứa những từ ngữ phủ định.
? Câu (a) dùng để làm gì?
? Vậy, các câu b,c,d,đ có dùng
chung chức năng ấy không?
? Từ đó rút ra chức năng của
kiểu câu phủ định là gì?
? Khi câu phủ định dùng với
phủ định miêu tả Em hãy đặt một
câu theo chức năng này?
Khẳng định việc Nam đi học là
có diễn ra
+ Dùng để phủ định việc Nam
đi học là không diễn ra
(THông báo, xác nhận không có
sự việc…)
HS nêu ghi nhớ 2
HS 2 – 3 em lấy ví dụ
Rút ra ghi nhớ 2:
Thông báo, xác nhận không có
sự vật, sự việc, tình cảm, quan
hệ nào đó.
Gọi HS đọc đoạn văn 2/47
? Đoạn trích trên có những câu nào
chứa từ ngữ phủ định?
? Các câu phủ định này khác câu phủ
định miêu tả trên ở điểm nào?
? Xác định nội dung phủ định
thể hiện chỗ nào trong đoạn trích?
HS đọc
Chỉ ra các câu chứa từ ngữ phủ
định
Không có phần nội dung bị phủ
định
Trong câu nói của các ông thầy 3# đó
Chức năng 2:
Phản bác ý kiến, nhận định của người đối thoại.
Lop8.net
Trang 8? Vậy hai câu phủ định trong đoạn
trích này dùng để làm gì?
? Ta gọi đó là câu phủ định bác bỏ
Từ đây, hãy rút ra nhận xét chung về
chức năng của câu phủ định?
Dùng để bác bỏ ý kiến của một
ai đó
HS nghe, rút ra nhận xét HS đọc ghi nhớ
SGK
Hoạt động 3: Luyện tập:
Bài tập 1: xác định câu phủ định bác bỏ và giải thích:
* Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!
=> Câu này bác bỏ điều mà lão Hạc bị dằn vặt đau khổ
* Không, chúng con không đói nữa đâu.
Bài tập 2:
a Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang )& song không phải là không
có ý nghĩa
b Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, không ai không từng ăn trong Tết trung
c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút
mà ngắm nghía một cách # ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán 3# cổng 3)
HS nêu lên các câu có cách diễn đạt khẳng định mang nghĩa < < đẻ thấy rõ Bài tập 3: Nhận xét câu văn:
“Choắt không dậy nữa, nằm thoi thóp”
+ Viết không dậy nữa có nghĩa là sau đó vĩnh viễn không dậy (phủ định
Cách viết của Tô Hoài là hoàn toàn phù hợp với diễn biến câu chuyện
Bài tập 4:
+ Câu a bác bỏ ý kiến khẳng định một cái gì đẹp
+ Câu b bác bỏ một thông báo, một nhận định…
… Bài tập 5:
Không thể thay thế vì:
+ Quên: vào thời điểm căm thù giặc cao độ, tác giả không để tâm đến những chuyện
Chẳng: phủ định việc phá giặc thành công, cảm giác bất lực, thất vọng
=> Sai lạc với chủ đề đoạn văn
Bài tập 6:
Hoạt động 5: Dặn dò về nhà:
Thực hành các bài tập còn lại
Chuẩn bị bài mới
Lop8.net
Trang 9Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 92 – Tập làm văn
Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
+ Vận dụng kỹ năng làm bài văn thuyết minh
Chuẩn bị của thầy và trò:
Giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh theo tổ:
+ Tổ 1:
+ Tổ 2:
+ tổ 3:
+ tổ 4:
Tiến trình thực hiện các hoạt động dạy – học:
1 Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
2 Hoạt động 1: Cho học sinh hoạt động theo tổ với đề tài các em đã chuẩn bị 3#
Lop8.net
... phong phú hơn…HS đọc Chốt lại điểm đáng ý: + ( 974 – 10 28) , vị vua đầu sáng nghiệp
< triều Lý, ) có sáng khiến quan trọng, năm 1010, dời kinh đô từ Hoa W
đại...
+ Luận điểm 2: Vì thành đại La xứng
đáng kinh bậc nhất? – Cịn lại
? Đối với văn thuộc thể văn nghị
luận, vừa có lý lẽ xác đáng, vừa có tình cảm
HS nêu cách đọc, thực... tiến tới ngày lịch sử 1000 năm Thăng Long-
Đông Đô - Hà Nội hay không?
HS nêu lý Gv chốt:
sử dân tộc thời phong kiến, Lý Công Uẩn ) đáng sử sách chấu hôm ghi nhận Song